Türk Ceza Hukukunda Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması (9786253776787)

ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 19
BİRİNCİ BÖLÜM YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ HUKUKİ ESASLARI, TARİHÇESİ VE ÇEŞİTLİ DEVLETLERİN HUKUKUNDA DÜZENLENİŞİ
I. YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI KAVRAMI 25
A. Yabancı Ceza Kanununun Göz Önünde Bulundurulması Kavramı 25
B. Yabancı Ceza Kanununun Göz Önünde Bulundurulması Kavramının Benzer Kavramlardan Farkları 29
1. Yabancı Ceza Kanununun Değeri 29
2. Ceza Yargılarının Milletlerarası Değeri 31
a. Yabancı Ceza Yargısının Yerine Getirilmesi 32
b. Yabancı Ceza Yargısının Göz Önünde Tutulması 32
3. Milletlerarası Özel Hukukta Yabancı Kanunun Uygulanması 34
II. YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ TARİHÇESİ 36 A. Batı Hukukunda 36 B. Türk Hukukunda 40
1. İslam Hukukunda 41
2. Osmanlı Hukukunda 43
3. Cumhuriyet Dönemi Hukukunda 47
a. 765 Sayılı TCK’nın 10/a Maddesinin Kabulünden Önceki Dönem 47
i. Mevzuat 47 ii. Yargı Kararları 49 iii. Doktrin 52
b. 765 Sayılı TCK’nın 10/a Maddesinin Kabulü 54
i. Kanunlaşma Süreci 54 ii. Doktrin 57 iii. Yargı Kararları 59
c. 5237 Sayılı TCK’nın
19. Maddesinin Kabulü 66 i. 1997 Tarihli TCK Öntasarısı 66 ii. 2003 Tarihli Hükümet Tasarısı 67 iii. 5237 sayılı TCK’nın
19. Maddesi 69
III. YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ LEHİNDEKİ VE ALEYHİNDEKİ GÖRÜŞLER 72
A. Genel Olarak 72
B. Yabancı Ceza Kanununun Göz Önünde Bulundurulmasının Lehindeki Görüşler 72
1. Sanığın Yararı 73
2. Toplumun Yararı 74
3. Uluslararası İş Birliği Bakımından Sağlanacak Yarar 74
C. Yabancı Ceza Kanununun Göz Önünde Bulundurulmasının Aleyhindeki Görüşler 76
1. Yabancı Kanuna Güvensizlik Duyulması 76
2. Suçun İşlendiği Ülkenin İç İşlerine Karışma Tehlikesi 76
3. Yabancı Ceza Kanununun Bir Bütün Olarak Ele Alınıp Değerlendirilmesindeki Zorluklar 79
4. Suçluların Geri Verilmesine Ağırlık Verilmesi 81 D. Değerlendirme 82
IV. YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ HUKUKİ TEMELİ 85
A. Uluslararası Nezaket Görüşü 85
B. Uygulanmasında En Büyük Menfaati Olan Devlet Kanununun Esas Alınması Görüşü 85
C. Evrensel Adalet Görüşü 86
D. Ülke Kanun Koyucusunun İsteğinin Esas Alınması Görüşü 87
V. ULUSLARARASI ALANDA YABANCI CEZA KANUNUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI 87
A. Uluslararası Ceza Hukuku Toplantılarında Alınan Kararlar 88
1. 1927 Varşova Konferansı 88
2. 1929 Bükreş Kongresi 89
3. 1961 Lizbon Kongresi 90
B. Uluslararası Sözleşmeler 92
1. Ceza Kovuşturmalarının Aktarılmasına Dair Avrupa Sözleşmesi 92
2. Ceza Yargılarının Milletlerarası Değeri Konusunda Avrupa Sözleşmesi 95
3. Hükümlülerin Nakline Dair Sözleşme 97
4. Trafik Suçlarının Cezalandırılması Konusunda Avrupa Sözleşmesi 98
5. Cezai Konularda Kovuşturmaların Devrine Dair Model Andlaşma 100
6. Avrupa Birliğine Üye Devletler Arasında Ceza Kovuşturmalarının Aktarılmasına Dair Antlaşma 101
