Deniz Ticareti Hukuku (9786255007018)

–DÖRDÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ V
–ÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ VII
–İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ IX
–ÖNSÖZ XI
–İÇİNDEKİLER XV
–KISALTMALAR XLIII
–KAYNAKÇA XLIX
–ÖZET LXIX
–ABSTRACT LXIX
GİRİŞ – DENİZ TİCARETİ HUKUKUNA İLİŞKİN ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER LİSTESİ
A. ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 1
I. ULUSLARARASI KURULUŞLAR 1
II. GEMİ 2
1. Gemilerin Tescili 2
2. İnşa Halindeki Gemiler 2
3. Gemilerin Kontrolü ve Limanlar 3
4. Gemilerin Rehni/Haczi 3
5. Gemilerin Tonajlarının Ölçümü 5
III. GEMİADAMLARI 5
IV. TAŞIMA 6
1. Yük Taşıma 6
2. Yolcu Taşıma 7
V. SORUMLULUK 9
VI. ÇATMA VE KURTARMA 10
1. Çatma 10
2. Kurtarma 12
VII. DENİZ KİRLİLİĞİ 12
VIII. DENİZDE EMNİYET 16
IX. UYDU VE HABERLEŞME 17
B. KANUNLAR 18
C. DENİZ HUKUKUNA İLŞKİN YÖNETMELİK, TEBLİĞ VE YÖNERGELER 21
BİRİNCİ BÖLÜM – DENİZ TİCARETİNE DAİR TARİHÇE VE DENİZCİLİĞİN İDARİ YAPISI
§1. DENİZCİLİĞİN VE DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TARİHÇESİ 31
A. DÜNYADA DENİZCİLİK 31
B. TÜRKİYE’DE DENİZCİLİK 32
C. DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TARİHÇESİ 34
§2. TÜRK DENİZCİLİK İDARESİNİN HUKUKİ YAPISI 35
A. HUKUKİ DÜZENLEME 35
B. BAKANLIK ANA HİZMET BİRİMLERİ 37
§3. DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TEMEL KAYNAKLARI 38
A. DENİZ TİCARET HUKUKUNA UYGULANAN KANUNLAR 38
I. TÜRK TİCARET KANUNU 38
II. DİĞER KANUNLAR 41
B. ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 42
C. TÜZÜK VE YÖNETMELİKLER 45
§4. DENİZ TİCARETİ DAVALARI 46
A. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA ARABULUCULUK 46
I. GENEL OLARAK 46
II. TİCARİ DAVALARDA DAVA ŞARTI OLARAK ZORUNLU ARABULUCULUK 48
1. Arabuluculuğa Dair Hükümler 48
2. Ticari Davalarda Arabuluculuk Usulü 48
aa. Dava Açmada Arabuluculuk Şartı 48
bb. Arabulucunun Belirlenmesi 49
cc. Arabuluculuk Süresi 49
dd. Arabuluculuğun Hak Düşürücü ve Zamanaşımı Sürelerine Etkisi 49
B. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 50
I. GÖREVLİ MAHKEME 50
II. YETKİLİ MAHKEME 54
C. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA TAHKİM 57
İKİNCİ BÖLÜM – GEMİ, DONATAN, DONATMA İŞTİRAKİ VE KAPTAN
§5. GEMİ 63
A. GEMİNİN TANIMI, UNSURLARI VE TÜRLERİ 63
I. TANIMI VE UNSURLARI 63
1. Tanımı 63
2. Unsurları 64
a. Suda Hareket Gerektiren Bir Amaca Tahsis Edilmiş Olma 65
b. Yüzme Özelliğine Sahip Bulunma 66
c. Pek Küçük Olmamalıdır 66
3. Gemi Vasfının Kazanılması 69
II. TÜRLERİ 70
1. Kullanım Amacına Göre 70
2. Tahrik Gücüne Göre 71
3. Kullanıldığı Yere Göre 71
4. Kazanç Sağlayıp, Sağlamadıklarına Göre 71
B. GEMİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖZELLİKLERİ 72
I. GEMİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİ 72
II. ÖZELLİKLERİ 74
1. Bütünleyici Parça (Mütemmim Cüz) 75
2. Eklenti 75
3. Tüketilebilir (Müstehlik) Malzemeler 76
III. DENİZE ELVERİŞLİLİK 77
1. Tanımı 77
2. Geminin Denize Elverişsiz Hale Gelmesi 78
a. Tamir Kabul Etmez Gemi 78
b. Tamire Değmez Gemi 79
IV. GEMİNİN AYIRT EDİCİ UNSURLARI 79
1. Geminin Adı 79
2. Geminin Bayrağı 80
a. Türk Bayrağı Çekme Hakkı 80
aa. Gerçek Kişilere Ait Gemiler 80
bb. Donatma İştirakine Ait Gemiler 80
cc. Tüzel Kişilere Ait Gemiler 81
aaa. Kuruluş, Kurum, Dernek ve Vakıflara Ait Olan Gemiler 81
bbb. Ticaret Şirketlerine Ait Olan Gemiler 81
b. Türk Bayrağı Çekme Hakkının İstisnaları 81
aa. Türk Gemisinin Geçici Olarak Yabancı Bayrak Çekmesi 81
bb. Yabancı Geminin Türk Bayrağı Çekebilmesi 81
c. Türk Bayrağı Çekme Hakkının İspatı 83
aa. Gemi Tasdiknamesi 83
