Türk Özel Hukuku Cilt: I (Temel Kavramlar) - ve Medeni Kanunun Başlangıç Hükümleri
İçindekileri İncele
VII
KISALTMALAR................................................................................................................. XVII
GİRİŞ
1. HUKUK KAVRAMI............................................................................................................ 1
1.1. TOPLUM YAŞAMI, DÜZEN VE GÜVEN GEREĞİ 1
1.2. TOPLUMU DÜZENLEYEN KURALLARIN TÜRLERİ 3
1.2.1. Ahlâk kuralları 3
1.2.2. Din kuralları 4
1.2.3. Görgü (nezaket) kuralları 4
1.2.4. Örf ve âdet kuralları 5
1.2.5. Özel olarak hukuk kuralları 5
1.2.5.1. Genel açıklamalar ve tanım 5
1.2.5.2. Hukuk kuralları ile toplumu düzenleyen diğer kurallar arasındaki ilişki 6
1.2.5.3. Yaptırım (müeyyide) 9
1.2.5.3.1. Genel olarak 9
1.2.5.3.2. Yaptırımın türleri 9
1.2.5.3.2.1. Ceza 10
1.2.5.3.2.2. Tazminat 10
1.2.5.3.2.3. Geçersizlik (hükümsüzlük) 12
1.2.5.3.2.4. Cebrî icra (zorla yerine getirme) 13
2. HUKUKUN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI............................................................................. 14
2.1. POZİTİF (MÜSPET, YÜRÜRLÜKTEKİ) HUKUK 14
2.2. TARİHÎ HUKUK 14
2.3. YAZILI HUKUK (MEVZUAT) 14
2.4. YAZILI OLMAYAN HUKUK (ÖRF VE ADET HUKUKU) 15
2.5. İDEAL HUKUK 15
2.6. HUKUK BİLİMİ 15
3. HUKUKUN DALLARI VE MEDENÎ HUKUKUN BUNLAR İÇİNDEKİ YERİ...... 16
3.1. HUKUKUN DALLARI 16
3.1.1. İç hukuk-uluslararası (milletlerarası) hukuk 16
3.1.1.1. İç hukuk 16
3.1.1.2. Uluslararası (milletlerarası) hukuk 16
VIII
3.1.2. Maddî hukuk-usul hukuku (şeklî hukuk, yargılama hukuku) 16
3.1.2.1 Maddî hukuk............................................................................................................ 16
3.1.2.2. Usul hukuku 16
3.1.3. Kamu hukuku-özel hukuk 17
3.1.3.1. Genel olarak 17
3.1.3.2. Kamu hukukunun dalları 19
3.1.3.2.1. Anayasa hukuku 19
3.1.3.2.2. İdare hukuku 19
3.1.3.2.3. Ceza hukuku 19
3.1.3.2.4. Ceza muhakemesi hukuku 19
3.1.3.2.5. Medeni usul hukuku 19
3.1.3.2.6. İcra ve iflâs hukuku 20
3.1.3.2.6.1. İcra hukuku 20
3.1.3.2.6.2. İflâs hukuku 20
3.1.3.2.7. Uluslararası (milletlerarası) hukuk 20
3.1.3.2.8. Vergi hukuku ve kamu maliyesi 20
3.1.3.2.9. Genel kamu hukuku 21
3.1.3.3. Özel hukukun dalları 21
3.1.3.3.1. Medenî Hukuk 21
3.1.3.3.2. Borçlar hukuku 21
3.1.3.3.3. Ticaret hukuku 21
3.1.3.3.4. Milletlerarası özel hukuk (Uluslararası özel hukuk, devletler özel hukuku) 21
3.1.3.3.5. Fikrî hukuk 22
3.1.3.4. Karma nitelikteki hukuk dalları 22
3.1.3.4.1. İş hukuku ve sosyal güvenlik hukuku 22
3.1.3.4.2. Toprak hukuku 22
3.1.3.4.3. Hava hukuku 22
3.2. MEDENÎ HUKUKUN ÖZEL HUKUK-KAMU HUKUKU AYIRIMINDAKİ
YERİ VE ANLAMI ..................................................................................................... 22
3.2.1. Medenî Hukukun yeri 22
3.2.2. Medenî Hukukun anlamı 22
4. MEDENÎ HUKUKUN DÜZENLENİŞ TARZI VE BU SİSTEMLER
İÇİNDE TÜRK MEDENÎ HUKUKUNUN YERİ .......................................................... 23
4.1. ROMA/CERMEN HUKUK SİSTEMİ 23
