Bedensel Zararlarda Sorumluluk Hukuku
İçindekileri İncele
Önsöz 5
BİRİNCİ BÖLÜM
SÖZLEŞMEYE DAYALI SORUMLULUK
§1. GENEL OLARAK BORÇ İLİŞKİSİNDE SORUMLULUK 61
Av. Sema UÇAKHAN GÜLEÇ
I. SORUMLULUĞUN ANLAMLARI 61
II. YAPTIRIM GÜCÜ 62
A. Kişi ile Sorumluluk 62
B. Malvarlığı ile Sorumluluk 62
III. KAYNAKLARINA GÖRE SORUMLULUK 62
IV. KUSURUN ROLÜNE GÖRE AYIRIM 66
V. GENEL OLARAK ZARAR VE GİDERİM 70
A. Zarar 70
VI. GİDERİM (TAZMİNAT) 74
A. Maddi Tazminat 74
B. Manevi Tazminat 80
VII. GİDERİM BİÇİMLERİ 81
VIII. ÖRNEK İÇTİHATLAR 83
KAYNAKÇA 95
§2. İŞVERENİN İŞ KAZASINDAN KAYNAKLANAN
HUKUKİ SORUMLULUĞU 97
Prof. Dr. Haluk Hadi SÜMER
Doç. Dr. Hasan KAYIRGAN
I. İŞ KAZASI KAVRAMI 97
A. Genel Olarak 97
B. Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından İş Kazası 98
1. Tanımı 98
2. Unsurları 99
a. Sigortalı Olma 99
b. Kazaya Uğrama 100
c. Bedensel veya Ruhsal Bir Zarara Uğrama 108
d. Kaza ile Zarar Arasında İlliyet Bağının Bulunması 108
II. MESLEK HASTALIĞI 109
A. Tanım 109
B. Unsurları 109
1. Sigortalı Olma 109
2. İşin Niteliği veya İşin Yürütüm Koşullarına Bağlı Bir Hastalığın Ortaya Çıkması 110
3. Bedensel ve Ruhsal Zarara Uğrama 111
4. Meslek Hastalığı ile Zarar Arasında Nedensellik Bağının Bulunması 111
C. Saptanması 112
III. ÖZEL HUKUK YAPTIRIMLARI 112
A. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 112
1. Koşulları 112
2. Kurula Başvuru Koşulu Aranmaksızın Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 115
3. Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Kullanılmasının Hüküm ve Sonuçları 115
4. Çalışmaktan Kaçınma Hakkını Kullanabilecek Olan Çalışanlar 117
B. İş Sözleşmesini Feshetme Hakkı 118
IV. HUKUKİ SORUMLULUK 120
A. Genel Olarak 120
B. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Niteliği 121
C. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Koşulları 126
1. Bireysel İş Hukuku Anlamında Bir İş Kazası ya da Meslek Hastalığının Meydana Gelmiş Olması 126
2. İşverenin Kusurunun Bulunması 137
D. Maddi Tazminat 144
1. Genel Olarak 144
2. Hesaplanması 148
E. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 155
F. Manevi Tazminat 161
KAYNAKÇA 166
§3. İŞ KAZASINDAN KAYNAKLANAN TAZMİNAT DAVALARINDA
YARGI KARARLARI 173
Hâkim Dr. Özgül ÖZKAN ÜRÜN
I. KUSUR RAPORLARI ARASINDAKİ ÇELİŞKİNİN GİDERİLMESİ, VEFAT EDEN SİGORTALININ ANA VE KARDEŞLERİNİN MANEVİ TAZMİNATA HAK KAZANACAĞI, FAİZ BAŞLANGIÇ TARİHİ 173
A. Dava 173
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 173
C. İstinaf Başvurusu 173
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 174
1. Kusur Yönünden 174
2. Eş ve Çocuklar İçin Hüküm Altına Alınan Manevi Tazminatlar ile Anne ve Kardeşlerin Manevi Tazminat Taleplerinin Reddi Yönünden 174
3. Hesaplamaya Esas Alınan Ücret Yönünden 175
4. Faiz Başlangıçları Yönünden 175
E. Yargıtay Kararı 175
F. Değerlendirme 177
II. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ, TRH 2010 TABLOSUNUN MADDİ TAZMİNAT HESABINDA KULLANILMASI, ÜCRET ARAŞTIRMASI YAPTIRILMASI 177
A. Dava 177
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 178
C. İstinaf Başvurusu 178
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 178
E. Yargıtay Kararı 179
1. Sürekli İşgöremezlik Oranının Tespiti Yönünden 179
2. Maddi Tazminatın Esasına Esas Bakiye Ömür Tablosu Yönünden 180
3. Ücretin Tespiti Yönünden 180
F. Değerlendirme 181
III. USULİ KAZANILMIŞ HAK, BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA BİR KEZ TALEP ARTTIRIMINA GİDİLEBİLECEĞİ, BAKICI GİDERİNDE HAKKANİYET İNDİRİMİ 182
A. Dava 182
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 182
C. İstinaf Başvurusu 183
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 183
1. Kusur yönünden 183
2. Islah Yönünden 184
3. Bakıcı Giderinde Yapılan Hakkaniyet İndirimi Yönünden 184
4. Hakkaniyet İndiriminde Reddedilen Kısımdan Vekalet Ücreti Yönünden 185
5. Davacı U B ’ün (sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının) Manevi Tazminat Miktarı Yönünden 185
6. Davacılar Ana–Babaya Takdir Edilen Manevi Tazminatları Yönünden 185
7. Reddedilen Tedavi Gideri ve Masraflar Yönünden 185
E. Yargıtay Kararı 186
1. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden Değerlendirme 186
2. Belirsiz Alacak Davası Yönünden 186
3. Mahkemece Yapılacak İş 186
F. Değerlendirme 187
IV. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ VE USULİ KAZANILMIŞ HAK YÖNÜNDEN İTİBAR EDİLEN ORAN, CEZA MAHKEMESİNİN KARARI, KUSUR RAPORLARI ARASINDAKİ ÇELİŞKİNİN GİDERİLMESİ, HESAP RAPORU YÖNÜNDEN USULİ KAZANILMIŞ HAK 187
A. Dava 187
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 188
C. İstinaf Başvurusu 188
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 189
E. Değerlendirme 191
V. BAKICI GİDERİNİN BRÜT ASGARİ ÜCRETLE HESAPLANMASI GEREKTİĞİ VE HESAPLAMA, USULİ KAZANILMIŞ HAK, HAKKANİYET İNDİRİMİ 192
A. Dava 192
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 192
C. İstinaf Başvurusu 192
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 192
E. Yargıtay Kararı 193
1. Kusur Yönünden 193
2. Bakım Gideri Yönünden 193
F. Değerlendirme 194
VI. ULUSLARARASI TIR ŞOFÖRÜ OLAN MÜTEVEFFA SİGORTALININ ÜCRETİNİN TESPİTİ, USULİ KAZANILMIŞ HAKLARIN GÖZETİLMESİ 194
A. Dava 194
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 194
C. İstinaf Başvurusu 195
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 195
1. Görev Yönünden 195
2. Yetki Yönünden 195
2. Zamanaşımı Yönünden 195
4. Davanın Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılmasında Hukuki Yarar Yönünden 196
5. Davalının Sorumluluğu Yönünden 196
6. Kusur Yönünden 196
7. Ücret Yönünden 196
8. Manevi Tazminatlar Yönünden 196
E. Yargıtay Kararı 197
1. Müteveffa Sigortalınının Ücreti Yönünden 197
2. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden 198
3. Bozma Nedeni 198
4. Mahkemece Yapılacak İş 199
F. Değerlendirme 199
VII. DAVA TÜRÜNÜN BELİRLENMESİ, ZAMANAŞIMI DEF’İNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 199
A. Dava 199
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 200
C. İstinaf Başvurusu 200
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 200
1. Manevi Tazminat Yönünden 200
2. Zamanaşımı ve Dava Türü Yönünden 200
E. Yargıtay Kararı 201
1. Dava Türü ve Zamanaşımı Yönünden 201
F. Değerlendirme 202
VIII. MESLEK HASTALIĞINDA KUSUR VE SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİĞİN BELİRLENMESİ, FAİZ BAŞLANGICI 203
A. Dava 203
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 203
C. İstinaf Başvurusu 203
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 203
1. Kusur Yönünden 203
2. Sürekli İş göremezlik Oranı Yönünden 204
3. Tazminatlara İşletilen Faiz Başlangıcı Yönünden 204
4. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 204
5. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 204
E. Yargıtay Kararı 205
F. Değerlendirme 205
IX. İŞ KAZASI, ASIL–ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ, KUSUR ORANLARININ BELİRLENMESİ 206
A. Dava 206
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 206
C. İstinaf Başvurusu 206
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 206
1. İş Kazası ve Husumet yönünden 206
2. Kusur Yönünden 207
3. Maddi Tazminat Hesabı Yönünden 209
E. Yargıtay Kararı 209
F. Değerlendirme 209
X. MADDİ TAZMİNAT HESABINA ESAS ALINMASI GEREKEN YAŞAM TABLOSU TRH 2010 TABLOSU OLMALIDIR 210
A. Dava 210
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 210
C. İstinaf Başvurusu 210
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 210
1. Ücret Tespiti Yönünden 210
2. Hesaplamaya Esas Alınan Yaşam Tablosu Yönünden 211
3. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 211
E. Yargıtay Kararı 212
1. Maddi Tazminatın Hesaplanmasında Esas Alınan Yaşam Tablosu Yönünden 212
F. Değerlendirme 213
XI. DEVREDEN VE DEVRALAN İŞVERENİN SORUMLULUĞU, DAHİLİ DAVALI YOLUYLA TARAF EKLENEMEYECEĞİ 213
A. Dava 213
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 213
C. İstinaf Başvurusu 214
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 214
1. Olay 214
2. Davalıların sorumluluğu yönünden 214
3. Sürekli İşgöremezlik Oranı 214
4. Kusur 214
5. Ücret ve Maddi Tazminat Hesabı 215
6. Manevi Tazminat Yönünden 215
E. Yargıtay Kararı 215
1. Davalı K Şirketinin Ticaret Ünvanının Yanlış Gösterilmesi Yönünden 215
2. Asıl Davaya Devralan İşverenin Dahili Dava Edilerek Sorumlu Tutulması, Davaların Birleştirilerek Görülmesi Yönünden 215
F. Değerlendirme 216
XII. CEZA VE HUKUK MAHKEMESİNDE KUSUR ATFEDİLMEYEN DAVALIYA SORUMLULUK YÜKLENEMEYECEĞİ, RED SEBEBİ AYRI OLAN DAVALI LEHİNE AYRI VEKALET ÜCRETİ TAKDİRİ GEREKTİĞİ 216
A. Dava 216
B. İlk derece Mahkeme Kararının Özeti 216
C. İstinaf Başvurusu 217
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 217
1. Olay ve Davalıların Sorumluluğu 217
2. Kusur Yönünden 217
3. Hesap Bilirkişi Raporu Yönünden 217
4. Manevi Tazminatlar Yönünden 218
E. Yargıtay Kararı 218
1. Kusur Yönünden 218
2. Mahkemece Yapılacak İş 218
F. Bozma Sonrası BAM Kararı 219
G. Yargıtay Kararı 219
H. Değerlendirme 220
XIII. YETKİ, KUSUR TESPİTİ 220
A. Dava 220
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 220
C. İstinaf Başvurusu 221
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 221
1. Yetki 221
2. Olay 221
3. Davalı İşverenin Sorumluluğu Yönünden 221
4. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 222
5. Kusur Yönünden 222
E. Yargıtay Kararı 222
F. Değerlendirme 223
XIV. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI, SAĞ KALAN EŞİN EVLENME İHTİMALİ, ÜCRET, MANEVİ TAZMİNAT MİKTARLARI 223
A. Dava 223
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 223
C. İstinaf Başvurusu 223
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 224
1. Olay 224
2. Sorumluluk 224
3. Kusur Yönünden 224
4. Müteveffa Sigortalının Ücreti 225
5. Davacılara Maddi Yardım Yapıldığı İddiası Yönünden 225
