Kişiler Hukuku (9786253613204)

Sunuş 5
Kısaltmalar 17
BİRİNCİ KISIM
GERÇEK KİŞİLER
§1. KİŞİ KAVRAMI 21
I. Kişi Kavramı ve Terim 22
II. “Tüzel kişi” Teriminin Ortaya Çıkışı 22
III. Türk Mevzuatında Kişiler 23
§2. GERÇEK KİŞİNİN “HAK EHLİYETİ” 24
I. Kavram ve Terim 24
II. “Hak ehliyeti” Alanındaki İlkeler ve Uygulanmaları 25
A. Genel Açıklama 25
B. Sınırlama Örnekleri 25
1. Yaş Durumu 25
2. Sağlık Durumu 27
3. Cinsiyet 27
4. “Kamu Hizmetinden Yasaklılık” ve “Haysiyetsiz Hayat Sürme” Durumunun Getirdiği Sınırlamalar 28
5. Hak Sahibini Koruma Amacı ile Fiil Ehliyeti Alanında Sadece “Ehliyetsiz”e Değil Kanunî Mümessile de Hakkın Kullanılması Yasaklanan Haklar 30
6. Yabancı Vatandaşlığı 31
III. Henüz Doğmamış Çocuğun “Hak Ehliyeti” Var Mıdır? 32
IV. Hayvanlar İçin de “Hak Ehliyeti” Tanınabilir Mi? 32
§3. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI 33
I. Genel Açıklama 33
II. Sağ ve Tam Doğum 35
§4. FİİL EHLİYETİ 35
I. Kavram ve Terim 35
II. Fiil Ehliyeti Kavramının Kapsamı Hakkında Genel Açıklamalar 36
III. Fiil Ehliyeti Açısından Gerçek Kişilerin Durumları 39
A. Genel Açıklama 39
IV. Fiil Ehliyetinin Üç Şartının İncelenmesi 42
A. Ayırt Etme Gücü (Temyiz Kudreti) 42
B. Erginlik (TMK m.11, TMK m.12) 44
C. Fiil Ehliyetinin Üçüncü Şartı: Kısıtlı (Mahcur) Olmama 46
V. Tam Ehliyet Şartlarının Bulunmayışının Yaptırımı 47
A. Genel Açıklama 47
B. Tam Ehliyetsizin “Sorumluluk Ehliyeti” Açısından Durumu 47
C. Tam Ehliyetsizin “İşlem Ehliyeti” Açısından Durumu 48
D. Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Ehliyeti Açısından Durumu 50
1. Genel Açıklama 50
2. İşlem ehliyetsizliği (genel kural) 51
3. Yasak işlemler (Verbotene Geschäfte, actes interdits) 61
4. Sınırlı Ehliyetsizin Tek Başına Yapabileceği İşlemler 62
a. Karşılıksız Olarak Sınırlı Ehliyetsize Kazanç Sağlayan Malvarlığı Alanı İşlemleri (TMK m.16/c. 2: Karşılıksız Kazanma) 62
b. Kişilik İşlemi Hakları (Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar) (TMK m.16/1, C. 2) 62
c. Sınırlı Ehliyetsiz; Borçlanma İşlemlerini Değil de Harcama İşlemlerini Bizzat Yapabilir Mi? 66
d. “Sınırlı Ehliyetsiz”in Zilyedliği Devir İşlemi Geçerli Midir? 67
e. Sınırlı Ehliyetsize İradî Temsil Yetkisi Verilebilir Mi? 68
VI. Ehliyetsizlerin Kanunî Temsili 69
VII. “Sınırlı Ehliyeti”nin Fiili Ehliyeti 70
§5. GERÇEK KİŞİLERİN HISIMLIK BAĞLARI 70
I. Genel Açıklama 70
II. Kan Hısımlığı 72
