Türk İnternet Hukuku (9789750284670)

İkinci Baskıya Önsöz 7
Önsöz 9
Kısaltmalar Listesi 37
Bölüm I
İNTERNET HUKUKUNDA TEMEL KAVRAMLAR
A. TEKNİK VE HUKUKİ BAĞLAMDA BİLİŞİM SİSTEMLERİ 39
1. Bilişim Sistemi 39
a. Bilişim Sistemlerine Dair Önemli Alt Kavramlar 40
a.1. Donanım ve Yazılım 40
a.2. Network/Ağ 41
a.3. Veri ve Siber Uzay 42
a.4. IoT, M2M ve Akıllı Cihaz Teknolojileri 43
b. Alt Kavramlar Işığında Bilişim Sistemi Kavramının Açıklanması 46
b.1. Bilişim Sistemlerinin Sıralanması 46
b.2. Bilişim Sistemi Kavramının Fiziksel ve Soyut Unsurların Ayrılmaz Bir Bütünlüğü Olduğu 47
b.3. Bilişim Sistemi ve Veri Kavramlarının Birbirinden Ayrılması 48
b.4. Sanallaştırma Uygulamaları ve Sanal Alanların Bilişim Sistemi Niteliği Sorunu 49
b.5. Kapsayıcı Örnekleme 50
2. Hukuki Metinler, Yargı Kararları ve Doktrin Görüşleri Çerçevesinde Türk Hukukunun Bilişim Sistemi Kavramına Verdiği Anlam 50
a. Hukuki Metinler 50
b. Yargı Kararları 52
c. Doktrin Görüşleri 55
d. Değerlendirme 59
B. SİBER GÜVENLİK VE ADLİ BİLİŞİM 61
1. Siber Güvenlik Faaliyetleri ve Tanımlama 61
a. Siber Güvenlik Faaliyetleri 61
b. Yapılması Gereken Siber Güvenlik Tanımı 66
c. Bilişim Sistemlerinde Güvenlik Açıkları ve Önleyici Çözümler 67
2. Adli Bilişim 71
3. Bilişim Çağında Siber Saldırılar ve Bilişim Suçları/Haksızlıkları 71
a. Siber Saldırılar 71
b. Dar ve Geniş Manada Bilişim Suçları/Siber Saldırılar 72
4. Bilişim Çağında Haksızlıklar ve Siber Güvenlik–Adli Bilişim Faaliyetleri Vasıtasıyla Haksızlıklarla Mücadele 74
a. Ulusal Siber Güvenlik Politikaları 74
b. Türkiye’de Siber Güvenlik–Adli Bilişim Teşkilatı ve İşleyişi 81
b.1. İşleyişe Dair Temel Normlar 84
b.2. Kişisel Verilerin Siber Uzayda Barındırılması Noktasında Siber Güvenlik ve KVKK’nın Konuya Dair Yaklaşımı 89
b.3. Yargı Kararlarının İnfazı Noktasında Adli Bilişime Dair Normatif Gereklilik 98
c. Siber Saldırılarla Mücadelede Yaşanılan Zorluklar ve Uluslararası İşbirliği Zarureti 98
c.1. Siber Saldırılarla Mücadelede Yaşanılan Zorluklar 98
c.1.1. Ulusal Siber Güvenlikte Meşru Savunma ve Diğer Ülkelere Yapılan Siber Müdahalelerin Hukukiliği 101
c.2. Siber Saldırılarla Mücadelede Uluslararası İşbirliği Zarureti 102
d. Bilişim Çağında Güvenlik ve Hürriyet İkilemi 105
C. TEKNİK VE HUKUKİ BAĞLAMDA İNTERNET 106
1. Teknik Bağlamda İnternet, İntranet ve World Wide Web 106
a. İnternet Ağı ve İntranet 106
b. İnternet Sitesi ve World Wide Web 114
b.1. Teknik Bağlamda İnternet Sitesi 114
b.2. World Wide Web 115
c. Surface Web, Deep Web ve Dark Web Kavramları 116
c.1. Surface Web 117
c.2. Deep Web ve Dark Web 118
c.2.1. Deep Web ve Dark Web Ayrımının Önemi 119
c.2.2. Dark Web Gerçeği 120
d. Teknik Bağlamda Alan Adı (Domain Name) ve URL 122
2. Hukuki Bağlamda İnternet 124
a. Bir Hukuk Disiplini Olarak İnternet Hukuku 125
b. Türkiye’de İnternet Hukukunun Gelişimi 127
c. İnternet Kullanımı ve Bu Yöndeki Hizmetlerin Hukuki Niteliği 129
c.1. Evrensel Nitelikte Elektronik Haberleşme Hizmeti 129
c.1.1. Evrensel Elektronik Haberleşme Hizmetinin İlkeleri ve Kamu Hizmeti Niteliği 130
c.1.2. İnsan Hakkı Niteliği 132
c.1.2.1. İnternete Erişim Hakkı 132
