Cana Gelen Zararlarda Tazminatın Ölçüsü (9789750288319)

İkinci Baskıya Önsöz V
Birinci Baskının Önsözü VII
Birinci Bölüm
CAN ZARARLARININ HUKUKSAL VE
EVRENSEL DEĞERLENDİRMESİ
I– CAN ZARARLARI 1
1– Can zararları bir insan hakları sorunudur 1
2– Devletin güvenli ve sağlıklı bir yaşam ortamı yaratma yükümlülüğü 2
3– Zarar ve can zararı kavramı 3
4– Can zararı–mal zararı ayrımının gerekliliği 4
II– CAN ZARARLARININ TÜRLERİ 6
1– Beden bütünlüğüne verilen zararlar 6
2– Öldürülen kişinin yakınlarının tazminat isteme hakları 7
III– GEÇMİŞTEN BUGÜNE CAN ZARARLARININ GİDERİMİ 8
1– Geçmişten bugüne can zararları 8
2– İnsan zararları konusunda tarihsel gelişim ve insanın doğası gözardı edilemez. 10
3– Makine–insan anlayışı sona erdirilmelidir 15
İkinci Bölüm
CAN ZARARLARININ TAZMİNAT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
I– HUKUK VE YASALAR 19
1– Can zararlarında tazminat isteminin hukuksal dayanakları 19
2– Tazminat hesaplarına uygulanacak yasalar 20
3– İnsan zararlarının tazminat olarak değerlendirmesi bir “hukuk” sorunudur. 21
4– İnsan zararları farklı bir hesaplamayı gerektirmektedir. 21
5– Tazminat hesaplarında temel ölçü, formüller değil, hukuksal gerekçelerdir. 23
II– TAZMİNAT HESAPLAMA İLKELERİ 24
1– Haksız eylemlerde zarar başlangıcı olay tarihidir. 24
2– Gerçek belli iken varsayımlara dayanılamaz 24
3– Tazminat, yaşam sürelerinin sonuna kadar hesaplanmalıdır. 25
III– TAZMİNAT HESABININ UNSURLARI 25
1– Hesap unsurlarının önemi 25
2– Hesap unsurlarının zarar türlerine göre sıralaması 26
IV– OLAY VE KUSUR DEĞERLENDİRMESİ 27
1– Hukuka aykırı olay 27
2– Sorumluların belirlenmesi ve kusur değerlendirmesi 27
3– Nedensellik bağının belirlenmesi 28
V– ZARAR SÜRELERİNİN BELİRLENMESİ 29
1– Genel olarak 29
2– Yaşam tabloları ve yaşam süreleri 29
3– Aktif dönem zarar süreleri 29
4– Pasif dönem zarar süreleri 30
5– Çalışmayan ve kazancı olmayan kişiler yönünden aktif–pasif dönem ayrımının söz konusu olmaması 31
6– Destekten yoksunlukta ve beden gücü kayıplarında zarar süreleri 31
Üçüncü Bölüm
CAN ZARARLARINDA SORUMLULUK VE SORUMLULAR
I– GENEL OLARAK 33
II– CEZA SORUMLULUĞU 33
1– Kasıtlı ve taksirli suçlar 33
2– Taksirli suç türleri 34
3– Ceza Yasası’nda suç türleri 35
III– HUKUK SORUMLULUĞU 36
1– Tazminat sorumluluğu 36
2– Kusur sorumluluğu 36
3– Kusursuz sorumluluk 36
Dördüncü Bölüm
ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA ZARAR GÖRENLERİN HAKLARI
I– YASALAR VE TANIMLAR 41
1– Türk Borçlar Kanunu hükümleri 41
2– Önceki Borçlar Kanunu hükümleri 43
3– Karayolları Trafik Kanunu 44
4– Ortaklaşa sorumlulukta sorumlu tipleri 45
5– Ortaklaşa sorumlulukta kavram arayışı 45
6– İki sorumluluk türü arasındaki farklar 46
II– ORTAKLAŞA SORUMLULUKLARIN İNCELENMESİ 48
1– Birden çok kişinin birlikte bir zarara neden olmaları 48
2– Aynı zarardan birden çok kişinin değişik hukuksal nedenlerle ortak sorumluluğu 51
III– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA ALACAKLININ SORUMLULUKLARI 53
1– Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır. 53
2– Alacaklının, aynı zarardan, değişik hukuksal nedenlerle, ortak sorumlulardan biri hakkında feragati farklı sonuçlar doğurur. 54
3– Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesinin etkileri 55
IV– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA DIŞ İLİŞKİ – İÇ İLİŞKİ 56
1– Genel olarak 56
2– Dış ilişki 56
3– İç ilişki 61
V– İŞ KAZALARINDA ORTAKLAŞA SORUMLULUK 68
1– Ortaklaşa sorumlulukta Sosyal Güvenlik Kurumu’nun rücu hakkı 68
2– Hesaplama örnekleri 69
VI– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA KUSUR DEĞERLENDİRMESİ 70
1– Zarar görenin kusuru yoksa, sorumlular arasındaki kusur oranlarının ayrıntılarıyla belirlenmesi gerekmez. 70
2– Ortaklaşa sorumluların ayrı ayrı zararın tamamından sorumlu tutulmaları gerekirken, kusur oranlarına göre tazminat ödenmesine karar verilmesinin yanlış olduğuna ilişkin karar örnekleri: 72
3– Sigorta şirketlerinin, sigortalısının kusuruna göre değil, ortaklaşa sorumluluk kurallarına göre tazminat ödeme yükümlülüğü 75
VII– İÇ İLİŞKİDE RÜCUNUN KAPSAMI VE ZAMANAŞIMI 76
1– Türk Borçlar Kanunu 73. maddesine göre rücu zamanaşımı 76
2– Dönme (rücu) hakkı ve koşulları 76
3– Dönme (rücu) hakkının kapsamı 77
4– Rücu edilebilecek miktar 78
5– Dönme (rücu) hakkının kaybedilebileceği durumlar 79
6– Ortaklaşa sorumlulukta zamanaşımının kesilmesi 80
7– Karayolları Trafik Kanunu’na göre rücuda zamanaşımı 81
Beşinci Bölüm
CAN ZARARLARINDAN DEVLETİN SORUMLULUĞU
I– DEVLETİN SORUMLULUĞU 83
1– Hukuk Devleti ilkesi ve Anayasa hükümleri 83
a) Devletin (idarenin) sorumluluğu 83
b) Devletin (idarenin) zararı ödeme yükümlülüğü 84
2– İdarenin sorumluluğunun özellikleri 84
3– İdarenin sorumluluk nedenleri ve sorumluluk türleri 85
II– DEVLETİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 86
1– Genel olarak 86
2– Güvenli ve sağlıklı yaşam koşulları oluşturma yükümlülüğü 88
3– Can ve mal güvenliğini sağlama yükümlülükleri 89
4– Şiddet ve terör olaylarına karşı önlem alma yükümlülükleri 91
5– Kamu gücünün ve yetkisinin yasalara uygun kullanılması yükümlülüğü 91
6– Devletin, gözaltındaki kişilere, tutuklu ve hükümlülere kötü davranılmasını, işkence ve eziyet edilmesini önleme yükümlülüğü 93
7– Devletin, kadınlara şiddet ve cinayet olaylarını önleme yükümlülüğü 94
8– Devletin, çocukları koruma yükümlülüğü 100
9– Yaşlıların korunması yükümlülüğü 102
10– Devletin doğal afetlere karşı önlem alma yükümlülüğü 104
11– Devletin çevreyi koruma yükümlülüğü 105
Altıncı Bölüm
TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ OLARAK KUSUR
I– KUSUR 109
1– Tazminat ölçüsü olarak kusur 109
2– Dava şartı olarak kusur ve sorumluluk 109
3– Sorumluluk kavramı 111
4– Kusur ve sorumluluk oranlarının belirlenmesi 112
II– KUSUR VE SORUMLULUK TÜRLERİ 113
1– Ceza Yasası’nda suç türleri 113
3– Kusur ve zarar ilişkisi 116
4– Kusur incelemesinde sıra 117
III– HUKUK MAHKEMESİNDE KUSUR İNCELEMESİ 117
1– Genel olarak 117
