Türk Hukuku ve Kanunlar İhtilafı Yönünden Türev İşlemler (9786253815912)

Önsöz 5
Kısaltmalar 15
I. Bölüm TÜREV İŞLEMLERİN DOĞUŞU VE TÜREV İŞLEMLERE DUYULAN İHTİYACIN NEDENLERİ
I. TÜREV İŞLEMLERİN GENEL TANIMI 17
II. TÜREV İŞLEMLERİN TARİHSEL GELİŞİMİ 20
A. Bretton Woods ve 2008 Ekonomik Krizi Sonrasında Türev İşlemler 23
B. Yakın Zamanda Türev İşlemelerin Yol Açtığı Küresel Krizler 25
III. TÜRKİYE’DE TÜREV İŞLEMLERİN GEÇMİŞİ 30
A. Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde Türev İşlemlerin Gelişiminin Kısa Özeti 30
B. Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nın Kuruluşu 34
C. Türkiye Ürün İhtisas Borsası 36
IV. TÜREV İŞLEMLER İLE ÜSTLENİLEN RİSKLER 37
A. Hukuki Risk 38
B. Kredi Riski 38
C. Piyasa Riski 39
D. Likidite Riski 40
E. Operasyonel Risk 41
F. İtibar Riski 42
G. Sistematik Risk 42
V. TÜREV İŞLEM PİYASALARI 43 A. Tezgahüstü Piyasalar 43 B. Organize (Borsa) Türev İşlem Piyasaları 45
VI. TÜREV İŞLEMLERDE KULLANILAN BAŞLICA TERİMLER 50
A. Spot İşlem ve Vadeli İşlemler 51
B. Arbitraj, Riskten Korunma ve Spekülatif Amaçlı İşlemler 51
1. Riskten Korunma (Hedging) 51
2. Arbitraj 51
3. Spekülatif Amaçlı Türev İşlemler 52
C. Dayanak Varlık 53
D. Uzun Pozisyon ve Kısa Pozisyon 53
E. Teminatlar 56
F. Kaldıraçlı İşlemler 57
G. Pozisyon ve Ters İşlem 58
VII. TÜREV İŞLEMLERDE İFA 59 A. Fiziki Teslimat 59 B. Nakdi Mutabakat 62
II. Bölüm TÜRK HUKUKUNDA TÜREV İŞLEMLER İLE İLGİLİ TEMEL MEVZUAT
I. BORÇLAR KANUNU 66
II. TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32
SAYILI KARAR 67
III. 6362
SAYILI SERMAYE PİYASASI KANUNU 71
A. Yatırım Kuruluşlarının Faaliyetleri Hakkında Tebliğ Genel Hükümler 74
B. Türev Araç Alım Satımına Aracılık Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 77
C. Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Tebliğ 81
D. Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ 83
E. Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Yönergesi 87
F. İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Takas Yönetmeliği 89
G. İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliği 90
IV. 5411
SAYILI BANKACILIK KANUNU 93
III. Bölüm BAŞLICA TÜREV İŞLEMLER
I. FUTURES SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 100
A. Futures Sözleşmeleri 100
B. Futures Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 105
1. Fiziki Takas ile İfa Edilen Futures Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 109
2. Nakdi Uzlaşı ile İfa Edilen Future Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 114
C. Futures Sözleşmeleri Genel İşlem Şartı mıdır? 117
II. FORWARD SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 120
A. Forward Sözleşmeleri 120
B. Forward Oran Sözleşmeleri (Forward Rate Agreement) 123
C. Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 125
1. Fiziki Takas İle İfa Edilen Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 125
2. Nakdi Uzlaşı İle İfa Edilen Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 126
III. OPSİYON SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 127 A. Opsiyon Sözleşmesi 127
1. Opsiyon Türleri Olarak Avrupa, Amerika ve Bermuda Tipi Opsiyon Sözleşmeleri 130
2. Vanilya Opsiyon ve Bariyerli Opsiyon 131
3. Cap (Tavan/Üst Limit), Floor (Taban) ve Collar (Yaka) Opsiyon Sözleşmeleri 133
B. Opsiyon Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 136
