Veri Sorumlusunun Sorumluluğu
İçindekileri İncele
Sunuş 7
Önsöz 9
Kısaltmalar 21
Giriş 25
Birinci Bölüm
KİŞİSEL VERİ VE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI HUKUKUNA İLİŞKİN
TEMEL KAVRAMLAR
I. KİŞİSEL VERİ 28
A. Bilginin Varlığı 32
B. Bilginin Niteliği 36
1. Bilgi Gerçek Kişiye İlişkin Olmalı 36
a. Gerçek Kişi 36
aa. Tüzel Kişinin Verileri 37
aaa. Tüzel Kişi Kavramı 37
bbb. Tüzel Kişinin Verileri 39
bb. Ceninin Verileri 44
cc. Ölünün Verileri 45
b. Bilginin Gerçek Kişiye İlişkin Olması 46
2. Bilgi Gerçek Kişiyi Belirli ya da Belirlenebilir Kılmalı 50
a. Belirlenebilirliğin Belirlenmesi 51
b. Bulanık Veri 56
c. Anonim Veri 59
C. Kişisel Verinin Hukuki Niteliği 62
1. Ekonomik Görüş 65
2. İnsan Hakkı Görüşü 67
3. Kanaatimiz 69
II. ÖZEL NİTELİKLİ KİŞİSEL VERİLER 71
III. GENEL NİTELİKLİ KİŞİSEL VERİLER 84
IV. KİŞİSEL VERİLERİN İŞLENMESİ 84
V. VERİ KAYIT SİSTEMİ 87
VI. İLGİLİ KİŞİ 88
VI. VERİ SORUMLUSU 89
A. Veri Sorumlusu Kavramı 89
B. Veri Sorumlusunun Unsurları 92
1. Faaliyet Unsuru: Kişisel Verilerin İşleme Amaçlarını ve Vasıtalarını Belirleme, Veri Kayıt Sisteminin Kurulmasından ve Yönetilmesinden Sorumlu Olma 92
a. Kişisel Verilerin İşleme Amaçlarını ve Vasıtalarını Belirleme 92
b. Veri Kayıt Sisteminin Kurulmasından ve Yönetilmesinden Sorumlu Olma 96
2. Kişilik Unsuru: Gerçek veya Tüzel Kişi Olma 97
C. Ortak Veri Sorumluluğu 100
VIII. VERİ İŞLEYEN 103
IX. KANUNUN KAPSAMI VE İSTİSNALAR 107
A. Kanunun Kapsamı 107
B. İstisnalar 109
1. Kendisiyle veya Aynı Konutta Yaşayan Aile Fertleri ile İlgili İşlemeler 110
2. Resmi İstatistikle veya Anonim Hale Getirilmek Şartıyla Araştırma, Planlama ve İstatistik Gibi Amaçlarla İşlemeler 111
3. Sanat, Tarih, Edebiyat veya Bilimsel Amaçlarla ya da İfade Özgürlüğü Kapsamındaki İşlemeler 112
4. Önleyici, Koruyucu ve İstihbari Faaliyetler Kapsamındaki İşlemeler 117
5. Soruşturma, Kovuşturma, Yargılama veya İnfaz İşlemlerine İlişkin Olarak Yargı Makamları veya İnfaz Mercileri Tarafından Gerçekleştirilen İşlemeler 119
İkinci Bölüm
KİŞİSEL VERİLERİN İŞLENMESİNE İLİŞKİN TEMEL İLKELER
I. HUKUKA VE DÜRÜSTLÜK KURALINA UYGUN İŞLEME İLKESİ 126
A. Hukuka Uygun İşleme İlkesi 127
B. Dürüstlük Kuralına Uygun İşleme İlkesi 129
1. TMK’da Dürüstlük Kuralı 129
2. KVKK’da Dürüstlük Kuralına Uygun İşleme İlkesi 131
3. Şeffaflık İlkesi 135
4. Hesap Verebilirlik İlkesi 140
II. DOĞRU VE GEREKTİĞİNDE GÜNCEL OLMA İLKESİ 142
III. BELİRLİ, AÇIK VE MEŞRU AMAÇLAR İÇİN İŞLENME İLKESİ 147
A. Genel Olarak 147
B. Belirli Amaçla İşleme 148
C. Açık Amaçla İşleme 150
D. Meşru Amaçla İşleme 151
E. Sonraki Amacın Önceki Amaca Uygunluğunun Tespit Edilmesi 152
IV. TOPLANDIKLARI AMAÇLA BAĞLANTILI, SINIRLI VE ÖLÇÜLÜ İŞLEME İLKESİ 156
A. Genel Olarak 156
B. Bağlantılı İşleme 157
C. Sınırlı İşleme 159
D. Ölçülü İşleme 160
V. İLGİLİ MEVZUATTA ÖNGÖRÜLEN VEYA İŞLENDİKLERİ AMAÇ İÇİN GEREKLİ OLAN SÜRE KADAR MUHAFAZA EDİLME İLKESİ 164
Üçüncü Bölüm
İLGİLİ KİŞİNİN HAKLARI VE VERİ SORUMLUSUNUN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. İLGİLİ KİŞİNİN HAKLARI 170
A. Aydınlatılma Hakkı 172
B. Bilgi Alma ve Erişim Hakkı 173