4.2. ANGLOSAKSON HUKUK SİSTEMİ 25
4.3. İSLAM HUKUKU 25
4.4. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ 26
4.5. TÜRKİYE’NİN BU SİSTEMLER İÇİNDEKİ YERİ 26
5. TÜRK MEDENÎ HUKUKUNUN DA İÇİNDE BULUNDUĞU ROMA/
CERMEN HUKUK SİSTEMİNDE KANUNLAŞTIRMA HAREKETLERİ ............. 27
5.1. KANUNLAŞTIRMA KAVRAMI 27
5.2. KANUNLAŞTIRMA YÖNTEMLERİ 28
5.2.1. Kazuistik (meseleci) yöntem 28
5.2.2. Soyut (mücerret) sistem 28
IX
5.3. MEDENÎ HUKUK ALANINDAKİ BAŞLICA KANUNLAŞTIRMA
HAREKETLERİ........................................................................................................... 29
5.3.1. Prusya Devletleri Genel Land Kanunu
(Allgemeines Landrecht für die preussischen Staaten)............................................. 29
5.3.2. Fransız Medenî Kanunu (Code Civil Français, Ccfr) 29
5.3.3. Avusturya Medenî Kanunu (Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch, ABGB) 29
5.3.4. Alman Medenî Kanunu (Bürgerliches Zivilgesetzbuch, BGB) 29
5.3.5. İsviçre Medenî Kanunu (Schweizerisches Zivilgesetzbuch, ZGB;
Code Civil Suisse, Ccs)............................................................................................. 30
6. TÜRKİYE’DE KANUNLAŞTIRMA HAREKETLERİ, ÖZELLİKLE
MEDENÎ HUKUKUN VE BORÇLAR HUKUKUNUN GELİŞİMİ............................ 32
6.1. CUMHURİYETİN KURULMASINDAN ÖNCEKİ DÖNEM 32
6.2. CUMHURİYET DÖNEMİ VE TÜRK MEDENÎ KANUNUNUN OLUŞUMU 33
6.3. TÜRK MEDENÎ KANUNUNUN BÜTÜNÜYLE DEĞERLENDİRİLMESİ 35
6.3.1. Genel olarak 35
6.3.2. Şekil bakımından değerlendirme 36
6.3.3. Esas yönünden değerlendirme 37
6.4. TÜRK BORÇLAR KANUNUNUN OLUŞUMU 39
6.4.1. Genel olarak değerlendirilmesi 39
6.4.2. Şekil yönünden değerlendirme 39
6.4.3. Esas bakımından değerlendirme 40
7. MEDENÎ KANUN VE BORÇLAR KANUNUNUN BÜTÜNLÜĞÜ............................ 41
8. HUKUKUN KAYNAKLARI, ÖZELLİKLE MEDENÎ KANUNUN
YÜRÜRLÜK KAYNAKLARI.......................................................................................... 42
8.1. GENEL OLARAK 42
8.1.1. Yaratıcı kaynak 42
8.1.2. Yürürlük kaynakları 43
8.1.3. Bilgi kaynakları 43
8.2. MEDENÎ HUKUKUN YÜRÜRLÜK KAYNAKLARI 43
8.2.1. Asıl yürürlük kaynakları 44
8.2.1.1. (Teknik anlamda) Kanun 44
8.2.1.1.1. Kanunların hazırlanması 45
8.2.1.1.2. Kanunların özellikleri 46
8.2.1.1.2.1. Genellik 46
8.2.1.1.2.2. Süreklilik 47
8.2.1.1.3. Kanunların Anayasaya uygunluğu ve bunun denetlenmesi 47
8.2.1.1.3.1. İptal davası 48
8.2.1.1.3.2. Anayasa’ya aykırılık iddiasının def’i olarak ileri sürülmesi 49
8.2.1.1.3.3. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru 50
8.2.1.2. Kanun hükmünde kararname 51
8.2.1.3. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi 52
8.2.1.4. Tüzük 53
X
8.2.1.5. Yönetmelik 54
8.2.2. Tamamlayıcı hukuk kaynağı: Örf ve âdet hukuku 54
8.2.2.1. Örf ve âdet hukukunun tanımı 55
8.2.2.2. Örf ve âdet hukukunun unsurları 55
8.2.2.2.1. Maddî unsur 55
8.2.2.2.2. Manevî unsur 55
8.2.2.2.3. Hukukî unsur 56
8.2.2.3. Örf ve âdet hukukunun türleri 56
8.2.2.3.1. Yaygın ve yöresel örf ve âdet hukuku 56