c.1.2.1.1. İnternete Erişim Hakkının Sınırlandırılması 134
c.1.2.1.2. Sanal Ortamda Protesto Hakkı Sorunu: Hacktivizm 137
d. İnternet Ağı ve Bu Ağa Erişimin Hukuki Niteliği 139
d.1. 5651 s. Kanun’da Düzenlenen İnternet Ortamının Sınırları 141
d.1.1. Düzenlemelerin İnternet Siteleri ile Sınırlı Olmadığı 141
d.1.2. 5651 s. Kanun’un Alanının İnternet Ağındaki Kamuya Açık ve Haberleşme Teşkil Etmeyen İçerikler ile Sınırlı Olduğu 142
d.1.3. Eleştiri ve Öneri 144
e. Kamuya Açık Olmayan İnternet İçeriklerinin Türk İnternet Hukuku Karşısındaki Durumu 147
e.1. Düzenlemelerin Yetersizliği 147
e.1.1. 5651 s. Kanun Nazarında Değerlendirme 148
e.1.2. Ceza Hukuku Mevzuatı Nazarında Değerlendirme 149
3. Hukuki Bağlamda İnternet Sitesi 151
4. Hukuki Bağlamda Alan Adı (Domain Name) ve URL 152
a. Hak İhlali Dolayısıyla Alan Adının İptali veya Devri 153
a.1. Ülke İçi Yargı Yolları 153
a.2. Uluslararası Tahkim Yolu 155
D. HUKUKİ BAĞLAMDA ONLİNE OYUNLAR VE E–SPOR 158
1. Online Oyunlar 158
a. Kavram 158
b. Hukuken Arz Ettiği Önem 158
c. Mevzuatta Online Oyunlar 159
c.1. 5651 s. Kanun ve Online Oyunlarda Erişim Engeli ve/veya İçeriğin Kaldırılmasının Olanaklılığı 159
c.2. Online Oyunlarda Yaşanan Hak İhlalleri 160
c.3. Fikri Mülkiyet Hukuku Nazarında Online Oyunlar 163
c.4. Miras Hukuku Hükümlerinin Uygulanabilirliği (Dijital Miras) 163
2. E–Spor 166
E. SANAL/KRİPTO PARA BİRİMLERİ VE BİTCOİN 168
1. Sanal Para Kavramı 168
2. Bitcoin Örneği ve Blok–Zincir Temelli Kripto Para Sistemlerinde Temel İşleyiş 171
3. Kripto Para Sistemlerinin Doğurduğu Hukuki Sorunlar 172
a. Merkezi Bir Yapıya Sahip Olmayan Kripto Para Sistemlerinde Resmi Muhatap ve Otorite Yokluğu 172
b. Para Transferinin İki Tarafının Kısmi Anonimliği 173
c. Kara Paranın Aklanmasına Konu Edilme Riski 174
d. Aracı Kripto Para Borsalarının Kısmen Sorunların Önüne Geçtiği 174
F. VPN SERVİSLERİ VE TOR 175
1. Bu Teknolojilerin Mahiyetine Dair 175
a. VPN 175
b. TOR 178
2. Kriptolu Haberleşmeye Dair Düzenlemeler Çerçevesinde Bu Teknolojilerin Hukukiliği 180
a. İnternette Kriptolu Haberleşmenin Gerçekleşme Şekilleri ve Doğurduğu Hukuki Meseleler 180
b. Kriptolu Haberleşmeye Dair Düzenlemeler 182
c. Düzenlemelerdeki Kriptolu Elektronik Haberleşme Cihaz/Sistemleri Kullanımına Dair Sınırlandırıcı Hükümler 184
d. VPN Servisleri–TOR ve Benzeri Teknolojilerin Mevcut Düzenlemeler Kapsamı Dışında Kaldığı 184
3. Türkiye’de VPN’lerin, TOR ve Benzeri Hizmetlerin Erişime Engellenmesinin Hukuki Temelleri 186
a. Belirlilik ve Öngörülebilirlik İlkesi Uyarınca Hukuki Düzenlemelerin Sınırlarının Çizilmesi Gerektiği 188
b. İnternet Teknolojileri Karşısında Erişim Engellerinden Daha Önemli Çözüm Yolları: Toplumun Bilinçlendirilmesi ve Yerlilik 189
G. İNTERNET ORTAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN KİTLE FONLAMA ve YARDIM KAMPANYALARI 190
1. Kitle Fonlama Kampanyası 190
a. İnternet Ortamında Gerçekleştirilen Kitle Fonlama Kampanyalarına Dair Hukuki Düzen 191
b. Bir İnternet Sitesi/Uygulaması İşletmecisi Olarak “Kitle Fonlama Platformu” 193
c. Hukuka Aykırı Kitle Fonlama Kampanyalarına İlişkin Tedbir ve Yaptırımlar 195
