Soybağının Reddi Maddi ve Usul Hukuku (9786050522105)

ÖNSÖZ V
ÖNSÖZ VII
KAYNAKÇA LXVII
KISALTMALAR LXXI
BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER
§1. SOYBAĞI KAVRAMI VE TÜRLERİ 1
I. GENEL OLARAK 1
II. SOYBAĞI KAVRAMI 3
III. SOYBAĞI TÜRLERİ 4
A– GENETİK SOYBAĞI 5
B– YAPAY SOYBAĞI 5
C– HUKUKİ SOYBAĞI 6
İKİNCİ BÖLÜM 4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNU’NA GÖRE SOYBAĞI
§ 2. SOYBAĞININ KURULMASI 7
I. GENEL OLARAK 7
II. ANA İLE SOYBAĞININ KURULMASI 7
A– DOĞUM YOLU İLE KURULMA 9
1– Analık Karinesi 11
2– Ananın Bilinmemesi 11
3– Ananın Çekişmeli Olması 15
B– EVLAT EDİNME YOLU İLE KURULMA 16
C– TAŞIYICI ANNELİK 18
1– Kavram 18
2– Yasal Düzenleme 20
3– Taşıyıcı Annelik Türleri 23
a. Geleneksel Taşıyıcı Annelik 24
b. Gestasyonel Taşıyıcı Annelik 25
aa. Kiralık Anne 26
bb. Ödünç Anne 26
4– Taşıyıcı Annelik Sözleşmesi 26
a. Hukuki Niteliği 26
b. Geçerliliği ve Sonuçları 29
c. Tarafların Yükümlülükleri 30
aa. Taşıyıcı Annenin Yükümlülükleri 30
bb. Çocuğu İsteyen Tarafın Yükümlülükleri 30
d. Sözleşmenin Sona Ermesi 31
aa. Sözleşmenin İfası 31
bb. Fesih 31
cc. Dönme 32
dd. Sözleşmenin Geri Alınması 32
ee. Gebeliğin Sonlandırılması 32
ff. Ceninin Ölümü 32
gg. Tarafların Ölümü 33
aaa. Taşıyıcı Annenin Ölümü 33
bbb. Çocuğu İsteyen Tarafın Ölümü 33
III. BABA İLE SOYBAĞININ KURULMASI 33
A– ANA İLE EVLİLİK 34
1– Ana ile Babanın Çocuğun Doğumundan Önce Evlenmesi 34
2– Ana ile Babanın Çocuğun Doğumundan Sonra Evlenmesi 34
B– TANIMA 35
C– BABALIK HÜKMÜ 36
D– EVLÂT EDİNME 37
IV. AF KANUNLARIYLA KURULMASI 37
A– SOYBAĞININ KURULMASINA YÖNELİK ÖZEL KANUNLAR 40
B– ÖZEL KANUNA GÖRE SOYBAĞININ KURULMASINA İTİRAZ USULÜ 40
1– Soybağının Kurulmasından Önce İtiraz 41
2– Soybağının Kurulmasından Sonra İtiraz 42
C– SONUÇLARI 43
§ 3. SOYBAĞININ HUKUKİ SONUÇLARI 45
I. GENEL OLARAK 45
II. ÇOCUĞUN SOYADI 45
III. ÇOCUĞUN VATANDAŞLIĞI 46
IV. ÇOCUĞUN VELAYETİ 46
V. ÇOCUKLA KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASI 47
VI. ÇOCUĞUN BAKIM VE EĞİTİM GİDERLERİNİN KARŞILANMASI 49
VII. ÇOCUĞUN MİRASÇILIĞI 50
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BABA EVLİLİĞİN GÖSTERDİĞİ KİŞİDİR (PATER İS EST QUAM NUPTAİ DEMONSTRANT)
§ 4. BABALIK KARİNESİ 51
I. GENEL OLARAK 51
II. BABALIK KARİNESİ VE KAPSAMI 52
A– EVLİLİK İÇİNDE DOĞMA 54
B– EVLİLİK İÇİNDE ANA RAHMİNE DÜŞME 54
C– YAPAY DÖLLENME HALİNDE BABALIK KARİNESİ 55
III. BABALIK KARİNESİNİN İŞLERLİĞİNİ ENGELLEYEN HALLER 55
A– EVLİLİĞİN SONA ERMESİNDEN ÜÇYÜZ GÜN SONRA DOĞMA (TMK md. 285/2) 55
B– KOCANIN GAİPLİĞİ (TMK md. 285/3) 57
IV. KARİNELERİN ÇAKIŞMASI 57
§ 5. BABALIK KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ: SOYBAĞININ REDDİ DAVASI
I. GENEL OLARAK 59
A– EVLİLİK ÜRÜNÜ ÇOCUK BULUNMALIDIR 63
B– ÇOCUĞUN NÜFUSA TESCİL EDİLMESİ ŞART DEĞİLDİR 65
C– İSTEK DAVA YOLU İLE GERÇEKLEŞTİRİLEBİLİR 66
D– HUKUKİ NİTELENDİRME HÂKİME AİTTİR 68
E– HUKUKİ YARAR BULUNMALIDIR 69
II. İSPAT 70
A– GENEL OLARAK 70
