Hukuk Uyuşmazlıkları Bağlamında Arabuluculuk
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ V
BİBLİYOGRAFYA XV
KISALTMALAR CETVELİ XXI
BİRİNCİ BÖLÜM
ARABULUCULUKLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER
§ 1. Kavramsal Çerçevede Arabuluculuk ve Arabuluculuğun Uzlaştırma ile Olan Farklılıkları 3
A. Kavramsal Çerçevede Arabuluculuk 3
B. Arabuluculuğun Uzlaştırma ile Olan Farklılıkları 5
I. Kavramsal Çerçevede Uzlaştırma 5
II. Arabuluculuk ile Uzlaştırma Arasındaki Farklılıklar 6
§ 2. Arabuluculuğa İlişkin Olarak Yapılan Tasnifler ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun Öngördüğü Arabuluculuk Modelinin Bu Bağlamda İrdelenmesi 9
A. Arabuluculuğa İlişkin Olarak Yapılan Tasnifler 9
I. Arabulucunun Niteliklerine ve Arabuluculuk Sürecinin Yürütümünde Tâbi Olunacak Rejime Göre 9
II. Arabuluculuk Faaliyetinin Taşımış Bulunduğu Özelliklere ya da Arabulucunun Süreçte Üstlenmiş Olduğu İşlevin Niteliğine Göre 10
III. Arabuluculuk Sürecinde İşlev Üstlenen Arabulucunun Sayısına Göre 12
IV. Arabuluculuk Sürecinin İşleyişinde Kurumsal Bir Yapının Yardımının Alınıp Alınmamasına Göre 13
B. Arabuluculuğa İlişkin Olarak Yapılan Tasnifler Bağlamında Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun Öngördüğü Modelin Durumunun İrdelenmesi 14
§ 3. Arabuluculuğun Amacı, Avantajları ve Dezavantajları, Hukukî Temelleri 19
A. Arabuluculuğun Amacı 19
B. Arabuluculuğun Avantaj ve Dezavantajları 20
I. Arabuluculuğun Avantajları 20
II. Arabuluculuğun Dezavantajları 22
C. Arabuluculuğun Hukukî Temelleri 23
§ 4. Arabuluculuğun Uygulanma Alanı, İşleyişine Egemen Olan İlkeler, Arabulucu Sıfatıyla Faaliyet Gösterebilmek İçin Varlığı Aranan Koşullar, Arabulucular Siciline Kayıt ve Arabulucu Sıfatının Kazanılması 27
A.Arabuluculuk Kurumunun Uygulanma Alanı 27
I. Genel Olarak 27
II. Belirli Hukukî Uyuşmazlık Tipleri ile İşlerin Arabuluculuğun Uygulanma Alanının Tâyini Bağlamında Durumunun İrdelenmesi 28
B. Arabuluculuk Kurumunun İşleyişine Egemen Olan İlkeler 34
I. İhtiyarîlik (İradîlik) İlkesi 34
II. Tarafların Eşitliği İlkesi 35
III. Gizlilik İlkesi 35
C. Arabulucu Sıfatıyla Faaliyet Gösterebilmek İçin Varlığı Aranan Koşullar, Arabulucular Siciline Kayıt ve Arabulucu Sıfatının Kazanılması 40
I. Genel Olarak 40
II. Arabulucu Sıfatıyla Faaliyet Gösterebilmek İçin Varlığı Aranan Koşullar 40
1. Gerçek Kişi Olmak 40
2. Türk Vatandaşı Olmak 41
3. Mesleğinde En Az Beş Yıllık Kıdeme Sahip Hukuk Fakültesi Mezunu Olmak.42
4. Tam Ehliyetli Olmak 42
5. Kişilik Özellikleri İtibariyle Arabuluculuk Mesleğini İcraya Elverişli Olmak 42
6. Arabuluculuk Eğitimini Tamamlamak ve Kural Olarak Adalet Bakanlığı’nca Yapılacak Olan Yazılı Sınavda Başarılı Olmak 43
a) Arabuluculuk Eğitimi 43
aa) Genel Olarak 43
bb) Arabuluculuk Eğitiminin Kapsamı 44
cc) Arabuluculuk Eğitimi Verebilecek Olan Kuruluşlar 45
dd) Eğitim Kuruluşlarına Verilen İznin İptali ve Denetlenmeleri 47
b) Arabuluculuk Sınavı 49
7. Diğer Koşullar 51
III. Arabulucular Siciline Kayıt ve Arabulucu Sıfatının Kazanılması 53
1.Arabulucular Siciline Kayıt 53
2. Arabulucu Sıfatının Kazanılması 54
İKİNCİ BÖLÜM
İHTİYARÎ ARABULUCULUK
§ 5. İhtiyarî Arabuluculuğa İşlerlik Kazandırılabilmesi İçin Yapılması Gereken Sözleşmeler, Arabulucunun Sayısı ve Seçimi 59
A. İhtiyarî Arabuluculuğa İşlerlik Kazandırılabilmesi İçin Yapılması Gereken Sözleşmeler 59
I. Genel Olarak 59
II. Yapılması Gereken Sözleşmeler 59
1. Arabuluculuk Sözleşmesi 59
a) Genel Olarak 59
b) Hukukî Niteliği 61
2.Arabulucu Sözleşmesi 64
a) Genel Olarak 64
b) Hukukî Niteliği 65
B. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Sayısı ve Seçimi 69
§ 6. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Statüsü, Hakları, Yükümlülükleri, Denetimi ve Sorumluluğu 71
A. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Statüsü 71
B. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Hakları 72
I. Arabulucu Unvanını Kullanma Hakkı 72
II. Ücret ve Masraf İsteme Hakkı 72
III. Avans İsteme Hakkı 76
IV. Taraflarla Görüşme ve İletişim Kurma Hakkı 77
C. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Yükümlülükleri 78
I. Görevini Özenle ve Tarafsız Bir Biçimde Yerine Getirme Yükümlülüğü 78
II. Taraflara Eşit İşlemde Bulunma Yükümlülüğü 81
III. Görevini Şahsen Yerine Getirme Yükümlülüğü 82
IV. Tarafları Bilgilendirme ve Arabuluculuk Görevini Kabulden Kaçınma Yükümlülüğü 83
V. Tarafları Aydınlatma Yükümlülüğü 84
VI. Reklâm Yasağına Uyma Yükümlülüğü 86
VII. Sır Saklama Yükümlülüğü 87
VIII. Belgeleri Saklama Yükümlülüğü 88
IX. Aidat Ödeme Yükümlülüğü 89
X. Arabuluculuk İçin Ücret Karşılığı Aracılık Yapma Yasağına Uyma Yükümlülüğü 89
XI. Arabuluculuk Uygulamasının Geliştirilmesine Katkı Sağlama Yükümlülüğü 90
D. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucuların Denetimi ve Sorumluluğu 90
I. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucuların Denetimi 90
1. Genel Olarak 90
2. Denetimin Kapsamı ile Denetim Sürecinin İşleyişi 91
II. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Sorumluluğu 92
1. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Sorumluluğu 92
2. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Disiplin Sorumluluğu 94
3. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucunun Ceza Sorumluluğu 95
§ 7. İhtiyarî Arabuluculukta Arabulucuya Başvuru, Arabuluculuk Sürecinin Başlaması, Yürütülmesi ve Sona Ermesi 97
A. İhtiyarî Arabuluculukta Arabuluculuğa Başvuru 97
B. İhtiyarî Arabuluculukta Arabuluculuk Sürecinin Başlaması 98
C. İhtiyarî Arabuluculukta Arabuluculuk Sürecinin Yürütülmesi 98
D. İhtiyarî Arabuluculukta Arabuluculuk Sürecinin Sona Ermesi 107
I. Tarafların Anlaşmasıyla Sona Ermesi 108
1. Genel Olarak 108
2. İcra Edilebilirlik Şerhinin Alınması 109
3. Anlaşmanın Kapsamına Giren Hususlarda Daha Sonra Dava Açılamaması 113
II. Tarafların Anlaşması Dışındaki Diğer Nedenlerle Sona Ermesi 115
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DAVA ŞARTI ARABULUCULUK VE ARABULUCULUĞUN KURUMSAL YAPISI
§ 8. Dava Şartı Arabuluculuk 119
A. Genel Olarak 119
B. Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı 124
I. İş Uyuşmazlıkları 124
II. Ticarî Uyuşmazlıklar 125
III. Tüketici Uyuşmazlıkları 126
IV. Sulh Hukuk Mahkemelerinin Görev Alanına Giren Bazı Uyuşmazlıklar 128
V. 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun Değişik 13. Maddesinde Öngörülen Uyuşmazlıklar 135
VI. Münferit Bazı Davaların ve İşlerin Durumlarının İrdelenmesi 137
1. Fikrî Mülkiyet Hukukuna İlişkin Mevzuattan Kaynaklanan Davalar 137
2. Sınaî Mülkiyet Hukukunaİlişkin Mevzuattan Kaynaklanan Davalar 138
3. İflâsa İlişkin Davalar 139
4. Konkordatoya İlişkin Davalar 141
5. İhtiyatî Tedbir ve İhtiyatî Haciz 142
C. Arabulucuya Başvuru Zorunluluğunun Dava Şartı Sayılmasının Dava Şartı Kavramının Temel Esprisi Bağlamında Değerlendirilmesi 142
D. Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Başlaması, Arabulucunun Görevlendirilmesi, Hukukî Statüsü, Hakları, Yükümlülükleri, Denetimi ve Sorumluluğu, Sürecin İşleyişi, Sevk ve İdaresi ile Sürecin Sona Ermesi 145
I. Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Başlaması 145
II. Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Görevlendirilmesi 147
III. Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Statüsü, Hakları, Yükümlülükleri, Denetimi ve Sorumluluğu 149
1. Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Statüsü 149