6. Sigorta Şirketi Ödeme İddiası Yönünden 226
7. Maddi Tazminat Hesabı ve Sağ Kalan Eşin Yeniden Evlenme İhtimali Yönünden 226
8. Manevi Tazminatların Miktarı Yönünden 226
E. Yargıtay Kararı 227
1. Dul Kalan Eşin Evlenme İhtimali Yönünden 227
2. Manevi Tazminatların Miktarı Yönünden 227
F. Değerlendirme 229
XV. MESLEK HASTALIĞININ TESPİTİ, BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞILMASI HALİNDE HER BİR İŞVERİNİN SORUMLULUĞU 229
A. Dava 229
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 229
C. İstinaf Başvurusu 229
D. Bölge Adliye Mahkeme Kararı 229
1. Meslek Hastalığı ve Sürekli İşgöremezlik Oranının Belirlenmesi 229
2. Kusur Yönünden 231
3. Manevi Tazminat Yönünden 231
E. Yargıtay Kararı 232
1. Davacının Önceki Çalıştığı İşyerlerinin Meslek Hastalığına Etkisi Yönünden 232
2. Mahkemece Yapılacak İş 232
3. Davalının Usuli Kazanılmış Hakkı Yönünden 233
F. Değerlendirme 233
XVI. AĞIR CEZA MAHKEMESİ GÖREVİNE GİREN YARGILAMA SONUCUNUN GÖZETİLMESİ, SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİĞE İLİŞKİN BAĞLANAN İLK PEŞİN DEĞERLİ GELİRİN MADDİ TAZMİNATTAN DÜŞÜLÜRKEN 5510 SAYILI YASANIN 21/4. MADDESİNİN GÖZETİLMESİ 233
A. Dava 233
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 233
C. İstinaf Başvurusu 233
D. Bölge Adliye Mahkeme Kararının Özeti 234
E. Yargıtay Kararı 234
1. Kusur Oranlarının Tespiti Yönünden 234
2. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 235
3. Kusur Oranlarının Önemi 235
4. İlk Peşin Değerli Gelirin Maddi Tazminattan Düşülmesi Yönünden 236
5. Mahkemece Yapılacak İş 236
F. Değerlendirme 237
XVII. TTK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN ASIL İŞVEREN SIFATININ BULUNUP BULUNMADIĞI, KUSUR ORANLARI VE AİDİYETİ YÖNÜNDEN, RÜCU DAVA DOSYASINDAKİ KUSUR ORANLARI DA DEĞERLENDİRİLEREK, UZMAN BİLİRKİŞİ HEYETİNDEN RAPOR ALDIRILARAK BELİRLENMESİ 237
A. Dava 237
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 237
C. İstinaf Başvurusu 238
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 238
E. Yargıtay Kararı 240
1. Rödovans Sözleşmesindeki Ruhsat Sahibinin Asıl İşveren Sıfatının Bulup Bulunmadığının Tespiti Yönünden 240
F. Değerlendirme 242
XVIII. BİLİNEN ÜCRETİ VARKEN VARSAYIMA DAYALI HESAPLAMA YAPILAMAYACAĞI İLKESİ, SENDİKALI İŞÇİNİN ÜCRETİNİN TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ HÜKÜMLERİNE GÖRE AKTİF DÖNEM HESABINDA DİKKATE ALINMASI 242
A. Dava 242
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 242
C. İstinaf Başvurusu 242
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 243
1. Meslek Hastalığı Tanısı 243
2. Sürekli İşgöremezlik Oranı 243
3. Kusur Durumu 243
4. Ücreti 243
5. Pasif Dönem Hesabı 243
6. Zamanaşımı Yönünden 243
7. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 244
E. Yargıtay Kararı 244
1. Manevi Tazminatın Kesinlik Sınırında Kalması Yönünden 244
2. Maddi Tazminat Hesabına Esas Alınan Ücret Yönünden 244
3. Mahkemece Yapılacak İş 245
4. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden 246
F. Değerlendirme 246
XIX. BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞAN SİGORTALININ MESLEK HASTALIĞININ İŞVERENLERİNİN MÜTESELSİLEN Mİ AYRI AYRI MI SORUMLU OLACAĞI SORUNU 246
A. Dava 246
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 246
C. İstinaf Başvurusu 247
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 247
1. Olay 247
2. Meslek Hastalığından İşverenin Sorumluluğu 247
3. Meslek Hastalığının Sigortalının İşyerinde Ayrıldıktan Sonra Çıkması Halinde İşverenin Sorumluluğu 248
4. Hastalığın Belirlenmesinde İlliyet Bağı 248
5. Kusur Raporlarının Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar 249
6. Somut Davadaki Kusur Durumu Yönünden 249
7. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 250
8. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 250
E. Yargıtay Kararı 251
1. İlgili Hukuk Kuralları 251
2. Hukuk Kurallarının Somut Olaya Uygulanması Yönünden 252
3. Yapılacak Keşiflerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ve Kusurun Tespiti Yönünden 253
F. Değerlendirme 253
XX. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ, HAKSIZ ZENGİNLEŞMEYİ VE MÜKERRER ÖDEMEYİ ÖNLEMEK İÇİN KURUM TARAFINDAN SİGORTALIYA BAĞLANAN GELİRİN PEŞİN SERMAYE DEĞERİNİN TAZMİNATTAN DÜŞÜLMESİ GEREKTİĞİ 253
A. Dava 253
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 253
C. İstinaf Başvurusu 254
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 254
1. Olay 254
2. Sürekli İş göremezlik Oranı Yönünden 254
3. Kusur Yönünden 254
4. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 255
5. Rücu Edilebilen Kurum Ödemesinin Tazminattan İndirilmesi 256
6. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 256
E. Yargıtay Kararı 257
1. Uyuşmazlık 257
2. Sigortalıya Bağlanan Gelirin Peşin Sermaye Değerinin Tazminattan Düşülmesi Yönünden 257
3. Sürekli İşgöremezlik Oranının Belirlenip Kesinleştirilmesi Yönünden 257
F. Değerlendirme 258
XXI. İŞ KAZASININ MEYDANA GELİŞİNDE KAÇINILMAZLIĞIN BULUNUP BULUNMADIĞININ ARAŞTIRILMASI 258
A. Dava 258
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 258
C. İstinaf Başvurusu 258
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 259
1. Kusur Durumu Yönünden 259
2. İlliyet Bağı Yönünden Değerlendirme 259
E. Yargıtay Kararı 259
1. Kazanın Meydana Geliş Şekli 259
2. Konuyla İlgili Yasal Mevzuatın Değerlendirilmesi 260
3. Kaçınılmazlık Yönünden Yapılan Değerlendirme 260
4. Mahkemece Yapılacak İş 261
F. Değerlendirme 261
XXII. NİKAHSIZ EŞİN MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ, HESAPLAMADA ESAS ALINACAK SON TARİH, TOPLUMU DERİNDEN ETKİLEYEN FACİALARDA MANEVİ TAZMİNAT TUTARININ BELİRLENMESİ 261
A. Dava 261
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 261
C. İstinaf Başvurusu 262
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 262
1. Kusur Yönünden 262
2. Maddi Tazminatlar Yönünden 262
3. Manevi Tazminatlar Yönünden 262
E. Yargıtay Kararı 263
1. Davalıların Sorumluluklarının Değerlendirilmesi Yönünden 263
2. Manevi Tazminatlar Yönünden 264
3. Maddi Tazminat Hesabı Yönünden 264
4. Resmi Nikahsız Eşin Maddi Tazminat Hesabı 265
5. Mahkemece Yapılacak İş 265
F. Değerlendirme 265
XXIII. ÜCRETE EKLENEN YEMEK VE YOL ÜCRETİNİN USULÜNE UYGUN ARAŞTIRMA İLE TESPİT EDİLMESİ 265
A. Dava 265
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 265
C. İstinaf Başvurusu 265
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 266
1. Olay 266
2. Kusur Yönünden 266
3. Ücret Yönünden 266
4. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 266
5. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 266
E. Yargıtay Kararı 267
1. Sürekli İşgöremezliğin Tespiti Yönünden 267
2. Ücret Eklenen Yemek Yol Yardımı Yönünden 267
F. Değerlendirme 267
XXIV. İFLAS EDEN DAVALI ŞİRKETİN TARAF EHLİYETİNİN BULUNMADIĞI, DAVANIN İFLAS İDARESİNE TEBLİĞİ GEREKTİĞİ, TİCARET SİCİLİNDEN TASFİYE NEDENİYLE TERKİN EDİLEN DAVALI ŞİRKETİN İHYASI SAĞLANARAK DAVACI TARAFIN GERİ ALMASI HAKKINDA BEYANININ ALINMASI SONUCUNA GÖRE İŞLEM YAPILMASI 268
A. Dava 268
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 268
C. İstinaf Başvurusu 268
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 268
E. Yargıtay Kararı 269
1. Taraf Ehliyeti Yönünden 269
2. Mahkemece Yapılacak İş 269
3. Davanın Geri Alınması Yönünden 270
4. Mahkemece Yapılacak İş 270
F. Değerlendirme 271
XXV. İŞVERENİN SORUMLULUĞU AÇISINDAN İLLİYET BAĞININ KESİLİP KESİLMEDİĞİ ARAŞTIRMASI 271
A. Dava 271
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 271
C. İstinaf Başvurusu 271
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti 271
1. İş Kazası Tespiti Yönünden 271
2. Kusur Yönünden 272
E. Yargıtay Kararı 272
1. İlgili Hukuk Kuralları Yönünden İnceleme 272
2. İş Kazasının Meydana Geliş Şekli 274
3. Kusur Yönünden 274
4. Mahkemece Yapılacak İş 274
F. Değerlendirme 275
§4. TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN SORUMLULUK 277
Prof. Dr. Fulya İlçin GÖNENÇ
I. GİRİŞ 277
II. TIP HUKUKU VE ETİĞİ 280
III. TIBBİ MÜDAHALE VE UNSURLARI 281
A. Tıbbi Müdahalenin Yetkili Kişiler Tarafından Gerçekleştirilmesi 282
B. Tıp Biliminin Genel Kabul Görmüş İlke ve Kurallarına Uygun Olması 282
C. Hukuken Öngörülmüş Amaçlara Yönelik Olması 283
D. Hastanın Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermesi (Aydınlatılmış Onamın Bulunması) 284
IV. HEKİM–HASTA İLİŞKİSİ VE SORUMLULUK 286
V. HEKİM–HASTA ARASINDA KURULAN SÖZLEŞME İLİŞKİSİ 290
VI. SORUMLULUK VE SORUMLULUĞUN SONUCU OLARAK TAZMİNAT 294
VII. BEDEN BÜTÜNLÜĞÜNÜN İHLALİNDEN DOĞAN ZARARLAR 299
KAYNAKÇA 302
§5. TIP TAZMİNAT HUKUKU UYGULAMASI 305
Av. Dr. Halide SAVAŞ
I. KAMU TIBBİ MÜDAHALE ZARARLARININ TAZMİNİ 305
A. Görev 307
B. Yetki 309
C. İdari Yargıda Süreler (Zamanaşımı ve Dava Açma Süreleri) 309
1. Zamanaşımı 309
2. Dava Açma Süreleri 317
D. Tazminat Davasının Açılması ve Dava Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 320
II. ÖZEL TIBBİ MÜDAHALE ZARARLARININ TAZMİNİ 325
A. Tazminat Davası Açılmadan Önce 325
1. Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu 326
2. Arabuluculuk 326
B. Görev 327
1. Tüketici Mahkemesi 327
2. Hekimin Zorunlu Sorumluluk Sigortasına Doğrudan Dava Açılmasında Ticaret Mahkemesi 327
3. Hekim ve Özel Sağlık Kurumu ile Birlikte Sigortalarına Da Dava Açılabilir 328
C. Yetki 328
D. Zamanaşımı 328
E. Tazminat Davasının Açılması ve Dava Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 331
§6. KAZALARIN ORTAYA ÇIKARDIĞI OLUMSUZ SONUÇLARI
BERTARAF ETMEYE MATÛF “ÖZEL SİGORTA” TÜRLERİ 345
Prof. Dr. Mertol CAN
GİRİŞ 345
I. KAZA SİGORTASI 348
A. Hukukî Çerçeve 348
B. Kaza Sigortası Sözleşmesi Yapan Kişinin (Sigorta Ettirenin) Kendisi Hakkında Sözleşme Yapılan Kişi (Sigortalı) ile Sigortadan İstifade Edecek Olan Kişiden (Lehdardan) Ayırtedilmesi 350
C. Kaza Sigortalarında Menfaat 351
