Eşya Hukuku
İçindekileri İncele
ONÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ ........................................................ VII
ÖNSÖZ ...................................................................................................... IX
İÇİNDEKİLER......................................................................................... XI
BİBLİYOGRAFYA............................................................................... LIX
KISALTMALAR CETVELİ............................................................... LXV
GİRİŞ .......................................................................................................... 1
I. EŞYA HUKUKUNUN KONUSU ......................................... 1
II. AYNÎ HAK KAVRAMI ........................................................ 2
A. KLASİK GÖRÜŞ ............................................................... 2
B. ŞAHISÇI (PERSONALİST) GÖRÜŞ ................................ 2
C. KLASİK GÖRÜŞ VE ŞAHISÇI GÖRÜŞÜN ELEŞTİRİSİ ....................................................................... 3
D. BİRLEŞTİRİCİ GÖRÜŞ .................................................... 4
III. AYNÎ HAK KAVRAMININ UNSURLARI ........................ 5
A. EŞYA.................................................................................. 5
1. Kavram .......................................................................... 5
2. Hukukî Anlamda Eşyanın Özellikleri............................ 6
a. Cismanî Olma........................................................... 6
b. Sınırlandırılmış Olma ............................................... 7
c. Üzerinde Fiilî ve Hukukî Hâkimiyet
Kurulabilir Olma ...................................................... 8
3. Eşyanın Çeşitleri.......................................................... 15
a. Taşınmaz Eşya–Taşınır Eşya.................................. 15
b. Mislî Eşya–Mislî Olmayan Eşya ............................ 17
c. Tüketilebilen (Tüketime Tâbi) Eşya– Tüketilemeyen (Tüketime Tâbi Olmayan)
Eşya ........................................................................ 18XII
d. Bölünebilen Eşya‒Bölünemeyen Eşya ................... 19
e. Sahipli Eşya‒Sahipsiz Eşya.................................... 20
f. Kamu Malları.......................................................... 21
aa. Özel Mallar...................................................... 22
bb. Dar Anlamda Kamu Malları ............................ 23
aaa. Hizmet Malları ........................................ 23
bbb. Kamunun Ortak Kullanmasına Açık
Olan Mallar ............................................. 23
a’. Orta Malları........................................ 24
b’. Sahipsiz Mallar .................................. 24
cc. Devletin Kamu Malları Üzerindeki Hâkimiyetinin Niteliği..................................... 27
dd. Kamu Mallarının Hukukî Özellikleri .............. 28
g. Basit Eşya–Birleşik Eşya........................................ 30
h. Eşya Birliği–Hak Birliği ......................................... 30
ı. Asıl Şey–Eklenti ..................................................... 32
B. AYNÎ HAKKIN EŞYA ÜZERİNDE DOĞRUDAN HAKİMİYET SAĞLAMASI ........................................... 32
C. AYNÎ HAKKIN HERKESE KARŞI İLERİ SÜRÜLEBİLİR OLMASI ................................................ 33
D. AYNÎ HAKKIN EŞYA ÜZERİNDE DOĞRUDAN HAKİMİYET SAĞLAMASI VE HERKESE KARŞI İLERİ SÜRÜLEBİLİR OLMASINA İLİŞKİN ÖRNEKLER ..................................................................... 34
IV. AYNÎ HAK–ALACAK HAKKI AYIRIMI ....................... 34
V. AYNÎ HAK–EŞYAYA BAĞLI BORÇ AYIRIMI ............ 36
VI. AYNÎ HAKLARIN ÇEŞİTLERİ........................................ 39
A. MÜLKİYET HAKKI–SINIRLI AYNÎ HAKLAR ........... 39
1. Mülkiyet Hakkı ............................................................ 39
2. Sınırlı Aynî Haklar ...................................................... 39
a. İrtifak Hakları ......................................................... 40
b. Rehin Hakları.......................................................... 40
c. Taşınmaz Yükü....................................................... 40İçindekiler
XIII
B. KİŞİYE BAĞLI AYNÎ HAK–EŞYAYA BAĞLI
AYNÎ HAK....................................................................... 41
VII. AYNÎ HAKLARA HAKİM OLAN İLKELER................. 42
A. BELİRLİLİK (MUAYYENLİK) İLKESİ ........................ 42
B. AÇIKLIK (ALENİYET) İLKESİ ..................................... 44
C. GÜVENİN KORUNMASI İLKESİ ................................. 46
D. SINIRLI SAYI VE TİPE BAĞLILIK İLKESİ................. 46
E. AYNÎ HAKLARIN HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜREYE
VE ZAMANAŞIMINA TABİ OLMAMASI İLKESİ...... 47
VIII. EŞYA HUKUKU MEVZUATI ........................................... 48
BİRİNCİ KISIM
ZİLYETLİK VE TAPU SİCİLİ
BİRİNCİ BÖLÜM
ZİLYETLİK
§ 1. ZİLYETLİĞE TANINAN İŞLEVLERE GENEL BAKIŞ ............... 51
§ 2. ZİLYETLİK KAVRAMI VE ZİLYETLİĞİN HUKUKÎ
NİTELİĞİ......................................................................................... 52
I. ZİLYETLİK KAVRAMI .................................................... 52
II. ZİLYETLİĞİN HUKUKÎ NİTELİĞİ ............................... 57
§ 3. ZİLYETLİĞE KONU OLAN ŞEYLER .......................................... 59
I. GENEL OLARAK ............................................................... 59
II. HAK ZİLYETLİĞİ ............................................................. 60
§ 4. ZİLYETLİĞİN ÇEŞİTLERİ ............................................................ 62
I. HAKKA DAYANAN (HAKLI) ZİLYETLİK– HAKKA DAYANMAYAN (HAKSIZ) ZİLYETLİK ....... 62
II. MALİK SIFATIYLA (KENDİSİ İÇİN) ZİLYETLİK
– BAŞKASI İÇİN ZİLYETLİK.......................................... 63
III. ASLÎ ZİLYETLİK–FER’Î ZİLYETLİK .......................... 63
IV. DOLAYLI ZİLYETLİK–DOLAYSIZ ZİLYETLİK ....... 65
V. TEK BAŞINA ZİLYETLİK–BİRLİKTE
ZİLYETLİK ......................................................................... 66
VI. ZİLYET YARDIMCILIĞI ................................................. 67
A. KAVRAM ........................................................................ 67XIV
B. ZİLYETLİK–ZİLYET YARDIMCILIĞI
AYIRIMININ SONUÇLARI ........................................... 70
§ 5. ZİLYETLİĞİN KAZANILMASI VE SONA ERMESİ ................... 71
I. ZİLYETLİĞİN KAZANILMASI....................................... 71
A. ZİLYETLİĞİN ASLEN KAZANILMASI ....................... 71
B. ZİLYETLİĞİN MİRAS YOLUYLA
KAZANILMASI............................................................... 71
C. ZİLYETLİĞİN DEVREN KAZANILMASI.................... 72
II. ZİLYETLİĞİN DEVRİ ....................................................... 72
A. ZİLYETLİĞİN TESLİM YOLUYLA DEVRİ................. 72
1. Eşyanın veya Araçların Teslimi................................... 73
2. Teslim Yerine Geçen Sözleşme ................................... 74
3. Hazır Olmayan Kişiler Arasında Zilyetliğin
Teslim Yoluyla Devri .................................................. 75
B. ZİLYETLİĞİN TESLİMSİZ DEVRİ ............................... 77
1. Kısa Elden Teslim........................................................ 78
2. Hükmen Teslim ........................................................... 79
a. Kavram ve Unsurları .............................................. 79
b. Hükmen Teslim Yoluyla Mülkiyetin Kazanılmasındaki Sınırlamalar............................... 81
3. Zilyetliğin Havalesi ..................................................... 81
4. Emtia Senetlerinin Teslimi Yoluyla Zilyetliğin
Devri ............................................................................ 83
III. ZİLYETLİĞİN SONA ERMESİ ........................................ 85
A. ZİLYETLİĞİN ZİLYEDİN İRADESİYLE SONA ERMESİ............................................................................ 85
B. ZİLYETLİĞİN FİİLÎ HAKİMİYETİN KAYBIYLA SONA ERMESİ ................................................................ 86
§ 6. ZİLYETLİĞİN KORUNMASI ........................................................ 88
I. ZİLYEDİN KUVVET KULLANMA HAKKI .................. 89
A. GASP VE SALDIRI FİİLLERİ ........................................ 89
B. KUVVET KULLANMA HAKKININ KAPSAMI .......... 90
C. KUVVET KULLANMA HAKKINDAN YARARLANANLAR ...................................................... 90İçindekiler
XV
D. KUVVET KULLANMANIN DERECESİ ....................... 91
II
ZİLYETLİK DAVALARI .................................................. 91
A. ZİLYETLİĞİN GASBINDA GERİ VERME VE
TAZMİNAT DAVALARI................................................ 92
1. Zilyetliğin Gasbında Geri Verme Davası .................... 92
2. Tazminat Davası .......................................................... 95
B. ZİLYETLİĞE SALDIRI HALİNDE AÇILACAK
DAVALAR....................................................................... 96
C. ZİLYETLİK DAVALARINDA YARGILAMA
USULÜ ............................................................................. 97
D. ZİLYETLİK DAVALARINI AÇMA SÜRESİ ................ 98
III. ZİLYETLİĞİN İDARÎ YOLDAN KORUNMASI ........... 98
A. KANUNUN AMACI VE KAPSAMI .............................. 99
B. USUL.............................................................................. 100
1. Karar Vermeye Yetkili Makam ................................. 100
2. Başvuru...................................................................... 100
3. Soruşturma ve Karar .................................................. 101
C. KARARIN SONUÇLARI .............................................. 101
D. KARARIN UYGULANMASI ....................................... 102
E. TECAVÜZÜN TEKRARLANMASINDA CEZA
YAPTIRIMI.................................................................... 102
§ 7
ZİLYETLİK KARİNELERİ .......................................................... 102
I. MÜLKİYET KARİNESİ .................................................. 102
II. FER’Î ZİLYETLİĞE BAĞLI SINIRLI AYNÎ HAK
KARİNESİ VEYA KİŞİSEL HAK KARİNESİ.............. 104
III. BAŞKASININ MÜLKİYET, SINIRLI AYNÎ HAK
VEYA KİŞİSEL HAK KARİNESİNE DAYANMA....... 106
§ 8
KARİNELERİN ROLÜ ................................................................. 107
I. ZİLYET ALEYHİNE AÇILAN DAVALARDA
SAVUNMA ......................................................................... 107
II. TAŞINIR DAVASI ............................................................ 108
A. TAŞINIR DAVASININ ŞARTLARI ............................. 108
1. Zilyetliğin Zilyedin İradesi Dışında Sona
Erdirilmiş Olması ...................................................... 108XVI
2. Şimdiki Zilyedin Ediniminin Korunmamış
Olması........................................................................ 110
3. Şimdiki Zilyedin Üstün Hak Karinesinin
Çürütülmesi ............................................................... 110
a. Şimdiki Zilyedin Zilyetliği İyiniyetle
Edinmemiş Olması ............................................... 110
b. Malın Önceki Zilyedin İradesi Dışında
Elinden Çıkmış Olması......................................... 111
B. DAVALININ SAVUNMASI ......................................... 112
C. TAŞINIR DAVASININ İYİNİYETLİ ZİLYET
LEHİNE SINIRLANDIĞI DURUMLAR ...................... 112
1. Para ve Hamile Yazılı Senetleri İyiniyetle
Edinme ....................................................................... 112
2. İyiniyetli Zilyetlere Karşı Taşınır Davasının
Süresi ......................................................................... 113
3. Açık Artırmadan, Pazardan veya Benzeri Eşya Satanlardan İyiniyetle Edinme................................... 115
D. DAVANIN TARAFLARI .............................................. 116
E. TAŞINIR DAVASININ BENZER DAVALARDAN FARKLARI .................................................................... 117
1. Taşınır Davasının İstihkak Davası ile
Karşılaştırılması ......................................................... 117
2. Taşınır Davasının Zilyetlik Davaları ile Karşılaştırılması ......................................................... 118
III. ZİLYETLİK KARİNESİNE GÜVENEREK KAZANILAN AYNÎ HAKKIN KORUNMASI .............. 119
A. EMİN SIFATIYLA ZİLYETTEN AYNÎ HAK KAZANILMASI............................................................. 120