2– Tazminat davalarında kusurun belirleyici işlevi 118
3– Kusur incelemesi için gerekli belgeler ve bilgiler 118
a) Olay tutanakları 118
b) C. Savcılığı Soruşturma dosyasındaki belgeler 119
c) Ceza mahkemesi dosyasındaki belgeler ve duruşma tutanakları 119
ç) Tanıklar 119
d) Kusur oranlarını etkileyebilecek başka kanıtlar 119
4– Tazminat davalarında kusur belirlemede ölçü “nedensellik bağı”dır. 120
5– Bilirkişi seçimi ve raporların değerlendirilmesi 120
6– Raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi gerekliliği 123
7– Keşif yapılmasını gerektiren durumlar 123
8– Ceza davasındaki bilirkişi raporlarının dikkate alınmasını gerektiren durumlar 124
9– Hukuk hâkiminin, ceza davasındaki bilirkişi raporu ile bağlı olmadığı durumlar 125
10– Ceza davasının sonucu beklenmeli midir? 125
11– Raporlara itirazların incelenmesi ve değerlendirilmesi 127
12– Zarar görenin kusuru yoksa, sorumlular arasındaki kusur paylaşımının ayrıntılarıyla belirlenmesi gerekmez. 130
13– Tek yanlı trafik kazalarında da bilirkişi incelemesine gerek yoktur. 131
14– Zincirleme kazalarda kusur değerlendirmesi 131
15– Kaza teknik arıza sonucu meydana gelmişse 133
16– Araçtaki üretim ve onarım hatalarından kaynaklanan trafik kazaları 133
IV– İŞ KAZALARINDA KUSUR VE SORUMLULUK 133
1– İş kazasında sorumlular 133
2– İşverenin sorumluluğu ve önlem alma yükümlülükleri 133
3– İşveren sorumluluğunun hukuksal niteliği 135
4– İş kazasında kusur incelemesi 136
Yedinci Bölüm
ÖLÜM NEDENİYLE DESTEKTEN YOKSUNLUĞUN TAZMİNAT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
I– GENEL OLARAK 139
1– Öldürülen kişinin yakınlarının tazminat isteme hakları 139
2– Yaşam gerçekleri ve insanın doğası gözardı edilmemelidir. 140
3– Yaşam gerçekleri 142
4– Ülkemizin toplum yapısı ve yaşam biçimleri 144
II– ÖLÜMÜN YOL AÇTIĞI ZARAR KAVRAMI 146
1– Genel olarak zarar kavramı (Yerleşik görüş) 146
2– Ölümün yol açtığı zarar nedir ve kimlerin zararıdır ? 147
3– Yargıtay kararlarına göre destekten yoksun kalanların zararı 149
III– DESTEKTEN YOKSUNLUĞUN PARASAL DEĞERLENDİRMESİ 150
1– Destekten yoksunlukta tazminatın ölçüsü 150
2– Desteğin ölümüyle yoksun kalınan ne ise, tazminatın ölçüsü o olacaktır. 151
3– Destek çalışarak kazanç elde eden biriyse, tazminatın ölçüsü 152
4– Yardım ve hizmet ederek desteklikte parasal ölçü 153
5– Gelecekte destek olacaklarda parasal ölçü 153
6– Destekten yoksunlukta iki temel ölçü 153
7– Tazminat hesabına katılamayacak olan edinimler 154
IV– DESTEKLİĞİN PARASAL ÖLÇÜSÜNE İLİŞKİN KARARLAR 156
1– Desteğin bedeni ve fikri çalışması 156
2– Yaşlıların destekliğinde parasal ölçü 159
3– Öğrenci iken ölen desteğin tazminat hesabına esas kazancının belirlenmesi 160
4– Destekten yoksunlukta pasif dönem hesabı yapılacağına ilişkin kararlar 162
Sekizinci Bölüm
TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ OLARAK DESTEKTEN YOKSUNLUK SÜRELERİ
I– GENEL OLARAK 165
1– Eşlerin birbirlerine destekliğinde süre 165
