Ceza Hukuku Genel Hükümler (9786253813581)

3. Baskıya Önsöz 7
2. Baskıya Önsöz 8
Önsöz 9
Kısaltmalar 39
Birinci Bölüm
CEZA HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI,
İLKELERİ VE TARİHÇESİ
§ 1. CEZA HUKUKUNA GİRİŞ, CEZA HUKUKUNUN İŞLEVİ, HUKUK DÜZENİ İÇİNDEKİ YERİ VE DİĞER HUKUK DALLARIYLA İLİŞKİSİ 43
I. Suç, Ceza ve Ceza Hukuku 43
II. Ceza Hukukunun İşlevi 52
A. Ceza Hukukunun Toplumsal İşlevi 52
1. Sosyal Bir Olgu Olarak Ceza Hukukunun İşlevi 52
2. Sosyal Bir İşlev Olarak Ceza Hukukuyla Korunan Hukuksal Değer 54
3. TCK’ya Göre Ceza Kanununun Amacı 59
4. Özgürlükçü Ceza Hukukunun Amacı 60
B. Bir Bilim Dalı Olarak Ceza Hukukunun İşlevi 61
C. Ceza Hukuku Genel Hükümler Dersinin İşlevi ve Amacı 65
III. Ceza Hukukunun Hukuk Düzeni İçindeki Yeri ve Diğer Hukuk Dallarıyla İlişkisi 66
A. Kamu Hukuku İçinde Yer Alan Bir Disiplin Olarak Ceza Hukuku 66
B. Ceza Hukukunun Doğrudan Bağlantılı Disiplinler ile İlişkisi 67
1. Ceza Muhakemesi Hukuku ile İlişkisi 68
2. İnfaz Hukuku ile İlişkisi 71
3. Kabahatler Hukuku ile İlişkisi 73
a. Kabahatlerin Suç Olmaktan Çıkarılması Görüşü 73
b. Suç – Kabahat Ayrımı ve Kabahatler Hukuku 75
4. Kriminoloji, Viktimoloji, Kriminalistik ve Adli Tıp ile İlişkisi 78
C. Ceza Hukukunun Diğer Hukuk Dallarıyla İlişkisi 80
1. Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi ile İlişkisi 80
2. Anayasa Hukuku ile İlişkisi 83
3. İdare Hukuku ile İlişkisi 85
4. Devletler Hukuku ile İlişkisi 87
5. Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku ile İlişkisi 90
6. Vergi Hukuku ile İlişkisi 91
§ 2. SUÇ POLİTİKASI VE CEZA HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ 91
I. Suç Politikası ve Ceza Hukukuna Etkisi 91
II. Ceza Hukukunun Temel İlkeleri 93
A. Hukuk Devleti İlkesi 93
B. Kusur İlkesi 97
1. Kusur Kavramının Ceza Hukukundaki Anlamı, Kapsamı ve Dayanağı 97
2. Kusur İlkesi ile İlgili Disiplinlerarası Yaklaşımlar 101
a. Nörobiyolojideki Yaklaşımlar 101
b. Felsefi Yaklaşımlar 104
C. Ceza Hukukunun İkincil (Son Çare/Ultima Ratio) Olma İlkesi 105
D. İnsancıllık (Hümanizm) İlkesi 107
E. Ceza Hukukunun Güvence İşlevi: Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesi 109
1. İlkenin Ortaya Çıkışı ve Çerçevesi 109
2. Ceza Hukukunun Özgürleştirici Niteliği 112
3. Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesinden Çıkan Alt İlkeler 113
a. Yasa Dışındaki Bir Hukuk Kaynağı ile Suç Oluşturma, Kaldırma ve Cezayı Değiştirme Yasağı 114
i. Genel Olarak 114
ii. İdarenin Düzenleyici İşlemiyle Suç ve Ceza Konulması Yasağı 114
iii. Olağanüstü Hâl KHK’leri ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 117
b. Örf ve Âdete Dayanarak Suç ve Ceza Konulması Yasağı (Lex Scripta) 121
c. Belirlilik İlkesi (Lex Certa) 123
d. Kıyas (Analoji) ve Kıyasa Yol Açan Genişletici Yorum Yasağı (Lex Stricta) 131
e. Geçmişe Yürüme Yasağı (Lex Praevia) 136