1. Şartları ....................................................................... 120
a. Aynî Hakkın Emin Sıfatıyla Zilyetten
Kazanılmış Olması ............................................... 120
b. Aynî Hakkı Kazananın Üçüncü Kişi Olması ........ 122
c. Üçüncü Kişinin Bir Aynî Hak Kazanmış
Olması................................................................... 122
d. Üçüncü Kişinin Aynî Hakkı İyiniyetle
Kazanmış Olması.................................................. 122İçindekiler
XVII
e. Üçüncü Kişinin Ediniminde Tasarruf Yetkisi Dışında Diğer Geçerlilik Unsurlarının Mevcut Olması .................................................................. 123
2. İyiniyetle Kazanmanın Hukukî Sonuçları ................. 124
B. PARA VE HAMİLE YAZILI SENETLERİN EDİNİLMESİ ................................................................. 125
§ 9. TAŞINMAZLARDA HAK KARİNESİ ........................................ 125
§ 10. ZİLYETLİĞİN GERİ VERİLMESİNDE UYGULANACAK
HÜKÜMLER ................................................................................. 127
I
İYİNİYETLİ ZİLYEDİN GERİ VERME
YÜKÜMÜNÜN KAPSAMI .............................................. 129
II
İYİNİYETLİ OLMAYAN (KÖTÜNİYETLİ)
ZİLYEDİN GERİ VERME YÜKÜMÜNÜN
KAPSAMI .......................................................................... 131
III
GERİ VERMEKLE YÜKÜMLÜ OLAN ZİLYEDİN
YAPTIĞI GİDERLERE İLİŞKİN TALEPLERİ ........... 136
A. İYİNİYETLİ ZİLYEDİN TALEPLERİ ......................... 137
B. İYİNİYETLİ OLMAYAN ZİLYEDİN TALEPLERİ.... 139
C. ZAMANAŞIMI .............................................................. 140
İKİNCİ BÖLÜM
TAPU SİCİLİ
§ 1
TAP
U SİCİLİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER .......................... 141
§ 2
TAP
U SİCİLİNİN UNSURLARI .................................................. 144
I
GENEL OLARAK ............................................................. 144
II
ANA SİCİLLER................................................................. 146
A. TAPU KÜTÜĞÜ ............................................................ 146
B. KAT MÜLKİYETİ KÜTÜĞÜ ....................................... 146
C. TAMAMLAYICI SİCİLLER ......................................... 148
1. Yevmiye Defteri ........................................................ 148
2. Belgeler...................................................................... 150
3. Plânlar........................................................................ 151
III
YARDIMCI SİCİLLER .................................................... 151
A. TAPU SİCİLİ TÜZÜĞÜNÜN 7. MADDESİNE
GÖRE TUTULAN YARDIMCI SİCİLLER:................. 151XVIII
1. Aziller Sicili .................................................................... 151
2. Düzeltmeler Sicili ........................................................... 152
3. Kamu Orta Malları Sicili ................................................ 152
4. Tapu Envanter Defteri .................................................... 152
B. TAPU SİCİLİ TÜZÜĞÜNÜN 81. MADDESİNE
GÖRE TUTULAN İDARÎ SINIRLAR KAYIT
DEFTERİ ........................................................................ 153
IV. KADASTRO YAPILMAMIŞ YERLERDE
TUTULAN DEFTERLER................................................. 153
A. ZABIT DEFTERİ ........................................................... 153
B. KAT MÜLKİYETİ ZABIT DEFTERİ ........................... 154
C. İPOTEK KAYIT DEFTERİ ........................................... 154
D. DİĞER DEFTERLER..................................................... 154
§ 3. TAPU SİCİLİ SİSTEMİNE HAKİM OLAN İLKELER ................ 154
I. TAŞINMAZA SAYFA AÇILMASI İLKESİ................... 154
II. TESCİL İLKESİ ................................................................ 155
III. TESCİLİN SEBEBE BAĞLILIĞI İLKESİ .................... 155
IV. TAPU SİCİLİNE GÜVEN İLKESİ.................................. 155
V. TAPU SİCİLİNİN AÇIKLIĞI İLKESİ ........................... 156
§ 4. TAPU SİCİLİ TEŞKİLATI ............................................................ 157
I. TARİHÎ GELİŞİM ............................................................ 157
II. 4 SAYILI CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNE GÖRE TAPU VE
KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ............................ 159
A. GENEL MÜDÜRLÜĞÜN GÖREVLERİ ...................... 159
B. GENEL MÜDÜR VE GENEL MÜDÜR YARDIMCILARI ........................................................... 160
C. TAPU VE KADASTRO KURULU ............................... 161
D. GENEL MÜDÜRLÜK TEŞKİLATI .............................. 161
1. Merkez Teşkilâtı ........................................................ 161
a. Tapu Dairesi Başkanlığı ....................................... 162
b. Kadastro Dairesi Başkanlığı ................................. 162
c. Harita Dairesi Başkanlığı...................................... 162İçindekiler
XIX
d. Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı .......................... 163
e. Arşiv Dairesi Başkanlığı ...................................... 163
f. Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı ............. 163
g. Teftiş Kurulu Başkanlığı ...................................... 163
h. Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı..................... 164
ı. Personel Dairesi Başkanlığı.................................. 164
i. Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı .................. 164
j. Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı.................. 164
k. Hukuk Müşavirliği ............................................... 164
2. Taşra Teşkilâtı ........................................................... 164
a
b
Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlükleri ................. 165
Tapu Müdürlükleri ............................................... 166
c. Kadastro Müdürlükleri ......................................... 167
3. Yurtdışı Teşkilâtı ....................................................... 168
§ 5
DEVLETİN SORUMLULUĞU..................................................... 168
I. SORUMLULUĞUN HUKUKÎ NİTELİĞİ ..................... 168
II. SORUMLULUĞUN ŞARTLARI ..................................... 170
A. TAPU SİCİLİNİN TUTULMASINA İLİŞKİN BİR
FİİL VEYA KAÇINMA................................................. 170
B. FİİL VEYA KAÇINMANIN HUKUKA AYKIRI
OLMASI ......................................................................... 173
C. ZARAR........................................................................... 176
D. SİCİLİN HUKUKA AYKIRI TUTULMASI İLE
ZARAR ARASINDA UYGUN İLLİYET BAĞI........... 178
III. TAZMİNAT DAVASININ DİĞER ÖZELLİKLERİ..... 180
A. DAVANIN HUKUKÎ KARAKTERİ ............................. 180
B. GÖREVLİ YARGI YOLU ............................................. 180
C. DAVACI VE DAVALI SIFATI..................................... 181
D. ZARAR GÖRENİN KUSURU ...................................... 182
E. ZAMANAŞIMI .............................................................. 182
F. DAVALARIN YARIŞMASI.......................................... 186
G. DEVLETİN MEMURA RÜCU HAKKI........................ 187
H. MEMURUN KİŞİSEL SORUMLULUĞU .................... 188XX
§ 6. TAŞINMAZLARIN KÜTÜĞE KAYDEDİLMESİ
(TAPULAMA) ............................................................................... 189
I. UYGULANACAK HÜKÜMLER..................................... 189
II. TAŞINMAZ KAVRAMI ................................................... 190
A. ARAZİ ............................................................................ 191
B. BAĞIMSIZ VE SÜREKLİ HAKLAR ........................... 192
C. KAT MÜLKİYETİNE KONU OLAN BAĞIMSIZ BÖLÜMLER .................................................................. 195
III. KADASTRO (TAPULAMA) ............................................ 196
A. 3402 SAYILI KADASTRO KANUNUNDAN
ÖNCEKİ DÜZENLEME ................................................ 197
B. 3402 SAYILI KADASTRO KANUNU UYARINCA KADASTRO................................................................... 197
1. Kanunun Amacı ve Uygulanma Alanı ....................... 197
2. Fotogrametri Yöntemi ve Doğru Tespit İlkesi........... 199
3. Teşkilât ...................................................................... 200
4. Kadastro Hazırlık Çalışmaları ................................... 201
5. Kadastro Çalışma Alanının Sınırlarının
Belirlenmesi ............................................................... 202
6. Mahallî Hukuk Mahkemesinden Dava Listesinin İstenilmesi.................................................................. 202
7. Taşınmazların Sınırlandırılması ve Tespit İşleri........ 203
8. Mülkiyet Hakkının Tespitine İlişkin Esaslar ............. 203
a. Tapuda Kayıtlı Taşınmazlarda Mülkiyet
Hakkının Tespiti ................................................... 204
aa. Kayıt Sahibi Adına Tespit ............................. 204
bb. Kayıt Sahibinin Mirasçıları Adına Tespit...... 204
cc. Kayıt Sahibinin Ölmüş Olması ve
Mirasçıların Belirlenememesi Durumunda
Tespit ............................................................. 204
dd. Kayıt Sahibinin veya Mirasçıların Muvafakatleri Halinde Zilyet Adına
Tespit ............................................................. 205
ee. Tapu Dışı Sözleşmeye Dayanan Zilyet
Adına Tespit .................................................. 206İçindekiler
XXI
ff
Kazandırıcı Zamanaşımı Yoluyla Zilyet
Adına Tespit .................................................. 207
b. Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazların Zilyet
Adına Tespiti ........................................................ 208
c. Kısmî İktisap Nedeniyle Zilyet Adına Tespit....... 212
d. Tapu Dışı Paylaşma Nedeniyle Zilyet Adına
Tespit .................................................................... 213
e. İştirakçilerin (Mirasçıların) Pay Devri ve
Temliki ................................................................. 214
f. İmar ve İhya Eden Zilyet Adına Tespit ................ 215
g. Hazine Adına Tespit ............................................. 216
h. Takyitler, Sınırlı Aynî Haklar, Muhdesat ............. 216
ı. Taşınmazların Sınırlandırılmasında
Uygulanacak Esaslar ............................................ 217
9. Kadastro Tutanağının Düzenlenmesi......................... 219
10.Kadastro Tespitine İtiraz ........................................... 220
11.Kadastro Sonuçlarının İlânı ve Kadastro
Tutanaklarının Kesinleşmesi ..................................... 220
12.Kadastro Mahkemesi ................................................. 221
13.Dava Açma İmkânı ve Hak Düşürücü Süre............... 222
IV. KÜTÜĞE KAYDI GEREKMEYEN
TAŞINMAZLAR ............................................................... 225
V. KAYITLARIN BÖLGE ESASINA GÖRE
YAPILMASI....................................................................... 227
VI. ORTAK SAYFA ................................................................ 228
VII. TAPULU TAŞINMAZIN BÖLÜNMESİ VE
BİRLEŞTİRİLMESİ ......................................................... 228
A. BÖLÜNME .................................................................... 229
B. BİRLEŞTİRİLME .......................................................... 230
§ 7. TAPU KÜTÜĞÜNE YAPILAN KAYITLAR VE BUNLARIN
HÜKMÜ......................................................................................... 231
I. TAŞINMAZIN BELİRLENMESİNE YARAYAN
BİLGİLERİN KAYDEDİLMESİ VE BU
KAYITLARIN HÜKMÜ................................................... 231XXII
A. TAŞINMAZIN BELİRLENMESİNE YARAYAN BİLGİLERİN KAYDEDİLMESİ ................................... 231
B. TAŞINMAZIN BELİRLENMESİNE YARAYAN BİLGİLERE İLİŞKİN KAYITLARIN HÜKMÜ........... 232
II. AYNÎ HAKLARA İLİŞKİN KAYITLAR (TESCİL, TERKİN VE DEĞİŞİKLİKLER) .................................... 235
A. TESCİL ........................................................................... 235
1. Kavram ...................................................................... 235
2. Tescilin Yapılabilmesi İçin Gerekli Şartlar ............... 237
a. Tescil İstemi ......................................................... 237
aa. İstem Yetkisi ................................................. 238
bb. Tescil İsteminin Şekli .................................... 241