A. Genel Açıklama 72
B. Yarım Kan Hısımlığı ve Üveylik 74
C. Yansoy Hısımlığı 75
D. Hısımlık Derecesi 75
III. Kayın Hısımlığı 75
IV. Hısımlığın Hukukî Sonuçları 76
§6. GERÇEK KİŞİLERİN YERLEŞİM YERİ 78
I. Genel Açıklama 78
II. Yerleşim Yerini Düzenleyen İlkeler 78
III. “Yerleşim Yeri”nin Türleri 79
A. İradî Yerleşim Yeri 79
B. Varsayılan Yerleşim Yeri 81
C. Kanunî (Yasal) Yerleşim Yeri 81
§7. KİŞİNİN ADI 82
I. Genel Açıklama 82
II. Adın Kazanılması 83
III. Soyadının Kazanılması 86
IV. Kazanılmış Soyadının Kaybı 86
V. Soyadı Bakımından Türk Hukukundaki Yeni Gelişmeler 87
A. Kadının Soyadı Bakımından – Evli Kadının Erkek Eşin Soyadını Alması 87
B. Çocuğun Soyadı 88
1. Boşanmadan Sonra 88
2. Evlilik Dışı Doğan Çocukla Baba Arasında Tanıma veya Babalık Davasıyla Soybağı İlişkisi Kurulduktan Sonra 91
§8. KİŞİLİK HAKKI 91
I. Genel Açıklama 91
II. Kişilik Hakkının Hak Sahibine Karşı Korunması 92
III. Kişilik Hakkının Hak Sahibine Karşı Korunması Alanında “Organ Nakli” Sorunu 95
IV. Tecavüzlere (Saldırı) ve İhlâllere Karşı Kişilik Değerlerinin Korunması 97
A. Hukuka Aykırılık Niteliği 97
B. Kişilik Hakkının Koruduğu Değerler 100
C. Kişilik Hakkının Korunması Alanında Tanınan Davalar 100
D. Taleplerin Yarışması ve Yığılması Sorunu 102
E. Manevî Tazminat Talebinin Devredilmesi ve Miras Yolu ile İntikali Sorunu 103
F. Ad Üzerindeki Kişilik Hakkının Korunmasına İlişkin Özel Kural: TMK m.26 105
§9. KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ 105
I. Genel Açıklama 105
II. Ölüm (TMK m. 28/1, TMK m. 29, TMK m. 30) 106
III. Ölüm Karînesi (TMK m. 31) 106
IV. Gaiplik Kararı 107
V. Birlikte Ölüm Karînesi (TMK m. 29/2) 109
VI. Kişiliğin ölümden sonra (postmortal) korunması 110
§10. KİŞİSEL DURUM KAYITLARI, DEĞİŞTİRİLMELERİ VE DÜZELTİLMELERİ 110
I. Genel Açıklama 110
II. “Kişisel Durum Sicili”nin Düzeltilmesi veya Değiştirilmesi 111
A. Düzeltme 111
B. Ad Değiştirme 112
C. Cinsiyet (Değiştirme) (TMK m.40) 112
İKİNCİ KISIM
TÜZEL KİŞİLER
Birinci Fasıl
GİRİŞ
§1. TÜZEL KİŞİLER VE MEDENİ HUKUK TÜZELKİŞİLERİ KAVRAMI 115
§2. DERNEK VE VAKIF TÜRÜNDEN TÜZEL KİŞİLERİN GENEL KARŞILAŞTIRMASI 118
§3. “NUMERUS CLAUSUS” İLKESİ 124
§4. TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL KURALLAR 124
I. Tüzel Kişilik Teorileri 124
A. Varsayım Teorisi 124
B. Gerçeklik Teorisi 125
C. Soyutlama Teorisi 126
II. Tüzel Kişilerin Kuruluşu 126
III. Tüzel Kişilerin Ehliyetleri 127