2– Çocukların destekten yoksunluğunda süre 165
3– Çocukların ana babalarına destekliğinde süre 165
4– Hesaplama başlangıcı, destekten yoksun kalanların olay tarihindeki yaşlarıdır. 166
II– YAŞAM VE ZARAR SÜRELERİNİ BELİRLEME YÖNTEMİ 166
1– Yaşam tabloları 166
2– Yaşam (zarar) sürelerini belirleme tarihi 167
III– DESTEKTEN YOKSUNLUK SÜRELERİ 168
1– Eşlerin birbirlerine destekliğinde süreler 168
2– Çocukların destekten yoksunluk süreleri 170
3– Ana babaların destekten yoksunluk süreleri 172
4– Kardeşlerin destekten yoksunluk süreleri 173
Dokuzuncu Bölüm
TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ OLARAK DESTEK PAYLARI
I– PAYLAR NASIL BELİRLENMELİDİR 175
1– Kişilerin birbirlerine destekliği, mirasçılıktan bağımsız olduğu için, destek payları ile miras payları birbiriyle karıştırılmamalıdır. 175
2– Destek paylarının, Sosyal Güvenlik Kurumlarının gelir bağlama oranlarına göre belirlenmesi doğru değildir. 176
3– Yardım ve hizmet ederek destekliğin ölçüsü, sosyal güvenlik kurumlarının gelir bağlama oranlarıyla belirlenemez. 177
4– Destek payını belirlemede en doğru yöntem, ölenin kazançlarının tamamı (100) kabul edilerek paylaştırma yapılmasıdır. 178
5– Özetlersek: 179
II– DESTEK PAYLARINA İLİŞKİN GÖRÜŞLER 179
1– Yöntem ve ölçü ne olursa olsun, her tür hesaplama “varsayıma dayalı” olacaktır. 179
2– Birlikte yaşayanlar arasında paylaştırma diye bir şey yoktur. 180
3– Ancak, tazminat hesabı için bir paylaştırma ölçüsü bulmak zorunludur. 181
4– Paylaştırmada yanlış yöntemler 181
5– Doğru görüşler 182
III– DESTEK TÜRLERİNE GÖRE PAYLAŞTIRMA 183
1– Eşler arasındaki paylaşım eşit olmalıdır. 183
2– Çocukların payları 184
3– Desteğin ana babasının payları 184
4– Evli olarak ölen desteğin eş ve çocukları ile ana babasının payları 185
IV– DESTEK PAYLARINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 186
1– Sosyal Sigorta gelir bağlama oranlarına göre paylaştırma yapılacağına ilişkin, bugün geçerliğini yitirmiş iki yanlış karar örneği: 187
2– Destek payları belirlenirken, dava açmamış olanların paylarının gözönünde bulundurulacağına ilişkin Yargıtay kararları 188
3– Destekten çıkanların payları, kalanların paylarına eklenecektir. 190
4– Genç yaşta ölen desteğin, ilerde evlenip eş ve çocuklara sahip olma olasılığı, anne ve babanın tazminatı hesaplanırken gözönünde bulundurulmalıdır. 191
V– DESTEK PAYLARI KONUSUNDA YENİ KARARLAR 192
1– Bekar olarak ölen desteğin ana babasının destek payları 192
2– Evli ve çocuklu desteğin, davacı olmayan anne ve babasına pay ayrılması gerekeceği görüşünü yanlış buluyoruz. 193
3– Destek payları belirlenirken, dava açmamış olanların paylarının gözönünde bulundurulmasından neyin anlaşılması gerektiği hakkında 195
4– Destekten çıkanların paylarının kimlere ekleneceği hakkında 195
VI– PAYLAŞTIRMA ÖNERİLERİ 196
1– Paydalar eşit olmalı, açıkta pay bırakılmamalıdır. 196
2– Eşler arasında paylaşım her durumda eşit olmalıdır. 197
3– Dava açmamış olanların payları hesaplamada gözetilmelidir. 197