8.2.2.3.2. Genel örf ve âdet hukuku, özel örf ve âdet hukuku 57
8.2.2.3.3. Alelâde örf ve âdet hukuku, ticarî örf ve âdet hukuku 57
8.2.2.4. Örf ve âdet hukukunun rolü 57
8.2.2.4.1 Kanun boşluklarını doldurmak ............................................................................. 57
8.2.2.4.2. Kanun hükümlerini yorumlamak 58
8.2.2.4.3. Kanuna aykırı örf ve âdet 59
8.2.3. Sözleşme bir hukuk kaynağı mıdır? 59
9. ÖZEL OLARAK: MEDENÎ HUKUKUN TEMEL KAYNAKLARI OLAN
TÜRK MEDENÎ KANUNU VE TÜRK BORÇLAR KANUNU ................................... 60
9.1. TÜRK MEDENÎ KANUNU 60
9.1.1. Başlangıç 61
9.1.2. Kişiler Hukuku 61
9.1.3. Aile Hukuku 61
9.1.4. Miras Hukuku 62
9.1.5. Eşya Hukuku 62
9.2. TÜRK BORÇLAR KANUNU 62
9.3. MEDENÎ KANUNDA GENEL BÖLÜM MESELESİ: MK. 5 63
9.4. MEDENÎ KANUNUN 5. MADDESİNİN UYGULAMA ŞARTLARI 65
9.4.1. Bir özel hukuk ilişkisinin varlığı 65
9.4.2. Özel bir düzenlemenin bulunmaması 66
9.4.3. Hükmün örneksemeyle uygulanması 66
10. KANUNLARIN UYGULANMASI .................................................................................. 67
10.1. GENEL OLARAK 67
10.2. KANUNLARIN YER İTİBARİYLE UYGULANMASI 68
10.3. KANUNLARIN ZAMAN İTİBARİYLE UYGULANMASI 69
10.3.1. Kanunların Yürürlüğe Girmesi ve Yürürlükten Kalkması 69
10.3.1.1. Kanunların Yürürlüğe Girmesi 69
10.3.1.2. Kanunların Yürürlükten Kalkması 70
10.3.2. Kanunların Zaman İtibariyle Uygulanmasına İlişkin Kurallar 72
10.4. KANUN HÜKÜMLERİNİN SÖZÜYLE VE ÖZÜYLE UYGULANMASI 78
10.4.1. Genel açıklama 78
10.4.2. Kanun hükümlerinin sözü itibariyle uygulanması 79
10.4.2.1. Kanun hükümlerinin düz anlam itibariyle uygulanması 79
XI
10.4.2.2. Kanun hükümlerinin zıt anlam (mefhumu muhalif) itibariyle uygulanması 80
10.4.2.3. Kanun hükümlerinin atıf (yollama) yoluyla uygulanması 80
10.4.3. Kanun hükümlerinin özleri itibariyle uygulanması ve yorum 82
10.4.3.1. Kanun hükümlerinin özleri itibariyle uygulanmaları 82
10.4.3.2. Yorum 83
10.4.3.2.1. Tanım ve genel açıklamalar 83
10.4.3.2.2. Yorumun türleri 84
10.4.3.2.3. Yorum metotları 84
10.4.3.2.3.1. Söze göre (lafzî) yorum metodu 84
10.4.3.2.3.2. Sübjektif tarihî yorum metodu 85
10.4.3.2.3.3. Objektif tarihî yorum metodu 85
10.4.3.2.3.4. Objektif zamana uygun yorum metodu 86
10.4.3.2.4. Yorumda yararlanılacak araçlar 87
10.5. KANUN HÜKÜMLERİNİN NİTELİKLERİNE GÖRE UYGULANMASI 89
10.5.1. Genel hükümler-özel hükümler 89
10.5.2. Emredici hükümler- emredici olmayan hükümler 90
10.5.2.1. Emredici hukuk kuralları 90
10.5.2.2. Emredici olmayan hukuk kuralları 91
10.5.2.2.1. Yedek (tamamlayıcı) hükümler 92
10.5.2.2.2. Yorumlayıcı hukuk kuralları 92
11. KANUN HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINDA HAKİMİN
TAKDİR YETKİSİ........................................................................................................ 93
11.1. ŞARTLARDA TAKDİR YETKİSİ 94
11.2. HÜKÜMDE TAKDİR YETKİSİ 94
11.3. TAKDİR YETKİSİNİN KULLANILMASI 94
12. KANUNDA UYGULANABİLİR BİR HÜKÜM BULUNMAMASI
HALİNDE ÖRF VE ADET HUKUKUNUN UYGULANMASI ................................... 95