B– İSPATIN GEREKLERİ 77
1– Sadece Davalının Kabulüne Dayanılarak Karar Verilemez 77
2– Kan ve Genetik İnceleme Yapılmalıdır 79
3– Kocanın Babalığı Karinesinin Çürütülmesi 80
4– Adli Tıp Kurumu Raporu Yeterlidir 81
C– GÜÇLENDİRİLMİŞ KOCANIN BABALIĞI KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ 82
1– Maddi Olanaksızlığın İspatlanması 83
a. Dış Maddi Olanaksızlık 84
b. İç Maddi Olanaksızlık 85
2– Nedenselliğin Olanaksızlığının İspatlanması 85
a. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Sayılmayan Olgular 85
aa. Çokluk Def’i 86
bb. Kadının İkrarı 86
cc. Genetik Babanın Kabulü 86
dd. Gebeliği Önleyici İlaç ve Araç Kullanımı 87
b. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Sayılan Olgular 87
aa. Kocanın Kritik Döllenme Döneminde Dölleme Yeteneğinden Yoksun Olması 87
bb. Kocanın Cinsel İlişkisinden Önce Kadının Gebe Olması 88
cc. Çocuğun Başka Bir Irkın Özelliklerini Taşıyor Olması 88
dd. Erken Doğum 89
c. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Araçları 89
aa. Kan İncelemesi 89
bb. Antropolojik Yöntem 90
D– ZAYIFLATILMIŞ KOCANIN BABALIĞI KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ 90
1– Yüz Seksen Gün Geçmeden Doğum (TMK m.288 f. I) 91
2– Ayrı Yaşama Sırasında Ana Rahmine Düşme (TMK m.288 f. I) 91
a. Ayrılığa Hüküm Sebebiyle Ayrı Yaşama 92
b. Ayrı Konut Edinmeye İzin Sebebiyle Ayrı Yaşama 92
c. Boşanma Davası Sırasında Alınan Önlem Kararı Sebebiyle Ayrı Yaşama 93
d. Fiili Ayrı Yaşama 93
3– Kocanın Babalığı Karinesinin Yeniden Kurulması (TMK m.288 f. II) 94
4– Yeniden Kurulan Kocanın Babalığı Karinesinin Çürütülmesi 95
III. DELİLLER 96
A– SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DELİLLER 97
1– Soybağının Tespitine Yönelik Tıbbi İnceleme ve Araştırmalar 98
a. Hukuki Niteliği 98
b. Kan Testi 99
c. Kalıtımsal İnceleme 99
d. DNA Testi 99
aa. İlgilisinden Örnek Alınır (TMK m. 284 f. I/b. 2, HMK m. 292) 103
bb. İlgilisi Ölmüşse Mezar Yeri Tespit Edilip Fethi Kabir Yapılarak Örnek Alınır 105
cc. İlgilisinin Mezar Yeri Tespit Edilememişse 109
dd. Avans Yatırılmazsa, İleride Bu Gideri Ödemesi Gereken Taraftan Alınmak Üzere Hazineden Ödenmesine Hükmedilir (HMK m. 325) 109
ee. DNA İncelemesi İstinabe İle Yapılabilir 110
ff. DNA Gideri Yargılama Giderlerindendir 110
gg. DNA Yapısının Bozulduğu İddiası Araştırılmalıdır 111
hh. DNA Raporu Adli Tıp Kurumundan Alınmalıdır 111
2– Belgeler 113
3– Tanık Delili 113
4– Uzman Görüşü 113
a. Hukuki Niteliği 114
b. Uzman Görüşünün Hükme Olan Etkisi 116
c. Çelişkinin Giderilmesinin Gerekip Gerekmediği Hususu 116
aa. İki Farklı Uzman Görüşü Arasındaki Çelişki 116
bb. Uzman Görüşü ile Bilirkişi Raporu Arasındaki Çelişki 117
B– ÖZEL TESTLER ÖĞRENME AÇISINDAN HÜKME ESAS ALINABİLİR 117
IV. SONUÇLARI 118
A– BABA BAKIMINDAN 118
1– Herkese Karşı Etkilidir 118
2– Geçmişe Etkilidir 119
3– Genetik Babaya Karşı Dava Açılma Olanağı Sağlar 119
4– Genetik Babaya Tanıma Olanağı Sağlar 120