2. İnternet Ortamında Gerçekleştirilen Yardım Kampanyaları ve Hukuki Düzen 196
a. Hukuka Aykırı Olarak Yardım Toplanmasına İlişkin Tedbir ve Yaptırımlar 198
3. Sonuç 200
Bölüm II
İNTERNET HUKUKUNUN SÜJELERİ
A. İNTERNET SERVİS SAĞLAYICI (İSS) 201
1. Erişim Sağlayıcı 203
a. Kavram 203
a.1. Erişim Sağlayıcı–Kullanım Sağlayıcı Farkı 206
b. Erişim Sağlayıcıların Yükümlülükleri 207
b.1. Genel Yükümlülükler 207
b.1.1. Yetkilendirilme Şartı ve İstisnaları 210
b.1.2. Faaliyet Belgesi Şartı 211
b.1.3. Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne Üyelik Şartı ve Üyelikten Doğan Yükümlülükler 212
b.2. Özel Yükümlülükler 212
b.2.1. Bilgilendirme Yükümlülüğü 212
b.2.2. Erişimi Engelleme veya Yavaşlatma Yükümlülüğü 213
b.2.2.1. Yükümlülüğe Aykırılığın Müeyyideleri 215
b.2.2.2 Alternatif Erişim Yollarını Engelleme Yükümlülüğü 216
b.2.3. Kişisel Verilerin Kaydı ve Paylaşımı Yükümlülüğü (Trafik–Konum Bilgileri) 216
b.2.3.1. Trafik Bilgisi ve Konum Bilgisi Kavramları 216
b.2.3.2. Kişisel Verilerin Kaydı ve Paylaşımına Dair Sınırlar 222
b.2.3.2.1. Erişim Sağlayıcıların Kişisel Verilerin İşlenmesinde Uyması Gereken Temel İlke ve Sınırlamalar 224
b.2.3.2.1.1. Erişim Sağlayıcıların Kişisel Verileri İşlemesi Noktasında Alınacak Açık Rızanın Şekli 225
b.2.3.2.1.2. Trafik ve Konum Bilgilerinin Yurt Dışına Aktarılması ve Barındırılması 227
b.2.3.2.2. Trafik ve Konum Bilgilerini Paylaşım Yükümlülüğüne ve Yükümlülüğün Sınırlarına Dair Düzenlemeler 228
b.2.3.2.2.1. Elektronik Haberleşme Hizmetinin Sunumundan Kaynaklanan Kayıt ve Paylaşım Yükümlülüğü ile Sınırları 229
b.2.3.2.2.1.1. Trafik Bilgileri ve Saklama Süreleri 229
b.2.3.2.2.1.2. Konum Bilgileri ve Saklama Süreleri 232
b.2.3.2.3. Siber Güvenlik–Adli Bilişim Faaliyetlerinden Doğan Kayıt ve Paylaşım Yükümlülüğü ile Sınırları 234
b.2.3.2.3.1. Trafik Bilgilerinin Paylaşılmamasına Dair Öngörülen Suç Normu 236
b.2.3.3. Gizliliği Koruma ve Güvende Tutma Yükümlülüğü 237
b.2.3.4. İşlenen Verileri Anonim Hale Getirme/Yok Etme Yükümlülüğü 239
b.2.4. Haberleşme İçeriklerinin İşlenmesi, Kaydı ve Aktarılması Yükümlülüğünün Bulunmadığı 240
b.2.4.1. Yükümlülüğün Bulunmamasının Sebepleri 240
b.2.4.2. Pratikte İnternet Vasıtasıyla Yapılan Haberleşmelerin Dinlenilmesinin/İzlenilmesinin Olanaklılığı Sorunu 243
c. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluk 247
c.1. Erişimi Engelleme Yükümlülüğü ile Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluğun Farkı 247
c.2. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumlulukta Muafiyetin Sınırı: Hukuka Uygunluk Denetimi Muafiyeti 247
c.3. Erişim Sağlayıcının Sorumluluğu Bakımından Mevcut Düzenlemelerin Yanlışlığı ve Olması Gereken Yöntem 250
2. Yer Sağlayıcı 251
a. Kavram 251
a.1. Yer Sağlayıcılığın Diğer Bazı İSS Gruplarından ve Sair Durumlardan Ayrılması 254
a.2. Cache/Önbellek Sunucu Kullanımı 254
b. Veri Merkezi Kavramı 255
c. Yer Sağlayıcıların Yükümlülükleri 257
c.1. Yer Sağlayıcıların Elektronik Haberleşme Hizmetinin Sunumundan Kaynaklı Yükümlülükleri Sorunu 257
c.2. Faaliyet Belgesi Alma Yükümlülüğü 258
c.3. Bilgilendirme Yükümlülüğü 259