12.1. GİRİŞ 95
12.2. BOŞLUK 95
12.3. BOŞLUK VE HUKUK DIŞI ALAN 95
12.4. BOŞLUK VE MENFÎ ÇÖZÜM (NİTELİKLİ SUSMA) 96
12.5. BOŞLUK VE KANUNUN YETERSİZLİĞİ 97
12.6. BOŞLUK TÜRLERİ 98
12.6.1. Hüküm içi boşluk- kanun boşluğu 98
12.6.1.1. Hüküm içi boşluk 98
12.6.1.2. Kanun boşluğu 99
12.6.1.2.1. Gerçek boşluk 100
12.6.1.2.1.1. Açık boşluk 100
12.6.1.2.1.2. Örtülü boşluk 100
12.6.1.2.2. Gerçek olmayan boşluk 101
13. KANUN BOŞLUĞUNUN DOLDURULMASI YOLLARI.......................................... 102
13.1. ÖRF VE ADET HUKUKUNUN UYGULANMASI 102
XII
13.2. HAKİMİN HUKUK YARATMASI 103
13.2.1. Genel olarak 103
13.2.2. Hâkimin hukuk yaratmasının şartları 103
13.2.3. Hâkimin hukuk yaratırken izleyeceği yöntem 104
13.2.4. Hâkimin hukuk yaratırken yararlanacağı araçlar 105
13.2.5. Hâkimin yarattığı hukukun uygulanması 106
14. HAKİMİN HUKUKU UYGULARKEN BİLİMSEL GÖRÜŞLERDEN VE
MAHKEME KARARLARINDAN YARARLANMASI.............................................. 106
14.1. GENEL OLARAK 106
14.2. BİLİMSEL GÖRÜŞLER (ÖĞRETİ, DOKTRİN) 107
14.3. YARGI KARARLARI 108
15. HAK .................................................................................................................................. 109
16. HAKLARIN ÇEŞİTLERİ 112
16.1. DAYANDIĞI HUKUK DALINA GÖRE HAKLARIN AYIRIMI:
KAMU HUKUKU HAKLARI- ÖZEL HUKUK HAKLARI 112
16.2. NİTELİKLERİNE GÖRE HAKLARIN AYIRIMI: MUTLAK
HAKLAR-NİSBÎ (KİŞİSEL) HAKLAR 113
16.2.1. Mutlak haklar 113
16.2.1.1. Eşya üzerindeki mutlak haklar 114
16.2.1.1.1. Aynî haklar (maddî eşya üzerinde mutlak haklar) 115
16.2.1.1.1.1. Mülkiyet 116
16.2.1.1.1.2. İrtifak hakkı 117
16.2.1.1.1.3. Rehin hakkı 121
16.2.1.1.1.4. Taşınmaz yükü (gayrımenkul mükellefiyeti) 122
16.2.1.1.2. Fikrî haklar (maddî olmayan eşya üzerinde mutlak haklar) 123
16.2.1.2. Kişi üzerindeki mutlak haklar 125
16.2.1.2.1. Kişinin kendi üzerindeki mutlak hakları: Kişilik hakkı 125
16.2.1.2.2. Kişinin başkalarına ilişkin mutlak hakları: Velâyet ve vesayet 126
16.2.2. Nisbî haklar (Kişisel haklar) 127
16.2.2.1. Nisbî hakların çeşitleri 127
16.2.2.1.1. Alacak hakkı 127
16.2.2.1.2. Yenilik doğuran haklar 129
16.2.2.1.3. Borç ilişkisi dışındaki hukukî ilişkilerden doğan nisbî haklar 130
16.2.2.2. Etkisi güçlendirilmiş nisbî (kişisel) haklar 130
16.3. KONULARINA GÖRE HAKLAR: MALVARLIĞI HAKLARI- KİŞİ
VARLIĞI HAKLARI............................................................................................... 133
16.3.1. Malvarlığı hakları 133
16.3.2. Kişi varlığı hakları 134
16.4. DEVİR EDİLEBİLMELERİNE GÖRE HAKLAR: DEVREDİLEBİLİR
HAKLAR-DEVREDİLEMEYEN HAKLAR.......................................................... 135
16.5. KULLANABİLECEK KİŞİLERE GÖRE HAKLAR: KİŞİYE SIKI SIKIYA
BAĞLI HAKLAR- BAŞKASINCA KULLANILABİLECEK HAKLAR.............. 136
XIII
16.6. HAK SAHİBİNİN BELİRLENMESİ ŞEKLİNE GÖRE HAKLAR:
BAĞIMSIZ HAKLAR-BAĞLI HAKLAR.............................................................. 138
16.6.1. Bağımsız haklar 138
16.6.2. Bağlı haklar 139
16.6.2.1. Eşyaya bağlı haklar 140
16.6.2.2. Alacağa bağlı haklar 140