5– Vatandaşlığın ve Soyadın Kaybı Sonucunu Doğurur 120
6– Mirasçılık Sıfatının Kaybı Sonucunu Doğurur 120
7– Ödenen İştirak Nafakası Geri İstenebilir 121
8– Yapılmış Olunan Giderlerin Geri İstenebilmesi 122
a. Anadan Geri İstenmesi 122
b. Genetik Babadan Geri İstenmesi 122
9– Genel Mahkemede Manevi Tazminat İstenebilir 123
a. Kadın Eşten İstenebilir 123
b. Kocadan İstenebilir 124
c. Genetik Babadan İstenebilir 124
B– ANA BAKIMINDAN 125
1– Çocuk Anasının Soyadını Alır 125
2– Çocuk Anasının Tabiiyetine Girer 126
3– Çocuk Anasının Velâyetine Girer 126
C– ÇOCUK BAKIMINDAN 126
D– DAVANIN ESASTAN REDDİ KARARI 126
V. UYGULANACAK KANUN 130
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TAHKİKAT
§ 6. TAHKİKAT 131
I. GENEL OLARAK 131
II. TIBBİ İNCELEME KARARI 131
A– İNCELEME KARARI VERİLEBİLMESİNİN ŞARTLARI 133
1– Genel Olarak 133
2– İlk Görünüş İspatı Niteliğinde Emare Deliller Bulunmalı 134
3– Zorunluluk Arz Etmeli 135
4– Bilimsel Verilere Uygun Şekilde Gerçekleştirilmeli 135
5– Kişinin Sağlığı Yönünden Tehlike Oluşturmamalı 136
C– TIBBİ İNCELEME KARARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 137
1– Türk Medeni Kanunu Hükmü 137
a. Genel Olarak 137
b. Katlanma Zorunluluğu 138
c. Yaptırımı 139
2– Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükmü 140
a. Genel Olarak 140
b. Katlanma Zorunluluğu 141
c. Yaptırımı 142
3– Hükümlerin Değerlendirilmesi 148
III. BAĞLAYICILIĞI 153
BEŞİNCİ BÖLÜM TÜRK HUKUKUNDA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİ ORTADAN KALDIRAN DİĞER DAVALAR
§7. NÜFUS KAYDININ DÜZELTİLMESİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 155
I– GENEL OLARAK 155
II– KAVRAM 156
III– ÖZELLİKLERİ 159
A– GERÇEĞE AYKIRI ŞEKİLDE OLUŞTURULAN/BAŞTAN YANLIŞ KAYIT SÖZ KONUSUDUR 159
B– KAMU DÜZENİNE İLİŞKİNDİR 169
C– HER ZAMAN AÇILABİLİR 171
D– KİŞİSEL DURUM DAVASI DEĞİLDİR (TMK m. 36, 42) 172
E– BİRLİKTE AÇILAN SOYBAĞI DAVASI TEFRİK EDİLİR 175
F– HAKLI SEBEPLER VARSA AYNI KONUDA NÜFUS KAYDININ DÜZELTİLMESİ DAVASI AÇILABİLİR (NHK m. 36/1–b, NHUY m. 30, f. II)/KESİN HÜKÜM KURALI UYGULANMAZ (HMK m. 303) 208
G– HER TÜRLÜ DELİLE BAŞVURULABİLİR 210
H– ADLİ YARGININ KAPSAMINDADIR 210
I– HAYATIN OLAĞAN AKIŞINA AYKIRI KARAR VERİLEMEZ 215
İ– HUKUKLARI ETKİLENEN KİŞİLER DAVA AÇABİLİR 215
J– ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖREVLİDİR 218
K– TESCİL HÜKMÜ KURULMALIDIR 219
§ 8. SONRADAN EVLENME YOLUYLA KURULAN SOYBAĞINA İTİRAZ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 221
I. GENEL OLARAK 221
II. KAVRAM 222
III. ÖZELLİKLERİ 227
A– DAVACILAR 227
B– DAVALILAR 228
C– İSPAT YÜKÜ 229
IV– ÖZEL KANUNLARA GÖRE KURULAN SOYBAĞINA İTİRAZ DAVASI 230
A– GENEL OLARAK 230
B– USUL HÜKÜMLERİ 231
1– Soybağının Kurulmasından Önce İtiraz 231
2– Soybağının Kurulmasından Sonra İtiraz 232
C– SONUÇLARI 233
§ 9. TANIMANIN İPTALİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 235
I. GENEL OLARAK 235
II. KAVRAM 237