c.4. İçeriği Kaldırma Yükümlülüğü 259
c.4.1. İçeriği Kaldırma Yükümlülüğüne Aykırılığın Müeyyideleri 261
c.5. Kişisel Verilerin Kaydı ve Paylaşımı Yükümlülüğü (Trafik–Konum Bilgileri) 261
c.6. Yükümlülüklerden Kısmen Muaf Tutulması Gereken Yer Sağlayıcılar 262
d. Trafik Bilgilerinin Paylaşılmamasına Dair Öngörülen Suç Normu 263
e. Haberleşme İçeriklerinin İşlenmesi, Kaydı ve Aktarılması Yükümlülüğünün Bulunmadığı 264
f. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluk 264
f.1. İçeriği Kaldırma Yükümlülüğü ile Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluğun Farkı 264
f.2. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumlulukta Muafiyetin Sınırı: Hukuka Uygunluk Denetimi Muafiyeti 265
f.2.1. Muafiyet Getirilen Hukuka Uygunluk Denetiminin Özünde Yer Sağlayıcılar İçin İmkansız Olmadığı 265
f.2.2. Hukuka Uygunluk Denetimi Muafiyetinin Sonuçları 266
f.3. Yer Sağlayıcının Sorumluluğu Bakımından Mevcut Düzenlemelerin Yanlışlığı ve Olması Gereken Yöntem 268
f.3.1. Yanlışlığın Sebepleri 268
f.3.2. Alternatif Çözüm: Sorumsuzluk ve Rıza Kayıtları 270
f.3.3. Olması Gereken Yöntem ve Sorumluluktan Kurtulma Yollarına Dair Öneri 270
f.3.3.1. Olması Gereken Yöntem 270
f.3.3.2 Sorumluluktan Kurtulma Yollarına Dair Öneri 271
f.4. ABD İnternet Hukukundaki Tartışmalı “Section 230–231” Normları ve İSS’lerin Kasıtlı Olarak Yer Sağladıkları/Yayınladıkları İçeriklerden Tamamen Sorumsuz Tutulmasının Neden Mümkün Olmadığı Üzerine Bir Değerlendirme 271
3. İnternet Sitesi/Uygulaması İşletmecisi 273
a. Kavram 273
b. Bilgilendirme Yükümlülüğü 274
c. E–Ticaret Siteleri/Uygulamaları ve Hizmet Sağlayıcılar 276
c.1. E–Ticaret Siteleri/Uygulamalarını İşleten Aracı Hizmet Sağlayıcıların Hukuka Aykırı İçerikten Sorumluluğu ve İçeriği Kaldırma Yükümlülüğü 277
c.2. Yükümlülüğe Aykırılığın Müeyyidesi 279
d. İnternet Sitesi İşletmecilerinin Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluğu 279
d.1. Kusurlu Sorumluluk İlkesi 280
d.1.1. Uyarıda Bulunulmasının Kusurlu Sorumluluğun Ön Şartı Olmadığı 284
d.1.2. Hukuka Uygunluk Denetimi Muafiyetinin Kıyas Yoluyla Uygulanması Gerektiği 285
e. İnternet Sitesi İşletmecisinin Otosansür Uygulaması (Filtreleme) 286
f. Kişisel Verilere Dair Yükümlülükler (Çerez Kullanımı) 287
g. İnternet Sitesi/Uygulaması Kullanıcı Arayüzlerini Kontrol Eden Yayıncıların, Üçüncü Taraf İçeriklerden Sorumluluğu 293
4. Sosyal Medya Platformu İşletmecisi (Sosyal Ağ Sağlayıcı) 295
a. 7253 s. Kanun Öncesi Hukuken Sosyal Medya Kavramına Verilen Anlam 295
b. 5651 s. Kanun’a göre Sosyal Medya ve Sosyal Ağ Sağlayıcı 297
b.1. BTK Kararı Çerçevesinde 5651 s. Kanun Nazarında Değerlendirilecek Sosyal Ağ Sağlayıcılar 298
c. Sosyal Ağ Sağlayıcıların Yükümlülükleri 300
c.1. Genel Olarak 300
c.2. Yükümlülükler ve Müeyyideler 300
c.2.1. Günlük Erişimi Bir ve On Milyondan Fazla Olan Sosyal Ağ Sağlayıcıların Tespiti 301
c.2.2. Temsilci Bulundurma Yükümlülüğü 303
c.2.3. Geri Dönüş ve Raporlama Yükümlülüğü 306
c.2.4. Yazılım ve Algoritmaların İşleyişine Yönelik Yükümlülükler ve BTK Müdahalesi 308
c.2.4.1. Yazılım ve Algoritmaların İşleyişinin Ticari Sırlar ile Bağlantısı 308