16.6.2.3. Sözleşmeye bağlı haklar 141
16.6.2.4. Bir topluluğa mensup olmaya bağlı haklar 141
16.7. SAĞLADIKLARI YETKİNİN İÇERİĞİNE GÖRE HAKLAR:
YARARLANMA HAKLARI-DÜZENLEME HAKLARI ...................................... 141
16.7.1. Yararlanma hakları 141
16.7.2. Düzenleme hakları 142
16.7.2.1. Genel olarak 142
16.7.2.2. Yenilik doğuran haklar 142
16.7.2.2.1. Kavram 142
16.7.2.2.2. Yenilik doğuran hakların çeşitleri 143
16.7.2.2.2.1. Kurucu yenilik doğuran haklar 144
16.7.2.2.2.2. Değiştirici yenilik doğuran haklar 146
16.7.2.2.2.3. Bozucu yenilik doğuran haklar 146
16.7.2.2.3. Yenilik doğuran hakların kullanılması 147
16.7.2.2.4. Yenilik doğuran hakların ortak özellikleri 148
16.7.2.2.4.1. Yenilik doğuran haklar kullanılmakla sona ererler 148
16.7.2.2.4.2. Yenilik doğuran haklar kullanıldıktan sonra, buna ilişkin işlem
geri alınamaz................................................................................................ 148
16.7.2.2.4.3. Yenilik doğuran hakların kullanılması, kural olarak, şarta bağlanamaz 150
16.7.2.2.4.4. Yenilik doğuran hakların kullanılmasını sınırlayan süreler hak
düşürücü süredir........................................................................................... 151
16.7.2.3. Defi hakları 152
17. HAK SAHİBİ ................................................................................................................... 153
18. HAKLARIN KAZANILMASI ....................................................................................... 154
18.1. HUKUKÎ OLAY 155
18.2. HUKUKÎ FİİL 156
18.3. HUKUKA UYGUN FİİLLER 157
18.3.1. İrade açıklamaları (irade açığa vurmaları) 157
18.3.1.1. Hukukî işlemler 157
18.3.1.2. Hukukî işlem benzeri fiiller 158
18.3.1.3. Maddî fiiller 158
18.3.2. Bilgi (tasavvur) açıklamaları 159
18.3.3. His açıklamaları 159
18.4. HUKUKÎ İŞLEM 160
18.4.1. Hukukî işlemin unsurları 160
18.4.1.1. İrade beyanı 161
XIV
18.4.1.1.1. İrade beyanının tanımı ve unsurları 161
18.4.1.1.2. İrade beyanının çeşitleri 163
18.4.1.1.2.1.Açık (sarih) irade beyanları-örtülü (zımnî) irade beyanları........................... 163
18.4.1.1.2.2. Yöneltilmesi gerekli irade beyanları-yöneltilmesi gerekli olmayan
irade beyanları .............................................................................................. 166
18.4.1.1.2.3. Doğrudan irade beyanları-dolaylı irade beyanları 166
18.4.1.2. İrade beyanına hukukun uygun sonuç bağlaması 167
18.4.2. Hukukî işlemlerin çeşitleri 167
18.4.2.1. Gerekli irade beyanı sayısı açısından: Tek (bir) taraflı hukukî
işlem-iki veya çok taraflı hukukî işlemler.......................................................... 167
18.4.2.1.1. Tek (bir) taraflı hukukî işlemler 167
18.4.2.1.2. İki veya çok taraflı hukukî işlemler 168
18.4.2.1.2.1. Sözleşme 168
18.4.2.1.2.1.1. Borç sözleşmeleri 168
18.4.2.1.2.1.2. Medenî Hukukun diğer alanlarına ilişkin sözleşmeler 169
18.4.2.1.2.2. Karar 170
18.4.2.2. Sonuçlarına göre hukukî işlem çeşitleri 170
18.4.2.2.1. Hukukî işlemin sonuçlarını doğurduğu zamana göre: Sağlar arası