§ 3. CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI 139
I. Giriş 139
II. Doğrudan Kaynaklar 139
A. Anayasa 139
B. Uluslararası Sözleşmeler 140
C. Kanunlar 140
1. Türk Ceza Kanunu 140
2. Ceza Hukuku Normu İçeren Diğer Yasalar 141
3. TCK ile Diğer Yasalar Arasında Çelişki Olması Hali 142
a. TCK’nın 5. Maddesinin Uygulama Alanı 142
b. TCK’nın 5. Maddesinin Uygulama Zamanı 143
III. Dolaylı (Yardımcı) Kaynaklar 144
A. Mahkeme Kararları 144
B. Örf ve Âdet Kuralları 146
C. Öğreti 147
§ 4. CEZA HUKUKUNDA YORUM 148
I. Antik Retorik ve Hermeneutiğin Bir Alt Disiplini Olarak Yorumlama 148
II. Yorumun Anlamı ve Kıyastan Farkı 149
III. Yorum Yöntemleri 151
A. Gramatik (Sözel/Lafzi) Yorum 151
B. Tarihsel Yorum 152
C. Sistematik Yorum 154
D. Amaca Uygun (Teleolojik) Yorum 154
IV. Yorum Türleri 155
A. Biçimsel Yorum 155
1. Yasama Yorumu 155
2. Yargı Yorumu 157
3. Öğreti Yorumu 158
B. İçeriksel Yorum 159
1. Daraltıcı Yorum 159
2. Genişletici Yorum 162
3. Düzeltici Yorum 163
§ 5. CEZA HUKUKU KURALLARININ UYGULAMA ALANI 163
I. Ceza Hukuku Kurallarının Zaman Bakımından Uygulama Alanı 163
A. Zaman Bakımından Uygulamanın Anlamı 163
B. Yasaların Yürürlüğe Girişi ve Yürürlükten Kalkışı 165
C. Zaman Bakımından Uygulamada Kural 168
D. Geçmişe Yürüme Yasağı 168
E. Failin Lehine Olan Kanunun Geriye Yürümesi 173
1. Kural 173
a. Ceza Yasaları İleriye Doğru Uygulanır 173
b. Failin Aleyhine Sonuç Doğuran Kanun Geriye Etkili Uygulanamaz 173
c. Failin Lehine Sonuç Doğuran Kanun Geriye Etkili Uygulanır 174
d. Araya Giren Kanunun Uygulanması 175
2. Failin Lehine Olan Kanunun Belirlenmesi 176
a. Güvenlik Tedbirlerine İlişkin Kurallar 179
b. Zamanaşımı Kuralları 180
3. Failin Lehine Olan Kanunun Uygulanması 181
F. Süreli ve Geçici Yasalarda Zaman Bakımından Uygulama 183
G. Suçun İşlendiği Zamanın Belirlenmesi 183
a. Ani Suç 184
b. Kesintisiz (Mütemadi) Suç 185
c. Zincirleme (Müteselsil) Suç 186
d. İhmali Suç 187
II. Ceza Hukuku Kurallarının Yer Bakımından Uygulama Alanı 187
III. Ceza Hukuku Kurallarının Kişi Bakımından Uygulama Alanı 187
A. Kişi Bakımından Uygulamanın Anlamı 187
B. İç Hukuktan Doğan İstisnalar 188
1. Cumhurbaşkanı’nın Sorumsuzluğu 188
2. Yasama Bağışıklığı 192
a. Yasama Sorumsuzluğu 193
b. Yasama Dokunulmazlığı 196
i. Genel Olarak 196
ii. Yasama Dokunulmazlığının Uygulanmadığı İstisnai Durumlar 199
C. Uluslararası Hukuktan Doğan İstisnalar 204
1. Diplomasi Dokunulmazlığı 204
a. Genel Olarak 204
b. Diplomasi Dokunulmazlığının Hukuki Niteliği ve Sonuçları 206
c. Konsolos ve Konsoloslukların Hukuki Durumu 207
2. Yabancı Askerlerin Dokunulmazlığı 208
a. Genel Olarak 208
b. Dokunulmazlıktan Yararlanacak Kişiler 208
c. Dokunulmazlığın Kapsamı 208
i. Mutlak Yargı Yetkisi 209
ii. Öncelikli Yargı Yetkisi 209
§ 6. CEZA HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ 211