A– TANIYANIN İRADE SAKATLIĞI SEBEBİYLE AÇILAN İPTAL DAVASI 243
1– Dava Sebebi 243
2– Taraflar 246
B– TANIYANIN GENETİK BABA OLMAMASI SEBEBİYLE AÇILAN İPTAL DAVASI 246
1– Dava Sebebi 246
2– Taraflar 247
3– Yetkili Mahkemeler 250
C– İSPAT YÜKÜ 250
1– Tanıyan Tarafından Açılan İptal Davası 251
2– Ana ve Çocuk Tarafından Açılan İptal Davası 251
3– Diğer İlgililer Tarafından Açılan Dava 251
III. ÖZELLİKLERİ 252
A– KURUCU YENİLİK DOĞURAN BİR İŞLEMDİR 252
B– TEK TARAFLIDIR 253
C– RIZAYA BAĞLI DEĞİLDİR 253
D– ŞARTA VEYA VADEYE BAĞLANAMAZ 253
E– HER ZAMAN YAPILABİLİR 253
F– SERBEST OLARAK GERİYE ALINAMAZ 254
G– ÖNCEDEN FERAGAT EDİLEMEZ 255
H– ŞEKLE UYGUN YAPILMALIDIR 255
I– ÇOCUĞUN BAŞKA BİR ERKEK İLE SOYBAĞI BULUNMAMALIDIR 256
İ– ÇOCUĞUN ANASI BELLİ OLMALIDIR 257
§ 10. BABALIK HÜKMÜNE KARŞI YARGILAMANIN İADESİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 259
I. GENEL OLARAK 259
II. KAVRAM 260
III. ÖZELLİKLERİ 261
ALTINCI BÖLÜM YAPAY DÖLLENME DURUMUNDA SOYBAĞI
§ 11. YAPAY DÖLLENME 263
I. KAVRAM 263
II. YAPAY DÖLLENMEYE İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ 265
III– YAPAY DÖLLENME TÜRLERİ 268
A– HOMOLOG DÖLLENME 268
1– Kavram 268
2– Kısıtlamalar 269
3– Evlilik Benzeri Birlikteliklerde Homolog Döllenme 271
B– HETEROLOG DÖLLENME 273
1– Kavram 273
2– Heterolog Döllenme Görünümleri 273
a. Sperm Bağışı 274
aa. Kavram 274
bb. Soybağı 274
aaa. Ana ile Soybağının Kurulması 274
bbb. Baba ile Soybağının Kurulması 275
aaaa. Kocanın Rızasının Bulunmaması 275
bbbb. Kocanın Rızasının Bulunması 276
b. Yumurta Bağışı 277
aa. Kavram 277
bb. Soybağı 278
aaa. Ana ile Soybağının Kurulması 278
aaaa. Hukuki Annelik Sorunu 279
bbbb. Hukuki Annenin Soybağını Ret Hakkı 280
cccc. Genetik Annenin Çocuğu Tanıma Hakkı 282
bbb. Baba ile Soybağının Kurulması 282
aaaa. Kocanın Sperminin Kullanılması 282
bbbb. Başka Bir Erkeğe Ait Spermin Kullanılması 283
c. Embriyo Bağışı 283
aa. Kavram 283
bb. Soybağı 284
aaa. Dondurulmuş Embriyolarda Soybağı 284
bbb. Üçüncü Kişilere Ait Embriyolarda Soybağı 287
IV– YAPAY DÖLLENMEDE ÇOCUĞUN SOYBAĞINI BİLME HAKKI 287
V– YAPAY DÖLLENME VE HEKİMİN SORUMLULUĞU 288
VI– BOŞANMA HUKUKU BAKIMINDAN YAPAY DÖLLENME 292
VII– MİRAS HUKUKU BAKIMINDAN YAPAY DÖLLENME 292
YEDİNCİ BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMAYA EGEMEN OLAN İLKELER
§ 12. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA TASARRUF İLKESİ (HMK m. 24) 295
I. GENEL OLARAK 295
II. TANIMI 295
III. GÖRÜNÜMÜ 296
A– KENDİLİĞİNDEN DAVA AÇILAMAZ/KARAR VERİLEMEZ (HMK m. 24 f. I) 296
1– İlgililer Dava Açabilir/Açmayabilir 297
2– İlgililer Kanun Yoluna Başvurabilir/Başvurmayabilir 297
B– DAVA AÇMAYA ZORLANAMAZ (HMK m. 24 f. II) 297
C– HAKKINI TALEP ETMEYE ZORLANAMAZ (HMK m. 24 f. II) 297
D– DAVA KONUSUNU SERBESTÇE BELİRLER 298
1– Dava Sebebini Belirler 298
2– Dayanılacak Vakıaları Belirler 298
E– DAVASINDAN FERAGAT EDEBİLİR (HMK m. 307, 309 f. II) 298
F– DAVAYI KANUN YOLUNA TAŞIMA 298