c.2.4.2 Yükümlülükler ve Bilgi Paylaşımı 309
c.2.4.3. Katalog Suçlara Yönelik Otosansür ve BTK Müdahalesi 310
c.2.5. BTK’nın Bilgi Talebi ve İnceleme Yetkisine Yönelik Sosyal Ağ Sağlayıcıların Yükümlülükleri 312
c.2.6. Bilişim Verilerini Türkiye’de Saklama Yükümlülüğü 313
c.2.6.1. Türkiye’de Saklama Zorunluluğu Olan Veri Kategorileri 315
c.2.6.2. Bilişim Verilerine Erişebilmenin Devletlerin Egemenlik Gücü ile Bağlantısı 316
c.2.6.3. Yükümlülüğün Yerine Getirilmemesi Durumunda ABD'deki İSS'ler ve Trafik Bilgileri Sorunu 318
c.2.7. Katalog Suçlarda Log Kayıtlarını Paylaşma Yükümlülüğü 323
c.2.8. Daha Yüksek İdari ve Adli Para Cezaları 325
c.2.9. Yargı Kararı ile Hukuka Aykırılığı Tespit Edilen İçerikler Yönünden Hukuki Sorumluluk Düzenlemesi 325
c.2.10. Erişimin Engellenmesi/İçeriğin Kaldırılması Kararlarının Yerine Getirilmemesine Yönelik Ek Yaptırımlar 328
c.2.11. İdari Para Cezalarının Tekerrür Edecek Şekilde Ödenmemesine Dair Ek Reklam Yasağı 328
c.2.12. Uyarıya Rağmen Kaldırılmayan Suça Konu İçerikten Dolayı Sorumluluk 329
c.2.12.1. Genel Hükümlere Göre Doğacak Sorumluluğun Saklı Olduğu 330
c.2.12.2. Sorumluluk Karinesinin Doğamayacağı ve Düzenlemenin Yanlışlığı 330
c.2.13. İhbar Zorunluluğu ve Kriz Planı Oluşturma Yükümlülüğü 330
c.2.14. Kullanıcı Haklarına İlişkin Düzenlemelere Uyma Yükümlülüğü 332
5. İnternet Yayın Platform İşletmecileri ve Medya Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar 332
a. Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik Kapsamı Haricinde Tutulanlar 332
b. Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik’te Altyapı İşletmecisi Sayılan Erişim Sağlayıcılara Yapılan Yollamalar ve Erişimin Engellenmesi 335
c. İnternet Yayın Platform İşletmecisi 337
c.1. Yetkilendirilme Şartı 337
c.2. Yükümlülükler 339
c.3. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluk ve Cezai Yaptırımlar 341
d. Medya Hizmet Sağlayıcı 342
d.1. 6112 s. Kanun’a ve Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik’e Tabi Olan Medya Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar 343
d.2. Yayın Lisansı Şartı 344
d.2.1. Lisans Almadan Yapılan Yayınların Akıbeti 347
d.2.2. Ceza Normu 348
d.3. Yayın Hizmeti İlkeleri 348
d.4. Yayın Hizmetlerinde Ticari İletişime Dair Esaslar 350
d.5. Yükümlülükler 352
d.5.1. Genel Yükümlülükler 352
d.5.2. İçeriği Kaldırma Yükümlülüğü 353
d.6. Düzeltme ve Cevap Hakkı 355
d.7. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluk 357
6. Şebekeler Üstü(OTT) Hizmet Sağlayıcı 357
a. Kavram 357
a.1. Düzenlemelerin Whatsapp–Skype ve Benzeri Hizmet Türleri ile İlgili Olduğu 358
a.2. Düzenlemelerin İntranet Sistemlere Uygulanamayacağı 359
b. Yükümlülükler 360
b.1. Temsilcilik Kurma, Yetkilendirilme ve Belirlenen Yükümlülüklere Uyma Zorunluluğu 360
b.2. Diğer İSS Tiplerine Dair Yükümlülüklerden Şebekeler Üstü Hizmet Sağlayıcı Tipine Uygun Düşenlerin De Uygulanacağı 361
b.3. Şebekeler Üstü Hizmetlere İlişkin Eksik Kalmış Yükümlülükler ve Yapılması Gereken Düzenlemeler 362
7. Toplu Kullanım Sağlayıcı 363
a. Kavram 363
b. Yükümlülükler 364