I. Ceza Hukukunun Tarihine Giriş 211
II. İlkel Ceza Hukuku Dönemi 215
A. Genel Olarak 215
B. İlkel Dönemde Suç 216
C. İlkel Dönemde Cezalandırma 217
1. Öç Alma Usulü ve Sakıncaları 217
2. Öç Alma Usulüne Getirilen Sınırlamalar 218
III. Avrupa Toplumlarında Ceza Hukukunun Gelişimi 220
A. Antik Yunan Hukuku 221
B. Roma Hukuku 225
C. Cermen Hukuku 231
D. Ortaçağ (Kanonik–Kilise) Hukuku 232
E. Müşterek Ceza Hukuku 233
F. Aydınlanma Çağından Günümüze Ceza Hukuku 238
1. Genel Olarak 238
2. Ceza Hukukunda Felsefi Hareketlerin Etkisi – Klasik Okul 239
a. Sözleşmeciler 240
b. Faydacılar 241
c. Adaletçiler 244
d. Karma Görüş – Klasik Okul 245
3. Ceza Hukukunda Deney ve Gözlem – Pozitivist Okul 247
IV. Türk Toplumlarında Ceza Hukukunun Gelişimi 251
A. Cumhuriyet Öncesi Türk Toplumlarında Ceza Hukuku 251
1. Eski Türklerde Ceza Hukuku 251
2. İslamiyet’e Geçişten Sonra Türklerde Ceza Hukuku 252
B. Cumhuriyet Sonrası Türk Toplumunda Ceza Hukuku 254
1. 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu Dönemi 254
2. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Dönemi 254
V. Çağdaş Ceza Hukuku 256
A. XX. Yüzyılda Ceza Hukuku 256
1. Modern Ceza Hukuku – Klasik ve Pozitivist Okulların Sentezi 256
2. Liberal ve Otoriter Rejimlerin Sarkacında Ceza Hukuku 258
B. XXI. Yüzyılda Ceza Hukuku 261
1. Suçla Mücadelede Önleyici Ceza Hukuku ve Düşman Ceza Hukuku Teorisi 263
2. Dijital Dünyanın Yeni Suçluluk Türleri ve Alanları 269
İkinci Bölüm
SUÇ TEORİSİ
§ 7. SUÇ TEORİSİNE GİRİŞ 271
I. Suç Teorisinin İnceleme Yöntemi 271
II. Suç Teorisinin Görevi 274
III. Suç Kavramı ve Suçun Unsurları 277
IV. Davranış Normlarına Uymama: Haksızlık 278
A. Haksızlık Kavramının İçeriği ve Hukuka Aykırılıktan Farkı 279
B. Hareketin Haksızlığı 284
C. Neticenin Haksızlığı 289
D. Değerlendirme ve Görüşümüz 291
§ 8. SUÇUN YAPISINI AÇIKLAYAN TEORİLER 295
I. Klasik Suç Teorisi 298
II. Neo Klasik Suç Teorisi 302
III. Amaçsal (Gai, Finalist) Suç Teorisi 304
IV. Teleolojik Suç Teorisi 307
V. Negatif Suç Unsurları Teorisi (Bütüncül Haksızlık Teorisi) 308
§ 9. SUÇLARIN AMACI: HUKUKSAL DEĞERLERİN KORUNMASI 309
I. Eylemin Haksızlığı ve Korunan Hukuksal Değerin Anlamı 309
II. Suçla Korunan Hukuksal Değerin İşlevi 313
III. Korunan Hukuksal Değerlerin Değişikliğe Uğraması 315
§ 10. TİPİKLİK 319
I. Tipikliğin İşlevi ve Özellikleri 320
A. Suçun Soyut Tanımı Olarak Tipiklik 321
1. Geniş Anlamda Tipiklik 321
2. Dar Anlamda Tipiklik 322
3. Tipikliğin İşlevleri 322
a. Sınırlandırma İşlevi 322
b. Ayırma İşlevi 323
c. Uyarma İşlevi 323
d. Eğitme İşlevi 324
e. Karine İşlevi 324
B. Tipikliğin Yapısı 324
1. Tipikliği Oluşturan Unsurlar 324
2. Tipikliği Oluşturan Unsurların Sınıflandırılması 327
a. Yazılı Olan ve Olmayan Unsurlar 327
b. Betimleyici ve Değerlendirici Unsurlar 328
c. Suçun Yapısal ve Nitelikli Unsurları 330