bb. Bayrak Şahadetnamesi 84
3. Bağlama Limanı 85
4. Geminin Tonajı 87
a. Gros Tonilato 87
b. Net Tonilato 88
c. Ölü Ağırlık 88
5. Geminin Klası 88
C. GEMİ SİCİLLERİ 90
I. MİLLİ GEMİ SİCİLİ 90
1. Gemi Sicil Teşkilatı 91
2. Gemilerin Sicile Tescili92
a. Sicile Tescil Edilebilecek Gemiler 92
b. Tescili Zorunlu Gemiler 92
c. Tescili İsteğe Bağlı Gemiler 92
d. Tescili Caiz Olmayan Gemiler 92
3. Sicile Tescil İşlemleri 93
a. Gemideki Değişikliklerin İşlenmesi 93
b. Silinme 94
aa. İstem Üzerine 94
bb. Sicilden Kendiliğinden Silinme 94
4. Gemi Siciline Tescilin Hükümleri 96
a. Gemi Sicilindeki Kayıtlar 97
aa. Açıklayıcı Kayıtlar 97
bb. Kurucu Kayıtlar 97
b. Şerhler 97
II. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ 98
1. Tescil Edilecek Gemiler ve Yatlar 98
a. Gemiler 99
b. Yatlar 100
2. Kayıt Harcı 100
3. Yıllık Tonaj Harcı 101
4. TUGS’a Tescil ve Faydaları 102
a. Türk Bayrağı Çekme Hakkından Yararlanma 102
b. TUGS’a Kayıtlı Gemilerde Gemi Adamı İstihdamı 102
aa. Gemi Adamlarının Uyruğu ve İstihdamı 102
bb. Gemi Adamlarının Sosyal Güvenliği ve Çalışma Şartları 103
cc. Yabancı Uyruklu Gemi Adamlarının Ülkeye Giriş–Çıkış ve Konaklamaları 103
dd. Gemi Adamlarının Ücretleri 104
c. TUGS’a Kayıtlı Gemilerin Sigortası 104
d. TUGS’a Dair Mali Hükümler 105
III. YAPI HALİNDEKİ GEMİLERE ÖZGÜ SİCİL 106
D. BAĞLAMA KÜTÜĞÜ 108
I. TANIMI 109
II. HUKUKİ NİTELİĞİ 109
III. BAĞLAMA KÜTÜĞÜNE KAYITLI GEMİ VE DENİZ VE İÇSU ARAÇLARININ DEVRİ 112
E. GEMİLERİN MÜLKİYETİ 113
I. UYGULANACAK HÜKÜMLER 113
II. MÜLKİYETİN KAZANILMASI 113
1. Aslen İktisap 113
a. Sahiplenme 113
b. Zamanaşımı İle Kazanma 114
aa. Olağan Zamanaşımı İle Kazanma 114
bb. Olağanüstü Zamanaşımı İle Kazanma 115
2. Devren İktisap 117
a. Devrin Şekli 117
b. Devrin Kapsamı 119
III. MÜLKİYETİN KAYBI 120
1. Geminin Zıyaı 120
2. Terk 120
3. Zamanaşımı 120
F. GEMİLER ÜZERİNDE SINIRLI AYNİ HAKLAR 121
I. GEMİ REHNİ 121
1. Sicile Kayıtlı Olmayan Gemilerin Rehni 121
2. Sicile Kayıtlı Olan Gemilerin Rehni 122
a. Tersane Sahibinin Kanuni İpotek Hakkı 123
aa. Tanımı 123
bb. Kapsamı 124
cc. Süresi 125
dd. Tersane Sahiplerinin Sırası 126
b. Sözleşmeye Dayalı İpotek Hakkı 126
II. GEMİ İPOTEĞİ 126
1. Özellikleri ve Tanımı 126
2. Niteliği 128
3. Kurulması 128
a. Şekli 128
b. Tescili 129
c. Tescil Edilecek Hususlar 129
4. Gemi İpoteğinin Türleri 130
a. Birlikte Gemi İpoteği 130
b. Üst Sınır İpoteği 130
c. Yabancı Para Üzerinden İpotek 131
d. Sabit Değerli İpotek 132
e. Kıymetli Evraka Ait İpotek 133
f. Yapı İpoteği 133
5. İpoteğin Teminat Altına Aldığı Alacağın Kapsamı 134
6. İpotek Konusu Geminin Kapsamı 135
a. Genel Olarak 135
b. Kiralanmış Olan Gemideki İpoteğin Kapsamı 136
c. Birden Çok Gemi ve Gemi Payı Üzerindeki İpoteğin Kapsamı 137
d. İpotekli Gemide Sigorta Tazminatı 137
aa. Gemi İpoteğinin Sigortacıya Bildirilmesi 138
bb. Sigortacı Hangi Hallerde Doğrudan Malike Ödeme Yapabilir 139
cc. Sigortacının Borcundan Kurtulması 139
7. İpoteğin Hükümleri 140
a. Alacağın Muaccel Olmasından Önce 140
aa. Malik Aleyhine 140
aaa. İpotekli Gemiyle İlgili Önlemler 140
bbb. Alacağa Dair Önlemler 141
bb. Üçüncü Kişiler Aleyhine 141
b. Alacağın Muaccel Olmasından Sonra 141
8. Gemi İpoteğinin Devri ve Değiştirilmesi 142
a. İpoteğin Devri 142
b. İpoteğin Değiştirilmesi 143
aa. İpoteğin İçeriğinin Değiştirilmesi 143
bb. İpoteğin Derecesinin Değiştirilmesi 144
cc. İpoteğe Konu Alacağın Yerine Başka Bir Alacağın Konulması 144
9. Gemi İpoteğinin Sona Ermesi 145
a. Tarafların Anlaşması 145
b. Alacağın Sona Ermesi 145
c. Alacaklının Feragat Etmesi 145
d. Alacaklı ve Malik ya da Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Aynı Kişide Birleşmesi 146