4– Destekten çıkanların payları, kalanların paylarına eklenmelidir. 197
5– Eş ve çocuklarla birlikte ana baba da dava açmışlarsa, çocukların payı, desteğin ana babasının payının iki katı olmalıdır. 197
6– Genç yaşta bekar olarak ölen desteğin ana babasına destekliğinde paylar 198
VII– DESTEK TİPLERİNE GÖRE PAYLAŞTIRMA ÖRNEKLERİ 198
1– Eş ve çocuklar 198
2– Eş ve çocuklar ile ana baba 199
3– Bekâr olarak ölen desteğin anne ve babasının destek payları 199
Onuncu Bölüm
BEDENSEL ZARARLARIN TAZMİNAT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
I– BEDENSEL ZARARLAR 201
1– Tanım 201
2– Bedensel zararların niteliği ve tazminat isteminin nedenleri 201
3– Bedensel zarar türleri 202
4– Parasal değerlendirmelerin nasıl yapılacağı 202
II– GEÇİCİ TAM İŞGÖREMEZLİK 203
1– Tanım 203
2– Geçici işgöremezlik süresi 203
3– Geçici işgöremezlik, geçici güç kaybı olup, tedavi giderleri kapsamında değildir. 204
4– Geçici güç kaybı, çalışan–çalışmayan, çocuk–yaşlı herkes için sözkonusudur. 206
5– Geçici işgöremezlikte öğrencinin yıl kaybetmesi 206
6– Geçici işgöremezlikte bakıcı giderleri 206
7– Hem geçici güç kaybı, hem bakıcı gideri istenemez 207
8– Geçici işgöremezlikte sigorta şirketlerinin sorumluluğu 208
9– Geçici işgöremezlik zararının değerlendirilmesi 209
10– Geçici işgöremezlik zararının hesaplanması 211
III– SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK (KALICI SAKATLIK) 212
1– Tanım 212
2– Sürekli işgöremezlik durumu 212
a) Çalışanlar yönünden 213
b) Yaşlılar, emekliler, bir işi ve kazancı bulunmayanlar yönünden 213
c) Kendi ev hizmetlerini yapan ev kadınları yönünden 214
d) Küçük yaşta sakat kalan çocuklar yönünden 214
IV– YAŞAM BOYU BAKIM GİDERLERİ 215
1– Tanım 215
2– Yaşam boyu bakım gideri istenmesinin koşulları 215
3– Bakım işinin aile bireyleri için ağır bir külfet oluşturması 216
4– Bakım süresi ve zamanı 218
5– Bakım giderleri nasıl hesaplanmalı 218
6 Yaşam boyu bakım giderleri tedavi giderleri kapsamındadır 218
V– EKONOMİK GELECEĞİN SARSILMASINDAN DOĞAN KAYIPLAR 219
1– Yasa ve kavram 219
2– Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp örnekleri 219
a) Mesleğini yapamaz hale gelme 219
b) Mesleğini değiştirmek zorunda kalma 220
c) Erken emekliye sevkedilme 220
d) Beden gücünde eksilme nedeniyle bazı işleri yapamaz hale gelme 220
e) Tedavi ve iyileşme süresi içinde bazı olanak ve fırsatları kaçırmış olma 221
f) Estetik zararların ekonomik geleceğe etkisi 221
g) Ruhsal sarsıntıdan kaynaklanan güç kaybı zararı 221
3– Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar hesabı 221
VI– CEZA YASASINA GÖRE BEDENSEL ZARARLAR 224
VII– BEDEN GÜCÜ KAYIPLARININ TESPİTİ 225
1– Beden gücü kayıpları hangi yönetmeliğe göre belirlenmelidir. 225
2– Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 228
3– Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği 232
4– Engellilik Yönetmelikleri 233
5– Trafik kazalarında sigorta ödemelerine ilişkin raporların geçerliği 236