d. Maddi ve Manevi Unsurlar 330
C. Tipikliğin Hukuka Aykırılıkla İlişkisi 331
D. Tipikliğin Kusurlulukla İlişkisi 333
II. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 335
A. Hareket (Eylem – Fiil) 335
1. Hareketin İçeriği 335
2. Hareketi Açıklayan Teoriler 337
a. Ontolojik (Doğal) Hareket Teorileri 339
i. Nedensel Hareket Teorisi 341
ii. Amaçsal (Final) Hareket Teorisi 345
iii. Sosyal Hareket Teorisi 358
iv. Bireysel (Kişisel) Hareket Teorisi 362
b. Normativist Hareket Teorisi 366
c. Hareket Teorilerine İlişkin Görüşümüz 368
i. Teorilerin Karşılaştırılması ve Görüşümüz 368
ii. Bilimdeki Güncel Gelişmelerin Hareket Teorisine Etkisi ve Hareketteki Amacın Kökeni ile Anlamı 371
iii. Kabul Ettiğimiz Teorilerin Sonuçları 377
3. Hareketin İşlevleri 378
a. Gruplandırma İşlevi 379
b. Tanımlama İşlevi 379
c. Bağlantı İşlevi 379
d. Sınırlama İşlevi 380
i. Hareket Yeteneği ve Kusur Yeteneği Ayrımı 383
ii. Mutlak Kuvvetin Etkisi Altında Yapılan Hareketler 383
iii. Mücbir Sebebin Etkisi Altında Yapılan Hareketler 384
iv. Zorlayıcı Kuvvetin Etkisi Altında Yapılan Hareketler 384
v. Refleks ve Yarı Otomatik (Affekt) Hareketler 385
vi. Hayvanların Hareketleri 386
vii. Bilinç Yokluğunda Yapılan Hareketler 387
4. Hareketin Niteliğine Göre Suçlar 387
a. Tek ve Çok Hareketli Suçlar 387
i. Tek Hareketli Suçlar 387
ii. Çok Hareketli Suçlar 387
aa. Birleşmiş Hareketli Suçlar 388
bb. Bölünebilen Hareketli Suçlar 389
cc. Seçimlik Hareketli Suçlar 390
b. Serbest ve Bağlı Hareketli Suçlar 391
c. Ani ve Kesintisiz (Mütemadi) Hareketli Suçlar 392
i. Genel Olarak 392
ii. Mütemadi Suçlarda Devam Eden Unsur ve Mütemadi Suçun Tanımı 393
iv. Mütemadi Suçlara Bağlanan Sonuçlar ve Özellikli Durumlar 395
5. Hareketsizlik – İhmal: Hareketin Atipik Görünüş Şekli Olarak İhmali Hareket 397
a. İhmali Hareketin Tanımı 397
b. İhmali Hareketin Suç Sistematiği İçindeki Yeri 397
c. İhmali Hareketin ve Suçun Türleri 398
i. Gerçek İhmali Suç 398
ii. Görünüşte (Gerçek Olmayan) İhmali Suç 400
aa. Görünüşte İhmali Suçta Hareketin Niteliği 400
bb. Neticeyi Önleme Yükümlülüğü 402
aaa. Kanundan Kaynaklanan Garantörlük Statüsü 403
bbb. Sözleşmeden Kaynaklanan Garantörlük Statüsü 403
ccc. Ön Gelen Tehlikeden Kaynaklanan Garantörlük Statüsü 406
iii. Görünüşte İhmali Suçlar Sınırlı Sayıda Mıdır? 408
iv. Görünüşte İhmali Suça Teşebbüs 409
aa. Teşebbüs Mümkün Müdür? 409
bb. Teşebbüs Ne Zaman Başlamış Kabul Edilir? 411
v. İhmali Davranışın Ceza Politikasına ve Yaptırım Teorisine Etkisi 412
vi. İhmali ve İcrai Hareket Arasındaki Ayrım: Sınır Olaylar 413
aa. Tipiklik Kapsamında Ele Alınan Yaklaşımlar 415
aaa. Normatif Yaklaşım Olarak Kınanabilirliğin Odağı 415
bbb. Natüralist Ontolojik Yaklaşım 416
bb. İçtima Çözümü 417
cc. Görüşlerin Taksirli Suçlarda Yetersizliği 417
dd. Taksir ve İhmal Kavramlarının Karıştırılması 418