cc. Tescil İsteminin Hukukî Niteliği ................... 243
dd. Tescil İsteminin Şarta (Koşula) Bağlanamaması ............................................. 245
b. Belgeleme ............................................................. 247
aa. İstem Yetkisinin Belgelenmesi...................... 247
bb. Hukukî Sebebin Belgelenmesi ...................... 248
cc. Belgelerin Eksikliği ....................................... 249
3. Tescilin Yapılışı......................................................... 249
a. Mülkiyet Hakkının Tescili.................................... 251
b. İrtifak Haklarının ve Taşınmaz Yükünün
Tescili ................................................................... 253
c. Rehin Haklarının Tescili....................................... 254
4. İlgililere Tebliğ .......................................................... 254
5. Tescil İsteminin Geri Alınıp Alınamayacağı
Sorunu........................................................................ 254
B. TERKİN.......................................................................... 256
1. Kavram ...................................................................... 256
2. Terkinin Şartları......................................................... 256
a. Aynî Hakkı Sona Erdiren Terkinler...................... 256
b. Sicili Düzeltici Terkinler ...................................... 257
aa. Şeklî Bir Değer Taşıyan Tescillerin
Terkini ........................................................... 257İçindekiler
XXIII
bb. Hiçbir Hukukî Değeri Kalmamış Olan Tescillerin Terkini ......................................... 258
3. Terkinin Şekli ............................................................ 260
C. DEĞİŞİKLİK (TADİL) .................................................. 260
III. TESCİLİN HÜKMÜ.......................................................... 260
A. TESCİLİN OLUMSUZ HÜKMÜ .................................. 261
1. Mülkiyet Hakkının Tescilsiz Kazanılması................. 261
2. İrtifak Hakkının ve Taşınmaz Yükünün Tescilsiz Kazanılması ............................................................... 265
3. Rehin Hakkının Tescilsiz Kazanılması...................... 266
B. TESCİLİN OLUMLU HÜKMÜ: TESCİLE
GÜVENİN KORUNMASI ............................................. 266
1. MK 1023’ün Uygulanabilmesi İçin Gerekli
Şartlar ........................................................................ 267
a. Kazananın Bir Üçüncü Kişi Olması ..................... 267
b. Üçüncü Kişinin Sicildeki Yolsuz Bir Tescile Dayanmış Olması ................................................. 268
c. Üçüncü Kişinin Bir Aynî Hak Kazanmış
Olması .................................................................. 270
d. Üçüncü Kişinin Aynî Hakkı İyiniyetle
Kazanmış Olması ................................................. 273
e. Üçüncü Kişinin Kazanımında Tasarruf Yetkisi Dışında Diğer Geçerlilik Unsurlarının Mevcut Olması .................................................................. 275
2. MK 1023’ün Uygulanmadığı Bazı Özel Durumlar ... 275
a. Çift Tapuda........................................................... 276
b. Eşyaya Bağlı İrtifaklarda ...................................... 277
c. Bağımsız ve Sürekli Haklarda .............................. 277
3. MK 1023’e Dayanan Kazanmanın Hükmü ............... 278
C. TESCİLİN AYNÎ HAKKIN İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİNDEKİ HÜKMÜ ............................... 279
IV. ŞERHLER .......................................................................... 279
A. KİŞİSEL HAKLARIN ŞERHİ ....................................... 280
1. Şerhin Konusu ........................................................... 280XXIV
2. Kişisel Hakların Şerhi İçin Aranan Şartlar ................ 282
3. Şerhin Süresi .............................................................. 285
4. Şerhin Hükmü ............................................................ 285
B. TASARRUF YETKİSİ KISITLAMALARINA
İLİŞKİN ŞERHLER VE BUNLARIN HÜKMÜ ........... 290
1. Medenî Kanunda Öngörülen Tasarruf Yetkisi Kısıtlamalarına İlişkin Şerhler ve Bunların
Hükmü ....................................................................... 290
a. Çekişmeli Hakların Korunmasına İlişkin Mahkeme Kararları (MK 1010/1/1) ..................... 290
b. Haciz, İflâs Kararı ve Konkordato ile Verilen Süre (MK 1010/1/2).............................................. 291
aa. Haciz.............................................................. 291
bb. İflâs Kararı..................................................... 292
cc. Konkordato ile Verilen Süre.......................... 293
c. Aile Yurdu Kurulması veya Artmirasçı Atanması (MK 1010/1/3)...................................... 294
d. Taşınmaz Malın Aile Konutu Olarak Özgülenmesi (MK 194/3) ..................................... 294
e. Ailenin Ekonomik Varlığının Korunmasını Sağlamak Amacıyla Tasarruf Yetkisinin Sınırlanması (MK 199/3)...................................... 297
2. Diğer Bazı Kanunlarda Öngörülen Tasarruf
Yetkisi Kısıtlamalarına İlişkin Şerhler ve
Bunların Hükmü ........................................................ 297
C. GEÇİCİ TESCİLİN ŞERHİ ............................................ 300
1. Geçici Tescil Şerhinin Konusu .................................. 300
a. Aynî Hak İddia Edilmiş Olması ........................... 300
b. Tasarruf Yetkisini Belirleyen Belgelerin
Noksan Olması ..................................................... 300
2. Geçici Tescil Şerhinin Yapılışı .................................. 301
3. Geçici Tescil Şerhinin Hükmü................................... 302
D. MEVZUATTA FARKLI KONULARDA
ÖNGÖRÜLEN ŞERHLER ............................................. 302
V. BEYANLAR ....................................................................... 303İçindekiler
XXV
A. MEDENÎ KANUNDA VE TAPU SİCİLİ
TÜZÜĞÜNDE ÖNGÖRÜLEN BEYANLAR VE
BUNLARIN HÜKMÜ.................................................... 304
B. KAT MÜLKİYETİ KANUNUNDA ÖNGÖRÜLEN BEYANLAR VE BUNLARIN HÜKMÜ....................... 306
C. DİĞER BAZI KANUNLARDA ÖNGÖRÜLEN BEYANLAR VE BUNLARIN HÜKMÜ....................... 307
VI. TAŞINMAZ REHİN HAKLARINA İLİŞKİN DÜŞÜNCELER SÜTUNUNA YAPILAN
KAYITLAR VE BUNLARIN HÜKMÜ .......................... 308
§ 8. TAPU SİCİLİNİN DÜZELTİLMESİ ............................................ 309
I. YOLSUZ TESCİLLERİN DÜZELTİLMESİ ................. 309
A. YOLSUZ TESCİL .......................................................... 309
B. YOLSUZ TESCİLİN TEHLİKELERİ ........................... 309
C. YOLSUZ TESCİLİ DÜZELTME YOLLARI................ 310
1. Geçerli Bir Hukukî Sebebin ya da Tescil
İsteminin Bulunmaması Nedeniyle Tescilin
Yolsuz Olması Durumunda ....................................... 310
a. Mahkeme Kararıyla Düzeltme ............................. 312
aa. Davanın Hukukî Niteliği ............................... 312
bb. Davanın Tarafları .......................................... 314
b. Sözleşmeyle Düzeltme ......................................... 317
2. Tapu Memurunun Hatası Yüzünden Tescilin
Yolsuz Olması Durumunda ....................................... 317
3. Hakta Meydana Gelen Sicil Dışı Değişiklik
Sonucu Tescilin Yolsuzlaşması Durumunda ............. 324
II. DİĞER KAYITLARDAKİ YOLSUZLUKLARIN DÜZELTİLMESİ............................................................... 325
A. TAŞINMAZIN BELİRLENMESİNE YARAYAN BİLGİLERE İLİŞKİN YOLSUZ KAYITLARIN DÜZELTİLMESİ ........................................................... 325
B. YOLSUZ ŞERHLERİN DÜZELTİLMESİ.................... 326
C. YOLSUZ BEYANLARIN DÜZELTİLMESİ ................ 330XXVI
İKİNCİ KISIM
MÜLKİYET
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
§ 1. MÜLKİYET KAVRAMI ............................................................... 331
§ 2. MÜLKİYET HAKKININ İÇERİĞİ............................................... 334
I. MALİKİN YETKİLERİ.................................................... 334
A. OLUMLU YETKİLER ................................................... 334
B. KORUYUCU YETKİLER ............................................. 334
II. MALİKİN ÖDEVLERİ (YÜKÜMLÜLÜKLERİ).......... 335
A. YAPMAMA (KAÇINMA) ÖDEVİ ............................... 335
B. KATLANMA ÖDEVİ .................................................... 335
C. YAPMA ÖDEVİ............................................................. 336
§ 3. MÜLKİYET HAKKININ KORUNMASI ..................................... 336
I. GENEL OLARAK ............................................................. 336
A. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİYLE SAĞLANAN KORUMA................................................ 336
B. KAMU HUKUKU ALANINDA KORUMA ................. 358
C. ÖZEL HUKUK ALANINDA KORUMA ...................... 359
II. İSTİHKAK DAVASI ......................................................... 359
A. KONUSU VE ŞARTLARI ............................................. 359
B. DAVANIN NİTELİĞİ.................................................... 362
C. DAVANIN TARAFLARI .............................................. 363
D. İSPAT YÜKÜ................................................................. 364
E. TALEBİN DEVRİ .......................................................... 365
F. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME .......................... 366
III. ELATMANIN ÖNLENMESİ DAVASI ........................... 366
A. KONUSU VE ŞARTLARI ............................................. 366
B. DAVANIN NİTELİĞİ.................................................... 368
C. DAVANIN TARAFLARI .............................................. 369
D. İSPAT YÜKÜ................................................................. 370
E. TALEBİN DEVRİ .......................................................... 370İçindekiler
XXVII
F. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME .......................... 370
§ 4. MÜLKİYETİN KONUSU VE KAPSAMI .................................... 370
I
BÜTÜNLEYİCİ PARÇA .................................................. 372
A. TANIM ........................................................................... 372
B. BÜTÜNLEYİCİ PARÇA NİTELİĞİNİN
KAZANILMASI İÇİN GEREKLİ OLAN
ŞARTLAR ...................................................................... 372
1. Dış Bağlılık................................................................ 372
2. İç Bağlılık .................................................................. 374
3. Yerel Adetlere Uygunluk........................................... 376
C. BÜTÜNLEYİCİ PARÇA SAYILMANIN HUKUKÎ
SONUÇLARI ................................................................. 376
1. Aynî Hakkın Şeyin Bütününü Kapsaması ................. 377
2. Bütünleyici Parça Üzerinde Önceden Kurulmuş
Olan Aynî Hakkın Sona Ermesi ................................ 378
D. BÜTÜNLEYİCİ PARÇA NİTELİĞİNİN
KAYBEDİLMESİ .......................................................... 379
E. KANUN GEREĞİ BÜTÜNLEYİCİ PARÇA
SAYILAN ŞEYLER....................................................... 379
1. Yapılar, Dikili Bitkiler ve Kaynaklar ........................ 379
2. Doğal Ürünler (Tabiî Semereler)............................... 380
a. Dönemsel Olarak Elde Edilen Ürünler ................. 380
b. Diğer Verimler ..................................................... 381
c. Doğal Ürün Sayılmanın Hukukî Sonuçları........... 381
II
EKLENTİ ........................................................................... 383
A. TANIM ........................................................................... 383
B. EKLENTİ NİTELİĞİNİN KAZANILMASI İÇİN
GEREKLİ OLAN ŞARTLAR ........................................ 383
1. Taşınır Mal ................................................................ 383
2. Dış Bağlılık................................................................ 383
3. Özgüleme................................................................... 384
C. EKLENTİ SAYILMANIN HUKUKÎ SONUÇLARI..... 385
§ 5
MÜL
KİYETİN ÇEŞİTLERİ .......................................................... 390
I
GENEL OLARAK ............................................................. 390XXVIII
II. PAYLI MÜLKİYET (MÜŞTEREK MÜLKİYET) ........ 391
A. KAVRAM....................................................................... 391