IV. İSTİSNALARI 299
A– YARGILAMA GİDERİ KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 299
B– SEVK VE İDARE KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 299
§ 13. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ADİL YARGILANMA İLKESİ (AİHS m. 6, TCA m. 36 f. I) 301
I. GENEL OLARAK 301
II. KAPSAMI 301
A– ADİL SİLAHLARLA YARGILANMA 302
B– ADİL AÇIKLIKTA YARGILANMA 302
C– ADİL SÜREDE YARGILANMA (AİHS m. 6, TCA m. 141 f. III, HMK m. 30) 303
D– ADİL MAHKEMEDE YARGILANMA 303
§ 14. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI (HMK m. 27) 305
I. GENEL OLARAK 305
II. OLAN BİTENİ BİLME/BİLGİLENME HAKKI (HMK m. 27 f. II/a) 307
A– DAVAYI BİLME HAKKI 307
B– DURUŞMA GÜNÜNÜ BİLME HAKKI 308
1– Ön İnceleme Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 139) 308
2– Tahkikat Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 147 f. I) 310
3– Sözlü Yargılama Duruşmasını Bilme Hakkı Var İdi (HMK m. 147 f. I, 186 f. I) 311
C– DELİLLERİ BİLME HAKKI 314
D– GEREKÇEYİ BİLME HAKKI 315
E– İŞLEMLERİ BİLME HAKKI 316
1– Tarafların İşlemlerini Bilme Hakkı 316
2– Mahkemenin İşlemlerini Bilme Hakkı 317
III. OLAN BİTENİ AÇIKLAMA VE İSPAT HAKKI (HMK m. 27 f. II/b) 317
A– AÇIKLAMA HAKKI 317
1– Açıklayan Tarafın Göstereceği Davranış 319
a. Adap Dışı Açıklama Yapılamaz 319
b. Konu Dışı Açıklama Yapılamaz 319
2– Hâkimin Göstereceği Davranış 319
a. Şefkatle Dinlemelidir 319
b. Sabırla Dinlemelidir 320
c. Anlayışla Dinlemelidir 320
B– İSPAT HAKKI (HMK m. 27 f. II/b) 320
IV. DEĞERLENDİRTME VE GEREKÇELENDİRTME HAKKI (HMK m. 27 f. II/c) 321
A– GENEL OLARAK 321
B– AÇIKLAMALARI DEĞERLENDİRTME HAKKI 321
C– KARARLARI GEREKÇELENDİRTME HAKKI 322
1– Gerekçe Dosya Kapsamı İle Bağdaşmalıdır 322
2– Gerekçe Pozitif Hukuk İle Bağdaşmalıdır 323
3– Gerekçe, Sebebi Gösterilmedikçe Yerleşik İçtihatlar İle Bağdaşmalıdır 323
§ 15. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DÜRÜST DAVRANMA VE DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29) 325
I. GENEL OLARAK 325
II. DÜRÜST DAVRANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. I) 325
III. DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. II) 325
A– YÜKÜMLÜ OLANLAR 325
1– Davanın Tarafları 326
2– Tarafları Kanuni Temsilcileri 326
3– Tarafların Vekilleri 326
B– YÜKÜMLÜLÜĞÜN KONUSU 327
1– Sözlü Açıklamalar 327
2– Yazılı Açıklamalar 327
§ 16. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ 329
I. GENEL OLARAK 329
II. AYDINLATMA ÖDEVİNİN TÜRÜ 330
A– MADDİ AYDINLATMA 330
B– HUKUKİ AYDINLATMA 330
III. AYDINLATMA ÖDEVİNİN KONUSU 331
A– BELİRSİZ HUSUSLAR 331
B– ÇELİŞKİLİ HUSUSLAR 331
IV. AYDINLATMA ÖDEVİNİN USULÜ 331
A– AÇIKLAMA YAPTIRMA 331
B– SORU SORMA 332
C– DELİL GÖSTERİLMESİNİ İSTEME 332
D– TARAFIN KENDİSİNİ DİNLEME 332
V. AYDINLATMA ÖDEVİNİN SINIRLARI 332
A– SÖYLENMEYEN ŞEYLERİ KAPSAMAZ 332
B– SÖYLENMEYEN VAKIALARI KAPSAMAZ 333
C– SÖYLEMEYENE YOL GÖSTERMEYİ KAPSAMAZ 333