ee. Yargıtay’ın Yaklaşımı 418
ff. Öğretide Benzer Yaklaşımlar 420
gg. Taksir ve İhmalin Eşit Kabul Edilmemesi Konusundaki Görüşümüz 420
hh. Genel Hükümler Kapsamında Açık Bir Düzenlemeye İhtiyaç Olması 421
B. Netice 424
1. Suçun Bağımsız Bir Unsuru Olarak Netice 424
2. Neticenin İşlevleri 425
3. Suçların Neticeye Göre Ayrımı ve Sınıflandırılması 427
a. Sırf Hareket Suçu – Neticeli Suç Ayrımı 427
b. Zarar Suçu – Tehlike Suçu Ayrımı 428
i. Zarar Suçu ve Tehlike Suçu Kavramları 428
ii. Tehlike Suçlarının Kendi İçerisinde Sınıflandırılması: Soyut Tehlike Suçu – Somut Tehlike Suçu Ayrımı 429
c. Kalkışma (Teşebbüs) Suçları 433
C. Nedensellik (İlliyet) Bağı 435
1. Nedensellik Bağını Açıklayan Teoriler 438
a. Şart (Şartların Eşdeğerliliği) Teorisi 439
i. Şart Teorisinin, “Olmasaydı Olmazdı” (Condictio Sine Qua Non) Formülü ile Uygulanması 439
ii. Şart Teorisinin Uygulanmasında Bilimsellik: Kanuni Şart Formülü 443
b. Şart Teorisini Sınırlamak Amacıyla Üretilen Teoriler 447
i. Uygun Neden Teorisi 448
ii. Hukuki Önem (İlgi) Teorisi: Şart Teorisinin Tipe Uygunlukla Sınırlandırılması 451
iii. Etkin Neden Teorisi 452
2. Nedensellik Problemleri 453
a. Alternatif (Çift) Nedensellik 453
b. Kümülatif (Biriken) Nedensellik 455
c. Öne Geçen Nedensellik 457
d. Varsayılan (Hipotetik) Nedensellik 458
e. Alternatif Nedenselliğin Özel Bir Görünümü: Kurul Halinde Verilen Kararlarda Üyelerin Sorumluluğu 460
f. İhmali Harekette Nedensellik 461
3. Objektif İsnadiyet 464
a. Genel Olarak İsnadiyet ve Sübjektif İsnadiyet Kavramları 464
b. Objektif İsnadiyet Öğretisinin İşlevi 466
c. Objektif İsnadiyet Öğretisinin Çerçevesi 467
c. Objektif İsnadiyeti Kaldıran Haller 472
i. Hukuken Yasaklanmış (Kınanabilir) Bir Riskin Yaratılmadığı Haller 472
aa. İzin Verilen Risk 473
bb. Bir Riskin Hukuken Önem Taşımayacak Ölçüde Artırılması 478
cc. Riskin Azaltılması 481
ii. Neticenin Yaratılan Riskten Kaynaklanmadığı ve Failin Hakimiyetinin Ortadan Kalktığı Haller 484
aa. Neticenin Atipik Nedensel Süreç (Bir Doğa Olayı, Tesadüf) Nedeniyle Gerçekleştiği Haller 485
bb. Neticenin Mağdurun Hareketi Nedeniyle Gerçekleştiği Haller (Mağdurun Üstlenmesi) 487
cc. Neticenin Üçüncü Bir Kişinin Hareketi Nedeniyle Gerçekleştiği Haller (Üçüncü Kişinin Üstlenmesi) 491
aaa. Uygun İsnadiyet İlişkisi Teorisi 493
bbb. İsnadiyet İlişkisinin Kesilmesi Teorisi 494
ccc. Sınırlı Sorumluluk Teorisi (die Theorie der begrenzten Verantwortungsbereiche) 494
iii. Normun Koruma Amacına (Alanına) Girmeyen Haller 497
iv. Objektif İsnadiyeti Kaldıran Özellikli Durumlar 499
aa. Yükümlülüğe Aykırılık Bağlantısının Bulunması Gereken Haller (Hukuka Uygun Varsayılan Nedensellik Halleri) 499
bb. Güven İlkesi 501
d. Objektif İsnadiyetin Kaldırılmasına Bağlanan Cezai Sonuçlar 502
4. Görüşümüz ve Düşüncemiz 505
D. Fail 506