B. PAYLI MÜLKİYETİN KURULMASI .......................... 393
1. Hukukî İşlem ............................................................. 393
2. Yetkili Makamın Kararı............................................. 394
3. Kanun......................................................................... 395
C. PAYLI MÜLKİYETTE PAY VE PAYDAŞLARIN PAYLARI BAKIMINDAN DURUMLARI ................... 395
1. Payın İçeriği ve İşlevi ................................................ 395
2. Pay Oranı ................................................................... 396
3. Paydaşların Paya İlişkin Hukukî İşlemleri................. 397
4. Payın İntikali ve Haczi............................................... 401
5. Paya İlişkin Hakkın Korunması ................................. 401
D. PAYLI MÜLKİYETTE YÖNETİM VE
TASARRUF ................................................................... 403
1. Yönetime İlişkin Kanunî Düzenleme ........................ 403
a. Zorunlu ve İvedi Yönetim İşleri ........................... 404
aa. Zorunlu Yönetim İşleri .................................. 404
bb. İvedi Yönetim İşleri....................................... 404
b. Yönetim İşlerinin İçeriğine Göre Çeşitleri ........... 405
aa. Olağan Yönetim İşleri ................................... 405
bb. Önemli Yönetim İşleri................................... 406
cc. Olağanüstü Yönetim İşleri............................. 409
2. Yararlanma, Kullanma ve Yönetime İlişkin
Olarak Paydaşlar Arasında Yapılan Düzenleme........ 410
3. Malın Tamamı Üzerinde Tasarruf ............................. 412
E. PAYDAŞLARIN MALIN BÜTÜNÜ
BAKIMINDAN YETKİLERİ ........................................ 412
1. Yönetime Katılma Yetkisi ......................................... 412
2. Paylı Maldan Yararlanma ve Onu Kullanma
Yetkisi........................................................................ 412
3. Ortak Menfaatleri Koruma Yetkisi ............................ 414İçindekiler
XXIX
F. PAYLI MALLA İLGİLİ GİDER VE YÜKÜMLÜLÜKLERE KATILMA .............................. 416
G. PAYLI MÜLKİYETİN SONA ERMESİ ....................... 417
1. Bir veya Birkaç Paydaş Bakımından ......................... 417
a. Genel Sebepler ..................................................... 417
b. Paydaşın Mahkeme Kararıyla Paydaşlıktan Çıkarılması ........................................................... 418
2. Bütün Paydaşlar Bakımından .................................... 419
a. Genel Olarak......................................................... 419
b. Paylaşma............................................................... 420
aa. Paylaşma İsteme Hakkı ................................. 420
bb. Paylaşma İsteme Hakkına Getirilen Sınırlamalar ................................................... 420
aaa. Medenî Kanundaki Sınırlamalar ........... 420
a’. Sürekli Bir Amaca Özgülenme ........ 420
b’. Hukukî İşlem.................................... 422
c’. Uygun Olmayan Zaman ................... 423
bbb. Diğer Kanunlardaki Sınırlamalar .......... 424
cc. Paylaşmanın Yapılışı..................................... 425
dd. Paylaşmada Pay Üzerinde Kurulmuş Olan İntifa Hakkının Durumu ................................ 429
III. ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ (İŞTİRAK HALİNDE MÜLKİYET) ...................................................................... 433
A. GENEL OLARAK.......................................................... 433
B. ELBİRLİĞİ ORTAKLIĞI .............................................. 434
C. MÜLKİYETİN ORTAKLIK TARAFINDAN KAZANILMASI ............................................................ 434
D. ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİNİN HÜKÜMLERİ.............. 436
E. ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİNİN SONA ERMESİ ........... 439
İKİNCİ BÖLÜM
TAŞINMAZ MÜLKİYETİ
§ 1. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KONUSU.................................... 442
§ 2. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KAZANILMASI ........................ 442XXX
I. GENEL OLARAK ............................................................. 442
A. ASLEN KAZANMA‒DEVREN KAZANMA............... 442
B. TESCİLLE KAZANMA‒TESCİLDEN ÖNCE KAZANMA .................................................................... 443
II. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN TESCİLLE KAZANILMASI ................................................................ 444
A. GENEL OLARAK.......................................................... 444
B. KAZANMA SEBEBİ ..................................................... 445
1. Mülkiyeti Devir Borcu Doğuran Sözleşmelerde
Şekil ........................................................................... 446
a. Genel Olarak......................................................... 446
b. Şeklin Amacı ........................................................ 447
c. Resmî Şekli Gerçekleştirecek Makam.................. 447
d. Resmî Şeklin İstisnaları ........................................ 455
e. Resmî Şeklin Kapsamı.......................................... 459
f. Şekle Uymamanın Sonuçları ................................ 459
g. Geçersizliğin Sonuçları ve Geçersizliğin
Ortadan Kalkmış Sayılacağı Haller ...................... 462
2. Taşınmaz Satışında Bedelde Muvazaa ...................... 468
3. Mülkiyetin İnançlı İşlemle Devri............................... 470
4. Namı Müstear ............................................................ 474
5. Taşınmaz Mülkiyetini Devir Borcu Doğuran Bir Sözleşmeden Dönmenin Yerine Getirilmiş
Edimler Bakımından Etkisi........................................ 478
6. Taşınmaz Satış Vaadi ................................................ 482
a. Hukukî Niteliği ..................................................... 482
b. Şekli ...................................................................... 482
c. Hükümleri ............................................................. 483
d. Borcun İfası .......................................................... 485
e. Şerh Verilmesi ...................................................... 487
7. Taşınmaz Bağışlama Vaadi ....................................... 490
8. Tapusuz Taşınmazlarda Mülkiyeti Devir Borcu........ 491
III. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN TESCİLDEN ÖNCE KAZANILMASI ................................................................ 495İçindekiler
XXXI
A. GENEL OLARAK.......................................................... 495
B. MK 705/2’DE BELİRTİLEN TESCİLDEN ÖNCE KAZANMA HALLERİ.................................................. 495
1. Miras.......................................................................... 495
2. Mahkeme Kararı ........................................................ 496
3. Cebrî İcra ................................................................... 500
4. İşgal ........................................................................... 500
a. Kavram ................................................................. 500
b. İşgale Konu Olabilecek Taşınmazlar.................... 501
c. İşgalin Sonuçları ................................................... 502
5. Kamulaştırma ............................................................ 503
C. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN TESCİLDEN
ÖNCE KAZANILDIĞI DİĞER HALLER .................... 508
1. Kişiliği Sona Eren Bir Tüzel Kişinin Mallarının
Kamu Hukuku Tüzel Kişisine Geçmesi .................... 508
2. Vakfa Özgülenen Taşınmazın Mülkiyetinin
Vakfa Geçmesi .......................................................... 509
3. Evlenme Sözleşmesi Dolayısıyla Meydana Gelen Mülkiyet Değişikliği.................................................. 509
4. Ticaret Şirketlerinin Birleşmesi ve Bölünmesi .......... 509
5. Ticarî İşletmenin Devri.............................................. 510
6. Şirkete Aynî Sermaye Olarak Taşınmaz
Konulması.................................................................. 512
7. Hacizli Malın Borçlu Tarafından Satılması ............... 512
8. Yeni Arazi Oluşması ................................................. 513
a. Şartları .................................................................. 513
aa. Yeni Bir Arazinin Oluşması .......................... 513
bb. Yeni Arazinin Sahipsiz Yerlerde
Oluşması........................................................ 514
cc. Yeni Oluşan Arazinin Toprağının
Sahipsiz Yerlerden Gelmiş Olması ............... 515
dd. Yeni Oluşan Arazinin Yararlanmaya
Elverişli Bir Arazi Olması............................. 515
b. Yeni Arazi Oluşmasının Sonuçları ....................... 515XXXII
c. Özel Düzenlemeler ............................................... 517
IV. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN ZAMANAŞIMI YOLUYLA KAZANILMASI............................................ 518
A. OLAĞAN (SİCİLE DAYANAN) ZAMANAŞIMI ....... 518
1. Olağan Zamanaşımıyla Kazanmanın Şartları ............ 519
a. Taşınmazın Tapu Sicilinde Kayıtlı Olması........... 519
b. Tapu Sicilinde Yolsuz Bir Tescil Bulunması ....... 519
c. Yolsuz Tescille Malik Olarak Görünen
Kimsenin Malik Sıfatıyla Zilyet Olması............... 519
d. Zilyetliğin İyiniyetle, Davasız ve Aralıksız On
Yıl Sürmesi ........................................................... 520
2. Olağan Zamanaşımıyla Kazanmanın Hükmü ............ 522
B. OLAĞANÜSTÜ (SİCİL DIŞI) ZAMANAŞIMI ............ 523
1. Genel Olarak .............................................................. 523
2. Kadastro Dışında Uygulanacak Hükümler ................ 523
a. Olağanüstü Zamanaşımıyla Kazanmanın
Şartları .................................................................. 523
aa. Maddî Şartlar ................................................. 523
aaa. Taşınmaza İlişkin Şartlar....................... 525
a’. Zamanaşımı Yoluyla Edinilmeye
Elverişli Olma .................................. 525
b’. Tapu Kütüğünden Malikin Belli
Olmaması ......................................... 527
bbb. Zilyetliğe İlişkin Şartlar ........................ 531
a’. Malik Sıfatıyla Zilyetlik................... 531
b’. Zilyetliğin Davasız Sürmüş
Olması .............................................. 533
c’. Zilyetliğin Aralıksız Sürmüş
Olması .............................................. 533
d’. Zilyetliğin Yirmi Yıl Sürmüş
Olması .............................................. 533
bb. Şeklî Şartlar ................................................... 534
aaa. Tescil Davası ve İlân ............................. 534İçindekiler
XXXIII
bbb. İtiraz Edilmemiş veya İtirazın
Yerinde Görülmemiş Olması ................ 536
b. Olağanüstü Zamanaşımıyla Kazanmanın
Hükmü .................................................................. 536
3. Kadastro Yapılırken Uygulanan Hükümler ............... 537
4. Kadastro Dışında İmar ve İhya Yoluyla Kazanma .... 539
5. 1515 Sayılı Tapu Kayıtlarından Hukukî
Kıymetlerini Kaybetmiş Olanların Tasfiyesine
Dair Kanun ................................................................ 540
§ 3. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KAYBI........................................ 541
I. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN MUTLAK KAYBI ....... 541
A. TAŞINMAZIN TAMAMEN YOK OLMASI ................ 541
B. TERK.............................................................................. 542
II. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN NİSPÎ KAYBI .............. 542
§ 4. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KAPSAMI .................................. 543
I. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN YATAY KAPSAMI ..... 544
A. KADASTROSU YAPILMIŞ OLAN TAŞINMAZLARDA SINIR .......................................... 544
B. KADASTROSU YAPILMAMIŞ OLAN TAPULU TAŞINMAZLARDA SINIR .......................................... 547
C. TAPUSUZ TAŞINMAZLARDA SINIR........................ 547
II. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN DİKEY KAPSAMI ...... 548
III. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN MADDE
İTİBARIYLA KAPSAMI ................................................. 549
A. YAPILAR ....................................................................... 550