a) Arabulucunun Yapmış Olduğu Görevin Hukukî Niteliği 149
b)Dava Şartı Arabuluculukta, Arabulucunun Görevinin İcrası Sırasında Bulunduğu Hukukî Statü 150
aa) Genel Olarak 150
bb) Memur ve Diğer Kamu Görevlileri Kavramları 150
cc) Dava Şartı Arabuluculukta, Arabulucunun Memur ve Diğer Kamu Görevlileri Ayrımı İçindeki Yeri 153
2. Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Hakları ile Yükümlülükleri 155
3. Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Denetimi ve Sorumluluğu 156
a) Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Denetimi 156
b) Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Sorumluluğu 157
aa) Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Hukukî Sorumluluğu 157
bb) Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Disiplin ve Ceza Sorumluluğu 158
IV. Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin İşleyişi ile Sevk ve İdaresi 158
V. Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Sona Ermesi 162
VI. Dava Şartı Arabuluculukta Arabuluculuk Bürosu Tarafından Yapılan Giderler 163
VII. Dava Şartı Arabuluculuğun Dava Tipolojisi Bağlamında İrdelendiği Bazı Özel Durumlar 164
1. Dava Şartı Arabuluculuk ve Kümülâtif Dava Yığılması 164
2. Dava Şartı Arabuluculuk ve Terditli Dava 164
3. Dava Şartı Arabuluculuk ve Seçimlik Dava 166
4. Dava Şartı Arabuluculuk ve Kısmî Dava 167
5. Dava Şartı Arabuluculuk ve Belirsiz Alacak Davası 169
6. Dava Şartı Arabuluculuk ve Karşı Dava 170
7. Dava Şartı Arabuluculuk ve Topluluk Davası 171
§ 9. Arabuluculuğun Kurumsal Yapısı (Teşkilâtlanması) 173
A.Genel Olarak 173
B. Arabuluculuğun Kurumsal Yapısına Dahil Birimler 173
I. Arabuluculuk Daire Başkanlığı 173
II. Arabuluculuk Kurulu 175
III. Adliye Arabuluculuk Büroları 178
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
DİĞER ÖZEL DÜZENLEMELERDE YER ALAN ARABULUCULUK, ARABULUCULUKLA İLGİLİ ÖN YARGILAR, KAYGILAR VE DİRENÇLER İLE BUNLARIN AŞILMASI
§ 10. Diğer Özel Düzenlemelerde Yer Alan Arabuluculuk 183
A. 6356sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda Öngörülen Arabuluculuk.183
B. Singapur Sözleşmesi’nde Öngörülen Arabuluculuk 188
§ 11. Arabuluculukla İlgili Ön Yargılar, Kaygılar ve Dirençler ile Bunların Aşılması 193
A. İdeolojik Bir Temele Dayanan Kaygılar 193
B. Hukuksal Barışın, Ancak Devlet Mahkemeleri Aracılığıyla Sağlanabileceği, Bunun Zarurî Olduğu Yönündeki Ön Kabul 197
C. Uyuşmazlık İçine Düşmüş Olan Tarafların, Sadece Hukukî Bir Çözümün Bulunmasına İhtiyaç Duydukları Yönündeki Ön Kabul 199
D. Arabuluculuğun Yargının İş Yükünü Azaltmada Bir Araç yahut Her Türlü HukukîUyuşmazlığın Barışçıl Yollarla Çözümünde Sihirli Bir Değnekmiş Gibi Görülmesi 200
E. Yargının Ağır İşlemesinin, Gecikmesinin Sorunu Yargıya Taşıyanın Daha Lehine Olan Bir Durumun Yaratılmasına Sebebiyet Vermesi 202
F. Mevzuat Bazında Dava Şartı Arabuluculuk Adı Altında Zorunlu Arabuluculuk Yönünde Adımlar Atılmış Olması ve Bu Bağlamda Süreklilik Arz Edecek Şekilde Bir Genişleme Eğiliminin Varlığı 203
G. Meslek Olarak Kabul Edilen Arabuluculuğun Amaca Uygun Bir Biçimde İcrası Bağlamında Arabulucuların Sahip Olması Gereken Nitelikler, Bağımsızlıkları ile Tarafsızlıklarının Temini ve Denetimleri Hususunda, Kamuoyunda Güven Telkin Edici Bir Görüntünün Henüz Yeterince Uyandırılamamış Olması 206
H. Yargının En Önemli Bileşenleri Olan Hâkimler ile Avukatların Arabuluculuk Kurumuna Önyargılı Olarak Yaklaşmaları 208
İ. Potansiyel Çerçevede Aralarında Uyuşmazlık Çıkması Kuvvetle Muhtemel Olan Meslek Grupları ile İlgili Meslek Kuruluşlarının Arabuluculuğa Yeterince Sahip Çıkmamış Olması 210
J. Arabuluculuğun Ancak Uzun Vadede Semere Verebilecek Bir Sosyal Proje Niteliği Taşıdığı Hususunun Gözden Kaçırılmış Olması 211