1. Suçu İşleyen Kişi Olarak Fail 506
2. Özgü (Mahsus) Suç 507
a. Gerçek Özgü Suç 508
b. Görünüşte Özgü Suç 509
c. Bizzat Fail Tarafından İşlenebilen Suç 510
3. Tüzel Kişilerin Suçun Faili Olup Olamayacağı Sorunu 510
a. Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğunun Esasını Açıklayan Teoriler 512
i. Varsayım Teorisi 512
ii. Gerçeklik Teorisi 512
b. Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğunun Genel İlkeleri Bakımından Değerlendirilmesi 513
i. Cezaların Şahsiliği İlkesi Açısından Tüzel Kişilerin Sorumluluğu 513
ii. Kusur İlkesi Açısından Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğu 514
iii. Hareket Teorisi Açısından Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğu 515
c. Değerlendirme ve Görüşümüz 516
E. Mağdur 519
1. Mağdur Kavramı 519
2. Mağdur – Suçtan Zarar Gören Ayrımı 520
3. Belli Bir Mağduru Olmayan Suçlar 520
F. Suçun Konusu 523
G. Suçun Nitelikli Unsurları 524
1. Nitelikli Unsur Kavramı 524
2. Nitelikli Unsurların Çeşitleri 525
a. Harekete İlişkin Nitelikli Unsurlar 526
i. Hareketin İşleniş Tarzına Göre Nitelikli Unsurlar 526
ii. Hareketin İşlediği Yer ve Zamana Göre Nitelikli Unsurlar 527
iii. Hareketin İşlenişindeki Amaca veya Saike Göre Nitelikli Unsurlar 527
b. Fail ya da Mağdur Sıfatına İlişkin Nitelikli Unsurlar 528
i. Faile Göre Nitelikli Unsurlar 528
ii. Mağdura Göre Nitelikli Unsurlar 528
iii. Fail ile Mağdur Arasındaki İlişkiye Göre Nitelikli Unsurlar 529
c. Suçun Konusuna İlişkin Nitelikli Unsurlar 529
III. Tipikliğin Manevi (Sübjektif) Unsuru 530
A. Kast 535
1. Genel Olarak Kast Kavramı ve Unsurları 535
2. Kasttaki Bilmenin Neleri Kapsayacağı Sorunu 538
3. Kastı Açıklayan Teoriler 542
a. Tasavvur Teorisi 542
b. İrade Teorisi 544
c. Karma Teori: Bilinç ve İrade Teorisi 545
d. Değerlendirme ve Görüşümüz 546
4. Amaç – Saik Unsuru 549
5. Kastın Türleri 551
a. Doğrudan Kast 551
b. Olası (Gayri Muayyen) Kast 555
i. Tasavvur Teorileri: İmkân (Olanak) Teorisi ve Olasılık Teorisi 557
ii. İrade Teorileri: Kayıtsızlık Teorisi ve Kabullenme Teorisi 559
iii. Değerlendirme ve Görüşümüz 560
iv. Olası Kastta Özel Durumlar 561
6. Kastın Özel Görünüş Biçimleri 564
a. Ani Kast–Tasarlama Kastı 564
b. Gecikmiş Neticenin Gerçekleşmesi (Dolus Generalis / Weber Kastı) 569
i. Tamamlama Görüşü 570
aaa. Hareket Görüşü 571
bbb. Nedensellik Görüşü 571
ii. Teşebbüs Görüşü 571
iii. Uygunluk Görüşü 572
iv. Failin Planını Gerçekleştirmesi Görüşü 574
v. Görüşümüz 574
vi. Ters Dolus Generalis Olayları 575
c. Alternatif Kast – Kümülatif Kast 577
7. Kastın Aranacağı Zaman 579
B. Taksir 583
1. Kavram Olarak Taksir 583
2. Taksirin Hukuki Yapısına Dair Görüşler ve Sonuçları 586
a. İkili Özen Yükümlülüğünün İhlali Olarak Taksirli Suç 586
b. Haksızlık ve Kusurluluktan Oluşan Yapısıyla Taksirli Suç 588
i. Klasik (Nedensel) Teori 590
ii. Neo–Klasik Teori 591
