ÖNSÖZ'den
Kumar oynama bozukluğu, günümüzde bireyin yaşamını, aile ilişkilerini, sosyal çevresini ve ekonomik durumunu derinden etkileyebilen önemli bir ruh sağlığı sorunudur. Başlangıçta eğlence, heyecan ya da kısa yoldan kazanç elde etme düşüncesiyle başlayan kumar davranışı, zamanla kişinin kontrol etmekte zorlandığı, olumsuz sonuçlarına rağmen sürdürdüğü ve yaşamının farklı alanla-rını etkileyen bir döngüye dönüşebilir. Bu süreçte yaşanan kayıplar yalnızca maddi boyutla sınırlı kalmaz; kişinin psikolojik iyi oluşunu, özgüvenini, aile bağlarını ve geleceğe ilişkin umutlarını da zedeleyebilir.
“Kumar Oynama Bozukluğu” adlı bu kitap, konunun yalnızca bireysel irade ya da sorumluluk çerçevesinde değerlendirilmesinin yeterli olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kumar oynama bozukluğu; psikolojik, biyolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle gelişebilen, anlaşılması ve ele alınması gereken çok boyutlu bir sorundur. Bu nedenle konuyu doğru değerlendirmek, belirtileri tanımak, risk faktörlerini anlamak ve etkili müdahale yön-temlerini öğrenmek büyük önem taşımaktadır.
Bu eserde, kumar oynama bozukluğunun ortaya çıkış nedenleri, gelişim süreci, birey ve aile üzerindeki etkileri, bağımlılık davranışını sürdüren psikolojik mekanizmalar ve iyileşme sürecinde başvurulabilecek destek yolları üzerinde durulmaktadır. Bunun yanında, farkındalığın artırılması, erken müdahalenin önemi ve önleyici çalışmaların gerekliliği de ele alınmaktadır. Amaç, yalnızca sorunu tanımlamak değil, aynı zamanda bu sorunla karşı karşıya kalan bireylere, ailelerine ve alanda çalışan uzmanlara yol gösterici bir kaynak sunmaktır.
Unutulmamalıdır ki kumar oynama bozukluğu yaşayan bireyler, çoğu zaman suçluluk, utanç, kaygı, endişe ve çaresizlik duygularıyla mücadele etmektedir. Yargılayıcı yaklaşımlar ve toplumsal damgalama, yardım arama davranışını güçleştirebilir. Oysa anlayış, bilimsel bilgi, uygun psikolojik destek ve gerektiğinde profesyonel tedavi, iyileşme sürecinin önemli bileşenleridir. Sorunu kabul etmek ve yardım istemek, bir zayıflık göstergesi değil, değişim yolunda atılan cesur bir adımdır.
Bu kitabın, kumar oynama bozukluğuna ilişkin toplumsal farkındalığın gelişmesine katkı sağlamasını, konuya dair yanlış inanışların azalmasına yardımcı olmasını ve hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çözüm arayışlarını desteklemesini diliyoruz. En önemlisi, bu satırların kumar oynama davranışı nedeniyle zor bir dönemden geçen kişilere yalnız olmadıklarını hatırlatmasını ve yeniden sağlıklı, dengeli ve umut dolu bir yaşam kurabileceklerine dair inançlarını güçlendirmesini temenni ediyoruz. Zira iyileşme, sorunu anlamakla başlar; bilgi, destek ve kararlılıkla güçlenir.
Bu vesileyle ortak editörümüz Dr. Hatice Arslan’a, kitap koordinatörümüz Av. İlayda Atalan’a ve kitabın yayımlanması sürecinde nezaketli yaklaşımlarını esirgemeyen, destekleriyle bize güç veren LEGEM Yayınevi’ne teşekkür ediyoruz.
Bu kitabın, farkındalığa, anlayışa ve iyileşmeye giden yolda değerli bir katkı sunması dileğiyle.
Dr. Ayhan ÖZKAN
Mülki İdare Amiri
ÖNSÖZ'den
Kumar, insanlık tarihi kadar eski bir davranıştır. Zaman içinde değişen, ma-sanın biçimi oldu: kahvehanedeki tavladan kumarhanedeki ruletten, oradan da cebimizdeki telefona sığan yasadışı bahis sitelerine. Bugün kumar oynama bo-zukluğu yalnızca oynayan kişiyi etkilemiyor. Aileyi, iş yaşamını, hukuku ve eko-nomiyi aynı anda etkileyen bir halk sağlığı sorunu.
Bu alana girişim akademik bir tercihten önce kişisel bir hikâyeyle başladı. 1995 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde birinci sınıf öğrencisiyken bir trafik kazası geçirdim. Kazanın ardından ameliyat masrafımı bir kumarhane zincirinin sahibinin ödediğini öğrendim. Kumar oynayan insanların, belki de onların eşlerinin ve çocuklarının parasıyla hayatta kaldığım düşüncesi yıllarca peşimi bırakmadı. Bağımlılık programındaki doktora tezimin konusunu kumar oynama bozukluğu olarak belirlediğim gün, o paranın benim için “masadaki paradan daha fazlası” olduğunu kabul etmiş oldum.
2024 yılında yayımlanan Her Yönüyle Kumar Bağımlılığı isimli kitap, tezimden ve sahadaki görüşmelerimden beslenen tek yazarlı bir çalışmaydı. Elinizdeki kitap ise başka bir ihtiyaçtan doğdu. Kumar oynama bozukluğu, tek bir disipli-nin sınırları içinde anlaşılamayacak kadar katmanlı bir sorundur. Psikiyatri, psi-kolojik danışma, sosyal hizmet, hukuk, kriminoloji, ekonomi ve halk sağlığı aynı soruya farklı pencerelerden bakıyor. Bu kitapta her yazar kendi uzmanlık alanından bu soruya yanıt arıyor.
Kitabın bir amacı da kumar oynama bozukluğuyla ilgili ortak bir zemin oluşturmaktır. Sahadaki uygulayıcıların, politika yapıcıların ve akademisyenlerin aynı metin üzerinden konuşabilmesini önemsiyoruz. Önleme, tedavi ve rehabilitasyon ancak kurumlar arasında ortak bir dil kurulduğunda işler hâle gelir.
Okuyucuyu yalnızca akademisyenler olarak düşünmedik. Danışanıyla borç-larını konuşmaktan çekinen bir ruh sağlığı çalışanı, oğlunun telefonunda bahis uygulaması bulan bir anne ya da yasa dışı bahis dosyası üzerinde çalışan bir kolluk görevlisi de bu sayfalarda işine yarayacak bir şey bulabilmeli.
Bölümlerini özveriyle ve kısa sürede teslim eden tüm yazarlarımıza, bu kitabı birlikte hazırladığımız eş editör ve Bağımlılıklarla Mücadele Platformu’nun kurucusu Sayın Dr. Ayhan Özkan’a ve yayın sürecindeki katkıları için yayınevimize teşekkür ederim.
Son teşekkürüm, kumar sorununu benimle paylaşan ve hikâyesini anlatmayı kabul eden bireylere ve ailelerine. Bu kitap en çok onların iyiliği için yazıldı.
Dr. Hatice Arslan
Ekim, 2026