C. Opsiyon Priminin Hukuki Niteliği 141
IV. SWAP SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİKLERİ 142 A. Swap Sözleşmesi ve Tarihsel Gelişimi 142
1. Faiz Swap (Interest Rate Swap) Sözleşmesi 145
2. Para Birimi Swap (Currency Swap) Sözleşmesi 149 B. Faiz ve Para Birimi Swap Sözleşmelerinin Hukuki Nitelikleri 151
V. KREDİ TÜREV ÜRÜNLERİ OLARAK KREDİ TEMERRÜT TAKASI VE TOPLAM GETİRİ SWAP’I 158
A. Kredi Temerrüt Takası (Credit Default Swap) Sözleşmesi 159
B. Kredi Temerrüt Takası Risk Priminin Hukuki Niteliği 162
C. ISDA Kredi Türev Tanımları 164
D. Kredi Temerrüt Takasının İfası 167
E. Kredi Temerrüt Takası’nın (Credit Default Swap) Hukuki Niteliği 170
1. Kredi Temerrüt Takas Sözleşmesi Sigorta Sözleşmesi midir? 171
2. Kredi Temerrüt Takas Sözleşmesi Kefalet veya Garanti Sözleşmesi midir? 175
3. Kredi Temerrüt Takas İşlemi Türk Hukukuna Tabi olursa Sigorta Sözleşmesi veya Garanti Sözleşmesi Olarak Nitelendirilebilir mi? 177
4. Kredi Temerrüt Takası Sözleşmesi, Sözleşmenin Devri veya Satış Sözleşmesi midir? 182
5. Kredi Temerrüt Takasının Hukuki Niteliği 184
VI. TOPLAM KREDİ GETİRİ SWAP SÖZLEŞMESİ 185 A. Toplam Getiri Swap’ının Hukuki Niteliği 187
VII. KREDİ TÜREV İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ BDDK DÜZENLEMELERİ 189
IV. Bölüm TÜREV İŞLEMLERE İLİŞKİN BİLGİLENDİRME VE AYDINLATMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE KUMAR İTİRAZI
I. TÜREV İŞLEM TARAFLARININ FARKLI MENFAATLERİ VE UZMANLIK SEVİYELERİNİN YARATTIĞI SORUNLAR 193
II. BANKERS TRUST CO. – PROCTER & GAMBLE İHTİLAFI 195
III. 2008
KÜRESEL KRİZİ SONRASINDA FİNANS KURUMLARI VE YATIRIMCILAR ARASINDAKİ MENFAAT ÇATIŞMASI VE BİLGİ ASİMETRİSİNDEN KAYNAKLANAN SORUNLARA YAKLAŞIM 197
IV. AVRUPA BİRLİĞİ FİNANSAL ÜRÜN PİYASALARI DİREKTİFİ II VE 2014/65/EU İLE FİNANSAL ÜRÜN PİYASALARI YÖNETMELİĞİ 600/2014 204
A. Müşterilerin Sınıflandırılmaları Yükümlülüğü 209
B. Yatırımcıların Bilgilendirilmesi Yükümlülüğü 210
C. En İyi İfa ve İşlem Yükümlülüğü 211
D. Organizasyonel Yükümlülükler 211
E. Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Tebliği’nde Yer Alan MiFID Hükümleri 213
F. Türk Hukukunda Türev İşlemlere İlişkin Sözleşme Öncesi sorumluluk ve Türev İşlemler ile İlgili Yatırım Kuruluşlarının Bilgilendirme ve Aydınlatma Yükümlülüğü 218
V. TÜREV İŞLEMLER VE TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN 231
A. Tüketici ve Yatırımcı Kavramları 231
B. Türev İşlemlerde THKK Hükümlerinin Uygulanması Mümkün mü? 237
C. Türev İşlemlere İlişkin İhtilaflarda Görevli Mahkeme 240
VI. TÜREV İŞLEMLERDE KUMAR VE BAHİS İTİRAZI MÜMKÜN MÜ? 249
A. İngiliz Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 252
B. Alman Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 253
C. Türk ve İsviçre Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 256
V. Bölüm TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ OLARAK ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMELERİ
I. ULUSLARARASI SWAP ARACILARI BİRLİĞİ (ISDA) 265
II. 2002
ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (2002
ISDA MASTER AGREEMENT) 273
A. Tadil Eki (Schedule) 276
B. İşlem Teyit Formu (Confirmation) 277
C. ISDA Tanımları (ISDA Definitions) 277
D. Hükümler Arasında Öncelik Sırası 278
III. 2002
ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ HÜKÜM VE KOŞULLARI 278 A.