1. Menfaat Şartı ve Gerçekleşmemesinin veya Sonradan Ortadan Kalkmasına Terettüp Eden Hüküm ve Sonuçlar 351
2. Menfaat Şartının Kimin Şahsında Gerçekleşmesi Gerektiği Meselesi 352
a. Bir Kimsenin Kendisi Hakkında Kaza Sigortası Yaptırması Halinde 352
b. Bir Kimsenin Başkası Hakkında Kaza Sigortası Yaptırması Halinde 352
aa. Lehdarın Menfaatinin Bulunması Şartı 353
bb. Hakkında Kaza Sigortası Yapılan Kişinin (Sigortalının) Muvafakatının Alınmasının Gerekip Gerekmediği Meselesi 353
D. Kaza Sigortası Teminatları 354
1. Teminat Türleri 354
2. Ölüm ve Yaralanma Teminatları 354
a. Ölüm Teminatı 354
b. Yaralanma Teminatları 355
aa. Daimî Malȗliyet (Geçici İşgöremezlik) Teminatı 355
bb. Muvakkat Malȗliyet (Geçici İşgöremezlik) Teminatı 355
cc. Ölüm ve Yaralanma Teminatlarının Kime Ödeneceği Meselesi 355
aaa. Ölüm Teminatına İlişkin Bedelin Ödeneceği Kişi 355
bbb. Yaralanma Teminatına İlişkin Bedelin Ödeneceği Kişi 356
dd. Ölüm ve Yaralanma Teminatlarının İçtimaı 356
c. Ölüm ve Yaralanmanın Neden Olduğu Masraflara İlişkin Teminatlar 357
aa. Tedavi Masrafları Teminatı 357
bb. Def’in Masrafları Teminatı 357
E. Sigortacının Yaptığı Ödemenin Kazadan Hukuken Sorumlu Olanlara Karşı İleri Sürülebilecek Haklara Etkisi 357
1. Sigortacının Yaptığı Ödeme Gerçek Zararın Karşılanması Amacıyla Yapılmış Olan Bir Ödeme İse 357
2. Sigortacının Yaptığı Ödeme Gerçek Zararın Karşılanması Amacıyla Yapılmış Olan Bir Ödeme Değilse 358
II. SORUMLULUK SİGORTASI 358
A. Sigortanın Konusu ve Mağdurları Da Koruma Fonksiyonu 358
B. Sorumlululuk Sigortalarına Hakim Olan Hukukî Esaslar 359
1. Yapılan Sigortanın Kural Olarak Sadece Sözleşmede Öngörülen Olayların Neticesi Olan Zararlara İlişkin Sorumluluk İçin Teminat Bahşetmesi Esası 359
a. Esasın Kanun’da Öngörülmesinin Sebebi 359
b. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânı ve Sınırı 360
aa. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânı 360
bb. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânının Sınırı 360
2. Sigorta Himayesinin Sözleşme Süresi Sona Erdikten Sonra da Devam Etmesi Esası 361
a. Esasın Tabi Olduğu Şart 361
b. Sözleşme Akdedilmeden Önce Meydana Gelen Olaylardan Doğan Sorumluluğun da Sigorta Teminatına Dahil Edilmesi İmkânı 361
3. Sigorta Bedeli ile Sınırlı Olarak Tazminat Ödenmesi Esası 361
a. Esasın Uygulanması 361
b. Sigorta Bedelini Aşan Ödemeler 362
4. İşletme Sahibinin Sorumluluğu İçin Akdolunmuş Sözleşmelerden Çalışanların da Yararlanması Esası / Grup Sorumluluk Sigortası 362
5. Türk Ticaret Kanunu’nda “Zorunlu Sorumluluk Sigortaları” Dolayısıyla Öngörülmüş Özel Esaslar 362
a. Sigortacılar Zorunlu Sorumluluk Sigortalarını Yapmaktan Kaçınamazlar 362
b. Sigortacılar Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Onları Sigortalıya Karşı İfa Borcundan Kurtaran Sebepleri Zarar Görene İleri Süremezler 363
c. Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi Zarar Görene Karşı Hemen Hüküm İfade Etmez 363
d. Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Zararın Sosyal Güvenlik Kurumlarınca Karşılanması Sigortacının Sorumluluktan Kurtulmasını Mucip Olur 363
C. Sorumluluğu Doğuran Olayın ve Bu Olaya İlişkin Tazminat Taleplerinin Bildirilmesi Zorunluluğu 363
1. Bildirim Süresi 363
a. Sorumluluğu Doğuran Olay Bakımından 363
b. Tazminat Talebi Bakımından 363
2. Bildirim Külfetinin İhlâline Bağlanmış Sonuçlar 363
D. Tazminat Talebine Karşı Savunma 364
1. Sigortacının Hukukî Yardımda Bulunma Yetkisi 364
2. Savunma Hakkının Bizzat Sigortalı Tarafından Kullanılması 364
E. Doğrudan Başvuru (Dava) Hakkı 365
F. Sorumluluk Sigortalarında Sigortacının Kime Ödeme Yapacağı Meselesi 365
G. Sorumluluk Sigortalarında Sigorta Tazminatı Alacağının Muaccel Olacağı An ile Tabi Olduğu Zamanaşımı Süreleri 365
§7. SİGORTA TAHKİM UYGULAMALRI 367
Av. İsmet DEMİRAĞ
I. SİGORTA TAHKİMDE YARGILAMAYA İLİŞKİN USULİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 367
II. SİGORTA TAHKİM MÜESSESESİNİ DOĞURAN İHTİYAÇLAR 367
III. SİGORTA TAHKİMDE YARGILAMA USULÜ 368
IV. SİGORTA TAHKİMİNİN FAYDALARI 368
A. Sigorta Tahkiminin Faydaları 368
V. SÜRE UZATIMIN MAHKEMEDEN TALEP EDİLMESİ 369
A. Yargılama Süresi Bakımından 369
VI. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 369
VII. DAVA ÖN ŞARTLARI 370
A. Sigortacılık Tahkiminde Dava Ön Şartları 370
VIII. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 370
A. Dava Ön Şartları 370
IX. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 371
A. Dava Ön Şartları 371
X. BAŞVURU SÜRESİ 15 İŞ GÜNÜ TARTIŞMASI 371
XI. KTK 97 VE 99. MADDELER ANLAMINDA BAŞVURUDA ÖNE ÇIKAN HUSUSLAR 372
XII. KTK 99. MADDE 372
XIII. KTK 99. MADDE 373
XIV. ARABULUCULUK ŞARTI 373
A. Arabuluculuğa Başvuru Şartı Olup Olmadığı Tartışması 373
XV. TEBLİGATA İLİŞKİN ÖNERİLER 374
XVI. TANIK BEYANI 374
A. Tanık 374
XVII. HAKEM KARARLARINDA BULUNMASI GEREKEN HUSUSLAR 375
XVIII. MUTLAK TEMYİZ SEBEPLERİ 375
XIX. DAVA AÇILMA ZAMANI 375
A. Dava Açılma Zamanı 375
XX. DAVA AÇILMA ZAMANI 376
A. Dava Açılma Zamanı 376
XXI. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 377
A. Dava Açılma Zamanı 377
XXII. SİGORTACININ TAHKİME ÜYELİK TARİHİNİN ÖNEMİ 377
XXIII. KEŞİF 377
A. Keşif 377
XXIV. DAVANIN İHBARI VE DAVAYA MÜDAHALE 378
A. Tahkimde Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale 378
XXV. DURUŞMA 378
A. Duruşma Yapılıp Yapılamayacağı 378
XXVI. BELİRSİZ ALACAK DAVASI (HMK m.107) 378
XXVII. TALEP EDİLMEDİĞİ HALDE DAVA BELİRSİZ ALACAK DAVASI OLARAK KABUL EDİLEBİLİRMİ 379
XXVIII. DAVA DİLEKÇESİNDE DAVANIN BELİRSİZ ALACAK DAVASI OLDUĞU İLERİ SÜRÜLMÜŞ OLMALIDIR 379
XXIX. BELİRSİZ ALACAK DAVASI VASFINI TAŞIMIYORSA DAVAYA KISMİ DAVA OLARAK DEVAM EDİLİR (2019) 380
XXX. BELİRSİZ ALACAK DAVASI AÇILMASINDA HUKUKİ YARAR BULUNDUĞUNUN KABUL EDİLMESİ GEREKİR (2022) 380
XXXI. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA İLK DAVAYLA/TALEPLE ALACAĞIN TAMAMI İÇİN ZAMANAŞIMI KESİLİR 380
XXXII. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA TÜM ALACAK İÇİN TEMERRÜT TARİHİNDEN İTİBAREN FAİZ YÜRÜTÜLÜR 381
XXXIII. BELİRSİZ ALACAK DAVASI AÇMAKTA HUKUKİ YARAR YOKSA DAVA REDDEDİLMELİ (2015) 381
XXXIV. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA TALEP ARTIRIMI YAPILDIKTAN SONRA – ISLAH DA YAPILABİLİR 381
XXXV. KISMİ OLARAK AÇILMIŞ OLAN DAVA – BELİRSİZ ALACAK DAVASINA DÖNÜŞTÜRÜLEMEZ 382
XXXVI. KISMİ DAVADA FAİZ BAŞLANGICI 382
XXXVII. KISMİ DAVADA ISLAH İLERİYE YÖNELİK OLARAK HÜKÜM İFADE EDER 382
XXXVIII. ISLAH İLE FAİZ İSTENMESİ MÜMKÜNDÜR 383
XXXIX. KISMİ DAVANIN, SONRADAN AÇILAN DAVA İÇİN KESİN HÜKÜM ETKİSİ VARDIR 383
KAYNAKÇA 384
§8. TAŞIMA HUKUKUNDA BEDENÎ (CİSMANÎ) ZARARLARDAN
DOĞAN SORUMLULUK 385
Prof. Dr. Burak ADIGÜZEL
I. GENEL OLARAK 385
II. YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ 386
A. Tanım 386
B. Sözleşmenin Unsurları 387
1. Taşıma Taahhüdü 387
2. Taşıma Ücreti 388
C. Sözleşmenin Kurulması 390
D. Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Tarafları 392
1. Taşıyıcı 392
a. Asıl Taşıyıcı 392
b. Alt Taşıyıcı 394
c. Fiilî Taşıyıcı 395
d. Müteakip Taşıyıcı 396
2. Yolcu 397
E. Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 398
F. Yolcu Taşıma Sözleşmesinde Tarafların Hakları ve Borçları 399
1. Tarafların Asıl Borçları 399
2. Taşıyıcının Diğer Borçları 399
a. Yolcunun Güvenliğini Sağlamak 399
b. Yolcu İçin Seyahatte Gerekli Ortamı Sağlamak 400
c. Sefere Zamanında Başlamak 401
d. Seferi Zamanında Bitirmek 401
e. Yolcunun Bagajına ve Kişisel Eşyasına Özen Göstermek ve Bagaj Teslim Belgesi Düzenlemek 402
3. Taşıyıcının Hakları 403
a. Taşımanın Kurallarını Koymak 403
b. Bagaj Üzerinde Hapis Hakkını Kullanmak 404
4. Yolcunun Borçları 404
a. Taşıyıcının Düzenlediği Kurallara Uymak 404
b. Ek Bagaj Ücreti Ödemek 404
c. Bagaj ile İlgili Doğru Bilgi Vermek 405
5. Yolcunun Hakları 405
III. YOLCU TAŞIMALARINDA TAŞIMA MEVZUATININ UYGULANMASI 405
A. Genel Olarak 405
B. Mevzuatın Uygulanması 406
1. Karayolu Taşımaları 406
2. Demiryolu Taşımaları 408
3. Havayolu Taşımaları 410
4. Denizyolu Taşımaları 411
IV. TAŞIMA TÜRLERİNE İLİŞKİN BEDENÎ ZARARLARDA SORUMLULUK 411
A. Karayolu Taşımaları 411
1. Ulusal Karayolu Taşımaları 411
a. Sorumluluğun Şartları 412
aa. Kaza 412
bb. Kazanın Kalkış ve Varış Noktası Arasında veya Duraklama Anında Meydana Gelmesi 413
cc. Zarar 414
dd. İlliyet Bağı 414
b. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Sorumluluktan Kurtulma 414
c. Yardımcılardan Doğan Sorumluluk 415
2. Uluslararası Karayolu Taşımaları 416
B. Demiryolu Taşımaları 416
1. Ulusal Demiryolu Taşımaları 416
a. Demiryolu Yolcu Taşımaları Açısından Bedenî Zararlara Uygulanacak Hükümler 416
b. Sorumluluğun Tarafı 417
aa. Demiryolu Alt Yapı İşletmecisi ve Tren İşletmecisi Kavramları 417
bb. TCDD Taşımacılık A.Ş. 418
c. Demiryolu Tren İşletmecisinin Sorumluluğunun Kapsamı 419
aa. Sorumluluğun Şartları 419
aaa. Kazanın Varlığı 419
bbb. Kazanın Trendeyken veya İnme Binme Esnasında Meydana Gelmesi 420
aaaa. Kazanın Trende Meydana Gelmesi 420
bbbb. Kazanın Trene Binme ve İnme Sırasında Meydana Gelmesi 420
cccc. Yolcunun Bedenî Zarara Uğramış Olması 422
dddd. İlliyet Bağı 422
d. Demiryolu Tren İşletmecisinin Sorumluluktan Kurtulması 422
e. Tren İşletmecisinin Rücu Hakkı ve Sigorta 424
f. Tren İşletmecisinin Sorumlu Olduğu Tazminat 425
g. Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme 427
2. Uluslararası Demiryolu Taşımaları 427
a. Genel Olarak 427
b. Demiryolu Taşıyıcısının Sorumluluğunun Şartları 428
c. Demiryolu Taşıyıcısının Sorumluluktan Kurtulması 429
d. Bedenî Zarar Türleri 432
e. Sorumlukta Tazminat 432
f. Sorumluluğu Sınırlama Hakkının Kaybı 433
g. Zararın Bildirimi 433
h. Tazminat Davalarında Yetkili Mahkeme 434
ı. Sorumluluk Davası Açılabilecek Taşıyıcılar 434
i. Zamanaşımı 435
3. Havayolu Taşımaları 435
a. Ulusal Taşımalar 435
aa. Genel Olarak 435
bb. Sorumluluğun Şartları 436
cc. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 439