6– Raporlar arasındaki farklılıklar nasıl giderilebilir ? 238
7– Raporlar açık, anlaşılır ve gerekçeli olmalı 239
8– Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre düzenlenecek raporlarda bulunması gerekenler 240
9– Engellilik Yönetmeliğine göre düzenlenen raporlar, haksız fiillerden kaynaklanan beden gücü kayıplarının tespitinde geçerli olamaz. 240
10– İşgöremezlik dereceleri 241
11– Zorunlu Koltuk Sigortasında beden gücü kayıp oranının belirlenmesi 242
VIII– BEDENSEL ZARARLARDA MANEVİ TAZMİNAT İSTENMESİ 243
1– Yaralanma nedeniyle manevi tazminat istenmesi 243
2– Bedensel zarara uğrayan kişinin yakınlarının manevi tazminat istekleri 243
IX– BEDENSEL ZARARLARDA TAZMİNAT İSTEME HAKKI 244
1 Güç kaybına uğramış olmak 244
2 Güç kaybı tazminatının tanımı ve kapsamı 244
X– GÜÇ KAYBI TAZMİNATININ UYGULANMASI 245
1– Çalışanlar yönünden 245
2– Yaşlılar, emekliler, bir işi ve kazancı bulunmayanlar yönünden 248
3– Kendi ev hizmetlerini yapan ev kadınları yönünden 248
4– Ev hizmetlerinin tüm aile bireyleri tarafından yapıldığı ve onların da “güç kaybı tazminatı” isteme hakları bulunduğu kabul edilmelidir. 249
5– Küçük yaşta sakat kalan çocuklar için de güç kaybı tazminatı istenebilir. 250
6– Ağır engelli kişiler güç kaybı tazminatı isteyebilirler 253
7– Ayırtım gücünden yoksun, akıl hastalığı, akıl zayıflığı olan kişiler için de güç kaybı tazminatı istenebilir. 253
8– Estetik zararlar için de “güç kaybı tazminatı” istenebilmelidir 254
XI– YAŞAM VE ZARAR SÜRELERİNİ BELİRLEME YÖNTEMİ 254
1– Yaşam tabloları 254
2– Yaşam (zarar) sürelerini belirleme tarihi 256
XII– GÜÇ KAYBI TAZMİNATININ HESAPLANMASI 256
1– Zarar süreleri 256
2– Güç kaybı tazminatının parasal değerlendirmesi 257
XIII– GÜÇ KAYBI TAZMİNATININ PARASAL ÖLÇÜSÜ 258
1– Çalışıp kazanç elde edenler yönünden 258
2– Kazanç elde etmeyenler yönünden 259
3– Devlet memurlarının tazminat hesabına esas kazançları nasıl belirlenmeli 259
4– Pasif dönem zarar hesabının parasal ölçüsü 259
5 Kazanç araştırması ve gerçek kazançların belirlenmesi 260
XIV– YAŞAM BOYU BAKIM GİDERLERİNİN HESAPLANMASI 261
1– Hesaplama süresi 261
2– Parasal değerlendirme 262
XV– BEDENSEL ZARAR HESABI RAPOR PLANI 262
1– Tazminat hesabına esas bilgiler (hesap unsurları) 262
2– Hesaplama evreleri 263
3– Bedensel zararlarla ilgili hesap raporunun bölümleri 263
Onbirinci Bölüm
ÖLÜMLERDE VE BEDENSEL ZARARLARDA
MANEVİ TAZMİNATIN ÖLÇÜSÜ
I– KONUYA GİRİŞ 265
1– Manevi tazminatta ölçüsüzlük 265
2– Manevi tazminata ortak bir ölçü bulmanın gerekliliği 267
3– Manevi tazminata ortak ölçü arayışları 268
4– Manevi tazminata ortak ölçü önerimiz 269
5– Manevi tazminata ortak ölçü arayışında izleyeceğimiz değerlendirme sırası 269
II– MANEVİ ZARAR 270
1– Tanım ve kavram 270
2– Manevi tazminat isteminin haklı nedenleri 271
3– Manevi zararların “tazminat” olarak değerlendirilmesi 273
III– MANEVİ TAZMİNATIN ANLAMI, AMACI VE İŞLEVİ 274
1– Tatmin görüşü 274
2– Telafi görüşü 276
3– Ceza görüşü 279
4– Caydırıcılık görüşü 280