iii. Modern Öğreti 591
3. Taksirli Suçların Sistematiği ve Unsurları 593
a. Hareket 594
b. Neticeye Sebebiyet Verme 595
c. Objektif Özen Yükümlülüğünün İhlali 598
i. Objektif Özen Yükümlülüğünün İçeriği ve Ölçütü 598
ii. Özen Yükümlülüğünün Sınırlandırılması 599
4. Neticenin Objektif İsnat Edilebilirliği 601
a. Neticenin Objektif Öngörülebilirliği 602
b. Yükümlülüğe Aykırılık Bağı 602
c. Normun Koruma Alanı 605
d. Objektif İsnadiyet Alanında Ortaya Çıkan Problemler 605
i. Mağdurun Eklenen Davranışı (Sorumluluk Gerektirmeyen Kendine Zarar Verme ya da Kendini Tehlikeye Sokma) 606
ii. Kasıtlı ya da Kusurlu Üçüncü Kişinin Araya Girmesi 609
iii. Failin Taksirli Davranışına Bir Başkasının Taksirli Davranışının Eklenmesi 612
5. Taksirli Suçlarda Kusur 612
a. Objektif Özen Yükümlülüğünün Bilinebilirliği ve Yerine Getirilebilirliği 614
b. Özen Yükümlülüğüne Uymanın Failden Beklenebilirliği 615
6. Taksirin Türleri 616
a. Basit Taksir 616
b. Bilinçli Taksir 616
7. Taksirli Suçlarda Kişisel Cezasızlık Sebebi ve Cezada İndirim Yapılmasını Gerektiren Kişisel Sebep 619
C. Kast–Taksir Kombinasyonları: Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 620
1. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçun Yapısı ve Unsurları 623
a. Neticenin Objektif Yüklenebilirliği 628
b. Neticenin Sübjektif Yüklenebilirliği 629
2. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçta Ortaya Çıkan Problemler 631
a. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçta Teşebbüs Sorunu 631
i. Failin Temel Suç Tipine Teşebbüs Etmesi Ancak Taksirle Özel Neticenin Gerçekleşmesine Sebep Olması 632
ii. Failin Ağırlaşmış Neticeye Teşebbüs Etmesi 635
iii. Temel Suçun Teşebbüs Aşamasında Kalması ve Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Halin Olmaması 636
b. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlara İştirak Sorunu 637
§ 11. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU 639
I. Hukuka Aykırılık Kavramı 639
A. Tanım ve Biçimsel – İçeriksel Hukuka Aykırılık Ayrımı 639
B. Yasak Normu – İzin Normu İlişkisi 641
C. Suçun Yapısında Hukuka Aykırılığın Yeri 643
D. Hukuka Aykırılık – Kusurluluk İlişkisi 644
E. Hukuka Aykırılığın İçeriği 646
F. Tipiklik, Hukuka Aykırılığın Karinesidir 646
G. Hukuka Aykırılık Tüm Hukuk Düzeni Açısından Yapılan Bir Değerlendirmedir 647
H. Hukuka Aykırılık – Haksızlık İlişkisi 652
II. Hukuka Aykırılığın Bazı Suç Tiplerinde Özellikle Belirtilmesinin İşlevi 653
A. Genel Olarak 653
B. Hukuka Özel Aykırılık Görüşü 654
C. Eylemin Genelini Değerlendiren Unsurlar Öğretisi ve Bu Ayrıma Dayalı Çözüm 654
D. Bu İfadelerin İşlevsiz Olduğunu İleri Süren Görüş 657
E. Değerlendirme ve Görüşümüz 657
III. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Manevi (Sübjektif) Unsuru: Fail Hukuka Uygun Davrandığını Bilerek Hareket Etmelidir 660