dd. Sorumluluktan Kurtulma 439
ee. Müterafık Kusur Hali 441
ff. Sorumluluğun Sınırlandırılması 442
aaa. Sorumluluk Sınırı ve Uygulanması 442
bbb. Sınırsız Sorumluluk Halleri 443
ccc. Sorumluluk Hükümlerinin Emrediciliği 444
gg. Birden Çok Taşıyıcı Tarafından Yapılan Taşımalar ve Multimodal Taşımalarda Sorumluluk 444
hh. Sorumluluk Açısından Tazminat Davası 445
aaa. Genel Hususlar 445
bbb. Görevli Mahkeme 446
ccc. Yetkili Mahkeme 447
ddd. Dava Açma Süresi 447
b. Uluslararası Taşımalar 447
aa. Konvansiyonların Uygulanması 447
bb. Taşıyıcının Sorumluluğunun Şartları 448
cc. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 450
dd. Sorumluluktan Kurtulma 450
ee. Müterafık Kusur 451
ff. Sorumluluk Sınırı 452
gg. Sorumluluk Sınırının Uygulanmadığı Haller 453
aaa. Taşıyıcı ve Adamlarının Kast veya Kasta Eşdeğer Kusuru 453
bbb. Taşıma Belgelerinin Düzenlenmemesi veya Gerekli Kayıtları İçermemesi 454
hh. Tazminat Davası ile İlgili Hususlar 455
aaa. Davanın Tarafları 455
bbb. Görevli ve Yetkili Mahkemeler 456
ccc. Zararın İhbarı 458
ddd. Hak Düşürücü Süre 458
4. Deniz Yolu Taşımaları 458
a. Ulusal Taşımalar 458
aa. Genel Olarak 458
bb. Denizde Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Kapsamı 459
cc. Taşıyan ve Fiilî Taşıyan 459
dd. Deniz Yoluyla Taşımada Yolcu 460
ee. Taşıyanın Kazadan Doğan Sorumluluğu 461
aaa. Gemi Kazası 461
bbb. Kaza Yeri 462
ccc. Zararın Varlığı 463
ddd. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 464
eee. Sorumluluğun Sınırı 465
fff. Fiilî Taşıyanın ve Fiilî Taşıyandan Dolayı Asıl Taşıyanın Sorumluluğu 466
ggg. Taşıyanın Adamlarından Doğan Sorumluluğu 467
ff. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması 468
aaa. Savaş ve Benzerleri ile Kaçınılmaz ve Engellenemez Doğa Olayları 469
bbb. Üçüncü Kişinin Kasti Davranışı 469
ccc. Zararın Doğmasında Yolcunun Etkisi 469
gg. Sorumluluğu Sınırlama Hakkının Kaybı 470
hh. Sorumluluk Sınırlarının Değiştirilmesi 471
ıı. Taşıyanın Sorumluluğunda Zamanaşımı 471
ii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 472
jj. Davanın Tarafları 472
kk. Zorunlu Sigorta 472
b. Uluslararası Taşımalar 473
aa. Genel Olarak 473
bb. Gemi Kazası ve Diğer Kazalar 473
cc. Kaza Yeri 473
dd. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 474
ee. Sorumluluk Sınırları 474
ff. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması 474
gg. Yolcunun Davranışlarının Zarara Etkisi 474
hh. Taşıyanın Adamlarından Doğan Sorumluluğu 475
ıı. Sorumsuzluk Kayıtları ve Sorumluluğu Artıran Anlaşmalar 475
ii. Sorumluluk Hakkının Kaybı 476
jj. Yetkili Mahkeme 476
kk. Davanın Tarafları 476
ll. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler 477
mm. Doğrudan Sigortacıya Başvuru Hakkı 478
V. ÖRNEK İÇTİHATLAR 479
KAYNAKÇA 486
§9. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK /
BEDENSEL VE MANEVİ ZARARIN TAZMİNİ 489
Prof. Dr. Hayrunnisa ÖZDEMİR
I. GİRİŞ 489
II. ESER SÖZLEŞMESİ 489
A. Eser Sözleşmesinin Tanımı 489
B. Eser Sözleşmesinin Unsurları 490
1. Eser 490
2. Meydana Getirme (İmâl) 494
3. Ücret (Bedel) 495
4. Anlaşma 496
III. YÜKLENİCİNİN BORÇLARI 496
A. Eser Meydana Getirme Borcu 497
1. Genel Olarak 497
a. Eseri Şahsen Meydana Getirme veya Kendi İdaresi Altında Yaptırma Borcu 497
b. Yüklenicinin Eseri Başkasına Yaptırma Yetkisi 498
B. Eserin Meydana Getirilmesi İçin Gerekli Araç ve Gereçleri Sağlama Borcu 499
C. Malzemenin Sağlanması Borcu 499
1. Genel Olarak 499
2. Malzemenin Yüklenici Tarafından Sağlanması 500
a. Malzemenin İşsahibi Tarafından Sağlanması 500
D. Eseri Teslim Borcu 501
1. Genel Olarak 501
E. Yüklenicinin Sadakat ve Özen Borcu 502
1. Genel Olarak 502
2. Yüklenicinin Başlıca Özen Yükümleri 502
a. Koruma Yükümlülüğü 503
b. Aydınlatma ve Bilgi Verme Yükümlülüğü 503
c. Özen Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları 504
aa. Genel Olarak 504
bb. Teslimden Önce Eserin Ayıplı Olacağının Anlaşılması Halinde İşin Başkasına Yaptırılması 505
aaa. TBK m.473/II’nin Uygulanma Şartları 506
bbb. TBK m.473/II’nin Uygulanmasının Sonuçları 507
IV. AYIPTAN DOĞAN SORUMLULUK 508
A. Genel Olarak 508
B. Eserin Teslim Edilmiş Olması 508
1. Genel Olarak 508
C. Eserin Ayıplı Olması 510
1. Hukukî–Maddî–Ekonomik Ayıplar 511
a. Hukukî Ayıp 511
b. Maddî Ayıp 512
c. Ekonomik Ayıp 512
2. Açık Ayıp – Gizli Ayıp 513
D. Eser Sözleşmesinde Ayıp Sayılan Durumlar 513
1. Sözleşmede Kararlaştırılan Niteliklerin Eksikliği 513
2. Lüzumlu Vasıfların Eksikliği 514
E. İş Sahibinin Eseri Kabul Etmemiş Olması 515
F. Ayıbın İş Sahibine Yüklenen Nedenlerden Kaynaklanmamış Olması 516
1. Genel Olarak 516
2. Eserin Ayıplı Olmasının İş Sahibinin Talimatından Doğması 517
3. Yapılan Şeyin Ayıplı Olmasının İş Sahibinin Sağladığı Malzeme ya da Arsanın Ayıbından Doğması 519
G. Taraflar Arasında Sorumsuzluk Anlaşmasının Mevcut Olmaması 519
H. İş Sahibinin Muayene ve İhbar Külfetlerini Yerine Getirmiş Olması 520
1. Genel Olarak 520
2. Muayene Külfeti 520
3. İhbar Külfeti 521
V. AYIPLI İFADAN DOLAYI İŞ SAHİBİNE TANINAN HAKLAR 522
A. Genel Olarak 522
B. Sözleşmeden Dönme (Kabulden Kaçınma) Hakkı 523
1. Genel Olarak 523
2. Hukukî Niteliği ve İçeriği 523
3. Şartları 524
a. Eserin Kabule Zorlanamayacak Nitelikte Olması 525
b. Eserin Kullanılamayacak Durumda Olması 526
c. Eserin Sözleşmede Kararlaştırılan Nitelikleri Taşımaması 527
d. İş Sahibinin Arsasına Yapılan İşlerde Eserin Yıkılması ve Kaldırılmasının Aşırı Bir Zarara Yol Açmaması 528
C. Ücretten İndirim Talep Etme Hakkı 528
1. Genel Olarak 528
2. Şartları 529
a. Eserdeki Ayıp Nedeniyle Kıymet Noksanının Meydana Gelmesi 529
b. Eserdeki Ayıp Nedeniyle Eserin Tamamen Değersiz Hale Gelmemesi 530
3. Ücretin İndirilmesinde İndirilecek Oranın Hesaplanma Metodu 530
D. Eserin Ücretsiz Onarılmasını İsteme Hakkı 531
1. Genel Olarak 531
2. Şartları 532
3. Hakkın Kullanılmasının Sonuçları 533
E. Ayıp Sonucu Ortaya Çıkan Zararların Giderilmesini İsteme Hakkı (Tazminat Hakkı) 534
1. Genel Olarak 534
2. Şartları ve Özellikleri 534
F. İş Sahibinin Ayıptan Doğan Haklarının Tabi Olduğu Zamanaşımı Süresi 536
VI. ESER SÖZLEŞMESİNDE İŞSAHİBİNİN BORÇLARI 536
A. Genel Olarak 536
B. İş Sahibinin Ücret Ödeme Borcu 536
1. Genel Olarak 536
2. Ücret Kavramı ve Ücretin Belirlenmesi Usulleri 537
a. Genel Olarak 537
b. Ücretin Belirlenmesi Usulleri 538
aa. Ücretin Eserin Değerine Göre Belirlenmesi 538
bb. Ücretin Götürü Bedel Olarak Belirlenmesi 539
aaa. Götürü Bedel Kavramı 539
bbb. Götürü Bedel Türleri 540
aaaa. Anahtar Teslimi (Sabit) Götürü Bedel 540
bbbb. Değişken Bedel (Global Bedel) 541
cccc. Birim Fiyatlara Göre Belirlenen Bedel 542
ccc. Götürü Bedelli Sözleşmelerde Olağanüstü Haller Dolayısıyla Sözleşmenin Uyarlanması veya Ortadan Kaldırılması 543
aaaa. Şartları 544
aaaaa. Başlangıçta Öngörülemeyen veya Öngörülüp de Taraflarca Göz Önünde Tutulmayan Olağanüstü Hallerin Ortaya Çıkması 544
bbbbb. Sonradan Ortaya Çıkan Olağanüstü Haller İnşaatın Tespit Edilen Götürü Bedelle Tamamlanmasına Engel Olmalı veya Bunu Aşırı Derecede Güçleştirmelidir 546
ccccc. Olağanüstü Halin Meydana Gelmesine Yüklenicinin Kusurunun Sebep Olmaması 548
ddddd. Yüklenicinin Olağanüstü Hali İş Sahibine İhbar Etmiş Olması 548
eeeee. Taraflarca Sözleşmeye Her Türlü Değişen Hal ve Şarta Rağmen Müteahhidin Fesih ve Bedelin Arttırılması Yoluna Başvuramayacağına Dair Kayıt Koyulmamış Olması 549
fffff. Müteahhidin İnşaat Edimlerini Henüz İfa Etmemiş Olması 550
ggggg. Hüküm ve Sonuçları 551
bbbb. Yüklenicinin Uyarlama İsteme Hakkı 551
cccc. Yüklenicinin Dönme ve Fesih Hakkı 552
C. Yaklaşık Bedel (Değere Göre Bedel) 553
1. Genel Olarak 553
2. Yaklaşık Bedelin Aşırı Oranda Aşılması 554
a. Şartları 554
aa. Başlangıçta Yaklaşık Bedel Belirlenmiş Olmalı 554
bb. Belirlenen Bedel Aşırı Ölçüde Aşılmış Olmalı 554
cc. Bedelin Aşılmasında İş Sahibinin Kusuru Bulunmamalı 555
3. Hüküm ve Sonuçları 555
a. Eserin İş Sahibinin Arsasının Üzerine Yapıldığı Durumlar 555
b. Eserin İş Sahibinin Arsasının Üzerine Yapılmadığı Durumlar 556
4. Sözleşmede Bedel Miktarının Belirlenmemesi 557
VII. ESER SÖZLEŞMESİNDE YÜKÜMLÜKLERİN İHLALİ, HUKUKİ SORUMLULUK VE SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ (SÖZLEŞME İLE ÜSTLENİLEN EDİMLERİN İHLALİ) 557
A. Genel Olarak 557
B. Eser Sözleşmesinin İhlali 558
1. Genel Olarak İhlal Çeşitleri 558
2. Gereği Gibi İfa Etmeme 559
a. Kötü İfa 559
b. Yan Yükümlerin İhlali 560
aa. İfaya Yardımcı Yan Yükümlerin İhlali 560
bb. Koruma Yükümlerinin İhlali 561
3. Borçlu Temerrüdü 561
4. Alacaklı Temerrüdü 562
5. İmkânsızlık 562
a. Eserin Beklenmedik Bir Olay Sonucu Yok Olması 562
b. Eser Henüz Teslim Edilmemiş Olmalıdır 563
c. İşsahibi Mütemerrit Olmamalıdır 563
d. Sonuçları 563
6. İmkânsızlığın İşsahibine Yükletilen Bir Sebepten Kaynaklanması 564
a. Şartları 565
aa. Eserin Tamamlanmasının İmkânsız Olması 565
bb. İmkânsızlığa Beklenmedik Bir Olayın Sebebiyet Vermesi 565
cc. İmkânsızlık İşsahibiyle İlgili Olmalıdır 565
dd. Sonuçları 565
VIII. KUSUR 566
IX. ZARAR 567
A. Genel Olarak 567
B. Zarar Çeşitleri 568
1. Maddî Zarar 568
a. Cismani (Bedenî) Zarar 568
aa. Tedavi Giderleri 569
bb. İş Gücü Kaybı 569
cc. Ekonomik Geleceğin Sarsılması 569
b. Ölümden Doğan Zarar 570
aa. Destekten Yoksun Kalma 570
bb. Ölüm Nedeniyle Diğer Maddi Zararlar 570
2. Manevi Zarar 571
X. UYGUN İLLİYET BAĞI 572
XI. HUKUKİ SORUMLULUĞUN SONUÇLARI 573
A. Genel Olarak 573
B. Maddi Tazminat 574
C. Manevî Tazminat 575
KAYNAKÇA 577
§10. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK 585
Emine Güler ELVERİCİ
I. ESER SÖZLEŞMESİ 585
II. SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK 585
A. Ayıplı İfa 585
1. Ayıp Nedeniyle Sorumluluğun Koşulları 586
a. Eser Teslim Edilmiş Olmalıdır 586
b. Teslim Alınan Eseri Gözden Geçirme ve Bildirim Yükümlülüğü Yerine Getirilmiş Olmalıdır (TBK m.474 – BK m.359) 590