1. Kişisel Verilerin İşlenip İşlenmediği Hakkında Bilgi Alma ve İşleniyorsa Bu Verilere Erişim Hakkı 174
2. Kişisel Verilerin İşlenme Amaçları ile İlgili Bilgi Alma Hakkı 179
3. Kişisel Verilerin Aktarılıp Aktarılmadığı Konusunda Bilgi Alma Hakkı 180
C. Düzeltilmesini İsteme Hakkı 180
D. Silinmesini veya Yok Edilmesini İsteme Hakkı 183
1. Klasik Görünüm 183
2. Modern Görünüm: Unutulma Hakkı 184
E. İşlemenin Engellenmesi 198
F. Düzeltme, Silinme veya Yok Edilme ya da İşlemenin Engellenmesi İşleminin Verilerin Aktarıldığı Üçüncü Kişilere Bildirilmesini İsteme Hakkı 199
G. İtiraz Hakkı 200
H. Açık Rızanın Geri Alınması Hakkı 203
I. Zararın Giderilmesini İsteme Hakkı 203
J. Başvuru Yöntemi 204
II. VERİ SORUMLUSUNUN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 207
A. Aydınlatma Yükümlülüğü 207
1. Kavram 207
2. Kişisel Verilerin Korunması Hukukunda Aydınlatma Yükümlülüğü 209
3. Şekli Unsurlar 212
4. Maddi Unsurlar 216
5. Olumsuz Şart: Aydınlanmanın Yokluğu 220
6. Aydınlatma Yükümlülüğü ve Açık Rıza 222
7. Aydınlatma Yükümlülüğünün Sözleşmenin Kapsamına Alınması ve Genel İşlem Koşulu Olup Olmaması Meselesi 224
8. Aydınlatmanın İstisnaları 226
9. Aydınlatmanın Kim Tarafından Kime Yapılacağı 227
10. Aydınlatmanın Yapılması Gereken Zaman 228
11. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları 229
B. Veri Güvenliği Yükümlülüğü 229
1. Veri Güvenliği Kavramı 229
2. Veri Güvenliği Yükümlülüğü 231
a. İdari Tedbirler 234
b. Teknik Tedbirler 238
3. Denetim Yükümlülüğü 238
4. Sır Saklama Yükümlülüğü 239
5. İhlal Bildirimde Bulunma Yükümlülüğü 239
C. Veri Sorumlusunun Diğer Yükümlülükleri 241
1. Kişisel Verileri İmha Yükümlülüğü 241
2. VERBİS’e Kayıt Yükümlülüğü 246
Dördüncü Bölüm
VERİ SORUMLUSUNUN KVKK M.11/1–Ğ BAĞLAMINDA SORUMLULUĞU
I. GENEL OLARAK 251
II. VERİ SORUMLUSUNUN SORUMLULUĞUN KAYNAKLARI 255
III. KVKK M.11/1–Ğ’DEN KAYNAKLANAN SORUMLULUĞUN HUKUKİ MAHİYETİ 257
A. Genel Olarak Sorumluluk 257
B. Sorumluluk Hukukunun Düşünce Yapısının Oluşumu ve Değişimi: Kusur Sorumluluğunun Yetersizliği 259
1. Teknolojinin Gelişmesi 259
2. Bilgi Asimetrisi 261
3. Zarar Verme İmkânının Artışı 262
4. İçtimai Fikriyattaki Değişimler 263
5. Kusur Sorumluluğunun Yetersizliğinin Tespiti Yeterli mi? 264
C. Kusursuz Sorumluluğun Dayandığı Düşünceler 264
1. Menfaat Düşüncesi 265
2. Hakimiyet ve Egemenlik Alanı Düşüncesi 266
3. Tehlike Düşüncesi 267
4. Hakkaniyet Düşüncesi 267
5. Objektif Özen Yükümlülüğünün İhlali Düşüncesi 268
D. Kanun Koyucunun Kusursuz Sorumluluk İhdas Etme Usulünün İncelenmesi 269
E. GVKT’deki Durumun İncelenmesi 274
F. Değerlendirme: KVKK m.11/1–ğ’den Kaynaklanan Sorumluluk için Kusur Gerekir mi? 276
G. KVKK m.11/1–ğ’den Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk: Özen Sorumluluğu mu Tehlike Sorumluluğu mu? 280
1. Olağan Özen Sorumluluğu (Objektif Sorumluluk) 281
2. Tehlike Sorumluluğu 282
3. Değerlendirme 285
H. Bir Organizasyon Sorumluluğu: Veri Sorumlusunun Sorumluluğu 287
1. Genel Olarak 289
2. Organizasyon Sorumluluğunun Değerlendirilmesi 290
3. Veri Sorumlusunun Organizasyon Sorumluluğu 292
IV. KVKK M.11/1–Ğ’DEN DOĞAN SORUMLULUĞUN ŞARTLARI 293