VI. ÇEŞİTLİ DEVLETLERİN MEVZUATINDA YABANCI KANUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI 101
A. Genel Olarak 101
B. Suçun İşlendiği Ülke Kanununa Değer Tanımayan Devletler 102
1. Amerika Birleşik Devletleri 102
2. Pakistan 106 C. Suçun İşlendiği Ülke Kanununa “Çifte Cezalandırılabilirlik” Bakımından Değer Tanıyan Devletler 107
1. Almanya 108
2. Çin 110
3. Fransa 111
4. İngiltere 112
D. Suçun İşlendiği Ülke Kanununun Sanık Lehine Olması Halinde Göz Önünde Bulundurulmasını Kabul Eden Devletler 115
1. Avusturya 116
2. Danimarka 118
3. Finlandiya 120
4. İsveç 122
5. İsviçre 126
6. Polonya 129
7. Rusya 131
8. Diğer Devletler 132
İKİNCİ BÖLÜM TÜRK CEZA KANUNUNDA YABANCI KANUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI
I. YABANCI KANUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ UYGULANMA ALANI 135
A. Ceza Kanununun Yer Bakımından Uygulanması 135 12 İçindekiler B. Mülkilik İlkesi ve Türkiye’de İşlenen Suçların Yargılanması 138
1. Mülkilik İlkesinin Kapsamı 138 2. “Ülke” Kavramı ve Suçun Türkiye’de İşlenmesinin Anlamı 140
3. Suçun İşlendiği Yerin Belirlenmesi 144
a. Genel Olarak 144
b. Türk Ceza Kanunu’ndaki Düzenleme 146
c. Suçun Özel Görünüş Şekilleri Bakımından Suçun İşlendiği Yer 149
d. İnternet Yoluyla İşlenen Suçlarda Suçun İşlendiği Yer 151
C. Türkiye’nin Egemenlik Alanı Dışında İşlenen Suçlar Dolayısıyla Türkiye’de Yapılan Yargılama 153
1. “Türkiye’nin Egemenlik Alanı Dışında İşlenen Suçlar”ın Anlamı 153
2. Şahsilik İlkesi Uyarınca Türkiye’de Yapılan Yargılama 155
a. Faile Göre Şahsilik İlkesi 155
i. Türk Vatandaşları Tarafından Yurt Dışında İşlenen Suçlar 156 ii. Yurt Dışında İşlenen Görev Suçları 159
b. Mağdura Göre Şahsilik İlkesi 160
3. Koruma İlkesi Uyarınca Türkiye’de Yapılan Yargılama 162
4. Evrensellik İlkesi Uyarınca Türkiye’de Yapılan Yargılama 163
5. İkame Yargı Yetkisi İlkesi Uyarınca Türkiye’de Yapılan Yargılama 166
D. Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması Açısından Değerlendirme 168
E. Kabahatler Bakımından Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması 173
II. YABANCI KANUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASINA İLİŞKİN HÜKMÜN UYGULANMA YÖNTEMİ 174
A. Genel Olarak 174
B. Cezanın Türk Kanununa Göre Verilmesi 174
C. Verilecek Cezanın Suçun İşlendiği Ülke Kanununda Öngörülen Cezanın Üst Sınırından Fazla Olamaması 180
1. Suçun İşlendiği Yabancı Ülkenin Tespit Edilmesi 180
a. Suçun Bir Yabancı Ülkede İşlenmesi 180
b. Suçun Birden Fazla Yabancı Ülkede İşlenmesi 181
c. Suçun Herhangi Bir Devletin Egemenliği Altında Bulunmayan Bir Yerde İşlenmesi 185
2. Suçun İşlendiği Yabancı Ülke Kanununda Öngörülen Cezanın Üst Sınırının Tespit Edilmesi 186 D. TCK
19. Maddenin Uygulanma Yöntemi 189
1. Doktrin 189
2. Uygulama 192
a. Genel Olarak 192
b. Yargı Kararları 194
c. Zaman Bakımından Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması 200
3. Suçun Özel Görünüş Şekilleri Bakımından Yapılacak Uygulama 205
a. Teşebbüs 205
b. İştirak 207
c. İçtima 209