c. İşsahibi Eseri Kabul Etmemiş Olmalıdır (TBK m.477 – BK m.362) 594
d. Eser Ayıplı Olmalıdır 594
e. İşsahibi Eserin Ayıplı Olduğunu Kanıtlamalıdır 595
f. Ayıp İşsahibinden Kaynaklanmalıdır (TBK m.476 – BK m.361) 596
2. İşsahibinin Eserin Ayıplı Teslimi Halinde Kullanabileceği Haklar 597
a. Sözleşmeden Dönme Hakkı 597
b. Eseri Alıkoyup, Ayıp Oranında Bedelden İndirim İsteme Hakkı 600
c. Eserin Ücretsiz Onarımını İsteme Hakkı 602
d. Tazminat İsteme Hakkı 602
3. Ayıplı İfada Zamanaşımı 615
B. Eksik İfa 617
1. İnşaat Sözleşmesinde İskan Ruhsatının Alınmamış Olması 617
2. İnşaat Sözleşmesinde Kararlaştırılan Yüzölçümü Eksikliği 621
3. Eksik İfa Halinde Uygulanacak Hükümler 624
4. Eksik İfa Halinde İşsahibinin Yükleniciye Karşı Sahip Olacağı Haklar 633
a. İşsahibinin Eserin Eksik Teslimi Halinde Aynen İfa, Eserin Eksik Teslimi Nedeniyle Oluşan Zararın Giderilmesi Hakkı 634
b. Bedelden İndirim, Eserin Eksik Teslim Edilmiş Olmasından Doğan Zararın Giderilmesini Talep Hakkı 637
c. İşsahibinin Ödemezlik Def’ini Kullanma Hakkı 648
C. Yüklenicinin Temerrüdü (Direnimi) 649
1. Yüklenici (Borçlu) Temerrüdünün (Direniminin) Koşulları 649
a. Borcun İstenebilir (Muaccel) Olması 649
b. Teslimi Gereken Tarihin Birlikte Kararlaştırılmış veya Yükleniciye İhtar Gönderilmiş Olması 650
c. İfanın Mümkün Olması 651
d. İfanın Gerçekleşmemiş Olması 653
e. Temerrüde (Direnime) Engel Bir Neden Bulunmaması 653
2. Borçlu Temerrüdünün (Direniminin) Sonuçları 654
a. Borçlu Temerrüdü (Direnimi) Sonrası Süre 654
aa. Süre Verilmesi 654
bb. Süre Verilmesi Gerekmeyen Durumlar 655
3. Borçlunun Direnimi Halinde Alacaklının Seçimlik Hakları 656
a. Gecikmiş İfayı Bekleme ve Gecikme Nedeniyle Tazminat İsteme Hakkı 657
aa. Aynen İfayı Beklemek 658
bb. Nama İfa 658
aaa. Nama İfaya İzin Davası 658
cc. Alacak Davası 666
dd. Gecikme Tazminatı 668
ee. Ceza Koşulu (Cezai Şart) 686
aaa. Ceza Koşulunun Çeşitleri 699
aaaa. Seçimlik Ceza 699
bbbb. İfaya Ekli Ceza (Gecikme Cezası) 702
cccc. Dönme Cezası (Cayma Cezası) 705
D. İmkansızlık 708
III. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN ZARARLARDAN SORUMLULUK 716
A. Genel Olarak 716
1. Yüklenicinin Kaza Geçirmesi Halinde İşsahibinin Sorumluluğu 716
2. İşçilerin Geçirdiği Kaza Nedeniyle İşsahiplerinin Sorumluluğu 717
3. İşçilerin Geçirdikleri Kaza Nedeniyle Yüklenicinin Sorumluluğu 717
4. Üçüncü Kişilere Verilen Zarardan Dolayı Yüklenicinin Sorumluluğu 718
5. İşçilerin, İfa Yardımcılarının İşsahibine Verdikleri Zarardan Ötürü Yüklenicinin Sorumluluğu 719
6. Taşınmaz Maliki İşsahibinin Sorumluluğu 720
a. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğunun Koşulları 721
aa. Zarar 721
bb. İlliyet Bağı 721
7. Bina Malikinin Sorumluluğu 722
8. Üçüncü Kişilerin Zarar Görmesi Halinde Haksız Fiil Hükümlerine Göre Sorumluluk 723
a. Eylem 724
b. Borca Aykırılık 724
c. Zarar 724
d. İlliyet Bağı 724
e. Kusur 724
9. Zararın Giderilmesi Yükümlülüğünde Haksız Fiil Hükümlerinin Uygulanması 724
10 Giderim Yükümlülüğü Bakımından Faiz Başlangıcı 724
11. Zamanaşımı 725
12. Rücu Davasında Zamanaşımı 725
13. Ceza Mahkemesi Kararının Giderim Yükümlülüğüne İlişkin Davada Bağlayıcı Olup Olmadığı 725
14. Giderim Yükümlülüğünde Kusur 725
15. Eser Sözleşmesinde Kusur Raporu 726
16. Giderim Yükümlülüğünde Zararın Belirlenmesi, Tazminatın İndirilmesi 726
KAYNAKÇA 731
İKİNCİ BÖLÜM
SÖZLEŞME DIŞI SORUMLULUK
§11. SÖZLEŞME DIŞI SORUMLULUĞUN KAYNAKLARI 733
Prof. Dr. Çağlar ÖZEL
Hâkim Dr. Ümit İlker ÖZCAN
I. GENEL OLARAK 733
II. KUSURA DAYANAN SORUMLULUK (HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU) 736
A. Genel Olarak 736
B. Kusura Dayanan Haksız Fiil Sorumluluğunun Koşulları 738
1. Eylemin Hukuka Aykırılığı 738
a. Genel Olarak 738
b. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller 741
aa. Hukuk Düzeninin Verdiği Yetkinin Kullanılması 743
bb. Zarar Görenin Rızası 744
cc. Üstün Nitelikli Kamusal ya da Özel Yarar 745
dd. Haklı Savunma 746
ee. Hakkın Korunması İçin Kuvvet Kullanılması (Bizzat İhkak–ı Hak) 748
ff. Zorda Kalma (Iztırar Hali) 749
c. Ahlaka Aykırılık 750
d. Hukuka Aykırılık–Kusur Farkı 751
2. Kusur 752
3. Zarar 756
a. Genel Olarak 756
b. Zarar Türleri 758
aa. Maddi Zarar 758
bb. Manevi Zarar 759
cc. Fiilî Zarar – Yoksun Kalınan Kazanç – Normatif Zarar 760
dd. Müspet Zarar – Menfi Zarar 761
ee. Malvarlığı Zararı – Bedensel Zarar – Diğer Zararlar 762
ff. Doğrudan Zarar– Dolaylı Zarar– Yansıma Zarar 764
gg. Mevcut Zarar – Müstakbel Zarar – Muhtemel Zarar 767
hh. Gerçek Zarar – Muhtemel (Olası) Zarar 768
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı 769
a. Mantıki Nedensellik Bağı 769
b. Şart Kuramı 770
c. Uygun Nedensellik Bağı Teorisi 771
d. Normun Koruma Amacı Kuramı 773
e. Birden Çok Neden ve Nedensellik Bağı 774
III. KUSURA DAYANMAYAN SORUMLULUK HALLERİ 775
A. Genel Olarak 775
B. Borçlar Kanununda Düzenlenen Kusursuz Sorumluk Halleri 776
1. Genel Olarak 776
2. Hakkaniyet Esasına Dayanan Kusursuz Sorumluluk Olarak Ayırt Etme Gücünden Yoksun Olanların Sorumluluğu 776
3. Özen Yükümüne Aykırılıktan Doğan Sorumluluk (Sebep Sorumluluğu Halleri) 779
a. Adam Çalıştıranların (İstihdam Edenlerin) Sorumluluğu 779
aa. Genel Olarak 779
bb. Sorumluluğun Koşulları ve Uygulama Alanı 780
aaa. Adam Çalıştıranla Çalışan Arasında Bir Hizmet İlişkisi Bulunmalıdır 780
aaaa. Adam Çalıştıran ve Çalışan Kavramları 780
bbbb. Bir Hizmet İlişkisi Olmalıdır ve Haksız Fiil İşin (veya Hizmetin) Görülmesi Dolayısıyla İşlenmelidir 781
bbb. Haksız fiil Sorumluluğunun Kusur Dışındaki Diğer Unsurlarının Gerçekleşmiş Olması Gerekir 783
ccc. Adam Çalıştıran Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olmalıdır 783
aaaa. Seçimi Gerçekleştirmede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 784
bbbb. Talimat Vermede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 784
cccc. Denetlemede ve Gözetimde Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 784
dddd. İşletmenin Çalışma Düzeninin Zararın Doğmasını Önlemeye Elverişli Olduğunun Kanıtlanması 785
b. Hayvan Bulunduranların Sorumluluğu 786
aa. Genel Olarak 786
bb. Hayvanın Bir Zarar Vermiş Olması 787
cc. Hayvan Bulunduran Sıfatı 787
dd. Kurtuluş Kanıtı 788
ee. Alıkoyma Hakkı 788
c. Yapı Malikinin Sorumluluğu 789
aa. Genel Olarak 789
bb. Sorumluluğun Şartları 790
aaa. Sorumluluğun Genel Şartları 790
bbb. Sorumluluğun Özel Şartları 791
ccc. Sorumlu Yapı Eseri Malikidir 791
ddd. Zarar Bina veya Yapı Eserinden Kaynaklanmalıdır 791
eee. Yapı Eserinin Yapımında Bozukluk ya da Bakımında Eksiklik Bulunmalıdır 792
C. Tehlike Sorumluluğu 793
1. Genel Olarak 793
2. Tehlike Sorumluluğu Kavramı ve Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 794
a. Tehlike Sorumluluğu Kavramı 794
b. Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 796
3. Türk Borçlar Kanununa Göre Genel Tehlike Sorumluluğu 799
a. Genel Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Hükmün Özellikleri 799
aa. TBK m.71 Hükmünün Genel Kural Niteliğinde Olması 799
bb. TBK m.71 Hükmü Bakımından Değerlendirme 801
b. Genel Tehlike Sorumluluğunun Sorumluluk Hukuku İçerisindeki Yeri 801
c. Genel Tehlike Sorumluluğunun Şartları 802
aa. Bir İşletme Faaliyeti Olmalıdır 802
bb. Bu İşletme Faaliyeti Önemli Ölçüde Tehlike Arz Etmelidir 804
aaa. Önemli Ölçüde Tehlikeliliğin Unsurları 804
aaaa. Genel Olarak 804
bbbb. Seçimlik Unsurlar 805
aaaaa. İşletme Faaliyetinin Sıkça veya Ağır Zarar Doğurmaya Elverişli Olması 805
bbbbb. İşletme Faaliyetinin Özel Tehlike Sorumluluğu Düzenlemelerindeki Tehlikeye Benzerlik Göstermesi 806
cccc. Zorunlu Unsur Olarak Kaçınılmazlık 806
aaaaa. Zarar İşletmenin Tipik (Karakteristik) Tehlikesinin Gerçekleşmesi Sonucu Meydana Gelmelidir 807
bbbbb. Tipik Tehlike ile Zarar Arasında Uygun Nedensellik Bağı bulunmalıdır 809
bbb. Haksız Fiilin Diğer Unsurları 809
d. Genel Tehlike Sorumluluğunda Tazminat 810
aa. Tazminat Borcunun Tarafları 810
aaa. Tazminat Borçlusu 810
bbb. Tazminat Alacaklısı 811
bb. Genel Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde Tazmin Edilebilecek Zararlar 811
e. Birden Fazla Sorumluluk Sebebinin Bulunması 813
f. TBK m.71/IV Hükmünün Anlamı 814
IV. ÖRNEK İÇTİHATLAR 820
KAYNAKÇA 825
§12. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA İŞVERENİN SGK’YA KARŞI
SORUMLULUĞU – RÜCU 831
Prof. Dr. Kadir ARICI
I. GİRİŞ 831
II. İŞVERENİN SGK’YA KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE HUKUKİ SONUÇLARI 832
A. İşverenin SGK’ya Karşı Yükümlülükleri 832
B. İşverenin Yükümlülüklerinin İhlalinin Sonuçları 833
1. Cezai Müeyyideler 833
a. İdari Para Cezaları 833
b. Cezai Müeyyideler 834
2. İdari Müeyyideler 835
3. Hukuki Müeyyide: Rücu 836
III. RÜCU KAVRAMI – HUKUKİ NİTELİĞİ VE UNSURLARI 836
A. Rücu Kavramı 836
B. Hukuki Niteliği 837
C. Rücu Hakkının Amacı 838
D. SGK’nın Rücu Hakkını Doğuran Şartlar 839
1. Sosyal Sigorta İlişkisi İçinde Bir Çalışmanın Var Olması 840
2. Sosyal Sigorta Riskinin Ortaya Çıkması 840
3. Sosyal Sigorta İlişkisinden Doğan Yükümlülüklerin İhlal Edilmiş Olması 841
4. Kurumun Sigortalıya Yardım Yapmış Olması 841
5. Rücu Hakkının Süresinde Kullanılması 841
IV. SGK’NIN RÜCUNUN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI 842
A. İşveren ve İşveren Vekili 842
B. Üçüncü Kişi 842
C. Sigortalı 843
V. SGK’NIN İŞVERENE RÜCU ETMESİNE YOL AÇAN SEBEPLER 843
A. İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası Kapsamında Rücu 843
1. Sigortalıyı Tescilsiz Çalıştırmaktan (m.23/2) Doğan Rücu: Kusur Şartı Aranmaksızın Sorumluluk ve Rücu 843
2. Sosyal Sigorta İlişkisinden Doğan Yükümlülüklere Aykırı Davranmaktan Doğan Rücu: Kusur Şartına Bağlı ve Kusuru Oranında Rücu 845
a. İş Kazasını Bildirmemekten Kaynaklanan Rücu 845
b. İlk Yardım Yapmamaktan Kaynaklanan Rücu 845
c. Sigortalıyı Uygun Olmayan İşlerde Çalıştırmaktan Kaynaklanan Rücu 846