e. Birlikte Gemi İpoteğinde Malikin Alacaklıya Ödemede Bulunması 146
f. Geminin İcra Yoluyla Paraya Çevrilmesi 147
g. Alacaklının Gemi Malikine Karşı Sahip Olduğu Talep (Alacak) Hakkının Zamanaşımına Uğraması 147
h. İpoteğin Süresinin Dolması 147
i. Mahkemece İpoteğin Düşmesine Karar verilmesi 147
aa. Alacaklının Belli Olmaması Hâlinde 148
bb. Paranın Tevdii Hâlinde 148
Geminin Türk Bayrağını Çekme Hakkını Kaybetmesi 148
k. İpotekli Borcun Gemi Malikinin Onayı Olmaksızın Başkasına Nakli 149
III. TAŞINIR REHNİ KANUNU 149
IV. YAPI HALİNDEKİ GEMİLER ÜZERİNDE İPOTEK 151
1. Konusu 151
2. Kurulması 151
3. Kapsamı 151
4. Derecesi 152
V. GEMİLER ÜZERİNDE İNTİFA HAKKI 152
§6. DONATAN VE DONATMA İŞTİRAKİ 153
A. DONATAN 153
I. DONATANIN SORUMLULUĞUNU GEREKTİREN HALLER 154
1. Donatanın Haksız Fiil Sorumluluğu 154
2. Gemi Adamlarının Kusurlarından Doğan Sorumluluğu 154
3. Kılavuz Kaptanların Kusurlarından Doğan Sorumluluğu 156
4. Donatanın, Kaptanın Yaptığı İşlemlerden Doğan Sorumluluğu 157
a. Kaptanın Kanuni Yetkisi Dâhilinde Yaptığı İşlemlerden Sorumluluk 157
b. Kaptanın Yükle İlgili İşlemlerinden Sorumluluk 157
5. Donatanın Deniz Kirliliğinden Sorumluluğu 158
6. Donatanın Çatmadan Sorumluluğu 160
7. Donatanın Kurtarmadan Sorumluluğu 160
8. Donatanın Müşterek Avaryadan Sorumluluğu 160
II. DONATANIN SORUMLULUĞUNU SINIRLANDIRMASI 161
III. DONATANA KARŞI AÇILACAK DAVALARDA YETKİLİ MAHKEME 161
B. GEMİ İŞLETME MÜTEAHHİDİ 161
C. DONATMA İŞTİRAKİ 162
§7. KAPTAN163
A. KAPTANIN GÖREV VE YETKİLERİ 163
I. GÖREVLERİ 163
1. Geminin Denize ve Yola Elverişli Olup Olmadığına Dikkat Etmek 164
2. Geminin Yüklemeye ve Boşaltmaya Elverişli Olup Olmadığına Dikkat Etmek 164
3. Gemide Hazır Bulunmak 165
4. Beklemeksizin Yola Çıkmak 165
5. Uygun Rotayı Takip Etmek 165
6. Gemi Jurnali Tutmak 166
7. Yabancı Mevzuata Uymak 166
8. Denizde Can Kurtarmak 167
9. Deniz Raporu Düzenletmek 168
a. Tespit Edilecek Konular 168
b. Deniz Raporu Düzenleme Yeri 168
c. Tespit Usulü 168
10. Borda Evrakını Gemide Bulundurmak 170
II. KAPTANIN YETKİLERİ 173
1. Donatanı Temsil Etmek 174 a. Gemi Bağlama Limanında İken 174
b. Gemi Bağlama Limanı Dışında İken 174
aa. Genel Temsil Yetkisi 174
bb. Kredi İşlemleri 174
cc. Kambiyo Taahhüdünde Bulunmak 175
c. Kaptanın Donatanı Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması veya Kaldırılması 175
2. Kaptanın Yük İlgililerini Temsil Yetkisi 175
a. Yük İlgililerinin Menfaatlerini Korumak Yükümlülüğü 175
b. Eşya Üzerinde Tasarruf Yetkisi 176
B. KAPTANIN SORUMLULUĞU 176
I. KAPTANIN DONATANA KARŞI SORUMLULUĞU 176
1. Donatana Bilgi Verme Yükümlülüğü 176
2. Navlun ve Diğer Paraları Donatana Verme Yükümlülüğü 176
3. Kendi Hesabına Gemiye Eşya Yüklememe 177
II. KAPTANIN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI SORUMLULUĞU 177
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – DENİZ TİCARETİ SÖZLEŞMELERİ
§8. SÖZLEŞME TÜRLERİ 181
A. GENEL OLARAK 181
B. GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİ 183
I. TANIMI VE UNSURLARI 184
1. Tanımı 184
3. Unsurları 184
a. Gemi 184
b. Tarafların Anlaşması 185
c. Kira Bedeli 186
d. Zilyetliğin Kiracıya Devri 187
II. GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ 189
1. Kiraya Verenin Borçları 189
a. Gemiyi Teslim Etmek 189
b. Gemiyi Kullanıma Uygun Bulundurmak 189
c. Sözleşmede Belirlenen Kullanım Amacına Uygun Gemi Adamı Tahsis Etmek 190
d. Kira Sözleşmesini Gemi Siciline Şerh vermek 190
e. Gemiye Ait Vergi ve Benzeri Mali Yükümlülükler İle Yan Giderlere Katlanmak 192
f. Kiralananın Ayıbından Sorumluluk 192
aa. Kiralanan Geminin Teslim Anındaki Ayıplarından Sorumluluk 192