1. Kavram ...................................................................... 550
2. Haksız Yapı ............................................................... 552
a. Yapıyı Arazi Malikinin Yaptırmış Olması ........... 552
aa. Malzeme Sahibinin Malzemenin Sökülüp
Geri Verilmesi Talebi.................................... 552
bb. Malzeme Sahibinin Tazminat Talebi ............ 554
cc. Malzeme Sahibinin veya Arazi Malikinin Arazinin Mülkiyetinin Malzeme Sahibine Geçirilmesi Talebi ......................................... 555XXXIV
aaa. Talep Eden Tarafın İyiniyetli Olması.... 556
bbb. Yapının Değerinin Açıkça Arazinin Değerinden Fazla Olması ...................... 557
b. Yapıyı Malzeme Sahibinin Yaptırmış Olması...... 559
aa. Arazi Malikinin Malzemenin Sökülüp Kaldırılması Talebi........................................ 560
bb. Malzeme Sahibinin Tazminat Talebi............. 562
cc. Arazi Malikinin veya Malzeme Sahibinin Arazinin Mülkiyetinin Malzeme Sahibine Geçirilmesi Talebi ......................................... 563
c. Yapıyı Bir Üçüncü Kişinin Yaptırmış Olması...... 565
aa. Arazi Malikinin Hakları ................................ 565
bb. Malzeme Sahibinin Hakları ........................... 566
cc. Yapıyı Yaptıranın Hakları ............................. 566
3. Yapının Arazinin Mülkiyetine Tâbi Olması
İlkesinin İstisnaları..................................................... 566
a. Üst Hakkı (İnşaat Hakkı) ...................................... 566
b. Mecralar................................................................ 568
c. Taşkın Yapı .......................................................... 571
aa. Taşkın Yapıyı Yapan Malikin Bir İrtifak Hakkına Sahip Olması ................................... 572
bb. Taşkın Yapıyı Yapan Malikin Bir İrtifak Hakkına Sahip Olmaması .............................. 573
B. BİTKİLER (ARAZİYE DİKİLEN FİDANLAR)........... 577
C. KAYNAKLAR ............................................................... 578
§ 5. TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KISITLAMALARI ..................... 580
I. GENEL OLARAK ............................................................. 580
II. HUKUKÎ İŞLEMDEN DOĞAN KISITLAMALAR ...... 581
A. ALIM (İŞTİRA) HAKKI ................................................ 582
B. GERİ ALIM (VEFA) HAKKI ........................................ 585
C. ÖNALIM (ŞUF’A) HAKKI ........................................... 588
1. Önalım Sözleşmesi .................................................... 588
2. Önalım Olayı ............................................................. 589
3. Önalım Hakkının Şerh Verilmesi .............................. 593İçindekiler
XXXV
4. Önalım Hakkının Kullanılması.................................. 594
5. Önalım Hakkının Kullanılma Şekli ve
Kullanılmasının Sonuçları ......................................... 597
6. Satışın veya Ekonomik Bakımdan Satışa Eşdeğer İşlemin Ortadan Kaldırılması veya
Onaylanmaması ......................................................... 599
7. Önalım Hakkından Vazgeçme ................................... 600
III. KANUNDAN DOĞAN KISITLAMALAR...................... 600
A. KAMU HUKUKU KISITLAMALARI.......................... 600
B. ÖZEL HUKUK KISITLAMALARI .............................. 602
1. Tasarruf Yetkisi Kısıtlamaları ................................... 603
a. Paylı Mülkiyette Yasal Önalım Hakkı ................. 603
aa. Yasal Önalım Hakkının Tanımı ve
Hukukî Niteliği.............................................. 603
bb. Önalım Olayı ................................................. 604
cc. Yasal Önalım Hakkının Kullanılması ve
Bunun Sonuçları ................................................... 608
dd.Yasal Önalım Hakkının Kullanılmasında
Süreler .................................................................. 611
ee. Birden Fazla Paydaşın Yasal Önalım Hakkını Kullanması............................................................ 613
ff. Yasal Önalım Hakkından Feragat ve
Vazgeçme ............................................................. 614
b. Tarım Arazilerinde Yasal Önalım Hakkı ............. 615
2. Yararlanma Yetkisi Kısıtlamaları .............................. 616
a. Komşular Yararına Getirilmiş Kısıtlamalar ......... 616
aa. Taşkın Kullanma Yasağı (MK 737) .............. 617
bb. Zarar Verici Kazı ve Yapı Yapma Yasağı
(MK 738)....................................................... 621
cc. Ağaç Dal ve Köklerinin Taşmasına
Katlanma Yükümlülüğü ................................ 623
dd. Doğal Olarak Akan Suların Akış Şekline Katlanma Yükümlülüğü ................................ 623
ee. İrtifak Hakkı Kurma Yükümlülüğü
Getiren Kısıtlamalar ...................................... 624XXXVI
aaa. Zorunlu Mecra Hakkı ............................ 625
bbb. Zorunlu Geçit Hakkı ............................. 628
ccc. Zorunlu Kaynak (Su) Hakkı .................. 633
ddd. Taşkın Yapı Hakkı ................................ 634
ff. Komşuluk Hukukundan Doğan Yetkileri Kullanabilmek İçin Gerekli İşlere ve
Bunların Giderlerine Katılma
Yükümlülüğü................................................. 634
b. Başkasının Arazisine Girme Hakkı Veren Kısıtlamalar .......................................................... 635
aa. Orman ve Mer’aya Girme ............................. 636
bb. Sürüklenen Şeyler ile Benzerlerinin
Alınması ........................................................ 636
cc. Zorunluluk Hali ............................................. 637
dd. Diğer Geçit Hakları ....................................... 637
3. Kanundan Doğan Mülkiyet Kısıtlamalarının
Ortadan Kaldırılması veya Değiştirilmesi ................. 638
a. Kanundan Doğan Yararlanma Yetkisi Kısıtlamalarının Kaldırılması veya
Değiştirilmesi ....................................................... 638
b. Diğer Kısıtlamaların Ortadan Kaldırılması
veya Değiştirilmesi ............................................... 639
§ 6. TAŞINMAZ MALİKİNİN SORUMLULUĞU ............................. 640
I. GENEL OLARAK ............................................................. 640
A. ESKİ HALE GETİRME DAVASI ................................. 641
B. TEHLİKENİN GİDERİLMESİ DAVASI ...................... 641
C. TAZMİNAT DAVASI ................................................... 641
II. SORUMLULUĞUN ŞARTLARI ..................................... 642
A. SORUMLU TUTULABİLECEK KİMSELER .............. 642
B. MÜLKİYET HAKKININ BU HAKKIN YASAL KISITLAMALARINA AYKIRI KULLANILMASI ..... 643
C. BİR ZARARIN DOĞMASI ........................................... 645
D. MÜLKİYET HAKKININ BU HAKKIN YASAL KISITLAMALARINA AYKIRI KULLANILMASI İçindekiler
XXXVII
İLE ZARAR ARASINDA UYGUN İLLİYET
BAĞININ VARLIĞI ...................................................... 646
§ 7. KAT MÜLKİYETİ ........................................................................ 646
I. KAT MÜLKİYETİ KAVRAMI ....................................... 647
II. KAT MÜLKİYETİNİN KURULMASI ........................... 650
A. KAT MÜLKİYETİNİN İRADÎ OLARAK
KURULMASI ................................................................ 652
1. Resmî Senet ............................................................... 652
2. Kat Mülkiyetinin Tescili............................................ 653
B. KAT MÜLKİYETİNİN MAHKEME KARARIYLA KURULMASI ................................................................ 656
C. KAT MÜLKİYETİNİN KAT İRTİFAKINA DAYANILARAK KURULMASI .................................. 657
III. KAT İRTİFAKI ................................................................. 658
A. KAT İRTİFAKI KAVRAMI VE KAT
İRTİFAKININ NİTELİĞİ .............................................. 658
B. KAT İRTİFAKININ KURULMASI .............................. 659
1. Resmî Senet Düzenlenmesi ....................................... 659
2. Tescil ......................................................................... 660
C. KAT İRTİFAKININ HÜKÜMLERİ .............................. 661
1. Kat İrtifakı Sahiplerinin Hakları ve Borçları ............. 661
a. Binanın Yapımı .................................................... 661
b. Kat Mülkiyetine Geçme Hakkı............................. 662
2. Yönetici Tayini .......................................................... 662
3. Paylaşma İstenememesi ve Paydaşların Önalım Hakkının Bulunmaması ............................................. 662
4. Kat İrtifakı ile Bağdaşmayan İrtifakların
Kurulamaması............................................................ 663
D. KAT İRTİFAKININ SONA ERMESİ ........................... 663
IV. KAT MALİKLERİNİN HAKLARI VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ ...................................................... 663
A. KAT MALİKLERİNİN HAKLARI ............................... 663
1. Bağımsız Bölüm Üzerinde......................................... 663
2. Ortak Yerlerde ........................................................... 665XXXVIII
B. KAT MALİKLERİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ............ 666
1. Dürüstlük Kuralına Uygun Davranma
Yükümlülüğü ............................................................. 666
2. Bağımsız Bölümü ve Eklentileri Özgüleme
Amacına Uygun Kullanma Yükümlülüğü ................. 667
3. Anataşınmazın Bakımı, Korunması ve Bağımsız Bölümde Anayapıya Zarar Verecek Nitelikte
Onarım ve Tesis Yapmama Yükümlülüğü ................ 670
4. Onarım İçin Bağımsız Bölüme Girilmesine İzin
Verme ve Bağımsız Bölümde Gerekli İşlerin
Yapılmasına Katlanma Yükümlülüğü ....................... 671
5. Genel (Ortak) Giderlere Katılma Yükümlülüğü ........ 672
V. KAT MÜLKİYETİNDE YÖNETİM ............................... 674
A. YÖNETİM PLANI ......................................................... 674
B. KAT MALİKLERİ KURULU........................................ 676
1. Salt Çoğunluk Aranan Haller..................................... 679
2. Çifte Çoğunluk Aranan Haller ................................... 679
a. Ortak Yerlere Faydalı Yenilik ve İlâvenin Yapılması (KMK 42)............................................ 679
b. Isı Yalıtımı, Isıtma Sisteminin Yakıt
Dönüşümü, Merkezî Isınma Sisteminin Ferdî Isınma Sistemine, Ferdî Isınma Sisteminin
Merkezî Isınma Sistemine Dönüştürülmesi
(KMK 42/4) .......................................................... 681
c. Engellilerin Yaşamı İçin Zorunlu Yenilik ve İlâveler .................................................................. 682
d. Yönetici ve Denetçi Atanması .............................. 682
e. Kat Mülkiyetinin Zorunlu Olarak Devri ............... 682
3. Üçte İki Çoğunluk Aranan Hal ................................... 683
4. Beşte Dört Çoğunluk Aranan Haller.......................... 683
5. Oybirliği Aranan Haller ............................................. 683
C. YÖNETİCİ ..................................................................... 684
1. Atanması .................................................................... 684
2. Görevleri .................................................................... 684
3. Hakları ....................................................................... 687İçindekiler
XXXIX
4. Sorumluluğu .............................................................. 688
D. DENETÇİ VEYA DENETİM KURULU....................... 688
VI
KAT MÜLKİYETİNİN SONA ERMESİ ........................ 689
A. KÜTÜKTEKİ KAYDIN TERKİNİYLE KAT
MÜLKİYETİNİN SONA ERMESİ ............................... 689
B. ANATAŞINMAZIN TAMAMEN YOK OLMASI
VEYA KAMULAŞTIRILMASI .................................... 690
C. ANAYAPININ HARAP OLMASI ................................ 691
VII
KAT MÜLKİYETİNİN ZORUNLU OLARAK
DEVREDİLMESİ .............................................................. 693
VIII
TOPLU YAPILARA İLİŞKİN DÜZENLEME .............. 694
IX
DEVRE MÜLK .................................................................. 699
A. GENEL OLARAK.......................................................... 699
B. DEVRE MÜLK HAKKININ KURULMASI................. 701
C. DEVRE MÜLK HAKKININ HÜKÜMLERİ ................ 702
D. DEVRE MÜLK HAKKININ SONA ERMESİ .............. 703
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TAŞINIR MÜLKİYETİ
§ 1
TAŞ
INIR MÜLKİYETİNİN KONUSU ........................................ 704
§ 2
TAŞ