A. Veri Sorumlusunun Sorumluluğunun Genel Unsurları 293
1. Hukuka Aykırılık 293
a. Genel Olarak Hukuka Aykırılık 294
b. Kişisel Verilerin İşlenme Şartları veya Kişisel Verilerin İşlenmesinde Hukuka Uygunluk Sebepleri 303
aa. Her İki Veri Türü Bakımından da Geçerli İşleme Şartları veya Hukuka Uygunluk Sebepleri 305
aaa. Açık Rıza 305
aaaa. Genel Olarak 305
bbbb. Açık Rızanın Hukuki Mahiyeti 312
cccc. Açık Rızanın Verilmesi Gereken Zaman 315
dddd. Açık Rıza Geri Alınabilir mi? 315
eeee. Açık Rıza Beyanının Şekli 319
ffff. Açık Rıza Ehliyeti 323
gggg. Açık Rızanın Unsurları 330
aaaaa. Belirli Bir Konuya İlişkin Olma 330
bbbbb. Bilgilendirilmeye Dayanma 334
ccccc. Özgür İradeyle Açıklanmış Olma 338
ddddd. Aktif Bir Hareketle Ortaya Çıkma 348
bbb. İşlemenin Kanunlarda Açıkça Öngörülmesi 350
ccc. Fiili İmkânsızlık Nedeniyle Rızasını Açıklayamayacak Durumda Bulunan veya Rızasına Hukuki Geçerlilik Tanınmayan Kişinin Kendisinin ya da Bir Başkasının Hayatı veya Beden Bütünlüğünün Korunması İçin Zorunlu Olması 355
ddd. Veri Sorumlusunun Hukuki Yükümlülüğünü Yerine Getirebilmesi İçin Zorunlu Olması 357
eee. İlgili Kişinin Kendisi Tarafından Alenileştirilmiş Olması 360
fff. Bir Hakkın Tesisi, Kullanılması veya Korunması İçin Veri İşlemenin Zorunlu Olması 363
bb. Yalnızca Genel Nitelikli Kişisel Verilere Özgü İşleme Şartları 366
aaa. Bir Sözleşmenin Kurulması veya İfasıyla Doğrudan Doğruya İlgili Olması Kaydıyla Sözleşmenin Taraflarına Ait Kişisel Verilerin İşlenmesinin Gerekli Olması 366
bbb. İlgili Kişinin Temel Hak ve Özgürlüklerine Zarar Vermemek Kaydıyla, Veri Sorumlusunun Meşru Menfaatleri İçin Veri İşlenmesinin Zorunlu Olması 371
cc. Yalnızca Özel Nitelikli Kişisel Verilere Özel İşlenme Şartları 375
aaa. İşleme Şartları 376
aaaa. Sır Saklama Yükümlülüğü Altında Bulunan Kişiler veya Yetkili Kurum ve Kuruluşlarca, Kamu Sağlığının Korunması, Koruyucu Hekimlik, Tıbbi Teşhis, Tedavi ve Bakım Hizmetlerinin Yürütülmesi ile Sağlık Hizmetlerinin Planlanması, Yönetimi ve Finansmanı Amacıyla Gerekli Olması 376
bbb. İstihdam, İş Sağlığı ve Güvenliği, Sosyal Güvenlik, Sosyal Hizmetler ve Sosyal Yardım Alanlarındaki Hukuki Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi İçin Zorunlu Olması 378
ccc. Siyasi, Felsefi, Dini veya Sendikal Amaçlarla Kurulan Vakıf, Dernek ve Diğer Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluş ya da Oluşumların, Tâbi Oldukları Mevzuata ve Amaçlarına Uygun Olmak, Faaliyet Alanlarıyla Sınırlı Olmak ve Üçüncü Kişilere Açıklanmamak Kaydıyla; Mevcut veya Eski Üyelerine ve Mensuplarına Veyahut Bu Kuruluş ve Oluşumlarla Düzenli Olarak Temasta Olan Kişilere Yönelik Olması 380
ddd. KVK Kurulu Tarafından Belirlenen Yeterli Önlemlerin Alınması 382
2. Zarar 384
a. Genel Olarak Zarar 384
b. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bakımından Zarar 385
3. Uygun İlliyet Bağı 387
a. Kavram 387
b. İlliyet Bağını Kesen Sebepler 390
B. KVKK m.11/1–ğ’den Doğan Sorumluluğun Özel Unsurları 393
1. Zarara Organizasyon Kapsamındaki Bir Faaliyet Sebep Olmalı 393
2. Kurtuluş Kanıtı Getirilememiş Olmalı 395
Beşinci Bölüm
DİĞER SORUMLULUK SEBEPLERİ VE SORUMLULUĞUN SONUÇLARI