3. İş Kazası ve Meslek Hastalığının Ortaya Çıkmasında Kusurlu Olmaktan Kaynaklanan Rücu: Kusuru Oranında Rücu 846
B. Genel Sağlık Sigortasından Doğan Rücu 847
1. Hastalık Durumunda Rücu 848
2. Analık Sigortasından Rücu 848
C. Uzun Vadeli Sigorta Dallarından Doğan Sorumluluk 849
1. Maluliyet Sigortasından Doğan Rücu 849
2. Ölüm Sigortasından Rücu 850
a. Ölüm Sigortasında Rücu Halleri 851
aa. Sigortalıların Ölümüne Bağlı Rücu 851
bb. Hak Sahiplerinin Ölümüne Bağlı Rücu 851
b. Ölüm Sigortasında Üçüncü Kişiye Rücuda Kast Şartı 852
VI. RÜCU DAVALARI 853
A. Rücu Davasının Hukuki Niteliği 853
B. Rücu Davasında Dava Açılma ve Zaman Aşımı 853
1. Rücu Davasının Açılma Zamanı 853
2. Rücu Davasında Zamanaşımı 853
C. Rücu Davalarında Husumet 854
1. İşveren ve İşveren Vekili 854
2. Üçüncü Kişiler 854
a. Gerçek Şahıslar 855
aa. Alt İşveren 855
bb. Geçici İş İlişkisinde Ödünç Alan İşveren 855
cc. İşyerini Devir Alan Kimseler 855
dd. Mirasçılar 856
ee. Araç Sahipleri –İşletenler 856
b. Sigorta Kuruluşları 856
aa. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 856
bb. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası 857
cc. İşverenin Sorumluluk Sigortası 857
dd. Güvence Hesabı 857
c. Tasfiye ve Tasfiye İdareleri 858
D. Rücu Davası Açılamayacak Kişiler 858
E. Görevli ve Yetkili Mahkeme 859
VII. RÜCU DAVLARINDA RÜCU ALACAĞININ HESABI 859
A. Rücu Alacağının Alt Sınırı 860
B. Rücu Alacağının Üst Sınırı 861
C. Rücu Hesabına Dahil Edilemeyecek Giderler 861
VIII. SONUÇ 863
KAYNAKÇA 864
§13. SGK’NIN İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDAN DOĞAN
ZARARLARDA RÜCU HAKKI 865
Hâkim Nurten FİDAN ÖZDERİN
I. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN RÜCU HAKKI 865
II. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN, İŞVERENE KARŞI RÜCU HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ 867
III. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN RÜCU HAKKI KAPSAMINDA İŞVERENİN SORUMLULUĞU 868
A. İş Kazası 869
B. Meslek Hastalığı 870
IV. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARI NEDENİYLE KURUM TARAFINDAN SİGORTALIYA YAPILAN ÖDEMELER VE BAĞLANAN GELİRLER 871
V. RÜCU TAZMİNATININ HESAPLANMASI 874
VI. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN AÇTIĞI RÜCUAN TAZMİNAT DAVALARINDA ZAMANAŞIMI VE FAİZ 877
VII. ÖRNEK İÇTİHATLAR 877
KAYNAKÇA 890
§14. AİLE İÇİ ŞİDDETTE SORUMLULUK 891
Prof. Dr. Şebnem AKİPEK ÖCAL
I. ŞİDDET KAVRAMI VE ŞİDDET TÜRLERİ 891
A. Şiddet Kavramı 891
B. Şiddet Türleri 892
II. AİLE İÇİ ŞİDDET VE KADINA KARŞI ŞİDDET 894
III. ŞİDDET SONUCU ORTAYA ÇIKAN BEDENSEL ZARAR VE SORUMLULUK 898
IV. 6284 SAYILI KANUN VE KORUMA TEDBİRLERİ 903
KAYNAKÇA 908
§15. DENİZ KAZALARINDA KİŞİSEL ZARARLARA YÖNELİK
DÜZENLEMELER 911
Dr. Esat GÜZEL
I. ULUSLARARASI DÜZENLEMELER 911
A. Dünya Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 911
B. Deniz İş Sözleşmesi (MLC–2006) 913
C. Uluslararası Emniyetli Yönetim Sistemi (ISM) 914
D. Koruma ve Tazmin (P&I) Sigortaları 915
II. ULUSAL DÜZENLEMELER 916
A. Deniz İş Kanunu 916
B. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 918
C. Türk Ticaret Kanunu (Deniz Ticareti) 922
D. Borçlar Kanunu 923
E. Deniz Kazalarından Kaynaklı Tazminat Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi 926
III. BÖLÜM ÖZETİ VE DEĞERLENDİRME 930
KAYNAKÇA 932
§16. TRAFİK KAZALARINDAN KAYNAKLANAN
SORUMLULUKLAR 933
Çelik Ahmet ÇELİK
I. GİRİŞ: GENEL OLARAK TRAFİK KAZALARI 933
A. Tanımlar 933
1. Trafik Kazası Tanımı 933
2. Trafik Kazası Sayılmanın Koşulları 933
3. Trafik Kazalarıyla İlgili Bazı Tanımlar 934
B. Zarar Sorumluları 936
II. MOTORLU ARAÇ İŞLETENLER 936
A. Genel Olarak 936
1. Yasal Düzenlemeler 936
2. Araç Sahibi ve İşleten Sayılmanın Koşulları 938
3. Sorumluluk Koşulları 938
4. Sorumluluk Nedenleri 939
B. İşletenler 939
1. Araç Sahibi 939
2. İşyerlerinde Kullanılan Araçların Sahip ve İşletenleri 939
3. Personel Taşıma Araçlarının İşletenleri 940
4. Ticari Amaçla Motorlu Araç İşletenler 940
5. Yolcu Taşımacılarının “Taşımacı” ve “İşleten” Olarak Sorumlulukları 940
6. Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Satışta Alıcı Sıfatıyla Sicilde Kayıtlı Görülen ile Ariyet veya Rehin Alan Kişilerin “İşleten” Sayılması 941
7. Uzun Süreli Araç Kiralamada Kiracının “İşleten” Olarak Sorumluluğu 942
C. İşletenin Belirlenmesi 945
1. Araç Sorumlularının Belirlenmesi 945
2. Araçların Trafik Siciline Tescil Ettirilmesi Zorunluluğu 947
3. Araçların Satış ve Devirlerinde Araç Sahibi veya İşletenin Belirlenmesi 948
4. Resmi Satış Yapılmadan İşleten Sıfatının Alıcıya Geçmesi (Ayrık Durum) 950
5. İcra Yoluyla Araç Satışlarında Alıcının Sorumluluğunun Başlangıcı 951
6. Araçlara Konulan Hacizlerin ve Satışların Geçerliği 952
7. Araç Devirlerinin Sigortacıya Bildirilmesi 953
8. Miras Ortaklığında “İşleten” Sıfatı 953
III. MOTORLU ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU 954
A. Genel Olarak 954
1. Yasal Düzenlemeler 954
2. Sorumluluk Nedenleri 954
3. Sorumluluk Koşulları 955
B. Motorlu Aracın İşletilmesi 955
1. Yasa Hükmü ve Motorlu Araç İşletenlerin Sorumluluğu 955
2. Motorlu Aracın İşletilmesi 957
3. İşletilme Halindeki Motorlu Araç Konusunda Öğretideki Görüşler 958
4. İşletilme Halindeki Araç Konusunda Görüşlerimiz 960
5. Motoru Çalışan ve Trafiğe Çıkarılan Her Araç, Hareket Halinde Olsun Olmasın, Her Durumda “İşletilme” Halindedir 961
6. Yasanın 85/3. Maddesindeki “İşletilme Halinde Olmayan” Araç Düzenlemesinin Yanlışlığı ve Gereksizliği 965
C. Sorumluluğun Hukuksal Niteliği 970
1. Tehlike Sorumluluğu 970
2. İşletme Tehlikesi ve İşletme Sorumluluğu 971
3. İşletenin Sorumluluğuna İlişkin 85. Maddenin 3. Fıkrası Hakkında 973
D. Sorumluluk Koşulları 973
1. Zarar, “İşletilme Halinde” Olan Bir Motorlu Araçtan Kaynaklanmalıdır 973
2. Zararı Doğuran Motorlu Araç “İşletilme” Halinde Olmalıdır 974
3. Motorlu Araçtan Kaynaklanan Bir “Zarar” Doğmuş Olmalıdır 975
4. Zarar, Sürücünün veya Yardımcı Kişilerin Kusurundan Kaynaklanmalıdır 975
5. İşleten, Araçtaki Bozukluktan (Teknik Arızadan) Sorumludur 976
6. İşleten (Taşımacı), “İşletme Kusurlarından” Sorumludur 979
7. İşleten, İmalât Hatalarından Sorumlu Tutulabilir mi? 979
8. Motorlu Araç İşletilmesinin Ağır ve Tehlikeli İşlerden Olması Nedeniyle, İşletenlerin (İşveren Olarak) Önlem Alma Yükümlülükleri 980
9. İşletenlerin, Araç Sürme Sürelerine Uyulmasını Sağlama Yükümlülükleri 980
10. İşletenin, Motorlu Aracın İşletilmesi Sırasında, Çalışanların Birbirlerine Verdikleri Zarardan “İşveren” Olarak Sorumluluğu 980
E. İşleten Gibi Sorumlu Olanlar 980
1. Motorlu Araçlarla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar (Genel Olarak) 981
2. Oto Servis ve Tamirhane Sahiplerinin Sorumlulukları 982
3. Galeri Sahibinin, Satış İçin Bırakılan Araçtan Dolayı Sorumluluğu 984
4. Otoparka ve Garaja Bırakılan Araçlardan Sorumluluk 985
5. Oto Kiralama Şirketlerinin “İşleten” Olarak Sorumluluğu 987
6. Yarış Düzenleyicilerinin Sorumluluğu 989
7. Devlet ve Kamu Kurumlarının Sorumlulukları 989
8. Motorlu Aracı Çalan veya Gaspeden Kişiler 990
9. Sürücü Kursu İşletenin ve Eğitmenlerin Sorumlulukları 990
F. Özel Sorumluluk Durumları 990
1. İşletenin, Kazadan Sonraki Yardım Çalışmalarına Katılanların Uğradıkları Zararlardan Sorumluluğu 990
2. İşletenlerin Üçüncü Kişilerin Zararından Ortaklaşa Sorumlulukları 991
3. İşletenlerin Birbirlerinin Zararlarından Sorumlulukları 992
4. Karayolunda Çekilen Araçlardan Sorumluluk 993
5. İşletenin Araç Malikine Karşı Sorumluluğu 994
6. Hatır Taşıması ile Hatır İçin Kullanma ve Kullandırmada Sorumluluk 994
7. Çalınmış ve Gasbedilmiş Araca Bilerek Binene Karşı Sorumluluk 997
8. Yarışta, Yarışçı ve Yardımcısı ile Araç Zararlarından Sorumluluk 997
G. Uygun Nedensellik Bağı 997
1. Sorumluluk İçin Uygun Nedensellik Bağının Gerekliliği 997
2. Genel Olarak Kaza Nedenleri 998
3. Uygun Nedensellik Bağının Kolayca Belirlenemediği Olaylar 999
4. Dış Etkenlerin Kazaya Neden Olması Durumunda, İşleten ve Sürücünün Sorumluluğu Yönünden “Nedensellik Bağı”nın Kesilmesi 1000
5. Kasıtlı Eylemlerde İşletenin Sorumluluğu Yönünden Nedensellik Bağının Kesileceği; “Kasıt” ve “Kaza” Kavramlarının Bir Arada Olamayacağı Görüşü 1002
H. İşletenin Sorumluluktan Kurtuluş Nedenleri 1004
1. Yasal Düzenlemeler 1004
2. Sorumluluktan Kurtuluş Koşulları 1004
3. İşleteni Sorumluluktan Kurtaran Genel Kurtuluş Nedenleri 1006
4. Aracın Çalınmasında İşletenin Kusuru Yoksa, Sorumlu Tutulamaz 1009
5. İşletenin, Sorumluluktan Kurtulabilmesinin Koşulları 1010
I. Sorumluluğun Azaltılması ve Kaldırılması Yasağı 1010
1. Genel Olarak 1010
2. Karayolları Trafik Kanunu’nun Sözleşme Yasağına İlişkin Hükümleri 1011
3. Türk Ticaret Kanunu’nun Sözleşme Yasağına İlişkin Hükümleri 1012
IV. TAŞIMACININ SORUMLULUĞU 1014
A. Karayolu Taşımacılığı 1014
1. Kara Taşımaları 1014
2. Taşımacı 1014
3. Tacir ve Ticari İş 1015
4. Taşımacı Gibi Sorumlu Olanlar 1015
5. Taşıma İşini Geçici Olarak Üstlenenler 1015
6. Yolcu Taşımacılığı Yapan Kamu Kurum ve Kuruluşları 1015
7. Oto Kiralama Şirketlerinin Taşımacı Olarak Sorumlulukları 1016
8. Taksi İşletenlerin “Taşımacı” Olarak Sorumlulukları 1017
9. Gezi Düzenleyenlerin “Taşımacı” Olarak Sorumlulukları 1017
B. Taşımacının Sorumluluğu 1018
1. Motorlu Araç İşleten Olarak Taşımacının Sorumluluğu 1018
2. Motorlu Araç İşletenin “Taşımacı” Olarak Yolculara Karşı Sorumluluğu 1019
3. Taşımacının, Yolcuların Birbirlerine Verdikleri Zarardan Sorumluluğu 1021
4. İşletenin “Taşımacı” Olarak “İşletme Kusurları” 1021
5. Gasp ve Soygun Olaylarında Taşımacının Sorumluluğu 1022
V. MOTORLU ARAÇ İŞLETENLERİN İŞVEREN OLARAK SORUMLULUKLARI 1023
A. Sorumluluk Nedenleri 1023
1. Genel Olarak 1023
2. Çalıştırılan Kişilerden Sorumluluk 1023
3. Çalıştırılan Kişilere Karşı Sorumluluk 1024
B. Sorumluluk Konuları 1024
1. İşyerlerinde Kullanılan Araçlardan Sorumluluk 1024