INIR MÜLKİYETİNİN KAZANILMASI ............................. 706
I
DEVREN KAZANMA ...................................................... 706
A. ZİLYETLİĞİN DEVRİNİ DE İÇEREN AYNÎ
SÖZLEŞME.................................................................... 706
B. ZİLYETLİK DEVREDİLMEKSİZİN
MÜLKİYETİN KAZANILDIĞI HALLER ................... 712
C. HÜKMEN TESLİM YOLUYLA MÜLKİYETİN
KAZANILMASINDAKİ SINIRLAMALAR................. 713
D. MÜLKİYETİ SAKLI TUTMA SÖZLEŞMESİ ............. 715
II
ASLEN KAZANMA .......................................................... 716
A. SAHİPLENME (İHRAZ) ............................................... 717
B. İŞLEME (HUKUKÎ TAĞYİR) ...................................... 718
C. KARIŞMA VE BİRLEŞME........................................... 720
D. BULUNMUŞ EŞYA (LUKATA) .................................. 722XL
E
DEFİNE (GÖMÜ) .......................................................... 724
F
KAZANDIRICI ZAMANAŞIMI ................................... 724
§ 3. TAŞINIR MÜLKİYETİNİN KAYBI............................................. 726
ÜÇÜNCÜ KISIM
SINIRLI AYNÎ HAKLAR
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL BİLGİLER
§ 1. SINIRLI AYNÎ HAK KAVRAMI, SINIRLI AYNÎ
HAKLARIN ÇEŞİTLERİ VE HUKUKÎ NİTELİĞİ...................... 729
I. SINIRLI AYNÎ HAK KAVRAMI .................................... 729
II. SINIRLI AYNÎ HAKLARIN ÇEŞİTLERİ ..................... 729
A. İRTİFAK HAKLARI (MK 779-838) ............................. 729
B. REHİN HAKLARI (MK 850-972) ................................. 730
C. TAŞINMAZ YÜKÜ (MK 839-849) ............................... 730
III. SINIRLI AYNÎ HAKLARIN HUKUKÎ NİTELİĞİ ....... 730
A. GENEL OLARAK.......................................................... 730
B. MÜLKİYET İLE SINIRLI AYNÎ HAKLAR ARASINDAKİ İLİŞKİ ................................................... 731
§ 2. SINIRLI AYNÎ HAKLARA İLİŞKİN GENEL
AÇIKLAMALAR .......................................................................... 731
I. SINIRLI AYNÎ HAKLARIN KONUSU .......................... 731
II. MALİKİN KENDİ EŞYASI ÜZERİNDE SINIRLI
AYNÎ HAK SAHİBİ OLMASI ......................................... 732
A. MALİK LEHİNE İRTİFAK ........................................... 733
B. MALİK LEHİNE TAŞINMAZ REHNİ ......................... 734
III. SINIRLI AYNÎ HAKLARIN SIRASI .............................. 737
A. GENEL OLARAK.......................................................... 737
B. TAŞINMAZLARDA SINIRLI AYNÎ HAKLARIN SIRASI............................................................................ 737
C. TAŞINMAZ REHNİNDE SIRANIN
ÖZELLİKLERİ............................................................... 742İçindekiler
XLI
İKİNCİ BÖLÜM
İRTİFAK HAKLARI
§1. İRTİFAK HAKKI KAVRAMI, İRTİFAK HAKKININ
KONUSU, İÇERİĞİ VE ÇEŞİTLERİ............................................ 743
I. KAVRAM ........................................................................... 743
II. İRTİFAK HAKKININ KONUSU .................................... 743
III. SAĞLADIĞI YARARLANMA YETKİSİ BAKIMINDAN İRTİFAK HAKKININ İÇERİĞİ ......... 743
A. TAM YARARLANMA.................................................. 744
B. SINIRLI YARARLANMA ............................................ 744
IV. İRTİFAK HAKKININ MALİKE YÜKLEDİĞİ YÜKÜMLÜLÜKLERİN NİTELİĞİ ............................... 744
A. KATLANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ ................................. 744
B. KAÇINMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ..................................... 745
C. İRTİFAK HAKKININ YÜKLÜ TAŞINMAZIN MALİKİNE OLUMLU BİR EDİM
YÜKLEMEMESİ ........................................................... 745
V. İRTİFAK HAKKININ ÇEŞİTLERİ................................ 745
A. YARARLANMA YETKİSİNİN BİÇİMİ
AÇISINDAN .................................................................. 746
1. Olumlu İrtifaklar........................................................ 746
2. Olumsuz İrtifaklar ..................................................... 746
B. HAK SAHİBİNİN BELİRLENMESİ AÇISINDAN ..... 747
1. Eşyaya Bağlı İrtifaklar............................................... 747
2. Kişiye Bağlı İrtifaklar ................................................ 747
§ 2. EŞYAYA BAĞLI (TAŞINMAZ LEHİNE) İRTİFAKLAR........... 748
I. EŞYAYA BAĞLI (TAŞINMAZ LEHİNE) İRTİFAK KAVRAMI VE İRTİFAKIN KONUSU .......................... 748
A. KAVRAM ...................................................................... 748
B. EŞYAYA BAĞLI İRTİFAKIN KONUSU .................... 749
II. EŞYAYA BAĞLI İRTİFAK HAKKININ KAZANILMASI ................................................................ 750
A. TESCİLLE KAZANMA ................................................ 751
B. SİCİL DIŞI KAZANMA ................................................ 753XLII
1. İrtifak Hakkının Mahkeme Kararıyla Kazanılması ... 753
2. İrtifak Hakkının Kamulaştırma Yoluyla
Kazanılması ............................................................... 754
3. İrtifak Hakkının Zamanaşımıyla Kazanılması ........... 754
III. EŞYAYA BAĞLI İRTİFAK HAKKININ SONA ERMESİ.............................................................................. 755
A. TERKİNLE SONA ERME ............................................. 755
B. SİCİL DIŞI SONA ERME.............................................. 756
1. Yüklü veya Yararlanan Taşınmazın Tamamen
Yok Olması ................................................................ 756
2. Yüklü Taşınmazın Kamulaştırılması ......................... 756
3. Sürenin Dolması ........................................................ 756
4. Tescilsiz Kazanılan Mecra İrtifakının Sona
Ermesi ........................................................................ 757
5. Mahkeme Kararı ........................................................ 757
a. Terkin Borcunun Yerine Getirilmemesi ............... 757
b. Kanundan Doğan Terkini İsteme Hakkı ............... 757
aa. İrtifakın Sağladığı Yarar................................ 758
bb. İrtifakın Sağladığı Yararın Tamamen
Ortadan Kalkması Durumunda Terkin
(MK 785/1).................................................... 758
cc. İrtifakın Yüküne Oranla Çok Az Yarar Sağlaması Durumunda Terkin (MK
785/2) ............................................................ 760
dd. Yüklü Taşınmaz Malikinin Talebi................. 762
IV. EŞYAYA BAĞLI İRTİFAK HAKKININ
HÜKÜMLERİ .................................................................... 763
A. İRTİFAK HAKKININ KAPSAMININ VE
İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ ..................................... 763
B. İRTİFAK HAKKININ KULLANILMASINA
İLİŞKİN HÜKÜMLER .................................................. 764
1. İrtifak Hakkı Sahibinin Durumu ................................ 764
a. İrtifak Hakkı Sahibinin Yetkileri .......................... 764
b. İrtifak Hakkı Sahibinin Yüklü Taşınmaz
Malikinin Menfaatlerini Gözetmesi...................... 764İçindekiler
XLIII
2. Yüklü Taşınmazda Hak Sahibi Olanların Durumu.... 765
C. YARARLANAN TAŞINMAZIN
İHTİYAÇLARININ DEĞİŞMESİ ................................. 765
D. İRTİFAKIN KULLANILMASI İÇİN YAPILAN GİDERLERİN KARŞILANMASI ................................. 766
E. İRTİFAK YÜKÜNÜN DEĞİŞMESİ ............................. 767
1. İrtifakın Yüklü Taşınmazdaki Yerinin Değişmesi..... 767
2. Yararlanan Taşınmazın Bölünmesi ........................... 768
3. Yüklü Taşınmazın Bölünmesi ................................... 769
§ 3. KİŞİYE BAĞLI İRTİFAKLAR ..................................................... 770
I. EL DEĞİŞTİREMEYEN (DÜZENLİ) KİŞİYE
BAĞLI İRTİFAKLAR ...................................................... 770
A. İNTİFA HAKKI ............................................................. 770
1. Genel Olarak.............................................................. 770
2. İntifa Hakkının Özellikleri......................................... 771
a. İntifa Hakkının El Değiştirememesi ..................... 771
b. Malikin İntifa Konusu Mal Üzerinde Tasarruf Yetkisini Muhafaza Etmesi .................................. 772
c. Payın İntifa Hakkına Konu Olabilmesi ................ 772
d. İntifa Hakkının Hak Sahibine Sadece
Yararlanma Yetkisi Sağlaması ............................. 773
3. İntifa Hakkının Konusu ............................................. 773
a. Taşınırlar .............................................................. 773
aa. Tüketilebilen (Tüketime Tabî) Mallar Üzerindeki İntifa Hakkı................................. 773
bb. İntifa Hakkı Sahibine Değer Biçilerek
Teslim Edilen Taşınırlar................................ 774
b. Taşınmazlar .......................................................... 774
c. Haklar ................................................................... 775
aa. Genel Olarak ................................................. 775
bb. Malvarlığı Üzerinde İntifa Hakkı .................. 776
4. İntifa Hakkının Kazanılması...................................... 776
a. İntifa Hakkının Hukukî İşleme Dayanılarak Kazanılması .......................................................... 777XLIV
aa. Borçlandırıcı İşlem ........................................ 777
bb. Tasarruf İşlemi .............................................. 777
b. İntifa Hakkının Mahkeme Kararıyla
Kazanılması .......................................................... 778
c. İntifa Hakkının Zamanaşımıyla Kazanılması ....... 779
d. İntifa Hakkının Kanundan Doğması ..................... 780
aa. Kanunî İntifa Hakkı....................................... 780
bb. İntifa Hakkının Konusunun Değişmesi
(Aynî İkame) ................................................. 780
5. İntifa Hakkının Sona Ermesi ..................................... 780
a. Sona Erme Sebepleri ............................................ 780
aa. Hakkın Konusunun Yok Olması ................... 780
bb. Sürenin Dolması, Ölüm veya Kişiliğin
Sona Ermesi................................................... 781
aaa. Sürenin Dolması.................................... 781
bbb. İntifa Hakkı Sahibinin Ölümü veya Kişiliğinin Sona Ermesi ........................ 782
cc. Mahkeme Kararı............................................ 782
dd. Vazgeçme ...................................................... 783
ee. Kamulaştırma ................................................ 784
ff. Cebri İcra ....................................................... 784
gg. MK 785 Hükmünün Uygulanması ................ 784
b. İntifa Hakkının Sona Ermesinin Sonuçları ........... 785
aa. İntifa Konusunun Geri Verilmesi .................. 785
bb. İntifa Konusunun Geri Verilmesinde
İntifa Hakkı Sahibinin Sorumluluğu ............. 785
cc. İntifa Hakkı Sahibinin Giderleri Talep
Hakkı ............................................................. 786
dd. İntifa Hakkı Sahibinin Söküp Alma Hakkı ... 786
6. İntifa Hakkının Hükümleri ........................................ 787
a. İntifa Hakkı Sahibinin Hakları ............................. 787
aa. İntifa Konusu Mala Zilyet Olma Yetkisi ....... 787
bb. İntifa Konusu Malı Kullanma Yetkisi ........... 787İçindekiler
XLV
cc. İntifa Konusu Malın Ürünlerini ve
Gelirlerini Elde Etme Yetkisi ........................ 787
aaa. Doğal Ürünler ....................................... 787
bbb. Hukukî Ürünler ..................................... 789
dd. İntifa Konusu Malı Yönetme......................... 789
ee. İntifa Konusu Mal Üzerinde Tasarruf ........... 789
ff. Defter Tutma Talebi ...................................... 790
b. İntifa Hakkı Sahibinin Yükümlülükleri ................ 790
aa. Bakım ve Koruma Yükümlülüğü .................. 790
bb. Giderlerin ve Vergilerin Ödenmesi ............... 791
cc. İntifa Konusu Malı Sigorta Ettirme Yükümlülüğü................................................. 792
c. Malikin Yetkileri .................................................. 792
aa. İntifa Konusu Mal Üzerinde Tasarruf
Yetkisi ........................................................... 792
bb. Gözetme ve Denetleme Yetkisi ..................... 792
cc. Güvence (Teminat) İsteme Yetkisi ............... 793
dd. İntifa Konusu Eşyanın Zilyetliğinin İntifa Hakkı Sahibinden Alınmasını Talep
Yetkisi ........................................................... 793
ee. Resmî Defter Tutulmasını Talep Yetkisi ...... 794