bb. Geminin Sonradan Ayıplı Hâle Gelmesinden Sorumluluk 193
cc. Ayıbın Giderilmesini İsteme ve Fesih Hakkı 193
dd. Kira Bedelinin İndirilmesini İsteme Hakkı 194
ee. Zararın Giderimini İsteme Hakkı 194
g. Geminin Zaptından Sorumluluk 194
aa. Kiralananın El Değiştirmesi 194
bb. Üçüncü Kişinin Sınırlı Ayni Hak Sahibi Olması 194
2. Özel Durumlar 194
a. Kiralanan Gemide Değişiklik Yapılması 194
b. Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devri 195
3. Kiracının Borçları 195
a. Gemiyi Teslim Alma 195
b. Kira Bedelini Ödeme 196
aa. İfa Zamanı 196
bb. Kiracının Temerrüdü Halinde Alacağın Teminat Altına Alınması 197
c. Gemiyi Amacına Uygun ve Özenle Kullanma 198
d. Gemi Adamlarının Çalıştırılması 198
e. Bakım Giderlerine Katlanma 199
f. Sigorta Yaptırma 199
g. Geminin Kullanılmasından Doğan İstemleri Karşılama 201
h. Ayıpları Kiraya Verene Bildirme 201
i. Geminin Ayıplarının Giderilmesine ve Gemide Yenilik ve Değişiklik Yapılmasına Katlanma Borcu 202
j. Geminin Bakımı, Tamirleri ve Parçalarının Değiştirilmesi İle İşletilmesinden Doğan Giderlere Katlanma 202
k. Gemiyi İade Etme 203
III. SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ 203
IV. ZAMANAŞIMI 204
C. ZAMAN ÇARTERİ SÖZLEŞMESİ 204
I. TANIMI VE UNSURLARI 205
1. Tanımı 205
2. Unsurları 206
a. Sözleşme Bulunmalı 206
b. Gemi Donatılmış Olmalı 207
c. Geminin Ticari Yönetimi Tahsis Olunana Bırakılmalı 207
d. Ücret Ödenmelidir 207
II. HUKUKİ NİTELİĞİ 207
III. TAHSİS EDENİN BORÇLARI 209
1. Gemiyi Teslim Etmek 209
2. Geminin Teknik Yönetimini Üstlenmek 210
3. Geminin Sigortalarını Yaptırmak 210
4. Gemiyi Donatmak 210
5. Masrafları Karşılamak 210
6. Gemiye Gerekli Erzak ve Levazımatı Temin Etmek 210
7. Geminin Belgelerini Temin ve Muhafaza Etmek 211
IV. TAHSİS EDİLENİN (ÇARTERERİN) BORÇLARI 211
1. Geminin Ticari Yönetimini Üstlenmek 211
2. Giderleri Karşılamak 213
3. Ücreti Ödemek ve Ücretin Teminatı 214
a. Tahsis Ücreti 214
b. Teminat 215
aa. Hapis Hakkı 215
bb. Alacak Rehni 216
cc. Üçüncü Kişilerden Olan Alacaklarla İlgili Hapis Hakkı 216
4. Gemiyi İade Etmek 216
V. ZAMANAŞIMI 217
D. NAVLUN SÖZLEŞMESİ 217
I. GENEL OLARAK 217
II. YABANCILIK UNSURU TAŞIYAN NAVLUN SÖZLEŞMELERİ 218
III. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 220
1. Tanımı 220
2. Hukuki Niteliği 222
IV. TAŞIMA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI VE YÜK İLGİLİLERİ 222
1. Sözleşmenin Tarafları 222
a. Taşıyan 222
aa. Taşıyanın Adamları 223
bb. Fiilî Taşıyan 224
b. Taşıtan 225
2. Yük İlgilileri 226
a. Yükleten 226
b. Gönderilen 227
V. TÜRLERİ 228
1. Yolculuk Çarteri 228
a. Tam Çarter 228
b. Kısmi Çarter 228
2. Kırkambar Sözleşmesi 229
VI. ASIL NAVLUN–ALT NAVLUN SÖZLEŞMESİ 231
VII. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI 233
1. Taşıma İşlemi Taahhüt Edilmiş Olmalıdır 233
2. Taşıma Deniz Yoluyla ve Gemi İle Gerçekleşmelidir 233
3. Eşya Taşıyanın Zilyetliğinde Olmalıdır 234
4. Navlun Ödenmesi Gerekir 234
VIII. ŞEKLİ 235
IX. SÖZLEŞMENİN İFASI 236
1. Teslim Alma 237
2. Yükleme 238
a. Yükleme Yeri 238
b. Yükleme (Starya) Süresi 239
aa. Yükleme Süresinin Hesaplanması 239
bb. Yükleme Süresinden Sayılmayan Haller 241
c. Sürastarya (Demurrage) Süresi 242
d. Sürastaryanın Hukuki Niteliği 244
e. Hızlandırma Primi 245
f. Yükleme Giderleri 245
g. Yüklemenin Hiç Yapılmaması veya Eksik Yapılması 247
aa. Yüklemenin Hiç Yapılmaması 247
bb. Yüklemenin Eksik Yapılması 248
h. Taşıtanın Yüklemeyle İlgili Talimat vermemesi 248
i. Birden Fazla Taşıtan ve Yükleten Bulunması 249
aa. Birden Fazla Taşıtan Bulunması 249
bb. Birden Fazla Yükleten Bulunması 249
3. Yolculuk 249
