Uluslararası Vergi İhtilaflarının Çözüm Yolu Olarak Karşılıklı Anlaşma Usulü (9786255957245)

ÖNSÖZ III
KISALTMALAR CETVELİ XIII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARINDA İHTİLAF ÇÖZÜMÜNE KAVRAMSAL VE TARİHSEL BAKIŞ
I. ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARINDA İHTİLAF ÇÖZÜMÜNE KAVRAMSAL BAKIŞ 7
A. Uluslararası Vergi İhtilafları Bağlamında Bazı Temel Kavramlar 8
1. Uluslararası Çifte Vergilendirme 8
a. Genel Olarak Uluslararası Çifte Vergilendirme Sorunu 8
b. Uluslararası Çifte Vergilendirme Çeşitleri 12
(1) Uluslararası Hukuki Çifte Vergilendirme 12
(2) Uluslararası Ekonomik Çifte Vergilendirme 13
c. Uluslararası Çifte Vergilendirmenin Çözüm Yöntemleri 14
2. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları 15
a. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları: Kavram ve İşlev 15
b. Türk Hukuku Bakımından Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, Norm Değeri ve Kanunlarla Çatışması 18
3. Model Vergi Anlaşmaları 22
a. Genel Olarak BM ve OECD Model Vergi Anlaşmaları 22
b. Yorum Aracı Olarak OECD ve BM Model Anlaşmaları ile Şerhleri 24
B. Karşılıklı Anlaşma Usulünün Önemi, Amacı, Hukuki Dayanağı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması 31
1. Genel Açıklama 31
2. Karşılıklı Anlaşma Usulünün Önemi, Hukuki Dayanağı ve Kapsamı 34
a. Önemi 34
b. Hukuki Dayanağı 36
c. Kapsamı 42
3. Benzer Uluslararası Barışçıl İhtilaf Çözüm Yollarıyla Karşılaştırılması 47
a. Genel Olarak 47
b. Diplomasi Görüşmesi 48
c. Dostça Girişim ve Arabuluculuk 50
ç. Uluslararası Soruşturma 50
d. Uzlaştırma 51
e. Uluslararası Yargı ve Tahkim 52
4. Uluslararası Vergi İhtilafları Özelinde Benzer Çözüm Yollarıyla Karşılaştırılması 54
a. Peşin Fiyatlandırma Anlaşmaları 54
b. Karşılıklı Anlaşma Usulü Tahkimi 57
(1) Genel Olarak 57
(2) OECD ve BM kaynaklarında Karşılıklı Anlaşma Usulü Tahkimi (MAP Arbitration –m. 25 / f. V) 58
(3) Avrupa Birliği Tahkim Anlaşması 63
(4) Türkiye ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarında Tahkim Klozu 64
c. Hizmet Ticareti Genel Anlaşmasındaki (GATS–1995) Çözüm Mekanizmasının Karşılıklı Anlaşma Usulüyle Etkileşimi 67
5. Vergi İhtilaflarının Çözümüne Yönelik İç Hukuktaki Kavram ve Kurumlarla Karşılaştırılması 70
a. Genel Açıklamalar 70
(1) İç Hukuk Yollarının Gruplandırılması 70
(2) Karşılaştırma Ölçütleri 72
b. İdari Yollar 75
(1) Uzlaşma 75
(2) Hata Düzeltme 79
(3) Cezalarda İndirim 84
(4) Pişmanlık ve Islah 85
(5) İzaha Davet 86
(6) Kanun Yolundan Vazgeçme 86
c. Yargısal Yollar 87
II. VERGİ ANLAŞMALARINDA İHTİLAF ÇÖZÜMÜNE TARİHSEL BAKIŞ 89
A. Model Vergi Anlaşmalarını ve İhtilaf Çözüm Yollarını Standartlaştırma Çalışmaları 89
B. Etkili Karşılıklı Anlaşma Usulü Rehberi (MEMAP) 92
C. Matrah Aşındırma ve Kâr Kaydırılması Projesinde Karşılıklı Anlaşma Usulü 93
1. Genel Olarak 93
2. 14. Eylem Planı –İhtilaf Çözüm Mekanizmalarını Daha Etkin Hale Getirmek 95
3. 14. Eylem Planı Tartışma Taslağı 96
4. 14. Eylem Planı’nın Nihai Metni (2015) 100
a. Genel Olarak 100
b. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarından Kaynaklanan Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi ve Vakaların Zamanında Çözülmesi 101
c. İdari Usulün Geliştirilmesi 106
d. Karşılıklı Anlaşma Usulüne Erişimin Geliştirilmesi 108
5. Akran İncelemeleri 110
a. Genel Olarak 110
b. İhtilafların Önlenmesine Dair Asgari Standart Öğeleri ve En İyi Pratikler 111
c. Usulün Mevcut Olması ve Usule Erişime Dair Asgari Standart Öğeleri ve En İyi Pratikler 112
ç. İhtilafların Usul Aracılığıyla Çözümüne Dair Asgari Standart Öğeleri ve En İyi Pratikler 114
d. Usul Yoluyla Elde Edilen Çözümlerin İcrasına Dair Asgari Standart Öğeleri ve En İyi Pratikler 116
Ç. OECD BEPS Çok Taraflı Enstrümanı (BEPS MLI) 117
İKİNCİ BÖLÜM
KARŞILIKLI ANLAŞMA USULÜNÜN UYGULAMA ESASLARI
I. BAŞVURUYA DAYALI KARŞILIKLI ANLAŞMA USULÜ (M. 25/F. I–II) 122
A. Başvurunun Kapsamı 123