b.1. İzin Belgesi Alma Yükümlülüğü 364
b.2. Filtreleme Yükümlülüğü 366
b.3. Sistem+Trafik Bilgilerini Kayıt ve Bildirim Yükümlülüğü 367
b.4. Kullanıcıları Tanımlayacak Sistemleri Kurma Yükümlülüğü 368
c. İşyerlerinde Uyulması Gereken Kurallar 369
d. İdari Yaptırımlar 370
e. İnterneti Kullandırdıkları Üçüncü Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk 371
B. KULLANICI 372
C. İÇERİK SAĞLAYICI 373
1. Kavram 373
a. İçerik Sağlayıcı Kavramının İSS’lerden Ayrılması 374
2. İçerik Sağlayıcının Çeşitli Görünümleri 375
3. İçerik Paylaşımında Uyulması Gereken Temel İlkeler 379
4. Ticari–Ekonomik Amaçlı İçerik Sağlayıcılar 379
a. Kavram 379
b. Genel Bilgilendirme Yükümlülüğü 380
c. E–Ticaret Siteleri/Uygulamaları ve Hizmet Sağlayıcılar 381
c.1. Temel Kavramlar 381
c.2. Yükümlülükler 384
c.2.1. E–Ticaret Lisansına Dair Yükümlülükler 384
c.2.2. ETBİS’e Kayıt ve Bildirim Yükümlülüğü 386
c.2.3. Bilgilendirme Yükümlülüğü 389
c.2.4. E–Ticaret Ortamının İçeriğine ve Siparişlere Dair Esaslar 391
c.2.5. Ticari Elektronik İletilere Dair Esaslar ve İYS Kayıt Yükümlülüğü 393
c.2.6. Kişisel Verilerin Kaydı ve Paylaşımına Dair Esaslar 395
c.2.7. Bildirim Yükümlülüğü 397
c.2.8. Reklam, Hediyeler, Kupon ve Diğer Benzer Hususlara Dair Sınırlamalar 397
c.2.9. Yasak Faaliyetler 399
c.3. Elektronik Ticarette Haksız Ticari Uygulamalar 400
c.4. Veri Trafiğinin/Verilerin Güvenliği ve Güven Damgası Uygulaması 402
c.5. Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluk, Şikayetler, Denetim, Uyar Kaldır Yöntemi ve İdari Yaptırımlar 402
c.5.1. E–Ticaret Siteleri/Uygulamalarını İşleten Aracı Hizmet Sağlayıcıların Hukuka Aykırı İçerikten Sorumluluğu 402
c.5.2. Şikayetler, Denetim ve İdari Yaptırımlar 403
c.5.3. Fikri ve Sınai Haklara Dair Uyar–Kaldır Yöntemi 404
c.5.4. İdari Para Cezası, Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılmasına Dair Özel Düzenleme 406
d. Ticari Reklam Yapan İçerik Sağlayıcılar ve Yükümlülükleri 409
d.1. Reklam–Mecra Kuruluşu Kavramları ve Influencerlar 409
d.2. Ticari Reklam Yapan İçerik Sağlayıcıların Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dan Doğan Yükümlülükleri, Müeyyideler ve Erişimin Engellenmesi 410
d.2.1. Influencerlar ve Reklam Verenler İçin Öngörülen Özel Yükümlülükler 415
d.3. Reklam Kurulu’na Yapılacak Şikayetler 420
d.4. Ticari Reklamlar Sebebiyle Haksız Rekabet Hükümlerinden Doğan Sorumluluk 420
e. TTK md. 1524’e göre Oluşturulan İnternet Sitelerine Dair İçerik Sağlayıcıların ve MTHS’lerin Yükümlülükleri 421
e.1. Şirketlerin İçerik ve Yer Sağlayıcı Konumlarına göre 5651 s. Kanun Nazarında Ayrı Yükümlülüklerinin Bulunduğu 427
5. 5651 s. Kanun’da Tüm İçerik Sağlayıcılar Bakımından Mevcut Olan Ceza Normu 427
6. Tüm İçerik Sağlayıcılar Bakımından Mevcut Olan “İçeriği Kaldırma” Yükümlülüğü 428
a. Değerlendirme 430
7. Genel Olarak İçerik Sağlayıcının Hukuka Aykırı İçeriklerden Sorumluluğu 430
a. Bağlantı Sağlanan İçerikten Sorumluluk 431
a.1. İçeriği Benimseme–Yaymayı Amaçlama ve Bunun Açıkça Anlaşılması Şartı 432
a.2. Düzenlemenin Bağlayıcılığı Sorunu 434
b. İçerik Sağlayıcının Çeşitli Görünümlerine göre “Oluşturulan İçerikten” Sorumluluk 436