4. Boşaltma 250
a. Boşaltma Giderleri 250
b. Boşaltma Süresi 250
c. Eşyanın Boşaltılmaması veya Teslim Alınmaması 251
5. Teslim Etme 251
X. TAŞIMA BELGELERİ 252
1. Konişmento 252
a. Tanımı 252
b. Düzenlenmesi 252
c. Türleri 253
aa. Tesellüm Konişmentosu 253
bb. Yükleme Konişmentosu 253
d. Konişmentonun Niteliği 253
e. İçeriği 254
aa. Konişmentoda Yer Alan Kayıtlar 254
bb. Yazıdan Doğan Sorumluluk 257
f. Konişmentonun İşlevleri 257
aa. Taşıyanın Belirlenmesi 257
bb. Taraflar Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi 258
cc. Taşımaya Dair Hükümlerin Tespiti 259
dd. Eşyayı Tanımlayan Bazı Özelliklerin İspatı 259
g. Konişmentolu Yükün Teslim Edilmesi 260
2. Deniz Yük Senedi 261
a. Tanımı 261
b. İşlevi 262
XI. TAŞIYANIN SORUMLULUĞU 263
1. Taşıyanın Sorumluluğuna Dair Düzenlenme 263
a. Lahey/Visby Kuralları 263
b. Hamburg Kuralları 263
c. Rotterdam Kuralları 264
d. TTK Hükümleri 264
2. Başlangıçtaki Elverişsizlikten Sorumluluk 265
a. Denize, Yola ve Yüke Elverişlilik 266
aa. Denize Elverişli Gemi 266
bb. Yola Elverişli Gemi 267
cc. Yüke Elverişli Gemi 268
b. Sorumluluğun Niteliği 268
c. Elverişsizlik Kavramının Nispiliği 269
d. Zarar Kavramı ve İspat Yükü 270
3. Taşıyanın Eşyanın Zıya ve Hasarı veya Geç Tesliminden Doğan Zararlardan Sorumluluğu 271
a. Genel Olarak 271
b. Hasar, Zıya veya Gecikme 273
aa. Hasar 273
bb. Zıya 275
cc. Gecikme 277
c. Bildirim Yükümlülüğü 280
aa. Zıya ve Hasar Halinde 280
bb. Geç Teslim Halinde 281
4. Özel Sorumluluk Halleri 281
a. Başka Gemiye Yükleme ve Aktarmadan Sorumluluk 281
b. İzinsiz Güverteye Yüklemeden Sorumluluk 281
c. Haksız Sapmadan Sorumluluk 283
aa. Takip Edilmesi Gereken Rota 283
bb. Geminin Umulmayan Bir Hâl Nedeniyle Zıyaı 283
cc. Haklı Nedenle Rotadan Sapma 283
XIII. TAŞIYANIN VE FİİLÎ TAŞIYANIN SORUMLULUĞU 283
XIV. SORUMSUZLUK ANLAŞMALARI 284
XV. TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNUN SINIRLANDIRILMASI 285
1. Tanım 285
2. Koli ve Ünite Kavramı 286
3. Sorumluluğunun Sınırlandırabileceği Miktar 286
4. Taşıyanın Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamayacağı Haller 289
a. Eşyanın Cins ve Değerinin Belirtilmesi 289
b. Eşyanın Cins ve Değerinin Kasten Gerçeğe Aykırı Bildirilmesi 289
c. Taşıyanın Kastı ve Pervasızca Sorumluluğunun Bulunması 289
aa. Taşıyanın Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamaması 289
bb. Taşıyanın Adamlarının Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamaması 294
5. Kusurun Belirlenmesi 295
6. Tazminatın Miktarı 295
XVI. TAŞIYANIN SORUMLU OLMADIĞI HALLER 295
1. Mutlak Sorumsuzluk Halleri 295
a. Genel Olarak 295
b. Teknik Kusur 297
c. Yangın 298
d. Denizde Kurtarma 299
2. Muhtemel Sorumsuzluk Halleri 299
3. Mutlak ve Muhtemel Sorumsuzluk Halleri Arasındaki Farklar 301
XVII. TAŞITAN VE YÜKLETENİN SORUMLULUĞU 301
XVIII. TAŞIYANIN HAKLARI 302
1. Taşıyanın Eşya Üzerinde Zilyetlik Kurma Hakkı 302
2. Taşıyanın Maddi Hakları 302
a. Navlun 302
b. Mesafe Navlunu 303
c. Ölü Navlun 304
d. Fesih Tazminatı 304
XIX. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ 305
1. Tarafların Herhangi Bir Sebep Göstermeksizin Sözleşmeyi Feshetmesi 305
2. Tarafların Haklı Nedenle Sözleşmeyi Feshetmesi 305
3. Geminin ve Yükün Zayi Olması Nedeniyle Sözleşmenin Hükümden Düşmesi 307
a. Geminin Zayi Olması 307
aa. Yolculuk başlamadan önce 307
bb. Yolculuk başladıktan sonra 307
b. Yükün Zayi Olması 308
aa. Yolculuk Başlamadan Önce 308
i. Eşya Sözleşmede Ferden Belirlenmişse 308
ii. Eşya, Sözleşmede Tür veya Cinsi İle Belirlenmişse 309
bb. Yolculuk başladıktan Sonra 309
i. Eşyanın Tamamının Zayi Olması 309
ii. Eşyanın Bir Kısmının Zayi Olması 310