Giriş Bölümü 278
1. Taraf Bilgileri 278
2. Başlık 278 B.
Bölüm 1 – Yorumlama 279 C.
Bölüm 2 – Yükümlülükler 279
1. Genel Koşullar 279
2. Hesap Değişiklikleri 279
3. Ödemelerin Netleştirilmeleri 279
4. Vergi Kesintisi ve Stopaj 280
5. Bölüm 3 – Beyanlar 280 D.
Bölüm 4– Taahhütler 281
1. Genel 281
2. Belirli Bilgi ve Belgelerin Sağlanması 282
3. Damga Vergisi 282 E.
Bölüm 5 – Temerrüt Halleri ve Sonlandırma Halleri 282
1. Teminat Sağlayıcı (Credit Support Provider) ve Belirlenmiş Teşebbüs (Specified Entity) 282
2. Temerrüt Halleri –
Bölüm 5(a) 283 F. Sonlandırma Halleri–Bölüm 5(b) 285 G.
Bölüm 6 –Erken Sonlandırma 287
1. İşlemlerin Erken Sonlandırılmaları 287
2. Sonlandırmanın Etkileri 288
3. Erken Sonlandırmanın Sonuçları 289
4. Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 290
5. 1992 ISDA Çerçeve Sözleşmesi Uyarınca Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 290
6. Erken Sonlandırma Ödeme Tutarının Hesaplanması 294
H. 2002 ISDA Çerçeve Sözleşmesi Uyarınca Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 296
I. Bölüm 7 – Devir ve Temlik 302 İ.
Bölüm 8 – Sözleşme Para Birimi 302 J.
Bölüm 9 – Muhtelif Hükümler 303 K.
Bölüm 10 – Şubeler ve Çok Şubeli Taraflar 303 L.
Bölüm 11– Masraflar 304 M.
Bölüm 12 – Tebligatlar 304 N.