2. Taşıma ve Ulaşım İşlerinde Görevli Kişilerin, Bu Görevlerini Yaptıkları Sırada Geçirdikleri “Trafik–İş” Kazalarından Sorumluluk 1025
3. Personel Taşıma Araçlarından Sorumluluk 1025
4. Ticari Amaçla Motorlu Araç İşletenlerin İşveren Olarak Sorumlulukları 1026
5. Motorlu Araçlarla İlgili Meslek Sahiplerinin “İşveren” Olarak Sorumlulukları 1026
C. Sorumluluk Koşulları 1027
1. Olayın “Trafik Kazası” Sayılması 1027
2. Olayın “İş Kazası” Sayılması 1027
3. Olayın Bir “Trafik–İş Kazası” Sayılması 1029
D. Trafik Yasasına Göre İşverenin Yükümlülükleri 1029
1. Motorlu Araç İşleten veya Kullanan İşverenler ve Çalıştırılan Kişiler 1029
2. Trafik Yasası’na Göre Uyulması Gereken Kurallar ve Alınması Gereken Önlemler 1030
E. Taşımacı Olarak İşverenin Yükümlülükleri 1034
1. Taşımacılar ve Taşıma İşlerinde Çalışanlar 1034
2. Taşımacının Yükümlülükleri 1035
F. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yönünden Sorumluluk 1037
1. Genel Olarak 1037
2. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yasası’na Göre İşverenin Yükümlülükleri 1040
3. İşverenlerin Önlem Alma Yükümlülükleri 1040
4. Trafik–İş Kazaları Yönünden İşverenlerin Önlem Alma Yükümlülüğü 1041
VI. TRAFİK KAZALARINDA SİGORTACININ SORUMLULUĞU 1043
A. Sigorta Türleri 1043
1. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası 1044
2. İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortası 1044
3. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası 1044
4. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 1045
5. Güvence Hesabı 1046
6. Uluslararası Yeşil Kart (Green Card) Sigorta Poliçesi 1046
7. Motorlu Kara Taşıt Araçları Kasko Sigortası 1047
8. Birleşik (Paket) Sigorta Poliçesi 1047
9. Ferdi Kaza Sigortası 1048
10. Karayolu Turist Taşıma Araçları Zorunlu Sigortaları 1048
B. Sigortacının Sorumluluğu 1049
1. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortasında, Sigortacının Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu 1049
2. Zorunlu Taşıma Sigortasında, Sigortacının Yolculara Karşı Sorumluluğu 1050
3. Zorunlu Koltuk Sigortasında Sorumluluk 1051
4. Güvence Hesabının Sorumluluğu 1051
5. Diğer Sigorta Türlerinde Sigortacının Sorumluluğu 1052
VII. DEVLETİN TRAFİK KAZALARINDAN KAMUSAL SORUMLULUĞU 1052
A. Genel Olarak 1052
1. Kamu Araçlarının İşletilmesinden Kaynaklanan Sorumluluklar 1052
2. Kamu Hizmetlerinin İşleyişindeki Kusur ve Eksikliklerden Dolayı Sorumluluklar 1053
3. Yasal Düzenlemelerde ve Denetimlerde Yetersizlik 1054
B. Devletin Kamusal Sorumluluğu 1054
1. Trafik Kazalarından Dolayı, Devlet, Sorumlu Tutulabilir mi? 1054
2. Devletin Anayasal Sorumluluğu 1055
3. Ulaşım Politikaları ve Hizmet Kusurları 1055
C. Kamu Kuruluşlarının Sorumluluğu 1057
1. Kamu Yapılarından Sorumluluk 1057
2. Karayolları İdaresinin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 1057
3. Karayolu Yapım, Bakım ve Onarım Çalışmalarından Sorumluluk 1058
4. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ve Trafik Kuruluşlarının Görev ve Yetkileri 1060
5. Belediyelerin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 1060
6. Yolcu Taşımada Devletin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 1061
7. Yabancı Plakalı Araçlardan Sorumluluk 1062
D. Demiryolları İdaresinin Sorumluluğu 1067
1. Trenlerle Taşınan Yolculara ve Eşya Sahiplerine Karşı Sorumluluk 1067
2. Demiryolları İdaresinin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu 1067
3. DDY’nin Genel Hükümlere Göre Sorumluluğu 1070
4. Demiryollarıyla İlgili Ceza Sorumluluğu 1071
E. Danıştay Kararları 1071
1. Karayolu Yapım ve Bakımından Sorumlulukla İlgili Kararlar 1071
2. Trafik İşaret ve Uyarı Levhalarından Sorumluluk 1073
3. Trafik Tescil Kayıtlarından Sorumluluk 1074
4. Yabancı Plakalı Araçların Sigortasız Yurda Girmesinden Sorumluluk 1075
§17. BEDENSEL ZARARLARDAN DOLAYI İDARENİN
SORUMLULUĞU 1077
Prof. Dr. Müslüm AKINCI
I. GİRİŞ 1077
II. SORUMLULUK 1077
III. İDARENİN SORUMLULUĞU 1078
IV. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN ÜÇ GEREKLİLİK ŞARTI 1079
A. Zarar [Damage/Loss] 1081
B. Uygun Nedensellik Bağı (İlliyet Rabıtası) 1083
V. SORUMLULUK NEDENLERİ 1084
A. Kusur Sorumluluğu [Fault–Based Liability] 1084
1. Hizmetin Hiç İşlememesi 1089
2. Hizmetin Kötü İşlemesi 1090
3. Hizmetin Geç İşlemesi 1096
4. Görev Kusuru – Kişisel Kusur Ayrımı 1099
VI. İDARENİN SORUMLULUĞUNA ETKİLİ OLABİLECEK BAZI DURUMLAR 1109
A. Bünyesel Zayıflıktan Kaynaklı Zararlar 1110
B. Hatalı Tıbbi Uygulama (Malpraktis) Sonucu Oluşan Zarar 1110
C. Komplikasyon ve Aydınlatılmış Onam 1111
VII. KUSURSUZ SORUMLULUK 1118
A. Kusursuz Sorumluluğun Özellikleri 1120
B. Kusur ve Kusursuz Sorumluluğa Dair Kıyaslama: İki Evre Analizi 1121
C. Kusursuz Sorumluluk [No–Fault Liability] Nedenleri 1124
1. Risk ilkesi [The Principle of Risk] 1124
a. Tehlikeli Araç, Yöntem ve Durumlar 1125
b. Mesleki Risk 1126
2. Kamu Külfetlerinin Paylaşılması İlkesi: [The Principle of Equality before Public Burdens] 1129
3. Müterafik Kusur [Contributory Negligence/Fault] 1133
4. Sosyal Risk [Social Risk] 1133
VIII. KOLLUK TEDBİRLERİ VE BEDENSEL ZARARLAR 1135
A. Terörle Mücadeleden Kaynaklanan Zararlar 1136
B. Kolluğun (Suçüstü) Takip ve Müdahalesi Sırasında Meydana Gelen Zararlar 1136
C. Faili Meçhul Cinayetlerden İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 1139
D. Kolluk Hizmeti Görüldüğü Sırada Personelin Zarar Görmesi 1141
E. Gözaltında İken Ölüm 1142
IX. DEPREM NEDENİYLE OLUŞAN BEDENSEL ZARARLARDAN DOLAYI SORUMLULUK NEDENLERİ 1143
A. İdarelerin Afeti Önleme ve Zararı Önleyici Tedbirleri Alma Konusundaki Görevleri 1144
B. İdarenin Yaşam Hakkını Koruma Ödevi 1146
C. Gözetim ve Denetim Görevinin İhmali 1147
D. Arama/Kurtarma Faaliyetlerinin Zamanında ve Etkili/Yeterli Düzeyde Yapılmaması 1148
X. İDARENİN SORUMLULUĞUNU ORTADAN KALDIRAN VEYA AZALTAN HALLER 1150
A. Mücbir Sebep [Force Major, Force Majeure, Act of God] 1150
B. Beklenmeyen (Umulmayan) Hal [Cas Fortuit / Caso Fortuito] 1151
C. Zarar Görenin Kusuru [Fault of the Victims] / Müterafik Kusur 1152
D. İntihar Olayları 1159
E. Üçüncü Kişinin Kusuru [Third Parties Fault] 1160
XI. BEDENSEL ZARARLARDA ZARARIN HESAPLANMASI 1165
A. İşgücünün ve Çalışma Performansının Kaybı Nedeniyle Tazminat 1168
B. Geçici İş Göremezlik Tazminatı 1168
C. Sürekli/Kalıcı Çalışma Gücü Kaybı 1168
D. Efor Kaybı Tazminatı 1169
E. Sürekli İş Görmezlik Tazminatı ile Efor Tazminatı Kıyaslaması 1171
F. Bakıcı Gideri 1175
G. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 1175
XII. MANEVİ TAZMİNAT [COMPANSATION OF NON–PECUNIARY DAMAGES] 1178
KAYNAKÇA 1182
§18. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNDA İDARİ YARGIYA
ÖZGÜ KRİTERLERİN GELİŞTİRİLMESİ 1185
Suna TÜRKOĞLU
I. GİRİŞ 1185
II. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 1187
A. Hizmet Kusuru 1189
B. Kusursuz Sorumluluk 1191
C. Sosyal Risk İlkesi 1193
III. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN DİĞER ŞARTLARI 1194
A. İdari İşlem veya Eylem 1194
B. İlliyet Bağı 1194
C. Zarar 1195
IV. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNU AZALTAN YA DA ORTADAN KALDIRAN HALLER 1195
A. Kamu Görevlisinin Kişisel Kusuru 1195
B. Zarar Görenin Kişisel Kusuru 1196
C. Üçüncü Kişinin Kusuru 1196
D. Mücbir Sebep 1197
V. MÜTERAFİK KUSUR 1198
VI. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUK SEBEPLERİNE İLİŞKİN KRİTERLERİN GELİŞTİRİLMESİ 1198
A. Efor (Güç) Kaybı Tazminatı Kriteri 1198
B. Sınır Dışından Atılan Bomba ve Füzelerden Zarar Görenler Yönünden Sosyal Risk İlkesinin Uygulanabilirliği 1200
C. Akıl Hastalarının Toplum İçin Bir Risk Oluşturduğu, Bu Şahısların Vermiş Olduğu Zararın Sosyal Risk İlkesi Uyarınca İdarece Tazmin Edilebilirliği 1200
D. Sulama Kanalına Düşen Çocuğu Kurtarmak Amacıyla Kanala Giren 18 Yaşındaki Şahsın Boğulmasından Kaynaklanan Zararda İdarenin Sorumluluğunun Olabilirliği 1201
E. Kocası Şehit Olan Kadının, Kocasının Cenaze Töreninde İntihar Etmesinden Kaynaklanan Manevi Zararın İdarece Tazmin Edilebilirliği 1201
F. Destekten Yoksun Kalanların Açmış Olduğu Destekten Yoksun Kalma Tazminat Davalarında, Desteğin Muhtemel Yaşam Süresinin Belirlenmesinde Kriter Olarak Alınacak Yaşam Tablosunun Belirlenmesinde Yaşanan Gelişmeler 1202
G. Diğer Yaklaşımlar 1202
VII. SONUÇ 1205
§19. ÇEVRE KİRLİLİĞİ NEDENİYLE MEYDANA GELEN
BEDENSEL ZARARLARDA SORUMLULUK 1207
Prof. Dr. Süheyla Suzan GÖKALP
I. GİRİŞ 1207
II. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 1208
A. Bedensel Zarar 1208
B. Temel Haklar Kapsamında Beden Bütünlüğünün Korunması 1209
C. Çevre Hakkı Kapsamında İnsan Sağlığının ve Bedeninin Korunması 1211
D. Çevre Kirliliği ve Sebep Olduğu Bedensel Zararlar 1214
III. ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İDARENİN SORUMLULUĞU 1217
A. İdarenin Görev ve Yetkileri 1217
B. Çevre Kirliliğinin Önlenmesinde ve Giderilmesinde İdarenin Sorumluluğu 1218
C. İdarenin Sorumluluğunun Tartışıldığı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları 1225
D. İdarenin İzleme ve Denetim Yükümlülüğü 1231
E. Bedensel Zararların Tazminine İlişkin İdari Yargının Görev Alanı ve Konuya İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı 1233
IV. ÇEVREYİ KİRLETENİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 1235
A. Sorumluluk Hukuku Kapsamında Çevre Hukuku 1235
B. Çevreyi Kirleten ve Çevre Zararı 1237
C. Çevre Kanunu’na Göre Çevreyi Kirletenin Bireylere Vermiş Olduğu Zarardan Doğan Hukuki Sorumluluğu 1240
1. Sorumluluğun Niteliği–Kusursuz Sorumluluk 1241
2. Birden Fazla Kirletenin Olması Durumunda Sorumluluk 1244
D. Sorumluluğun Tespiti ve İlliyet (Nedensellik) Bağı Sorunu 1245
E. Kirletenin Kamu Kurum ve Kuruluşları Olması 1247
F. Çevre Kirliliğinin Neden Olduğu Bedensel Zararlara İlişkin Uyuşmazlıklar 1248
V. SONUÇ 1251
KAYNAKÇA 1253
§20. ÇEVREYE VERİLEN ZARARLARDA İDARENİN
SORUMLULUĞUNUN DANIŞTAY KARARLARI BAKIMINDAN
İNCELENMESİ 1257