XX. TAŞIMA SÖZLEŞMELERİ GEREĞİNCE EMREDİCİ HÜKÜMLER 310
1. Taşıyanın Borç ve Sorumluluklarına İlişkin Emredici Hükümler 310
2. Taşıtan ve Yükletenin Borç ve Sorumluluklarına İlişkin Emredici Hükümler 311
3. Denizde Taşıma Belgelerine İlişkin Emredici Hükümler 311
4. Emredici Hükümlerin İstisnası 312
XXI. ZAMANAŞIMI SÜRESİ VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE 316
E. DENİZ YOLUYLA YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ 320
I. YOLCULARIN TAŞINMASI HAKKINDA ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 321
II. DENİZ YOLUYLA YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 322
1. Tanımı 322
2. Hukuki Niteliği 322
3. Şekli 322
III. SÖZLEŞMENİN TARAFLARI 323
1. Taşıyan ve Fiilî Taşıyan 323
2. Yolcu 323
IV. YABANCILIK UNSURU BULUNMASI 324
V. TAŞIYANIN VE YOLCUNUN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 324
1. Taşıyanın Borç ve Yükümlülükleri 324
a. Yolcunun Gemide Seyahat Etmesi 325
b. Yolcu Bagajının Taşınması 325
aa. Yolcu Bagajı 325
bb. Değerli Eşyanın Taşınması 326
cc. Ölen Yolcunun Bagajı 326
c. Yolcunun Uğradığı Zararlardan Sorumluluk 326
d. Zorunlu Olarak Sigorta Yaptırmak 326
e. Yolcu Taşımayı Zamanında Tamamlamak 327
2. Yolcunun Borç ve Yükümlülükleri 327
a. Taşıma Ücretini Ödemek 327
b. Taşıyanın Hapis Hakkına Rıza Göstermek 327
c. Kaptanın Talimatına Uymak 327
d. Gemiye Zamanında Gelmek 327
e. Bagaj Hakkında Doğru Bilgi Verme Yükümlülüğü 328
f. Bagajın Zıyaı veya Hasara Uğradığının Bildirimi 328
3. Taşıyanın Yolcu Taşıması Dolayısıyla Sorumluluğu 328
a. Taşıyanın Sorumluluk Sınırları 329
aa. Yolcunun Gemi Kazasında Ölmesi veya Yaralanması 329
bb. Yolcunun Gemi Kazası Dışında Ölmesi veya Yaralanması 330
cc. Gemi Kazasında Yolcu Bagajının Zıyaı ve Hasara Uğraması 330
dd. İstemlerin Birleşmesi 331
ee. Sorumluluğu Sınırlandırma Hakkının Kaybı 331
b. Fiilî Taşıyanın Sorumluluğu 332
VI. TAŞIMA SÜRESİ 332
1. Yolcu ve Kabin Bagajı 332
2. Kabin Bagajı 333
3. Diğer Bagaj 333
VII. ZAMANAŞIMI SÜRESİ 333
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – SORUMLULUĞUN SINIRLANMASI
§8. DENİZ ALACAKLARINA VE KİRLİLİĞE KARŞI SINIRLAMA 337
A. DENİZ ALACAKLARINA KARŞI SORUMLULUĞUN SINIRLANMASI 337
I. GENEL OLARAK 337
II. ALACAKLAR 340
1. Sınırlandırmaya Tabi Alacaklar 340
2. Sözleşmenin Uygulama Alanının Genişletilmesi 341
3. Sınırlandırılması Mümkün Olmayan Alacaklar 342
III. SORUMLULUĞU SINIRLAMA HAKKI 343
1. Sınırlama Limitleri 343
a. Ölüm veya Yaralanmadan İleri Gelen Alacaklar Hakkında 344
b. Malvarlığı Zararına İlişkin Alacaklar Hakkında 344
c. Yolcuların Alacakları Hakkında 345
2. Kılavuza Karşı Sınırlama Limitleri 346
IV. KİŞİSEL FON KURULMASI 346
V. SINIRLAMA HAKKININ ORTADAN KALKMASI 348
VI. ÖNCELİK HAKKI 349
VII. DİĞER BAZI SORUNLAR 350
1. Kanuni Halefiyet 350
2. Alacakların Teminatı 351
3. Diğer Alacaklılar 351
4. Faiz 351
B. PETROL KİRLİLİĞİ ZARARININ TAZMİNİNE DAİR ÖZEL HÜKÜMLER 352
I. GENEL OLARAK 352
II. 1992 TARİHLİ SORUMLULUK VE FON SÖZLEŞMELERİNİN UYGULANMASI 353
1. Sözleşmenin Uygulanması İçin Gerekli Şartlar 353
2. Sözleşmenin Uygulama Alanının Genişletilmesi 354
3. Yabancılık Unsuru 355
III. ZARARDAN SORUMLULUK 356
1. Zarardan Sorumlu Olan Kişi 356
IV. SORUMLULUK FONU 357
1. Sorumlu Kişinin Ortaklarının Fon Tesisi 357
2. Sınırlama Hakkının Ortadan Kalkması 358
3. Kılavuza Karşı Dava Açılması 359
4. Halefiyet 359
5. Alacakların Teminatı 360
V. DAVAYA DAİR ÖZELLİKLER 360
1. Görevli Mahkeme 360
2. Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale 360
3. Yargılama ve Takip Giderleri 361
BEŞİNCİ BÖLÜM DENİZ KAZALARI §9. DENİZ KAZALARI 365