b.1. İçerik Denetiminde Yapay Zeka Kullanılması ve İçerik Sağlayıcının Yapay Zeka Olduğu Durumlarda Hukuka Aykırı İçerikten Sorumluluk 438
b.1.1. Kavramsal Açıdan Yapay Zeka 438
b.1.2. Yapay Zekanın Klasik Hukuk Sistemleri İçin Ciddi Bir Sorun Olduğu 440
b.1.3. Yapay Zekanın Filtrelediği İçerikler Bakımından Sorumluluk 441
b.1.4. Yapay Zeka İçerik Sağlayıcı ve Hukuka Aykırı İçerikten Sorumluluk 442
b.1.4.1. Konuya Dair Teorik Tartışmalar 1: Gerçek/Tüzel Kişilerin Hukuka Aykırılıklardan Sorumlu Tutulmasının Mümkün Olup Olmadığı 442
b.1.4.2. Konuya Dair Teorik Tartışmalar 2: Gerçek/Tüzel Kişiler Sorumlu Tutulacaksa Hangi Sorumluluk Teorisinin Gündeme Geleceği Sorunu 447
D. BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU (BTK) 450
1. Kurumun Genel Yapısı 450
2. Kurumun Görev ve Yetkileri 451
a. Kurumun İnternet ile İlgili Görev ve Yetkileri 452
a.1. BTK’nın İnternet Ağına Dair İşleyişin Hukuk Çerçevesinde Olması İçin Müeyyide ve Tedbirler Tatbik Etmesinin İdare Hukukunun Temel İşleyişi Dahilinde Olduğu 452
a.2. Siber Güvenlik ile İlgili Görev ve Yetkiler 453
a.2.1. BTK’nın Önleyici Kolluk Görevi ve Bu Uğurdaki Yetkilerin Sınırı 453
a.2.2. Siber Güvenlik ile İlgili Görev ve Yetkiler (Genel Olarak) 456
a.3. Elektronik Haberleşme Sektörüne Dair Düzenleme–Denetleme Hususundaki Görev ve Yetkiler 458
a.4. Denetim Faaliyetleri ile İdari Müeyyidelere Esas Alınacak Delilleri Toplamaya Dair Görev ve Yetkiler 462
3. Kurul’un Görev ve Yetkileri 463
E. ERİŞİM SAĞLAYICILARI BİRLİĞİ (ESB) 464
1. Birliğin Genel Yapısı 464
2. Birliğin Görev ve Yetkileri 466
a. Genel Olarak 466
b. İstisnai Bir Yetki Olarak Erişim Engeli Kararı Vermek ve Bu Kararı İSS’lere Tatbik Ettirmek 466
c. Arama Motorlarına Yapılacak Bildirime Dair Görev 468
F. CUMHURBAŞKANLIĞI DİJİTAL DÖNÜŞÜM OFİSİ 468
G. İNTERNET GELİŞTİRME KURULU 470
H. DİJİTAL MECRALAR KOMİSYONU 472
Bölüm III
ERİŞİMİN ENGELLENMESİ
A. ERİŞİMİN ENGELLENMESİ KAVRAMI 473
1. Genel Olarak Erişimin Engellenmesi Kavramı ve Dünyadaki Durum 473
a. İSS’lerin Hukukun Gereği Olarak Doğrudan Erişimi Engellediği Katı Sistemler 473
b. İSS’lerin Doğrudan Erişimi Engellemelerinin Esas Olduğu, Erişimin Engellenmesi Yönünde Yargı Kararlarının ise İstisnai Olduğu Katı Olmayan Sistemler 474
b.1. Avrupa 474
b.2. ABD 476
c. Karma Nitelikteki Sistemler 477
d. İstisnai Bir Uygulama: Alan Adının El Konularak Müsaderesi 478
2. Türk Hukukunda Erişimin Engellenmesi Kavramı 478
B. 5651 S. KANUN SİSTEMATİĞİ DAHİLİNDE ERİŞİMİN ENGELLENMESİNİN TEKNİK YÖNTEMLERİ 479
1. Tüm Sitenin/Uygulamanın Erişime Engellenmesi Yöntemleri 480
2. İçeriğin/URL’nin Erişime Engellenmesi Yöntemleri ve DPI Teknolojileri 482
C. TÜRK HUKUKUNDA ERİŞİMİN ENGELLENMESİ KARARLARI 486
1. Erişimin Engellenmesi Kararlarının Hukuki Niteliği 486
a. Tedbir Kararı Niteliği ve Kararların Geçici Etki Yaratacağı 486
b. Tedbir Kararı Niteliği Gereğince, 5651 s. Kanun’da Düzenlenmemiş Durumlarda da Hukuka Aykırı Durum Ortadan Kalktığında Erişim Engellerinin Kaldırılması Gerektiği 488
c. Hukuk Mahkemelerinin Verdiği Erişimin Engellenmesi Kararlarının Hukuki Niteliği Sorunu 489