hukukî işlemler-Ölüme bağlı hukukî işlemler................................................. 170
18.4.2.2.2. Hukukî işlemin sonuçlarını doğurduğu değere göre çeşitleri Kişi varlığına ilişkin hukukî işlemler- Malvarlığına ilişkin hukukî işlemler 171
18.4.2.2.2.1. Kişi varlığına ilişkin hukukî işlemler 171
18.4.2.2.2.2. Malvarlığına ilişkin hukukî işlemler 171
18.4.2.2.2.2.1. Borçlandırıcı işlem 171
18.4.2.2.2.2.2. Tasarruf işlemi 173
18.4.2.2.2.2.3. Kazandırıcı işlem 175
18.4.3. Hukukî işlemin geçerlilik şartları 178
18.4.3.1. Bütün hukukî işlemlerde aranan geçerlilik şartları 179
18.4.3.1.1. Ehliyet 179
18.4.3.1.2. Hukukî işlem emredici hukuk kurallarına, genel ahlâka, kamu
düzenine, kişilik haklarına uygun olmalıdır. ................................................... 180
18.4.3.1.3. Hukukî işlemin konusunun imkânsız olmaması gerekir 180
18.4.3.1.4. Hukukî işlemin unsuru irade beyanı sağlıklı olmalıdır 180
18.4.3.1.5. Hukukî işlem muvazaalı olmamalıdır 181
18.4.3.2. Bazı hukukî işlemlerde aranan geçerlilik şartları 182
18.4.3.2.1. Hukukî işlemin geçerlilik şekline uyularak yapılması 182
18.4.3.2.2. Tasarruf işlemlerinde işlemi yapanın tasarruf yetkisinin bulunması 184
18.4.3.2.3. Sebebe bağlı tasarruf işlemlerinde geçerli bir hukukî sebebin varlığı 184
18.4.3.2.4. Tam iki taraflı (karşılıklı) sözleşmelerde aşırı yararlanma (gabin)
bulunmaması.................................................................................................... 185
18.4.3.2.5. Genel işlem şartları içeren hukukî işlemlerde kanunun öngördüğü
sınırlara uyulması ............................................................................................ 185
18.4.4. Hukukî işlemlerin geçersizliği 185
XV
18.4.4.1. Yokluk 186
18.4.4.2. Kesin hükümsüzlük 187
18.4.4.2.1. Kavram 187
18.4.4.2.2. Kesin hükümsüzlük sebepleri 188
18.4.4.2.3. Tahvil 189
18.4.4.3. İptal edilebilirlik 191
18.4.4.4. Noksanlık 193
18.4.4.5. Nisbî geçersizlik (Nisbî etkisizlik) 194
18.4.4.6. Kısmî geçersizlik 195
18.5. HAKLARIN KAZANILMASININ ŞEKİLLERİ 196
18.5.1. Aslen kazanma 196
18.5.2. Devren kazanma 196
18.5.3. Tesisen kazanma 198
19. HUKUKÎ İLİŞKİLERDE VE HAKLARIN KAZANILMASINDA
İYİNİYETİN ROLÜ........................................................................................................ 198
19.1. İYİNİYET KAVRAMI 198
19.2. İYİNİYETİN ROLÜ 199
19.2.1. Genel olarak 199
19.2.2. Hakların kazanılmasında iyiniyetin rolü 201
19.2.3. İyiniyetin arandığı zaman 204
19.3. İYİNİYETİN İSPATI 205
20. HAKLARIN KULLANILMASINDA SINIRLAR: DÜRÜSTLÜK
KURALINA UYMA ZORUNLULUĞU VE HAKKIN KÖTÜYE
KULLANILMASI YASAĞI ........................................................................................... 206
20.1. GENEL OLARAK 206
20.2. DÜRÜSTLÜK KURALI 208
20.2.1. Dürüstlük kuralının anlamı 208
20.2.2. Dürüstlük kuralının uygulama alanı 208
20.2.2.1. Kanun hükümlerinin uygulanmasında dürüstlük kuralının rolü 209
20.2.2.1.1. Kanun hükümlerinin yorumlanmasında 209