A. MÜŞTEREK AVARYA 365
I. GENEL OLARAK 365
II. TANIMI VE UNSURLARI 368
1. Tanımı 368
2. Bulunması Gereken Unsurları 369
3. Müşterek Avarya’nın Hukuki Niteliği 370
4. Türleri 371
5. İkame Masrafları 372
III. DİSPEÇ (DISPATCH) 373
1. Tanımı 373
2. Dispeç Yaptırma Yükümlülüğü 374
a. Dispeçi Yaptıracak Kişi 374
b. Dispeçin Yapılacağı Yer 374
c. Dispeççinin Belirlenmesi 374
d. Dispeç Raporuna İtiraz ve Dispeçin Onaylanması 375
e. Dispeç Raporunun Onaylanması Hakkındaki Kararın Hükmü 376
f. Yurtdışında Yaptırılan Dispeç 376
IV. GARAME PAYLARININ BORÇLULARI VE TEMİNAT 377
1. Garame Paylarının Borçluları 377
2. Teminat 378
3. Müşterek Avarya Paylaştırması 378
a. Olay 379
b. Alacaklı Masa 380
c. Borçlu Masa 382
d. Müşterek Avarya Garame Oranı 383
4. Zamanaşımı 383
B. ÇATMA 383
I. GENEL OLARAK 383
II. ÇATMAYA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN UYGULANMASI 384
1. TTK Hükümlerinin Çatmaya Uygulanması 384
2. Çatmaya Dair 1910 Tarihli Brüksel Sözleşmesinin Uygulanması 385
3. Türk Boğazlarına İlişkin Düzenleme 386
III. ÇATMANIN TANIMI VE TÜRLERİ 388
1. Tanımı 388
2. Hukuki Niteliği 389
3. Çatmanın Türleri 390
a. Kusursuz Çatma 390
b. Kusurlu Çatma 390
aa. Tek Taraflı Kusurlu Çatma 390
bb. İki Taraflı Kusurlu Çatma 391
c. Kıyas Yoluyla Çatma 391
IV. ÇATMA SONUCUNDA TAZMİNİ GEREKEN ZARARLAR 392
1. Maddi Zararlar 392
2. Bedeni Zararlar 394
V. VERİLEN ZARARLARDAN SORUMLU KİŞİLER 395
1. Donatan 395
2. Gemi Adamları 395
3. Kılavuz 396
4. Üçüncü Kişiler 396
VI. ÇATMADAN SORUMLULUK DAVASININ ÖZELLİKLERİ 397
VII. ZAMANAŞIMI 398
C. KURTARMA 398
I. KURTARMA FAALİYETİ 398
1. Genel Olarak 398
2. Kurtarma Faaliyetinin Tanımı ve Hukuki Niteliği 400
a. Tanımı 400
b. Hukuki Niteliği 400
3. Kurtarmanın Unsurları 401
a. Gemi veya Diğer Eşya Tehlikeye Uğramalıdır 401
b. Kaptan veya Malik Makul Bir Şekilde Açıkça Karşı Koymamış Olmalıdır 402
c. Kurtarma Faaliyetinin İfası 402
d. Faydalı Sonuç Alınmalıdır 403
e. Kurtarma Faaliyeti Gönüllü Olmalıdır 403
II. KURTARILACAK EŞYA 403
1. Gemi 403
2. Eşya 403
3. Navlun 404
III. KURTARMA SÖZLEŞMESİ 404
1. Kapsamı 404
2. Kurtarma Sözleşmesinin Değiştirilmesi veya İptali 405
3. Sözleşme İle Değiştirilemeyecek Hükümler 406
IV. TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 406
1. Kurtaranın Yükümlülükleri 406
a. Kurtaran 406
b. Kurtaranın Yükümlülükleri 407
2. Tehlike Altındaki Geminin Maliki ve Kaptanı veya Gemideki Eşyanın Malikinin Yükümlülükleri 407
V. KURTARMA ÜCRETİ VE GİDERLER 408
1. Kurtarma Ücreti ve Kapsamı 408
2. Özel Tazminat 409
3. Kurtarma Ücretinin Belirlenmesi 410
4. Kurtarma Ücretinden Sorumlu Olan Kişiler 411
5. Kurtarma Ücretinin Paylaştırılması 412
a. Kurtaranlar Bakımından 412
b. Gemi Adamlarına ve Kurtaranın Diğer Adamlarına Verilecek Pay 412
VI. TEMİNAT 413
VII. İNSAN KURTARMA 414
VIII. KURTARMA DAVASININ ÖZELLİKLERİ 414
IX. ZAMANAŞIMI 415
ALTINCI BÖLÜM – CEBRİ İCRAYA DAİR ÖZEL HÜKÜMLER
§9. GEMİ ALACAK HAKLARI VE GEMİ ALACAKLARININ CEBRİ İCRASI 419
A. GEMİ ALACAK HAKLARI 419
I. GEMİ ALACAKLISI KAVRAMI 421
1. Gemi Alacaklısı Hakkı Veren Alacaklar 423
a. Gemi Adamı Alacakları 424
b. Ölüm ve Yaralanmadan Kaynaklanan Alacaklar 425
c. Kurtarma Ücreti 426
d. Karantina ve Kılavuzluk İçin Ödenecek Resimler 426
e. Haksız Fiil Alacakları 426
f. Müşterek Avarya Alacakları 427
2. Gemi Alacaklısı Hakkı vermeyen Alacaklar 427
3. Gemi Alacaklısı Hakkının Alacaklıları ve Borçluları 428
II. GEMİ ALACAKLARININ TEMİNAT ALTINA ALINMASI 430
1. Gemi Alacaklısı Hakkının Kapsamı 430
2. Gemi Alacaklısı Hakkına Dair Kanuni Rehin Hakkının Özellikleri 430
a. Temin Ettiği Alacaklar 430
b. Takip Hakkı 430