i. Bileşik Suç 209 ii. Zincirleme Suç 213 iii. Fikri İçtima 216
E. Değerlendirme 217
III. YABANCI ÜLKE KANUNUNUN TESPİT EDİLMESİ 219 A. Genel Olarak 219 B. Uluslararası Adli Yardımlaşma 221
1. Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu 222
2. Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi 223
3. Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesine Ek Protokol 224
4. İkili Andlaşmalar 226 C. Bilirkişiye Müracaat Edilmesi 229
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YABANCI KANUNUN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASININ İSTİSNALARI
I. GENEL OLARAK 233
II. SUÇUN TÜRKİYE’NİN GÜVENLİĞİNE KARŞI VEYA ZARARINA OLARAK İŞLENMESİ 234
A. Suçun Türkiye’nin Güvenliğine Karşı İşlenmesi 235
1. “Türkiye'nin Güvenliği” Kavramı 235
2. Türk Ceza Kanunu’nda Yer Alan Türkiye’nin Güvenliğine Karşı Suçlar 238
a. Genel Olarak 238
b. Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar 241
c. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar 241
d. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar 244
e. Milli Savunmaya Karşı Suçlar 245
f. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk 246
g. Yabancı Devletlerle Olan İlişkilere Karşı Suçlar 248
3. Terörle Mücadele Kanunu’nda Yer Alan Türkiye’nin Güvenliğine Karşı Suçlar 250
4. Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’da Yer Alan Türkiye’nin Güvenliğine Karşı Suçlar 254
B. Suçun Türkiye’nin Zararına Olarak İşlenmesi 256
1. “Türkiye’nin Zararı” Kavramı 256
2. Suçun Türk Kamu Hukuku Tüzel Kişilerinin Zararına Olarak İşlenmesi 259
3. Türkiye’nin Zararına Olarak İşlenen Suçlara Örnekler 262
4. Yabancı Ülkede İşlenen Görev Suçları 264
III. SUÇUN TÜRK VATANDAŞINA KARŞI YA DA TÜRK KANUNLARINA GÖRE KURULMUŞ ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİSİ ZARARINA OLARAK İŞLENMESİ 265
A. Suçun Türk Vatandaşına Karşı İşlenmesi 265
1. Türk Vatandaşı Kavramı 265
2. Suçun Türk Vatandaşına Karşı İşlenmesi 266
B. Suçun Türk Kanunlarına Göre Kurulmuş Özel Hukuk Tüzel Kişisi Zararına Olarak İşlenmesi 268
1. “Özel Hukuk Tüzel Kişisi” Kavramı 268
2. Türk Kanunlarına Göre Kurulmuş Özel Hukuk Tüzel Kişileri 270
a. Tüzel Kişilerin Tâbiiyeti 271
b. Ticaret Şirketlerinin Tâbiiyeti 273
c. Derneklerin Tâbiiyeti 277
d. Vakıfların Tâbiiyeti 279
3. Suçun Türk Kanunlarına Göre Kurulmuş Özel Hukuk Tüzel Kişisi Zararına Olarak İşlenmesine Örnekler 281
IV. İSTİSNA HÜKÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 283 A. 5237 Sayılı TCK’da Yer Verilmeyen İstisnalar 284
1. Suçun İşlendiği Ülke Kanununun Türkiye’nin Kamu Düzenine Aykırı Olması 284
a. 765 sayılı TCK’nın 10/a Maddesindeki Düzenleme 284
b. 5237 Sayılı TCK’nın
19. Maddesi Açısından Değerlendirme 288
2. Suçun İşlendiği Ülke Kanununun Türkiye’nin Milletlerarası Yükümlerine Aykırı Olması 291
a. 765 Sayılı TCK’nın 10/a Maddesindeki Düzenleme 291
b. 5237 Sayılı TCK’nın
19. Maddesi Açısından Değerlendirme 293 B. 5237 Sayılı TCK’nın
19. Maddesinde Düzenlenen İstisnaların Değerlendirilmesi 295 SONUÇ 301
KAYNAKÇA 309