§ 17. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA USUL EKONOMİSİ İLKESİ (HMK m. 30) 335
I. GENEL OLARAK 335
II. UNSURLARI 335
A– BASİTLİK İLKESİ (DÜZENLİ BİÇİMDE YARGILAMA) (HMK m. 30) 335
B– ÇABUKLUK İLKESİ (MAKUL SÜRE İÇİNDE YARGILAMA) (TCA m. 141 f. IV, HMK m. 30 f. I) 336
C– UCUZLUK İLKESİ (EN AZ GİDERLE YARGILAMA) (TCA m. 141 f. IV, HMK m. 30 f. I) 337
III. YANSIMASI 337
A– DAVALARIN AYRILMASI (HMK m. 167) 337
B– DAVA SONUCUNUN BEKLENİLMESİ 339
C– ÖN SORUN İNCELEMESİ 339
D– USULİ KAZANILMIŞ HAK KURALI 339
IV. DEĞERLENDİRİLMESİ 340
§ 18. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKUN KENDİLİĞİNDEN UYGULANMASI İLKESİ (HMK m. 33) 341
I. GENEL OLARAK 341
II. TARAFLARCA HUKUKİ SEBEP GÖSTERİLMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR 342
A– DAVA DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK m. 119 f. I/g) 343
B– CEVAP DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK M. 129 F. I/F) 344
III. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP DEĞİŞTİRİLEBİLİR (HMK m. 141) 344
IV. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP HÂKİMİ ETKİLEMEZ 345
A– YANLIŞ GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 345
B– EKSİK GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
C– BİRKAÇ SEBEP GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
D– HİÇ GÖSTERMEME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
V. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HUKUKİ NİTELENDİRİLMESİNİ HÂKİM YAPAR 346
VI. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HANGİSİNİN SABİT OLDUĞUNU HÂKİM BELİRLER 347
VII. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARA UYAN HUKUK NORMUNU HÂKİM UYGULAR 347
A– TÜRK HUKUKUNU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR 348
B– YETKİLİ OLAN YABANCI HUKUKU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR (5718 SK m. 2) 349
§ 19. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRMA İLKESİ (TMK m. 284 f.I, b.1) 353
I. GENEL OLARAK 353
II. UYGULAMA ŞEKLİ 354
A– İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VE DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI İLE BAĞLI KURALLARI UYGULANMAZ (HMK m. 141) 354
B– İSTİCVAP HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ (HMK m. 169–175) 356
C– HÂKİM GEREKEN HER TÜRLÜ DELİLE KENDİLİĞİNDEN BAŞVURABİLİR 357
D– TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLMEYEN MADDİ VAKIALAR ARAŞTIRILABİLİR 357
E– HÂKİM TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLEN MADDİ VAKIALARLA BAĞLI DEĞİLDİR 357
F– İKRAR HÂKİMİ BAĞLAMAZ (HMK m. 188) 357
G– İKİNCİ TANIK LİSTESİ VERME YASAĞI UYGULANMAZ (HMK m. 240 f. II) 358
H– YEMİN TEKLİF EDİLEMEZ (HMK m. 225–239) 359
I– DELİL SÖZLEŞMESİ HÂKİMİ BAĞLAMAZ (HMK m. 193 f. I) 360
İ– YARGILAMA GİDERLERİ DEVLET HAZİNESİNDEN KARŞILANIR (HMK m. 325) 360
J– KABUL GEÇERLİ DEĞİLDİR (HMK m. 308–312) 360
K– SULH GEÇERLİ DEĞİLDİR (HMK m. 313–315) 362