c. Önceliği ve Sırası 431
aa. Önceliği 431
bb. Sırası 431
3. Kanuni Rehin Hakkının Düşmesi 432
B. DENİZ ALACAKLARININ TAHSİLİ VE CEBRÎ İCRA USULÜ 434
I. İHTİYATİ HACİZ 436
II. DENİZ ALACAKLARININ TAHSİLİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR 437
1. Bir Deniz Alacağı Bulunmalıdır 437
2. Deniz Alacağı Muaccel Olmalıdır 442
a. Vadesi Gelmiş Deniz Alacakları Bakımından 442
b. Vadesi Gelmemiş Deniz Alacakları Bakımından 442
c. Yeniden veya Aynı Alacak İçin İhtiyati Haciz 442
3. Bir Gemi Bulunmalıdır 443
a. Deniz Alacağının Doğumuna Sebep Olan Geminin İhtiyati Haczi 443
b. Deniz Alacağını Teminat Almak İçin Malikin Diğer Gemilerinin Haczi 447
4. İhtiyati Hacze Yetkili Mahkeme Karar vermelidir 447
a. Esas Hakkında Dava Açılmadan Önce 447
aa. Türk Bayraklı Gemiler Bakımından 448
bb. Yabancı Bayraklı Gemiler 448
b. Esasa Dair Dava Açıldıktan Sonra 449
c. İhtiyati Hacze İtiraz Edilmişse 449
d. Tenfiz Davası Hakkında 449
e. Haksız Tedbire Dair Tazminat Davası Hakkında 450
5. Alacaklı Teminat Göstermelidir 450
III. İHTİYATİ HACZİN UYGULANMASI 451
1. Kararı Uygulama Süresi 451
2. Gemiye El Konulması ve Muhafazası 452
a. Geminin Limanda Olması 452
b. Geminin Seferde Olması 454
c. İhtiyati Haczin Kapsamı 454
d. Geminin Serbest Bırakılması 454
aa. Geminin Değerinin Depo Edilmesi 454
bb. İhtiyati Haczin Kaldırılması 455
cc. Tarafların Anlaşması 455
IV. GEMİLERİN CEBRİ İCRA YOLUYLA SATIŞI 455
1. Geminin Türkiye’de Cebri İcra Yoluyla Satışı 455
a. Yabancı Sicile Kayıtlı Gemilerin Satışı İçin Hazırlıklar 456
b. Geminin Satış Prosedürü 457
aa. Satış İlanı 457
bb. Vaktinden Önce Satış 457
cc. Pazarlık Suretiyle Satış 458
c. Satış ve İhalenin Sonucu 458
d. Sıra Cetveli 458
aa. Birinci Sıra 458
bb. İkinci Sıra 459
cc. Üçüncü Sıra 459
dd. Dördüncü Sıra 459
ee. Beşinci Sıra 459
ff. Altıncı Sıra 460
gg. Yedinci Sıra 460
hh. Sekizinci Sıra 460
e. Hapis Hakkı İçin Eşya hakkında Defter Tutulması 460
f. İlamlı İcra 460
g. İlamsız İcra 460
2. Bir Türk Gemisinin Yurtdışında Satılması 461
YEDİNCİ BÖLÜM – DENİZ TİCARETİ SÖZLEŞMELERİNDE KULLANILAN KLOZLAR
§11. ÇARTER PARTİLERE VEYA KONİŞMENTOLARA KONULAN MUHTELİF KLOZLAR (CLAUSES) 465
A. ÇARTER SÖZLEŞMELERİNE KONULAN KLOZLAR 465
I. ÇIPLAK GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİNE (BAREBOAT ÇARTER) KONULAN KLOZLAR 465
1. Demise Klozu 465
2. Time Lost Klozu 466
II. NAVLUN SÖZLEŞMESİNDE YER ALAN KLOZLAR (CLAUSES) 466
1. Cancelling Klozu (Clause) 466
2. Ex Ship X Klozu 466
3. Freight Collect Klozu 466
4. Himalaya Klozu 466
5. Paramaunt Klozu 467
6. General lce Klozu 468
7. ldentity of Carrier Klozu (Demise Klozu) 468
8. Lostnot Lost Klozu 468
9. Reversible Klozu 469
10. Substitution Klozu 469
11. Wharf Klozu 469
12. Cesser Klozu 469
13. WIPON ve WIBON Klozu 469
14. Penalty Klozu (Indemnity Clause) 470
15. Negligence Klozu 470
16. Belli Değil (Unknown) Klozu 470
III. ZAMAN ÇARTERİ SÖZLEŞMESİNE KONULAN KLOZLAR 471
1. Employment Klozu (T/CP) 471
2. Maintainance Klozu 471
3. Retention of Title Klozu 471
4. Off Hire Klozu 471
5. Net Kayıp Zamana İlişkin Klozlar (Net Loss of Time Clauses) 472
6. Bürüt Kayıp Zamana İlişkin Klozlar (Period Clauses) 472
7. Knock–for–Knock Klozu 472
B. MÜŞTEREK AVARYA KLOZLARI (CLAUSES) 472
I. GENERAL AVARAGE KLOZU 472
II. NEW JASON KLOZU 472
III. NEGLIGENCE KLOZU 473
C. ÇATMA KLOZLARI (CLAUSES) 473
I. BOTH TO BLAME COLLISION KLOZU 473
II. SAVAŞ KLOZU (WAR CLAUSE) 474
D. KURTARMA KLOZLARI 475
I. ÖZEL TAZMİNAT KLOZU (SPECIAL COMPENSATION PROTECTION AND INDEMNITY, SCOPIC CLAUSE) 475
EK: 6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU’NUN BEŞİNCİ KİTABI479
KAVRAM DİZİNİ 611