A. Hak Ehliyeti 127
B. Fiil Ehliyeti 128
IV. Tüzel Kişilerin Yerleşim Yeri 130
V. Tüzel Kişilerin Sona Ermesi 130
İkinci Fasıl
DERNEKLER
§5. DERNEK KURMA İŞLEMİ 133
I. Kavram ve Terim 133
II. Dernek Kurma İşleminin Niteliği 134
III. Dernek Kurma İşleminde Kurucu Sayısı 137
IV. Kurucuların Ehliyeti 137
A. Hak Ehliyeti 137
B. Kurucuların Fiil Ehliyeti 139
1. Gerçek Kişiler 139
2. Tüzel Kişiler 139
V. Dernek Kurma İşleminin Konusu 140
VI. Dernek Kurma İşleminin Şekli 141
VII. Tüzel Kişilik Ne Zaman Kazanılır? 141
VIII. Dernek Türleri 142
§6. ÜYE – DERNEK İLİŞKİSİ 143
I. Genel Olarak 143
II. Üye–Dernek İlişkisinin Karşılıklı ve Nisbî Nitelikte Hak ve Borçları 144
A. Üyelik Çeşitleri 144
1. Asıl Üyelik 144
2. Fahri Üyelik 145
B. Üyelik Hakları 145
C. Üyelerin Yükümlülükleri 147
D. İkincil Nitelikli Üyelik Hakları 147
§7. DERNEK TÜZEL KİŞİLİĞİNİN EHLİYETİ 151
I. Hak Ehliyeti 151
A. Hak Ehliyetinin Mantıkî ve Tabiî Sınırı 151
B. Tüzel Kişilerin Hak Ehliyetinin Tip Belirleyen Temel Amaç Farklılıkları Dolayısıyla “Numerus Clausus” İlkesinden İleri Gelen Sınırı 151
C. “Yabancılık” Niteliğinden Gelen Sınırlamalar 152
D. Anayasal Temeli Olmaksızın Bazı Tüzel Kişi Türlerine Karşı Güvensizlik Duyulmasından İleri Gelen Sınırlamalar 153
II. Fiil Ehliyeti 153
§8. DERNEK TÜZEL KİŞİLİĞİNİN ORGANLARI 155
I. Zorunlu Organlar 155
II. Zorunlu Olmayan Organlar 156
III. Zorunlu Organlardan Genel Kurul 156
A. Oluşumu 156
B. Görev ve Yetkileri 156
C. Toplanması 156
1. İlk Toplantı 156
2. Olağan Toplantıları 157
3. Olağanüstü Toplantılar 157
4. Toplantısız veya Çağrısız Kararlar 157
5. Çağrı Usulü 157
6. Toplantı Yeri 158
7. Toplantı Yeter Sayısı 158
8. Toplantı Usulü 159
9. Karar Yeter Sayısı (Nisabı) 160
10. Oy Hakkından Yoksunluk 161
11. Karar İptali 161
IV. Zorunlu Organlardan Yönetim Kurulu 162
A. Oluşumu 162
B. Görevleri 162
V. Zorunlu organlardan: Denetim Kurulu 163
§9. DERNEK TÜZEL KİŞİLİĞİNİN SONA ERMESİ 164
I. Genel Bakış 164
II. Kendiliğinden Sona Erme (Eski Deyimle =İnfisah) 164
III. Dernek Kararıyla Fesih 165
IV. Mahkeme Kararıyla Fesih 166
A. Genel Açıklama 166
B. Bildirim Verilerek Tüzel Kişilik Kazanılmasından Sonra, Amacın Değil Bazı Tüzük Hükümlerinin Kanuna Aykırı Olması veya “Noksanlıklar” Bulunması (TMK m.60/son) 166
C. Derneğin Amacının Sonradan Kanuna veya Ahlâka Aykırı Hale Gelmesi (TMK m.89) 167
§10. TASFİYE VE ÖZGÜLENME 167