ff. Yönetime Katılma Yetkisi............................. 794
d. Malikin Yükümlülükleri ....................................... 794
aa. Büyük Onarımların Giderlerinin
Karşılanması.................................................. 794
bb. Diğer Giderler ............................................... 794
7. Alacak Üzerinde İntifa Hakkının Özellikleri............. 794
B. OTURMA (SÜKNA) HAKKI........................................ 796
1. Kavram ...................................................................... 796
2. Oturma Yetkisinin Kapsamı ...................................... 797
3. Oturma Hakkının Kazanılması ve Sona Ermesi ........ 797
4. Oturma Hakkının Hükümleri ..................................... 797
II. EL DEĞİŞTİREBİLEN (DÜZENSİZ) KİŞİYE
BAĞLI İRTİFAKLAR ...................................................... 798XLVI
A. ÜST HAKKI ................................................................... 798
1. Kavram ...................................................................... 798
2. Çeşitleri...................................................................... 799
3. Üst Hakkının Kazanılması ......................................... 799
4. Üst Hakkının Sona Ermesi ve Sona Ermenin
Sonuçları .................................................................... 800
a. Yapı Üzerindeki Mülkiyet Hakkının Yüklü Taşınmaz Malikine Geçmesi ................................ 800
b. Tapu Kütüğü Sayfasının Kapatılması ................... 800
c. Yapı Karşılığında Ödenecek Bedel ...................... 800
5. Üst Hakkının Süresinden Önce Arazi Malikine
Devri .......................................................................... 801
6. Üst Hakkının Hükümleri............................................ 803
B. KAYNAK HAKKI ......................................................... 805
1. Kavram ...................................................................... 805
2. Kaynak Hakkının Kazanılması ve Sona Ermesi ........ 806
3. Kaynak Hakkının Hükümleri..................................... 806
III. DİĞER İRTİFAKLAR ...................................................... 807
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TAŞINMAZ YÜKÜ
§ 1. TAŞINMAZ YÜKÜ KAVRAMI VE TAŞINMAZ
YÜKÜNÜN UNSURLARI ............................................................ 809
I. KAVRAM ........................................................................... 809
II. UNSURLARI...................................................................... 809
A. EDİM YÜKÜMÜ ........................................................... 810
B. TAŞINMAZIN EDİM YÜKÜMÜNÜN
GÜVENCESİ OLMASI ................................................. 811
§ 2. TAŞINMAZ YÜKÜNÜN ÇEŞİTLERİ ......................................... 811
I. KİŞİYE BAĞLI TAŞINMAZ YÜKÜ–EŞYAYA
BAĞLI TAŞINMAZ YÜKÜ ............................................. 811
II. ÖZEL HUKUKA İLİŞKİN TAŞINMAZ
YÜKÜ‒KAMU HUKUKUNA İLİŞKİN TAŞINMAZ
YÜKÜ.................................................................................. 812İçindekiler
XLVII
§ 3. TAŞINMAZ YÜKÜNÜN KAZANILMASI VE SONA
ERMESİ ......................................................................................... 812
I
II
TAŞINMAZ YÜKÜNÜN KAZANILMASI .................... 812
TAŞINMAZ YÜKÜNÜN SONA ERMESİ...................... 814
A. GENEL OLARAK.......................................................... 814
B. YÜKTEN KURTULMA YOLUYLA SONA
ERDİRME ...................................................................... 815
1. Hak Sahibinin Taşınmazı Yükten Kurtarmayı
İsteyebileceği Haller .................................................. 815
2. Yüklü Taşınmaz Malikinin Yükten Kurtarmayı
İsteyebileceği Haller .................................................. 815
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
REHİN HAKLARI
§ 1
TEMİNAT KAVRAMI VE TÜRLERİ .......................................... 817
§ 2
REHİN HAKKININ TANIMI, ÖZELLİKLERİ VE
DÜZENLENİŞ BİÇİMİ ................................................................. 818
I. REHİN HAKKININ TANIMI .......................................... 818
II. REHİN HAKKININ ÖZELLİKLERİ ............................. 818
A. REHİN HAKKININ BİR AYNÎ HAK OLMASI........... 818
B. REHİN HAKKININ KURAL OLARAK FER’Î
(BAĞLI) BİR HAK OLMASI ........................................ 821
C. BORÇLU OLMAYAN BİR ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN
ALACAKLI LEHİNE REHİN HAKKI
KURABİLMESİ ............................................................. 822
III. REHİN HAKKININ MEDENÎ KANUNDA
DÜZENLENİŞ BİÇİMİ .................................................... 823
BİRİNCİ AYIRIM
TAŞINMAZ REHNİ
§ 1
TAŞINMAZ REHNİNİN İŞLEVLERİ VE ÇEŞİTLERİ ............... 824
I. TAŞINMAZ REHNİNİN İŞLEVLERİ............................ 824
II. TAŞINMAZ REHNİNİN ÇEŞİTLERİ............................ 824
A. İPOTEK (KİŞİSEL SORUMLULUK) ........................... 825
B. İRAT SENEDİ (AYNÎ SORUMLULUK) ..................... 825XLVIII
C. İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ (KİŞİSEL
SORUMLULUK) ........................................................... 826
§ 2. TAŞINMAZ REHNİNE HAKÎM OLAN İLKELER ..................... 826
I. BELİRLİLİK İLKESİ ....................................................... 826
A. REHİN YÜKÜNÜN (REHİNLE TEMİN EDİLEN ALACAĞIN MİKTARININ) BELİRLİ OLMASI ........ 827
1. Anapara İpoteği–Üst Sınır İpoteği ............................. 827
2. Yabancı Para Üzerinden Rehin.................................. 830
B. REHİN KONUSU TAŞINMAZIN BELİRLİ
OLMASI ......................................................................... 831
1. Taşınmazın Tapuya Kayıtlı Olması ........................... 831
2. Taşınmazın Belirtilmiş Olması .................................. 832
3. Toplu Rehin ............................................................... 833
4. Rehin Yükünün Taşınmazlar Arasında
Paylaştırılması Suretiyle Kurulan Rehin.................... 836
II. TAŞINMAZ REHNİNDE AÇIKLIK İLKESİ ................ 838
A. TAŞINMAZ REHNİNİN KAZANILMASI ................... 838
1. Taşınmaz Rehninin Tescille Kazanılması.................. 838
a. Kazanma Sebebi ................................................... 838
aa. Hukukî İşlem ................................................. 838
aaa. Ölüme Bağlı Tasarruf............................ 838
bbb. Malikin Tek Taraflı Tasarrufu............... 838
ccc. Rehin Sözleşmesi .................................. 839
bb. Mahkeme Kararı............................................ 845
cc. Kanundan Doğan Rehin Hakları ................... 847
b. Tescil .................................................................... 847
2. Sicil Dışı Kazanma .................................................... 847
B. TAŞINMAZ REHNİNİN SONA ERMESİ .................... 850
1. Terkinle Sona Erme ................................................... 850
2. Sicil Dışı Sona Erme.................................................. 850
a. Rehnin Alacağa Bağlı Olarak Sona Ermesi .......... 850
b. Rehnin Alacaktan Bağımsız Olarak Sona
Ermesi................................................................... 851İçindekiler
XLIX
aa. Kamulaştırma ................................................ 851
bb. Rehnedilen Taşınmazın Tamamen Yok
Olması ........................................................... 851
cc. Sürenin Dolması ............................................ 852
C. TAŞINMAZ REHNİYLE TEMİN EDİLEN
ALACAK HAKKINDA ZAMANAŞIMININ
İŞLEMEMESİ ................................................................ 855
III. TAŞINMAZ REHNİNDE DERECELERİN
SABİTLİĞİ İLKESİ.......................................................... 856
A. TAŞINMAZ REHİNLERİ ARASINDA SIRA .............. 856
1. Rehin Haklarının İlerlemesi Sistemi.......................... 857
2. Sabit Dereceler Sistemi ............................................. 857
B. TÜRK HUKUKUNDA SABİT DERECELER
SİSTEMİ......................................................................... 858
1. Sabit Dereceler Sisteminin Sonuçları ........................ 859
2. Sabit Dereceler Sisteminin İstisnaları........................ 863
a. Kanundan Doğan İlerleme Hakkı ......................... 863
b. Sözleşmeden Doğan İlerleme Hakkı .................... 864
aa. Boşalan Dereceye İlerleme Sözleşmesinin İçeriği ve Şekli .............................................. 864
bb. Boşalan Dereceye İlerleme Hakkının
Tapu Kütüğüne Şerhi .................................... 865
cc. Boşalan Dereceye İlerleme Hakkının
Sonuçları ....................................................... 865
aaa. Boşalan Dereceye İlerleme Hakkının Tapu Kütüğüne Şerh Verilmemiş
Olması Durumunda ............................... 866
bbb. Boşalan Dereceye İlerleme Hakkının Tapu Kütüğüne Şerh Verilmiş
Olması Durumunda ............................... 866
§ 3. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ REHNİ ................ 867
I. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ
REHNİ KURULABİLMESİNİN ŞARTLARI ................ 867
A. BORCUN KREDİ SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLANMASI..................................................... 867L
B. KREDİNİN YABANCI PARA ÜZERİNDEN
VEYA YABANCI PARA ÖLÇÜSÜYLE
VERİLMESİ ................................................................... 869
C. KREDİNİN BİR KREDİ KURULUŞU
TARAFINDAN VERİLMESİ ........................................ 869
D. REHİN YÜKÜNÜN YABANCI PARA
BİRİMİYLE BELİRLENMESİ ...................................... 870
II. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ
REHNİ KURULABİLMESİ İÇİN GEREKLİ
ŞARTLARA UYMAMANIN YAPTIRIMI ..................... 871
III. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ REHNİNİN KURULMASINA İLİŞKİN ESASLAR...... 872
A. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ REHNİNİN YALNIZ İPOTEK BİÇİMİNDE KURULABİLMESİ........................................................ 872
B. YABANCI PARA ÜZERİNDEN TAŞINMAZ REHNİNİN TÜRÜNÜN DÜZENLENMEMİŞ
OLMASI ......................................................................... 873
C. YABANCI PARA ÜZERİNDEN REHİNDE BİR DERECE SAKLI TUTULMAK SURETİYLE BOŞ DERECE KURULABİLMESİ ...................................... 874
IV. BOŞALAN DERECE ÜZERİNDE TASARRUF EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR ................................ 875
§ 4. TAŞINMAZ REHNİNDE TEMİNATIN KAPSAMI VE
HÜKÜMLERİ ................................................................................ 876
I. TAŞINMAZ REHNİNİN SAĞLADIĞI TEMİNAT YÖNÜNDEN KAPSAMI................................................... 876
A. TAŞINMAZ.................................................................... 877
B. BÜTÜNLEYİCİ PARÇALAR ....................................... 877
C. EKLENTİLER ................................................................ 877
D. KİRA BEDELLERİ ........................................................ 879
E. SİGORTA TAZMİNATI ................................................ 880
II. TAŞINMAZ REHNİNİN TEMİNAT ALTINA
ALDIĞI ALACAK YÖNÜNDEN KAPSAMI................. 882
A. GENEL OLARAK.......................................................... 882
B. ALACAĞIN KAPSAMI................................................. 883İçindekiler
LI
1. Anapara...................................................................... 883
2. Takip Giderleri .......................................................... 884
3. Gecikme (Temerrüt) Faizi ......................................... 884
4. Sözleşme Faizi........................................................... 885
5. Taşınmazın Korunması İçin Yapılan Zorunlu
Giderler...................................................................... 887
III. LEX COMMISSORIA YASAĞI...................................... 888
IV. REHİN KONUSUNUN DEĞERİNİN
KORUNMASINA İLİŞKİN HÜKÜMLER ..................... 894
A. DEĞER DÜŞMESİNİN MALİKİN
KUSURUNDAN KAYNAKLANMIŞ OLMASI .......... 894
1. Değer Düşmesi Tehlikesinin Varlığı veya Değer Düşmesinin Başlaması............................................... 894
2. Değer Düşmesinin Gerçekleşmiş Olması .................. 895
B. DEĞER DÜŞMESİNİN MALİKİN
KUSURUNDAN KAYNAKLANMAMIŞ OLMASI .... 896
V. REHİNLİ TAŞINMAZDAN KÜÇÜK
PARÇALARIN AYRILMASI .......................................... 896