Dr. Dilhun AYAYDIN
I. ÇEVRENİN KORUNMASI VE ÇEVRE HAKKININ ANAYASAL DAYANAKLARI 1257
II. ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN MEVZUAT 1263
III. İDARİ DENETİM VE YAPTIRIM UYGULANMASI 1269
A. Çevreye İlişkin Yapılan Denetimin Hukuki Niteliği –Kolluk Yetkisinin Kullanımı 1269
B. Uygulanan Yaptırımlar 1275
IV. ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN UYGULANAN İŞLEMLERE KARŞI YARGISAL BAŞVURU YOLLARI 1278
A. İdarenin Sorumluluğu 1279
B. Çevreye İlişkin Zararların Tazmini 1280
V. DANIŞTAY KARARLARINDA OLUŞAN KORUMA ALANI 1282
A. Düzenleyici İşlemlere Karşı Açılan İptal Davaları 1283
B. Bireysel İşlemlere Karşı Açılan İptal Davaları 1284
C. Sürdürülebilir Kalkınma 1285
Ç. Tam Yargı Davaları 1285
VI. SONUÇ 1287
KAYNAKÇA 1289
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ZAMANAŞIMI
§21. TAZMİNAT VE ALACAKLARDA ZAMANAŞIMI 1291
I. GENEL OLARAK ZAMANAŞIMI 1291
A. Tanım 1291
B. Zamanaşımının İşlevi 1292
C. Zamanaşımının Etkisi 1293
II. ZAMANAŞIMI TÜRLERİ 1296
A. Kazandırıcı Zamanaşımı – Kaybettirici Zamanaşımı 1296
B. Sözleşme Zamanaşımı – Haksız Eylem Zamanaşımı 1297
C. Hukuk Zamanaşımı – Ceza Zamanaşımı 1298
D. Belirsiz Alacak Davasında Zamanaşımı (m.107) 1298
E. Kısmi Davada Zamanaşımı (m.109) 1299
III. HAKSIZ EYLEMLERDE ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1299
A. Genel Hüküm Niteliği 1299
B. Süreler 1299
1. Olağan Süre 1299
2. Ek (Kesin) Süre 1299
3. Olağan Dışı Süre (Ceza Zamanaşımı Süresi) 1300
C. Zamanaşımının Başlangıcı 1301
1. Tazminat Sorumlularının Öğrenilmesi 1302
2. Zararın Öğrenilmesi 1303
3. Zararın Dava Edilebilir Nitelik Kazanması Koşulu 1303
D. Zamanaşımının Kesilmesi 1304
IV. UZAMIŞ CEZA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1305
A. Tanım 1305
B. Ceza Yasasındaki Süreler 1306
V. SÖZLEŞMELERDE VE ALACAKLARDA GENEL ZAMANAŞIMI 1306
A. On Yıllık Süre 1306
B. Beş Yıllık Süre 1308
VI. TRAFİK KAZALARINDA ZAMANAŞIMI 1309
A. Ölümlerde ve Bedensel Zararlarda 1309
B. Maddi Hasarlarda 1310
C. Manevi Tazminat İsteklerinde 1310
D. Yükümlülerin Birbirlerine Dönme Haklarında Süre 1311
VII. YOLCU TAŞIMADA ZAMANAŞIMI 1311
A. Karayoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 1311
B. Denizyoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 1312
C. Hava Yoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 1312
VIII. SİGORTALARDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1313
A. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortasında 1313
B. İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortasında (2918 KTK m.100) 1314
C. Karayolu Zorunlu Taşıma Sigortasında Zamanaşımı 1314
D. Karayolu Zorunlu Koltuk Sigortasında Zamanaşımı 1314
E. Güvence Hesabında Zamanaşımı 1315
F. Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortasında Zamanaşımı 1315
IX. BİNA VE YAPILARDAN SORUMLULUKTA ZAMANAŞIMI 1316
X. TEHLİKELİ İŞLETMELERDEN SORUMLULUKTA ZAMANAŞIMI 1316
XI. SATIM SÖZLEŞMESİNDE ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1319
A. Sözleşmeye Aykırılıkta Zamanaşımı 1319
B. Taşınır Satımında Zamanaşımı 1320
1. Ayıba Karşı İki Yıllık Zamanaşımı 1320
2. Satıcı Sorumluluğunu Kabul Ederse (Borcunu İkrar Ederse), Zamanaşımı İki Yıl Değil, On Yıl Olacaktır 1321
3. Satıcının Ağır Kusurlu Olması Durumunda Zamanaşımı 1321
4. Hizmet Satımında Zamanaşımı Süreleri 1322
5. Borcun Yerine Getirilmemesinde Zamanaşımı 1322
6. Zamanaşımının Başlangıcı 1322
C. Taşınmaz Satımında Zamanaşımı 1323
1. Sözleşmeye Aykırılıkta (10) Yıllık Genel Zamanaşımı 1323
2. Binaların (Yapıların) Ayıplı Olmasından Doğan Davalarda Zamanaşımı 1324
3. Zamanaşımının Başlangıcı 1326
XII. ESER VE İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNDE ZAMANAŞIMI 1327
A. Sözleşmeye Aykırılıkta Zamanaşımı 1327
B. Taşınır Eserlerdeki Ayıptan Dolayı Zamanaşımı 1327
C. Taşınmaz Yapılardaki Ayıptan Dolayı Zamanaşımı 1328
1. Yasalardaki Hükümler 1328
2. Önceki ve Sonraki Yasalar Arasındaki Benzerlik 1329
3. Önceki ve Sonraki Yasalar Arasındaki Fark 1329
4. Yeni Yasa’da, Yüklenicinin “Ağır Kusuru” Nedeniyle Açılacak Davaların “Teslim” Tarihinden Başlayarak (20) Yıl ile Sınırlandırılmış Olmasının Sakıncaları 1330
5. 6098 Sayılı Yasa’nın İlgili Maddelerinin Değiştirilmesinin Gerekliliği 1330
6. Zamanaşımının Başlangıcı 1331
7. Önceki Yasada Süre Belirtilmemiş Olmasının Yararları ve Yargıtay’ın Depremle İlgili Kararlarındaki Gerekçeler 1332
XIII. TÜKETİCİNİN KORUNMASI YASASINDA SÜRELER 1333
A. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da Süreler 1333
B. 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da Süreler 1333
C. Önceki ve Yeni Yasada Süre Farkları 1334
XIV. İŞ HUKUKUNDA SÜRELER 1335
A. Yasa Değişikliği 1335
B. Ücret Alacaklarında Zamanaşımı 1336
C. İş ve Hizmet Sözleşmesine Aykırılıkta Zamanaşımı 1337
D. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarında Zamanaşımı 1337
E. İş Hukukunda Hak Düşürücü Süreler 1337
XV. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA SÜRELER 1338
A. Zamanaşımı Süreleri 1338
B. Hakdüşürücü Süreler 1339
XVI. HASTANE VE HEKİM SORUMLULUĞUNDA ZAMANAŞIMI 1340
A. Hasta–Hekim İlişkisinde 1340
B. Özel Hastanelerin Sorumluluğu ve Yardımcı Kişilerden Sorumlulukta 1340
C. Kamu Hastanelerine Karşı Açılacak Tazminat Davalarında 1340
D. Sigortalıların Tedavi Gördükleri Hastanelere Karşı Açacakları Davalarda 1341
XVII. HUKUK YARGILAMA YASASI’NDAKİ SÜRELER 1342
A. Genel Olarak 1342
B. 6100 Sayılı Hukuk Yargılama Yasası’ndaki Hak Düşürücü Süreler 1343
XVIII. İDARİ YARGIDA SÜRELER 1347
A. İdari Yargı’da Dava Açma Süresi 1347
B. Sürelerin İşlemeye Başlaması 1347
C. Ek Süreler 1348
D. Görevsiz Yargı Yerinde Davanın Reddi Üzerine İdari Yargıda Dava Açma Süresi 1349
E. İdarenin Yanıt Vermemesi Durumunda Dava Açma Süresi 1349
F. İdarenin Yanıtı Kesin Değilse 1349
G. İdare Sonradan Yanıt Verirse 1349
H. İdareye Başvuru Süresi 1350
I. İdareye Başvuru Sürelerinin Niteliği 1350
İ. İdareye Başvuru, Tazminat Davası Açmanın “Ön Koşulu”dur 1351
J. İnsan Zararlarında Başlangıçtaki Belirsizlik Nedeniyle, Dava Açmadan Önce İdareye Başvurunun Bir Yararı ve Anlamı Olmamak Gerekir 1351
K. Görevsiz Yargı Yerinde Açılan Davanın, Görevsizlik Kararı Üzerine İdari Yargıda Yeniden Dava Açılması Durumunda “İdareye Başvuru” Koşulu Aranmaz 1352
L. İdareye Başvuru Sürelerinin İşleyişi 1352
XIX. İLÂMLARDA ZAMANAŞIMI 1354
A. Süre 1354
B. On Yıllık Sürenin Başlangıcı 1354
C. Örnek İçtihatlar 1355
KAYNAKÇA 1359
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MEDENİ USUL HUKUKU SORUNLARI
§22. BEDENSEL ZARARLAR YÖNÜNDEN SORUMLULUK
HUKUKUNDA MEDENİ USUL HUKUKU SORUNLARI 1361
Prof. Dr. Sema TAŞPINAR AYVAZ
Av. Dr. Şafak GÜLEÇ
I. BEDENSEL ZARAR KAVRAMI 1361
II. BEDENSEL ZARARLARDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA ÇÖZÜM YOLLARI 1366
A. Yargısal Yol (Dava) 1366
1. Devlet Yargısı 1366
2. Tahkim 1367
a. Tahkime Elverişlilik 1367
b. Bedensel Zararlardan Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim 1370
c. Sigorta Tahkimi 1370
3. İlâmsız İcra 1373
B. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları (Arabuluculuk) 1374
III. BEDENSEL ZARARLARDAN DOĞAN SORUMLULUK BAKIMINDAN DAVA TÜRLERİ 1377
A. Genel Olarak 1377
B. Bedensel Zararlardan Doğan Tazminat Davalarının Bazı Özellikleri 1377
1. Maddi Tazminat Davası 1378
a. Belirsiz Alacak Davası 1378
b. Kısmi Dava 1384
c. Tespit Davası 1386
2. Manevi Tazminat Davası 1388
IV. YARGI YOLU VE GÖREV 1390
A. Yargı Yolu 1390
B. Görevli Mahkeme 1394
V. YETKİ 1400
A. Kural 1400
B. Birden Fazla Davalının Bulunması 1401
C. Özel Yetki Kuralları 1403
VI. BEDENSEL ZARARLARLA İLGİLİ DAVALARDA YARGILAMAYA EGEMEN İLKELER 1406
VII. İSPAT VE DELİLLER 1407
A. İddia ve Somutlaştırma Yükü 1407
B. İspat Yükü 1408
C. İspat Ölçüsü 1410
D. Deliller 1413
VIII. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR 1417
IX. KANUN YOLLARI 1421
KAYNAKÇA 1424
BEŞİNCİ BÖLÜM
HESAP TEKNİKLERİ
§23. BEDENSEL ZARARLAR VE DESTEKTEN YOKSUN KALMA
ZARARLARI HESAP TEKNİKLERİ 1427
Mehmet Umur TARHAN
I. BEDENSEL ZARARLARIN HESAPLAMA TEKNİKLERİ 1427
A. Bedensel Zararlar Hesabı 1427
1. Bedensel Zararlar Tanımı 1427
2. Bedensel Zarar Çeşitleri 1428
3. Bedensel Zararın Hesabı 1438
4. Beden Tamlığı İhlal Halinde Zarardan Yapılacak İndirimler 1479
5. Bedensel Zarar Tazminat Hesabı 1502
6. Tazminatın Ödeme Biçimi 1508
II. DESTEKTEN YOKSUN KALMA ZARARLARI 1512
A. Destek ve Yoksunluk Kavramları 1512
B. Destekten Yoksunluk Şartları 1513
1. Destekten Yoksun Kalanlar 1518
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Mirasçılara İntikali 1529
3. Destekten Yoksunluk Zararının Niteliği 1530
a. Zararın Kapsamı 1530
b. Zarar Tespitinde Baz Alınacak Unsurlar 1530
4. Destekten Yoksunluk Zararının Hesabı 1551
5. Destekten Yoksunluk Zararından Yapılacak İndirimler 1558
6. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesabı 1578
7. Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Başlama Anı ve Ödeme Biçimi 1585
C. Peşin Değer Hesap ve Formüleri 1590
1. Peşin Değer Formülü 1590
2. Sürekli İş Göremezlikte Bağlanan Gelirin Peşin Değer Hesabı 1590
3. Ölüm Nedeniyle Bağlanan Gelirlerin Peşin Değer Hesabı 1591
D. Gelirlerin Başlama Tarihleri 1591
1. Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Başlama Tarihi 1591
2. Ölüm Gelirinin Başlama Tarihi 1592
E. Bedensel Zarar Hesaplama Örnekleri 1592
1. Tazminat Hesabı 1592
2. Gelir Hesabı 1592
3. Peşin Değer Hesabı 1593
4. Tazminattan İndirilecek Peşin Değerler 1593
5. İşçi, Asgari Ücretten Çalışmakta İse Hesaplama Sonucu 1593
F. Örnek İçtihatlar 1596
G. Destekten Yoksunluk Hesaplama Örnekleri 1621
1. Tazminat Hesabı 1621
2. SGK Gelirlerinin Hesaplanması 1624
3. Bağlanan Gelirlerin Peşin Değerleri 1625
4. Tazminat Tutarlarından İndirilecek Peşin Değerler 1625
H. Örnek İçtihatlar 1626
III. SONUÇ 1632
IV. ÖRNEK İÇTİHATLAR 1632
KAYNAKÇA 1647