§ 20. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA SEVK VE İDARE İLKESİ (HMK m. 32) 363
I. GENEL OLARAK 363
II. HÂKİMİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 32 f. I) 363
A– YARGILAMANIN SEVK VE İDARESİ 363
1– Şekli Sevk ve İdare 364
2– Maddi Sevk ve İdare 364
B– YARGILAMA DÜZENİNİN BOZULMAMASI İÇİN TEDBİR ALMA 364
III. DİLEKÇENİN YENİDEN DÜZENLENMESİ (HMK m. 32 f. II) 365
A– YENİDEN DÜZENLENMESİ GEREKEN DİLEKÇELER 365
1– Okunamayan Dilekçe 365
2– Uygunsuz Olan Dilekçe 366
3– İlgisiz Olan Dilekçe 368
B– YENİDEN DÜZENLENME USULÜ 368
1– Uygun Bir Süre Verilir 368
a. Yeni Dilekçe Verilmesinin Sonuçları 369
b. Yeni Dilekçe Verilmemesinin Sonuçları 369
2– İlk Dilekçe Dosyada Kalır 369
IV. YAZILI OLMAYAN SEVK VE İDARE GELENEKLERİ 369
§ 21. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DOĞRUDANLIK İLKESİ (HMK m. 197) 371
I. GENEL OLARAK 371
II. DELİLLERİN TOPLANMASINDA DOĞRUDANLIK (HMK m. 197) 371
A– MAHKEME HUZURUNDA TOPLAMA 372
B– İSTİNABE YOLUYLA TOPLAMA 372
II. KARAR VERİLMESİNDE DOĞRUDANLIK 373
A– KURAL: AYNI HÂKİM İÇİN DOĞRUDANLIK 373
B– İSTİSNA: FARKLI HÂKİM KARAR VEREBİLİR 373
§ 22. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLKESİ (HMK m. 198) 375
I. GENEL OLARAK 375
II. DELİLLER GEREKÇELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMELİDİR 376
§ 23. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ALENİYET İLKESİ (AİHS m. 6/1, TCA m. 141 f. I, HMK m. 28) 377
I. GENEL OLARAK 377
II. DURUŞMALARIN ALENİYETİ 378
A– DURUŞMALAR HERKESE AÇIKTIR (TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. I) 378
1– Duruşmalar İlgili Olanlara Açıktır 378
2– Duruşmalar İlgili Olmayanlara Açıktır 379
B– KOŞULLARI VARSA GİZLİ OLARAK YAPILABİLİR (TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. II) 380
1– Gizliliğin Kapsamı 381
a. Duruşmaların Bir Kısmının Gizli Olarak Yapılması 381
b. Duruşmaların Tamamının Gizli Olarak Yapılması 381
2– Gizliliğin Koşulları 381
a. Genel Ahlâkın Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller 384
b. Kamu Güvenliğinin Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller 384
3– Gizliliğin İstenilmesi 384
a. Taraflardan Birinin Talebi Üzerine (HMK m. 28 f. II) 384
b. Kendiliğinden (HMK m. 28 f. II) 385
4– Gizliliğin Karara Bağlanması 385
a. Ön Sorunlar Hakkındaki Hükümler Uygulanır 385
b. Gerekçe, Esas Hakkındaki Kararı İle Birlikte Açıklanır 385
5– Gizliliğin Sonuçları 386
a. İlgililer Dışındakiler Salondan Çıkartılır 386
b. Hazır Bulunanlar Uyarılır (HMK m. 28 f. IV) 386
c. Hazır Bulunanlara Ceza İhtarı Yapılır (HMK m. 28 f. IV) 386
d. Ceza İhtarı Tutanağa Geçirilir (HMK m. 28 f. IV) 387
e. Yalnız Başına Kanun Yoluna Başvurulamaz. 387
f. Kararın Gizli Verilmesini Gerektirmez. 387
III. KARARLARIN BİLDİRİLMESİNİN ALENİYETİ (HMK m. 28 f. I) 387
IV. İŞLEMLERİN ALENİYETİ 388
A– DOSYANIN İNCELENMESİ (HMK m. 161) 388
B– TUTANAK ÖRNEĞİ VERİLMESİ (HMK m. 158) 388