Bölüm 13 – Uygulanacak Hukuk ve Yetkili Mahkeme 305
1. Uygulanacak Hukuk 305
2. Yetkili Mahkeme Tebligatlar; Muafiyetlerden Feragat 305
IV. 2002
ISDA MASTER AGREEMENT’IN DAYANDIĞI TEMEL KAVRAMLAR 305
A. Tek Sözleşme (Single Agreement) 306
B. Münferit İfanın Temerrüt Hali Olmaması Şartına Bağlı Olması (Flawed Assets/Conditionality) 307
1. İngiliz Yüksek Mahkemesi’nin LBIE ve New York İflas Mahkemesi’nin Metavante Kararları 308
C. Ödeme ve Sonlandırma Netleştirmesi (Close–out Netting) 312
1. Ödeme Netleştirmesi 312
2. Sonlandırma Netleştirmesi 314
V. TÜRK HUKUKUNDA SONLANDIRMA NETLEŞTİRMESİ 319
VI. İFLAS, KONKORDATO VE BORÇLARIN UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRILMASI SONRASI ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA SONLANDIRMA NETLEŞTİRMESİ 323
A. İflasta Erken Sonlandırma ve Netleştirme 324
B. Konkordatoda Erken Sonlandırma ve Netleştirme 332
C. Sermaye Şirketleri ve Kooperatiflerin Borçlarının Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırılmasında Erken Sonlandırma ve Netleştirme 339
VI. Bölüm TÜREV İŞLEMLERİN TAKASI VE TAKAS ALTYAPI KURULUŞLARI
I. TAKAS SİSTEMİ 344
II. TAKAS SÜREÇLERİ 347
II. TAKAS SÜRECİNE İLİŞKİN RİSKLER 348
A. Kredi Riski 348
B. Likidite Riski 349
C. Takas Kuruluşu Riski 349
D. Saklama Riski 349
E. Operasyonel Risk 350
F. Hukuki Riskler 350
G. Sistematik Risk 350
IV. TAKASIN KESİNLİĞİ İLKESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NDE TAKAS İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ TEMEL DÜZENLEMELER 350
A. Takasın Kesinliği İlkesi 350
B. Avrupa Birliği’nde Takasa İlişkin Temel Düzenlemeler 352
1. 1998/26 EEC Sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemlerinde Mutabakatın Kesinliği Direktifi 352
2. 2002/47/EC Finansal Teminatlar Direktifi 354
V. SERMAYE PİYASASI TAKAS VE MUTABAKAT ALTYAPI KURUMLARI 357
A. Merkezi Takas Kuruluşları ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 358
B. Merkez Karşı Taraf ve Merkezi Karşı Taraf Üyeleri 360
1. Merkezi Karşı Taraf’ın Teminatlandırılması 369
2. Merkezi Karşı Taraf Uygulama Yöntemleri 372
3. MKT İflas Riski ve Sonuçları 382
C. Merkezi Saklama Kuruluşları 383
D. Merkezi Saklama Kuruluşu Olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. 386
E. MKK’da Kaydi Sistemin İşleyişi 390
VI. VERİ DEPOLAMA KURULUŞLARI 399
VII. TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERİN MERKEZİ TAKASI VE TEMİNATLANDIRILMALARI 401
VII. Bölüm TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERİN TEMİNATLANDIRILMALARI
I. TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERDE KREDİ RİSKİNİN TEMİNATLANDIRILMASI 405
II. NEW YORK VE İNGİLİZ HUKUKUNA TABİ CSA’LER 409 A. Kredi Destek Tutarı (Credit Support Amount) 411
1. Risk Tutarı (Exposure) 412
2. Bağımsız Tutar (Independent Amount) 412
3. Eşik Değer (Threshold) 414
III. TEMİNATLAR 415
IV. TEMİNATLARIN DEĞERLEMESİ VE TEATİSİ 418
V. MÜLKİYET DEVRİ İŞLEMİNİN HUKUKİ NİTELİĞİNİN TAHVİLİ 420
VI. TEMİNATA KONU VARLIKLARIN DEVRİ VE ÜZERLERİNDE TEMİNAT TESİSİ VE UYGULANACAK HUKUK 423
A. Menkul Kıymetler 430
B. Kaydi Menkul Kıymetler 432
VII. TÜRK HUKUKUNDA PARA VE MENKUL KIYMETLERİN DEVRİ VE REHİNİ 435
A. Para (Mevduat) Rehini 435
B. Menkul Kıymetlerin Rehini 437
1. Mülkiyetin Teminat Amacıyla İnançlı İşlemle Devri 439
2. Mülkiyetin Doğrudan Devri 443 C. Paranın Mülkiyetinin Devri 445
1. Fiziken Mevcut Menkul Kıymetlerin Mülkiyetinin Devri 445
2. Kaydi Menkul Kıymetlerin Mülkiyetinin Devri 446
Kaynakça 451 Kavram Dizini 461