5– Manevi tazminat konusundaki görüşlerin değerlendirilmesi 281
IV– KİMLER MANEVİ TAZMİNAT İSTEYEBİLİR 284
1– Ölenin yakınlarının manevi tazminat istekleri 284
2– Bedensel zarara uğrayanın manevi tazminat isteği 288
3– Yaşam boyu bakıma muhtaç kişinin manevi zararı 290
4– Ağır bedensel zararlarda “yakınların” manevi tazminat isteyebilmeleri 292
V– MANEVİ TAZMİNAT DAVASI NASIL AÇILMALI 309
1– Manevi tazminat konusunda başlangıçtaki belirsizlik 309
2– Yargıda manevi tazminat uygulaması 310
3– Belirsiz alacak davasında manevi tazminat istenmesi 311
4– Bilim çevrelerinin, belirsiz alacak davasında manevi tazminat istenmesine ilişkin görüşleri 312
5– Manevi tazminat miktarı başlangıçta açıklanırsa ölçüsüz bir istek olur. 314
6– Manevi tazminat için ayrı bir dava açılması usul ekonomisine aykırı olacaktır. 314
7– Manevi tazminat davasının, belirsiz alacak davası biçiminde açılması “manevi tazminatın bölünmezliği” ilkesine aykırı değildir. 315
8– Yargıtay ve yargı, manevi tazminatın belirsiz alacak davası biçiminde açılmasını kabul etmelidir. 316
9– İdari Yargıda manevi tazminat davasının belirsiz tam yargı davası biçiminde açılabileceği kabul edilmektedir. 320
VI– MANEVİ TAZMİNATA ÖLÇÜ ARAYIŞI 321
1– Manevi tazminata ortak bir ölçü bulunabilir mi ? 321
2– Manevi tazminat, maddi tazminat benzeri bir yöntemle hesaplanabilir mi ? 322
3– Manevi tazminat nasıl hesaplanacak, ölçüsü ne olacaktır? 322
4– Manevi tazminata ölçü ararken dikkate alınması gereken hususlar 323
5– Yargıcın gözönünde bulundurması gereken özel durumlar neler olabilir ? 324
6– Manevi tazminatın belirlenmesinde gözönünde bulundurulacak hususlar 326
a) Suçun ve eylemin niteliği 326
b) Olayın ve eylemin ağırlığı 326
c) Zarar görenin ve zarar verenin kişilikleri 327
d) Zarar görenin, zararı göze alması ile zararın doğmasında veya artmasında etkili olmasının dikkate alınması gereği 328
e) Meslek yaşamının sona ermesi ve ekonomik geleceğin sarsılmasında ölçü 328
VII– MANEVİ TAZMİNAT HESAPLAMA DENEMESİ 330
1– Manevi tazminat hesaplamada yöntem 330
a) Öğretideki görüşlerden yararlanma 330
b) Başka ülkelerdeki uygulamayı örnek alma 330
c) TBK 56. maddesinin gerekçesine uygun bir değerlendirme yapma 330
2– Taban ve tavan belirleme 331
3– Özel durumların dikkate alınması ve değerlendirilmesi 331
VIII– MANEVİ TAZMİNAT HESAPLAMA ÖRNEKLERİ 332
1– Hesaplama birimi 332
2– Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta 332
3– Ölenin, destek tazminatı isteyemeyecek olan yetişkin çocukları ile destekten yoksun kalanların birlikte açtıkları davada manevi tazminatın paylaştırılması 333
4– Beden gücü kayıplarında 333
Onikinci Bölüm
ÇALIŞMA YAŞI (İŞGÖREBİLİRLİK ÇAĞI)
I– GENEL OLARAK 335
1– Çalışıp kazanç elde edebilme dönemleri 335
2– Tazminat hesaplarında “aktif dönem–pasif dönem” ayrımı 336
II– ÇALIŞMA YAŞI (İŞGÖREBİLİRLİK ÇAĞI) 337
1– Tanımlar ve kavramlar 337
2– Yargıtay kararlarında “çalışma yaşı – işgörebilirlik çağı” tanımları 338