SEKİZİNCİ BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA UYGULANAMAYACAK İLKELER
§ 24. TARAFLARCA GETİRİLME/ HAZIRLAMA İLKESİ (HMK m. 25) 389
I. GENEL OLARAK 389
II. DAVA MALZEMESİ KAVRAMI 390
III. DAVA MALZEMESİNİN GETİRİLMESİ 390
A– TARAFLARCA GETİRİLİR 390
B– MAHKEMENIN İŞİ DEĞİLDİR 391
1– Kendiliğinden Dikkate Alınamaz (HMK m. 25 f. I) 392
2– Kendiliğinden Delil Toplanamaz (HMK m. 25 f. II) 392
3– Hatırlatılamaz (HMK m. 25 f. I) 392
IV. İSTİSNA: KENDİLİĞİNDEN (RE’SEN) ARAŞTIRMA İLKESİ (HMK m. 25 f I) 393
V. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 393
§ 25. TEKSİF İLKESİ 395
I. GENEL OLARAK 395
II. KURAL: BELİRLİ AŞAMAYA KADAR DAVA MALZEMESİ İLERİ SÜRÜLEBİLİR 395
A– DAVACI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141 f. I) 396
1– Kural Olarak 396
2– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
B– DAVALI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141 f. I) 397
1– Kural Olarak 397
2– Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
3– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
III. TEKSİF İLKESİNİN İSTİSNALARI 397
A– ISLAH (HMK m. 141 f. II) 398
B– KARŞI TARAFIN AÇIK MUVAFAKATİ (HMK m. 141 f. II) 398
C– ESKİ HÂLE GETİRME (HMK m. 95–101) 398
D– YARGILAMAYI GECİKTİRME AMACI TAŞIMAMAK (HMK m. 145) 398
E– SÜRESİNDE İLERİ SÜRÜLEMEMESİNİN İLGİLİ TARAFIN KUSURUNDAN KAYNAKLANMAMASI (HMK m. 145) 399
IV. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 399
§ 26. TALEPLE BAĞLILIK İLKESİ (HMK m. 26) 401
I. GENEL OLARAK 401
II. İLKENİN UYGULANMASI 401
A– TALEP SONUCUNDAN FAZLASINA KARAR VEREMEZ 402
B– TALEP SONUCUNDAN BAŞKA BİR ŞEYE KARAR VEREMEZ 402
C– TALEP SONUCUNDAN AZINA DURUMA GÖRE KARAR VEREBİLİR 402
III. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 402
§ 27. KENDİLİĞİNDEN HAREKETE GEÇME İLKESİ (HMK m. 25) 403
I. GENEL OLARAK 403
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 404
DOKUZUNCU BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA USUL HÜKÜMLERİ
§ 28. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMA USULÜ (TMK m. 284) 405
I. GENEL OLARAK 405
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMA USULÜ 408
A– KANITLAR SERBESTÇE TAKDİR EDİLİR (TMK m. 284 b. 1) 408
B– ARAŞTIRMA VE İNCELEMELERE RIZA GÖSTERİLİR (TMK m. 284 b. 2) 409
C– UYULMAMASI HÂLİNDE İNCELEME ZOR KULLANILARAK YAPILIR (HMK m. 292) 409
1– HMK Öncesi Uygulama 409
2– HMK Sonrası Uygulama 410
D– ADLİ TATİLDE GÖRÜLEBİLİR 416
E– UZLAŞMAYA KONU OLAMAZ (Av. K. m. 35/A) 417
F– ARABULULUCULUĞA ELVERİŞLİ DEĞİLDİR (6325 SK m. 1, f. II) 417
G– SOYBAĞININ REDDİ DAVALARI BİRLEŞTİRİLMELİDİR 418
§ 29. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA GÖREVLİ MAHKEME (4787 SK m. 4, b. 1) 419
I. GÖREV KURALLARININ NİTELİĞİ 419
A– KAMU DÜZENİNDENDİR (HMK m. 1, c. 2) 420
B– DAVA ŞARTLARINDANDIR (HMK m. 114/c) 420
C– KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRILIR (HMK m. 115 f. I) 420
D– HER ZAMAN İLERİ SÜRÜLEBİLİR (HMK m. 115 f. I) 421
<