§11. GENİŞ İNCELENMEYEN BAZI KAVRAM VE DÜZENLEMELER 168
I. Plâtform Kavramı 168
II. Şube Kavramı (TMK m.94–95) 168
III. Temsilcilik(Dernekler Kanunu m. 2/1) 168
IV. Sandık 169
V. Üst Kuruluş (TMK m.96–98) 169
VI. Maddi Yardım ve İş birliği 170
Üçüncü Fasıl
VAKIFLAR
§12. GENEL GİRİŞ 171
§13. VAKIF VE DERNEK FARKLARI 172
§14. VAKFIN UNSURLARI 175
I. Belirli Bir Mal Varlığının Bulunması 175
II. Vakfın Amacı 176
III. Örgütlenme 177
§15. VAKIF TÜRLERİ 177
I. Aile Vakıfları 177
II. İşçilere ve Personellere Yardım Vakıfları 178
III. Kamuya Yararlı Vakıflar 178
IV. Yabancı Vakıflar 178
V. Diğer Vakıflar 179
§16. VAKFIN TÜZEL KİŞİLİK KAZANMASI İÇİN GEREKLİ İŞLEMLER VE ARANAN KANUNÎ ŞARTLAR (YASAL KOŞULLAR) 179
I. Vakıf Kurma İşleminin Bağlı Olduğu Şekil 179
A. Sağlararası (Sağlıkta) Gerçekleştirilen Vakıf Kurma İşleminde 180
B. Ölüme Bağlı Tasarrufla Vakıf Kurulması 181
II. Vakıf Kurma İşleminde Aranan Ehliyet 181
A. Hak Ehliyeti 181
1. Gerçek Kişiler 181
2. Tüzel Kişiler 182
a. Kamu Tüzel Kişileri 182
b. Özel Hukuk Tüzel Kişileri 182
B. Vakıf Kurma İşleminde Aranan Fiil Ehliyeti 183
1. Gerçek Kişi Olan Kurucuların Fiil Ehliyeti 183
a. Sağlararası Vakıf Kurma İşlemi 183
b. Ölüm Bağlı Vakıf Kurma İşleminde 184
III. Vakıf Kurma İşleminde, Tüzel Kişilik Sonucunun Doğması İçin Aranan “Tescil” Şartı 184
IV. Tescilden Önce, Vakıf Kurma İşlemi Geri Alınabilir Mi? 185
V. Tüzel Kişiliğin Kazanılmasına Yol Açan “Tescil” ile Kazandırıcı İşlemin Konusu Olan Malvarlığı Unsurları da Kazanılmış Olur Mu? 187
VI. Tescile Rağmen Tüzel Kişiliğin Kazanılamadığı Haller 187
VII. Yeterlik Şartını Gerçekleştirmeyen Malvarlığı Unsurları Özgülenmiş İse 189
§17. VAKFIN ÖRGÜTÜ 189
I. Genel Olarak 189
II. Yönetim Düzenleyen Kurallarda Değil, Yöneticilerde Değişiklik 190
III. İradi Organlar 190
IV. Vakfın Denetlenmesi 190
§18. VAKIF YAPISINDA DEĞİŞİKLİK 191
I. Vakıf Örgütünün Tamamlanması 191
II. Yönetimde Değişiklik 191
III. Amaçta Değişiklik 192
IV. Malvarlığı Unsurlarında Değişiklik 193
V. Vakfın Faaliyetten Geçici Suretle Alıkonulması 193
VI. Uluslararası Faaliyetlerde Bulunma 193
VII. Üst Kuruluşlar 194
§19. VAKIF TÜZEL KİŞİLİĞİNİN SONA ERMESİ 194
I. Kendiliğinden Sona Erme= Dağılma 194
II. Mahkeme Kararıyla Sona Erme= Dağıtılma 195
III. Alacaklıların veya Saklı Paylı Mirasçıların İtirazı Üzerine Vakfın Sona Ermesi 195
§20. TASFİYE VE MALVARLIĞININ ÖZGÜLENMESİ 196
Kavram Dizini 199