c.1. Eda Hükümleri ve İhtiyati Tedbirler 489
c.2. Hüküm Niteliğindeki Erişimin Engellenmesi Kararlarının Tedbir Niteliğinde Olmadığı 491
c.3. Eda Hükmü Niteliğindeki Erişimin Engellenmesi Kararların Yaratacağı Sorunlar ve Çözüm Yolları 491
c.3.1. Sorunlar 491
c.3.2. Mevcut Çözüm Yöntemi (Erişim Engelinin Kaldırılmasının Dava Edilmesi) 492
c.3.3. Olması Gereken Çözüm Yöntemleri 493
2. Erişimin Engellenmesi Kararı Verilebilmesi İçin İnternet İçeriğinin Hukuka Aykırılığının Yeterli Olduğu 493
3. Erişimin Engellenmesi Kararlarına Konu Olabilecek İçerikler ve Bu Yönde Karar Vermeye Yetkili Olanlar 494
D. 5651 S. KANUN’UN ERİŞİMİN ENGELLENMESİNE DAİR BENİMSEDİĞİ TEMEL FELSEFE 501
1. Öncelikle İçerik/URL Tabanlı Engelleme Kararı Verilmesi Gerektiği 501
2. Hukuka Aykırılıklar ile Mücadele İçin Zaruri ve Hakkaniyetli Olması Durumunda Bütün Sitenin/Uygulamanın Erişime Engellenebileceği 502
a. Son Çare ve Zaruret Noktasında Somut Örnek: S 504
b. Karantina Örneği 507
c. Tüm Siteye/Uygulamaya Erişimin Engellenmesi Konusunda Doktrindeki Eleştiriler ve Anayasa Mahkemesi Kararları 507
c.1. Engellemenin Cezaların Şahsiliği İlkesine Aykırı Olduğu Görüşü 507
c.1.1. Görüşün Değerlendirilmesi 507
c.2. Engellemenin Ölçülülük İlkesine Aykırı Olduğu Görüşü 508
c.2.2. Görüşün Değerlendirilmesi 511
d. Konuya Dair Genel Değerlendirme 511
d.1. Yürürlükteki 5651 s. Kanun Hükümlerinin ve Bu Hükümlere Dayanılarak Verilen Kararların Tatbikinin Hukuk Devletinin Gereği Olduğu 511
d.2. Adaletin Terazisi Karşısında, “Toplumun İnternete Erişim Hakkı” ve “Mağdurun Hukuka Aykırı İçerikler Nedeniyle İhlal Edilen Hakları–Kamu Düzeni–Milli Güvenlik” Hususlarından Hangisinin Daha Üstün Tutulacağı Sorunu 512
d.2.1. Sorunun Kaynağı 512
d.2.2. Adaletin Terazisinin Yalnızca Hukuka göre Karar Vereceği 514
d.2.2.1. Sorunun Anayasa’nın Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılmasına Dair Benimsediği Temel Felsefe Işığında Değerlendirilmesi 514
E. 5651 S. KANUN SİSTEMATİĞİNDE ERİŞİMİN ENGELLENMESİ UYGULAMALARI 516
1. Erişimin Engellenmesi Uygulamaları Yönünden Uyarı Yöntemi 516
a. Uyar–Engelle Yönteminin Mümkün Olmadığı 516
a.1. İstisna: Sorumluluktan Kurtulma ve/veya Meşru Savunma Amaçlı Erişimin Engellenmesi 517
b. 5651 s. Kanun Çerçevesinde Erişimin Engellenmesine Karar Verilebilmesi İçin Uyar–Kaldır Yönteminin İşletilmesinin Zorunlu Olmadığı 518
c. Erişimin Engellenmesi Kararları Sonrası Yer Sağlayıcı/İnternet Sitesi İşletmecisi İSS’lerin Filtreleme Uygulamalarının Uyar–Kaldır Niteliğinde Olduğu 519
2. İdari İşlem Neticesinde Erişimin Engellenmesi Uygulamaları 520
a. 5651 s. Kanun’daki Katalog Suçlar Yönünden Verilecek Kararlar (Md. 8) 522
a.1. Katalog Suçlar 522
a.1.1. Katalog Suçların Mantığı ve Eksiklikler 522
a.2. Madde 8 Uygulaması 523
a.2.1. Yeterli Şüphe Sebebi Bulunuyorsa Erişimin Engellenmesi Kararı Verme Gereği 523
a.2.2. Erişimin Engellenmesi Kararı Verilmesi ve Kararın Tatbiki 523
a.2.2.1. Madde 8’e göre BTK’nın Cebren Erişim Engeli Tatbik Etmesinin Olanaklılığı Sorunu 524
a.2.3. BTK’nın İdari Tedbir Kararının “Ön Tedbir” Niteliği 525