VI. ARAZİ PARÇALARININ BİRLEŞTİRİLMESİ ........... 896
VII. ALACAKLIYA KAYYIM ATANMASI ......................... 897
VIII. TAŞINMAZIN TEK TARAFLI OLARAK
YÜKTEN KURTARILMASI ........................................... 898
A. ŞARTLARI..................................................................... 898
B. YÜKTEN KURTARMADA USUL ............................... 899
C. REHİNLİ ALACAKLILARIN TAŞINMAZIN
SATIŞINI TALEP ETMELERİ ..................................... 899
§ 5. İPOTEK ......................................................................................... 900
I. İPOTEK KAVRAMI ......................................................... 900
II. İPOTEĞİN ÖZELLİKLERİ ............................................ 900
A. İPOTEK İLE ALACAK ARASINDAKİ İLİŞKİ ........... 900
B. SİCİLE GÜVENİN KORUNMASINDA İPOTEĞİN ALACAĞA BAĞLI HAK OLMASININ ETKİSİ ......... 903
C. İPOTEKTE BORÇLUNUN SORUMLULUĞUNUN REHİNLİ TAŞINMAZLA SINIRLI OLMAMASI ....... 904LII
D. İPOTEĞİN BORÇLU TARAFINDAN
VERİLMESİNİN ZORUNLU OLMAMASI ................. 904
III. İPOTEKLİ TAŞINMAZIN MÜLKİYETİNİN DEVRİNDE BORCUN ÜSTLENİLMESİ....................... 907
IV. İPOTEKLİ TAŞINMAZIN BÖLÜNMESİ ..................... 908
§ 6. KANUNDAN DOĞAN İPOTEK HAKLARI................................ 913
I
MEDENÎ KANUNDA TESCİLE TABİ OLMAYAN
KANUNÎ İPOTEK HAKLARI......................................... 913
II
TESCİLE TABİ KANUNÎ İPOTEK HAKLARI............ 913
A. GENEL OLARAK.......................................................... 913
B. KANUNÎ İPOTEĞİN TESCİLİNİ İSTEME
HAKKININ NİTELİĞİ VE BU HAKTAN
FERAGAT ...................................................................... 915
C. KANUNÎ İPOTEĞİN TESCİLİNİ İSTEME
HAKKININ TABİ OLDUĞU SÜRE ............................. 916
D. TESCİLE TABİ KANUNÎ İPOTEĞİN SIRASI ............ 916
III. YAPI ALACAKLISI (İNŞAATÇI) İPOTEĞİ ................ 916
A. YAPI (İNŞAAT) ALACAKLISI KAVRAMI ................ 917
B. İPOTEĞİN TESCİLİ ...................................................... 920
C. YAPI ALACAKLISI İPOTEĞİNİN SIRASI ................. 923
D. YAPI ALACAKLISI İPOTEĞİNİN ÖNCELİĞİ........... 923
§ 7. İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ VE İRAT SENEDİ ............................ 926
I. İPOTEKLİ BORÇ SENEDİNİN ÖZELLİKLERİ ......... 926
II. İRAT SENEDİNİN ÖZELLİKLERİ ............................... 927
III. İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ VE İRAT SENEDİNİN ORTAK ÖZELLİKLERİ.................................................. 928
A. ALACAĞIN NİTELİĞİ ................................................. 928
B. BORCUN YENİLENMESİ ............................................ 928
C. REHNİN KURULMASI................................................. 928
D. TEMSİLCİ ATANMASI ................................................ 929
E. GÜVENİN KORUNMASI ............................................. 930
F. ALACAKLI İLE BORÇLU ARASINDAKİ İLİŞKİ ..... 930
G. SONA ERME ................................................................. 931İçindekiler
LIII
§ 8. TAŞINMAZ KARŞILIK GÖSTERİLEREK SENET
ÇIKARILMASI ............................................................................. 932
I. GENEL OLARAK ............................................................. 932
II. SENETLERİN GÜVENCE ALTINA ALINIŞ BİÇİMLERİ ....................................................................... 932
A. SENET ALACAKLILARI LEHİNE TAŞINMAZ
REHNİ KURULMASI ................................................... 932
B. ARACI BANKA LEHİNE TAŞINMAZ REHNİ KURULMASI ................................................................ 933
C. SERİ HALİNDE İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ VE
İRAT SENEDİ ÇIKARILMASI..................................... 933
İKİNCİ AYIRIM
TAŞINIR REHNİ
§ 1. GENEL BİLGİLER........................................................................ 935
I. TAŞINIR REHNİNİN ÇEŞİTLERİ................................. 935
A. MEDENÎ KANUNDA DÜZENLENEN TAŞINIR REHNİ TİPLERİ ............................................................ 935
B. MEDENÎ KANUN DIŞINDA DÜZENLENEN
TAŞINIR REHNİ TİPLERİ ........................................... 935
1. Gemi İpoteği .............................................................. 935
2. Hava Araçları İpoteği ................................................ 936
3. Ticarî İşlemlerde Taşınır Rehni ve Bu Rehin Kapsamında Ticarî İşletme Rehni ............................. 936
4. Maden Cevheri Rehni ................................................ 943
5. Kamuya Açık Yerlerin İşletilmesinden Doğan
Kamu Borçları İçin Bu Yerlerdeki Eşya Üzerinde
Rehin.......................................................................... 943
6. Tarım Kredi Kooperatifleri Ortaklarının Ürünleri, Hayvanları ve Üretimleri ile İlgili Makine ve
Araçları Üzerinde Rehin ............................................ 944
II. TAŞINIR REHNİNE HAKİM OLAN İLKELER .......... 944
A. ALACAĞA BAĞLILIK (FER’ÎLİK) İLKESİ ............... 945
1. Genel Olarak.............................................................. 945
2. Alacağa Bağlılık İlkesinin Sonuçları ......................... 945
a. Rehnin Kurulmasında ........................................... 945LIV
b. Alacağın Devredilmesinde ................................... 945
c. Borcun Üstlenilmesinde ....................................... 946
d. Rehnin Paraya Çevrilmesinde .............................. 946
e. Alacağın Sona Ermesinde..................................... 946
3. Alacağa Bağlılık İlkesinin İstisnaları......................... 946
B. BELİRLİLİK İLKESİ ..................................................... 947
1. Rehin Konusunun Belirli Olması............................... 947
2. Rehinle Güvence Altına Alınan Alacağın Belirli Olması........................................................................ 948
C. AÇIKLIK İLKESİ .......................................................... 950
D. GÜVENİN KORUNMASI İLKESİ ............................... 950
E. ÖNCELİK İLKESİ ......................................................... 951
F. REHİN YÜKÜNÜN BÖLÜNMEZLİĞİ İLKESİ .......... 952
§ 2. TESLİME BAĞLI REHİN ............................................................. 952
I. KAVRAM ........................................................................... 952
II. TESLİME BAĞLI REHİN HAKKININ
KAZANILMASI ................................................................ 953
III. TESLİME BAĞLI REHNİN KAPSAMI......................... 956
A. REHNİN TEMİN ETTİĞİ ALACAK
BAKIMINDAN KAPSAMI ........................................... 956
B. REHNİN REHİN KONUSU BAKIMINDAN
KAPSAMI ...................................................................... 956
IV. REHNİN AYNÎ NİTELİĞİNE BAĞLANAN HÜKÜMLER...................................................................... 956
A. LEX COMMISSORIA YASAĞI ................................... 956
B. REHİNLİ ALACAKLININ REHNİ PARAYA ÇEVİRME YETKİSİ ...................................................... 958
C. REHİNLİ ALACAKLININ AYNÎ HAKKI
KORUYAN ARAÇLARDAN YARARLANMASI....... 958
V. REHİNLİ ALACAKLI İLE REHİN VEREN ARASINDAKİ BORÇ İLİŞKİSİ ...................................... 959
A. REHİNLİ ALACAKLININ BORÇLARI ....................... 959
1. Rehnedilen Malı Saklama ve Koruma Borcu ............ 959
2. Rehnedilen Malı Kullanmama Borcu ........................ 959İçindekiler
LV
3. Rehnedilen Malın Mülkiyetini Devretmeme ve
Rehin Verenin Rızası Olmadan Tekrar Rehin
Vermeme Borcu......................................................... 960
4. Rehnedilen Malı Geri Verme Borcu.......................... 960
B. REHİN VERENİN BORÇLARI .................................... 961
1. Rehnedilen Malı Sözleşmenin Amacına Uygun
Olarak Teslim Borcu ................................................. 961
2. Giderleri Ödeme Borcu ............................................. 961
VI. TESLİME BAĞLI REHİN HAKKININ SONA
ERMESİ.............................................................................. 962
A. REHİN HAKKININ ALACAĞA BAĞLI OLARAK SONA ERMESİ.............................................................. 962
B. REHİN HAKKINI DOĞRUDAN SONA ERDİREN NEDENLER ................................................................... 962
§ 3. HAYVAN REHNİ ......................................................................... 963
§ 4. BİR SİCİLE TESCİLİ ZORUNLU TAŞINIR MALIN REHNİ ..... 965
§ 5. HAPİS HAKKI .............................................................................. 966
I. KAVRAM ........................................................................... 966
II. ŞARTLARI......................................................................... 967
A. OLUMLU ŞARTLAR .................................................... 967
1. Alacaklının Borçlunun Rızasıyla Zilyet Olması ........ 967
2. Muaccel Bir Alacağın Varlığı.................................... 968
3. Alacaklının Zilyetliğindeki Taşınır Mal veya
Kıymetli Evrak ile Alacak Arasında Bağlantı ........... 969
B. OLUMSUZ ŞARTLAR.................................................. 970
1. Hapis Hakkının Alacaklının Yüklendiği Borçla
veya Borçlunun Talimatıyla Bağdaşmaması ............. 970
2. Hapis Hakkının Kamu Düzenine Aykırı Olması ....... 971
III. HAPİS HAKKININ HÜKÜMLERİ................................. 971
A. ALACAKLININ HAKLARI .......................................... 971
1. Malı Geri Vermekten Kaçınma Hakkı....................... 971
2. Hapsedilen Malı Paraya Çevirme Hakkı ................... 972
B. HAPİS HAKKIYLA GÜVENCE ALTINA
ALINAN ALACAĞIN DEVREDİLMESİ..................... 972LVI
IV. HAPİS HAKKININ SONA ERMESİ .............................. 973
V. HAPİS HAKKININ ÖZEL ÇEŞİTLERİ ........................ 974
§ 6. ALACAKLAR VE DİĞER HAKLAR ÜZERİNDE REHİN ......... 974
I. REHNİN KONUSU ........................................................... 975
II. ALACAKLAR VE DİĞER HAKLAR ÜZERİNDE REHİN HAKKININ KAZANILMASI ............................ 977
III. ALACAKLAR VE DİĞER HAKLAR ÜZERİNDE REHNİN HÜKÜMLERİ ................................................... 979
IV. ALACAKLAR VE DİĞER HAKLAR ÜZERİNDE REHİN HAKKININ SONA ERMESİ.............................. 981
§ 7. REHİN KARŞILIĞI ÖDÜNÇ PARA VERME İŞİYLE
UĞRAŞANLAR ............................................................................ 981
I
II
İZİN ..................................................................................... 982
REHNİN KURULMASI.................................................... 983
III
REHNİN HÜKÜMLERİ ................................................... 983
A. REHİN KARŞILIĞI ÖDÜNÇ PARA VEREN
İŞLETMENİN HAKLARI VE BORÇLARI .................. 983
1. Hakları ....................................................................... 983
a. Rehni Paraya Çevirme Hakkı ............................... 983
b. Faiz Talep Etme Hakkı ......................................... 983
2. Borçları ...................................................................... 984
a. Koruma Borcu ...................................................... 984
b. Rehin Konusu Malı Geri Verme Borcu ................ 984
c. Arta Kalan Parayı Geri Verme Borcu................... 984
B. REHİN VERENİN SORUMLULUĞU VE REHİN
KONUSU MALI REHİNDEN KURTARMA
HAKKI ........................................................................... 985
IV. GERİ ALIM HAKKI TANIYARAK ALIM
İŞLERİNİ MESLEK OLARAK YAPANLAR................ 986
§ 8. REHİNLİ TAHVİL ........................................................................ 986
I. KAVRAM ........................................................................... 986
II. DÜZENLENİŞ BİÇİMİ..................................................... 987
A. İZİN ................................................................................ 987
B. REHİNLİ TAHVİLİN NİTELİĞİ .................................. 987İçindekiler
LVII
C. REHİNLİ TAHVİLİN HÜKÜMLERİ ........................... 987
1. Rehinli Tahvilde Rehnin Kurulması .......................... 987
2. Alacaklının Ödeme Talebinde Bulunamaması .......... 987
3. Rehinli Tahvilin Çıkarılması ..................................... 987
III. SERMAYE PİYASASI KANUNUNUN 58. VE 59. MADDELERİNDEKİ DÜZENLEMELER..................... 988
KAVRAM DİZİNİ ................................................................................. 993