I. DİĞER SORUMLULUK SEBEPLERİ 399
A. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 399
1. Genel Olarak 399
2. Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Örnek Sözleşme Türleri 401
a. Kişisel Veri İşleme Sözleşmesi 402
b. Hekimlik ve Hastaneye Kabul Sözleşmesi 410
aa. Hekimlik Sözleşmesi 410
bb. Hastaneye Kabul Sözleşmesi 416
c. İş veya Hizmet Sözleşmesi 419
aa. İş Sözleşmesi Kurulmadan Önce 420
bb. İş Sözleşmesinin İfası Sırasında 422
cc. İş Sözleşmesinin Sona Ermesinden Sonra 424
d. Mesafeli Sözleşme 425
3. Sözleşmeye Aykırılık Halleri 429
a. İmkânsızlık 429
aa. Genel Olarak İmkânsızlık 429
bb. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında İmkânsızlık 436
b. Temerrrüt 437
aa. Genel Olarak Borçlu Temerrüdü 437
bb. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Borçlu Temerrüdü 441
c. Gereği Gibi İfa Etmeme 441
aa. Genel Olarak Gereği Gibi İfa Etmeme 441
aaa. Edim Yükümlülükleri 442
aaaa. Asli Edim Yükümlülükleri 443
bbbb. Yan Edim Yükümlülükleri 443
bbb. Yan Yükümlülükler 444
bb. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Gereği Gibi İfa Etmeme 446
d. Kusur 447
e. Yardımcı Kişinin Fiillerinden Sorumluluk 450
aa. Genel Olarak Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk 450
bb. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk 453
f. Edim Yükümlülüğünden Bağımsız Borç İlişkisinin İhlalinden Doğan Sorumluluk 454
aa. Edim Yükümlülüğünden Bağımsız Borç İlişkisinin İhlalinden Doğan Sorumluluğun Gerekçesi 454
bb. Edim Yükümlülüğünden Bağımsız Borç İlişkisinden Doğan Sorumluluk 456
aaa. Koruma Yükümlülüklerini Sözleşme Öncesi Dönemde İhlali veya Culpa İn Contrahendo 459
bbb. Koruma Yükümlülüklerinin Sözleşme Sonrası Dönemde İhlali veya Sözleşmenin Art Etkisi 461
ccc. Koruma Yükümlülüklerinin Üçüncü Kişiyi Sözleşme Kapsamına Dahil Etmesi ve Üçüncü Kişiyi Koruyucu Etkili Sözleşme 463
cc. Veri Sorumlusunun Edim Yükümlülüğünden Bağımsız Borç İlişkisinden Doğan Sorumluluğu 464
B. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 465
1. Genel Olarak Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 465
2. Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk ile Mukayesesi 470
3. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 472
C. Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Sorumluluk 473
1. Genel Olarak Sebepsiz Zenginleşme 473
2. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Sebepsiz Zenginleşme 477
D. Vekaletsiz İş Görmeden Doğan Sorumluluk 478
1. Genel Olarak Vekaletsiz İş Görme 478
2. Veri Sorumlusunun Sorumluluğu Bağlamında Vekaletsiz İş Görme 482
II. SORUMLULUĞUN SONUÇLARI VE DİĞER DAVALAR 483
A. Tazminat Davaları 484
1. Maddi Tazminat 485
a. Maddi Zarar 487
aa. Maddi Zararın Türleri 488
bb. Maddi Zararın Belirlenmesi 492
b. Maddi Tazminatın Belirlenmesi 493
2. Manevi Tazminat 499
a. Manevi Zarar 500
b. Manevi Tazminatın Belirlenmesi 503
B. Kişiliği Koruyucu Davalar 505
1. Önleme Davası 508
2. Durdurma Davası 510
3. Tespit Davası 511
C. Diğer Davalar 513
1. Sebepsiz Zenginleşme Davası 513
2. Vekaletsiz İşgörmeden Kaynaklı Kazancın İadesi Davası 513
Sonuç 517
Kaynakça 545
Kavramlar Dizini 597