III– YASALARDA ÇALIŞMA YAŞI 339
1– Genel olarak 339
2– 657 sayılı Devlet Memurları Yasası 340
3– 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Yasası 340
4– Sosyal Güvenlik Yasalarında emeklilik yaşı 342
5– İş Yasalarında çalışma yaşı 343
IV– TAZMİNAT DAVALARINDA ÇALIŞMA YAŞI 344
1– Genel olarak 344
2– Çalışma yaşı (aktif dönem) başlangıcı 345
3– Çalışma yaşı (aktif dönem) sonu 347
4– Çalışma yaşı (aktif dönem) sonu nasıl belirlenebilir ? 348
5– Çalışma yaşı (aktivite) tabloları 350
6– Bizim benimsediğimiz araştırma yöntemi 351
Onüçüncü Bölüm
ÇALIŞANLAR YÖNÜNDEN TAZMİNAT HESABINA
ESAS KAZANÇLAR
I– KAZANÇ 353
1– Kazanç kavramı 353
2– Tazminat hukukunda kazanç 355
3– Kazanç kaybı kavramı 355
4– Kazanç türleri 356
a) Gerçek kazançlar 356
b) Varsayımsal kazanç 358
c) Benzer (eşdeğer) kazançlar 358
d) Ekonomik geleceğin kaybı nedeniyle uğranılan zararın hesabına esas kazançlar 359
e) Yabancı para türünden kazançlar 363
f) Yasa dışı ve ahlaka aykırı kazançlar 365
g) Kayıtdışı (vergisiz) kazançlar 367
II– KAZANÇLARIN ARAŞTIRILMASI 368
1– Kazanç araştırmasının önemi 368
2– Ölümlerde araştırılacak olan desteğin kazançlarıdır 369
3– Desteğin araştırılması gereken kazançları 371
4– Beden gücünü kaybeden çalışan kişilerin kazançlarının araştırılması 375
III– KAZANÇLARLA İLGİLİ BİLGİLERİN DERLENMESİ 375
1– Genel olarak 375
2– Kanıtların toplanması 377
3– İş ve meslekle ilgili belge ve bilgilerin derlenmesi 378
4– Yapılan iş ve mesleğin araştırılmasına ilişkin Yargıtay kararları: 378
5– İş ve meslekle ilgili belgeler 381
a) Ticari defter ve kayıtlar ile vergi bildirimleri 381
b) Serbest meslek kazanç belgeleri ve vergi bildirimleri 381
c) Ücret bordroları ve çeşitli ödeme belgeleri 381
ç) Bireysel iş (hizmet) sözleşmeleri 382
d) Toplu İş Sözleşmeleri 382
e) Sigorta kayıtları 382
f) Müfettiş raporları 382
g) İş ve eser sözleşmeleri 383
h) Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararları 383
IV– BİLGİ VE BELGELERİ N KANIT OLMA DEĞERLERİ 383
1– Genel olarak 383
2– Tüccar ve sanayicilerin, serbest meslek sahiplerinin defter ve kayıtları ile vergi bildirimleri 384
3– Ücret bordrolarının kanıt olma değerleri 387
4– İmzalı bordroların bağlayıcılığına ilişkin karar örnekleri 394
5– Sigorta kayıtlarının geçerliği 398
6– Müfettiş raporlarının geçerliği 401
7– Kazanç kanıtlamada bireysel iş sözleşmelerinin geçerliği 404
8– Toplu iş sözleşmelerine göre kazanç belirlenmesi zorunluluğu 406
9– İş ve eser sözleşmelerine göre kazançların belirlenmesi 409
V– KAZANÇLAR KONUSUNDA TANIK DİNLENMESİ 409
1– Tanık anlatımları 409
2– Yargıtay kararlarına göre tanık anlatımlarının değerlendirilmesi 410
VI– MAHKEME KANALIYLA ARAŞTIRMA YAPILMASI 414
1– Genel olarak 414
VII– MESLEK KURULUŞLARINDAN BİLGİ İSTENMESİ 415
1– Meslek kuruluşlarından "eşdeğer (emsal) kazançların" sorulması 415
2– Meslek kuruluşlarından hangi durumlarda bilgi istenmelidir. 416
3– Meslek kuruluşlarının verdikleri bilgiler ne derece sağlıklıdır?