IV. Türk Ceza Hukukunda Yer Alan Hukuka Uygunluk Nedenleri 665
A. Görevin Yerine Getirilmesi 671
1. Kanun Hükmünü Yerine Getirme 671
2. Amirin Hukuka Uygun Emrinin İfası 675
B. Meşru Savunma 676
1. Genel Olarak 676
2. Meşru Savunmanın Hukuki Niteliği 677
3. Meşru Savunmanın Şartları 683
a. Saldırıya İlişkin Şartlar 683
i. Bir Saldırı Bulunmalıdır 683
ii. Saldırı Hukuka Aykırı Olmalıdır 687
iii. Saldırı Bir Hakka Yönelik Olmalıdır 694
iv. Halen Mevcut, Gerçekleşmesi ya da Tekrarı Muhakkak Bir Saldırı Olmalıdır 698
b. Savunmaya İlişkin Şartlar 703
i. Savunmada Zorunluluk Bulunmalıdır 703
ii. Savunma Saldırıya ve Saldırgana Karşı Yapılmalıdır 705
iii. Savunma ile Saldırı Arasında Orantı Olması 707
4. Üçüncü Kişi Yararına (Yardımcı) Meşru Savunma 714
a. İnsan Yararına Meşru Savunma 714
b. Devlet Yararına Meşru Savunma 718
c. Hayvan Yararına Meşru Savunma 721
C. Hakkın Kullanılması 722
1. Savunma Dokunulmazlığı 724
2. İfade Özgürlüğü 725
a. Kavram 725
b. İfade Özgürlüğünün İçeriği 726
c. İfade Özgürlüğünün Anlamı ve Uygulaması 727
d. İfade Özgürlüğünün Kullanılması 728
g. Ceza Hukuku Bakımından Önemi 728
D. İlgilinin Rızası 730
1. Genel Olarak 730
2. Hukuki Niteliği 732
3. Rızanın Geçerli Olması İçin Gereken Şartlar 733
a. İlgili Kişinin Bu Konuda Serbestçe Tasarruf Hakkına Sahip Olması Gerekir 734
i. Tasarruf Hakkının Olduğu ve Olmadığı Durumlar 734
ii. Ötenazi 737
b. İlgili Kişi Rıza Göstermeye Ehil Olmalıdır 739
c. Rıza Açıklamasının Yapılış Şekli 741
4. Varsayılan Rıza 741
5. Hipotetik Rıza 742
E. Yükümlülüklerin Çatışması 743
§ 12. KUSURLULUK 746
I. Kavram, Suç Teorisindeki Yeri ve Kusurluluğun Temeli 746
A. Kavram: Kusur – Kusurluluk İlişkisi 746
B. Kusurluluğun Suç Teorisindeki Yeri ve İşlevi 747
C. Kınanabilirliğin Temeli Olarak Seküler Ahlak 749
D. Kınanabilirliğin Haksızlık Bilinciyle İlişkisi 753
II. Failin Kınanabilirliğine İlişkin Bir Değer Yargısı 754
II. Kusuru Açıklayan Teoriler 757
A. Psikolojik Kusur Teorisi 757
B. Normatif Kusur Teorisi 759
C. Finalist Görüş 761
III. Kusurun Unsurları 763
A. Kusur Yeteneği 763
B. Haksızlık Bilinci 765
C. Beklenebilirlik 767
IV. Taksirli Suçlarda Kusurluluk 767
V. Kusuru Etkileyen Nedenler 767
A. Kusuru Kaldıran veya Azaltan Nedenler 769
1. Yaş Küçüklüğü 770
a. Birinci Grup Yaş Küçüklüğü: 12 Yaşını Tamamlamamış Çocuklar 771
b. İkinci Grup Yaş Küçüklüğü: 12 Yaşını Tamamlamış 15 Yaşını Tamamlamamış Çocuklar 773
c. Üçüncü Grup Yaş Küçüklüğü: 15 Yaşını Tamamlamış 18 Yaşını Tamamlamamış Çocuklar 775
2. Akıl Hastalığı 776
a. Akıl Hastalığının Kusur Yeteneğine Etkisini Belirleyen Sistemler 777
i. Biyolojik Sistem 777
ii. Psikolojik Sistem 777
iii. Karma Sistem 778
b. TCK’da Akıl Hastalığının Kusura Etkisi 778
3. Sağır ve Dilsizlik 781
4. Geçici Nedenler, Alkol veya Uyuşturucu Madde Etkisinde Bulunma 782
a. Geçici Neden Kavramı 782