20.2.2.1.2. Kanuna karşı hilenin önlenmesinde 210
20.2.2.2. Hukukî işlemlerde, özellikle de sözleşmelerde dürüstlük kuralının
uygulanması ....................................................................................................... 212
20.2.2.2.1. Sözleşme yapma zorunluluğu 212
20.2.2.2.2. Sözleşmenin müzakeresinde özenli ve dürüst davranma yükümlülüğü 213
20.2.2.2.3. Tek taraflı hukukî işlemlerin yorumlanmasında ve özellikle de
sözleşmenin kurulmasında dürüstlük kuralının rolü........................................ 214
20.2.2.2.4. Sözleşmenin yorumlanması ve tamamlanmasında dürüstlük kuralının rolü 215
20.2.2.2.5. Sözleşmeden doğan borçların belirlenmesinde dürüstlük kuralının rolü 216
20.2.2.2.6. Sözleşmede değişiklik yapılmasında veya sona erdirilmesinde
dürüstlük kuralının rolü ................................................................................... 217
20.3. HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI 220
20.3.1. Hakkın kötüye kullanılması yasağının anlamı 220
XVI
20.3.2. Hakkın kötüye kullanılması oluşturabilen durumlar 221
20.3.2.1. Hakkın kullanılmasında menfaatin bulunmaması 221
20.3.2.2. Hakkın kullanılmasındaki menfaatle, başkasının uğrayacağı zarar
arasında aşırı nispetsizlik bulunması.................................................................. 222
20.3.2.3. Çelişkili davranışta bulunulması (Uyandırılan güvene aykırı
davranışta bulunma)........................................................................................... 223
20.3.2.4. Hakkın tanınmasındaki amaca aykırı kullanılması 224
20.3.3. Hakkın kötüye kullanılmasının yaptırımı 224
20.4. DÜRÜSTLÜK KURALI VE HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI
YASAĞININ UYGULANMASININ ESASLARI................................................... 225
21. HAKLARIN KORUNMASI........................................................................................... 226
21.1. TALEP 227
21.2. DAVA 228
21.2.1. Dâva kavramı ve çeşitleri 228
21.2.2. Dâva karşısında dâvalının durumu 230
21.2.3. İddia ve savunmanın ispatı 232
21.2.3.1. İspat kavramı 232
21.2.3.2. İspat yükü 232
21.2.3.2.1. Genel kural 232
21.2.3.2.2. İstisnalar 233
21.2.3.2.2.1. Hayatın olağan akışına uygun olguların aksini ispat 233
21.2.3.2.2.2. Mâruf ve meşhur vakıaların ispatı 234
21.2.3.2.2.3. İspat yükünü kanunun özel olarak belirlediği hâller 234
21.2.3.2.2.4. Karineye dayanan ispat 235
21.2.3.2.2.5. Resmî sicil ve senetlere dayanan iddiaların ispatı 236
21.2.3.2.2.6. İkrar 237
21.3. CEBRÎ İCRA 238
21.4. HAK SAHİBİNİN HAKKINI KENDİSİNİN KORUMASI 239
22. HAKLARIN KAYBEDİLMESİ ..................................................................................... 240
KAVRAMLARA GÖRE ARAMA CETVELİ .................................................................... 243
MEVZUAT ARAMA CETVELİ........................................................................................... 255
YARARLANILAN KAYNAKLAR ...................................................................................... 261