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvuru 123
2. Türk Hukukunda Karşılıklı Anlaşma Usulüne Başvuru 126
B. Başvurulan Yetkili Makamın Seçilmesi 130
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvurulan Yetkili Makamın Seçilmesi 130
2. Türk Hukukunda Yetkili Makam ve Yetkili Makamın Seçilmesi 131
C. Başvuru Süresi 135
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvuru Süresi 135
2. Türk Hukukunda Başvuru Süresi 143
Ç. Başvurunun Şekli ve İçeriği 146
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvuru Şekli ve İçeriği 146
2. Türk Hukukunda Başvuru Şekli ve Başvuru İçeriği 149
D. Başvuru ve İç Hukuk Çözüm Yolları İlişkisi 151
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvuru ve İç Hukuk Yolları İlişkisi 151
2. Türk Hukukunda Başvuru ve İç Hukuk Yolları İlişkisi 155
a. Genel Olarak 155
b. Uzlaşma Yolu ve Karşılıklı Anlaşma Usulü Başvurusu 155
c. Dava Yolu ve Karşılıklı Anlaşma Usulü Başvurusu 160
E. Başvuru ve Verginin Tahsili İlişkisi 165
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvuru ve Verginin Tahsili İlişkisi 165
2. Türk Hukukunda Başvuru ve Verginin Tahsili İlişkisi 169
F. Başvurunun Geri Çekilmesi ve Tekrarlayan Meselelerde Başvuru 174
1. Başvurunun Geri Çekilmesi 174
2. Tekrarlayan Meselelerde Başvuru 176
II. YETKİLİ MAKAMIN YORUM YETKİSİ (OM M. 25/F. III) VE ÇOK TARAFLI KARŞILIKLI ANLAŞMA USULÜ BAŞVURUSU 178
A. Yetkili Makamın Yorum Yetkisi (OM m. 25/f. III) 178
B. Çok Taraflı Karşılıklı Anlaşma Usulü 182
1. Uluslararası Vergi İhtilaflarının İkiden Fazla Ülkeyi İlgilendirmesi Sorunu 182
2. Çok Taraflı Vakanın Tanımı 186
3. Hukuki Dayanağı 187
4. Çok Taraflı İhtilaflarda Başvuru 189
III. YETKİLİ MAKAMIN BAŞVURUYU DEĞERLENDİRMESİ 192
A. Başvurunun Geçerliliği Denetimi 192
B. Başvurunun Reddi 196
1. OECD ve BM Belgelerinde Başvurunun Reddi 196
a. Kötüye Kullanım Sebebiyle Başvurunun Reddi 196
b. İç Hukuktaki İdari Çözümler (Audit Settlements) 199
c. Vergi Ödevlisince Yapılan Düzeltmelerde Durum 201
2. Türk Hukukunda Başvurunun Reddi 203
3. Başvuru Konusunun Bir İç Hukuk Engeline Takılması 212
IV. VAKA ESASLARININ TEK TARAFLI, İKİ TARAFLI VE ÇOK TARAFLI DEĞERLENDİRİLMESİ 213
A. Vaka Esaslarının Tek Taraflı Değerlendirilmesi 213
1. OECD ve BM Belgelerinde Vaka Esaslarının Tek Taraflı İncelenmesi 214
2. OECD ve BM Belgelerinde Tek Taraflı Olarak Vergi Yükünün Hafifletilmesi 215
3. Türk Yetkili Makamının Tek Taraflı Çözüm Üretmesi 217
B. Vaka Esaslarının İki Taraflı Değerlendirilmesi 219
1. İki Taraflı Müzakere ve Durum Belgesi ile Cevabı 220
a. OECD ve BM Belgelerinde İki Taraflı Müzakere ve Durum Belgesi ile Cevabı 220
b. Türkiye’nin Tarafı Olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarında İki Taraflı Müzakerelerin Yürütülmesi 225
2. Başvuru Konusu Vergilere Bağlı Faiz ve Cezalar 226
a. OECD ve BM Belgelerinde Faiz ve Cezalar 226
b. Türk Hukukunda Faiz ve Cezalar 229
3. Vergi Ödevlisinin Sürece Dahil Olması 236
a. OECD ve BM Belgelerinde Vergi Ödevlisinin Müzakerelere Dahil Olması 236
b. Türk Hukuku Bağlamında Vergi Ödevlisinin Müzakerelerde Konumu 237
C. Çok Taraflı Karşılıklı Anlaşma Usulünde Vaka Esaslarının Değerlendirilmesi 240
V. KARŞILIKLI ANLAŞMA USULÜNÜN SONUÇLANMASI VE KARŞILIKLI ANLAŞMANIN UYGULANMASI 244
A. OECD ve BM Belgelerinde Karşılıklı Anlaşma Usulünün Sonuçlanması 244
1. Teklif Edilen Karşılıklı Anlaşma 245
2. Vergi Ödevlisinin Bilgilendirilmesi ve Teklif Edilen Anlaşmanın Kabulü 245
3. Bir Karşılıklı Anlaşmaya Varılamamış Olması Durumu 249
B. Türk Hukuku Bağlamında Karşılıklı Anlaşmanın Sonuçlanması 250
1. Karşılıklı Anlaşma Teklifinin Hukuki Niteliği 250
2. Vergi Ödevlisine Yapılan Bildirim ve Kabulün Hukuki Sonuçları 250
3. Bir Karşılıklı Anlaşmaya Varılamamış Olmasının Türk Yargı Çevresinde Etkisi 252
C. OECD ve BM Belgelerinde Karşılıklı Anlaşmanın Uygulanması 253
D. Türk Hukuku Bağlamında Karşılıklı Anlaşmanın Uygulanması 257
SONUÇ 265
KAYNAKÇA 273