Avukatın Sözleşmeden Doğan Hukuki Sorumluluğu (9786253612801)

2. Basıya Önsöz 7
1. Basıya Önsöz 9
Kısaltmalar 19
Giriş 23
I. Konunun Takdimi 23
II. Hukuki Sorumluluk Konusunun Sınırlandırılması 25
III. Yargı Kararlarının Sistemleştirilmesi Gereği ve Öğretinin Katkısı 28
Birinci Bölüm
HUKUKİ SORUMLULUĞUN KAYNAĞI OLARAK
AVUKATLIK SÖZLEŞMESİ
§ 1. AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN NİTELİĞİ VE BENZER SÖZLEŞMELERDEN AYRILMASI 31
I. Genel Olarak 31
II. Tekel Kapsamında İş Görmenin Hukuki Sorumluluk Açısından Pratik Sonuçları ve Önemi 34
III. “Avukatlık Sözleşmesi” Kavramı 40
IV. Avukatlık Sözleşmesinin Niteliği 42
A. Genel Olarak 42
B. “Dış İlişki”yi Oluşturan “Temsil”in Kaynağı Olarak Avukatlık Sözleşmesi 44
1. Temsil ile Vekâletin Farklı Kurumlar Olması 44
2. Avukatın “Genel Vekâletname” İle İşlem Yapması İçin Özel Talimat Alması Gerekip Gerekmediği Sorunu ve Dış Temsil ile İlişkisi 48
C. Avukatlık Sözleşmesinin Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırılması 60
1. Genel Olarak 60
2. Hükümleri Avukatlık Sözleşmesine Uygulanabilecek Farklı Sözleşme Tipleri 64
D. Avukatlık Sözleşmesinin Kural Olarak Süreklilik İçeren Bir Borç İlişkisi Doğurması 77
V. Avukatın Yetkisini Aşarak İş ve İşlem Yapmasının Sonuçları 80
§ 2. AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI, İÇERİĞİ VE GEÇERLİLİĞİ 82
I. Sözleşmenin Öneri ve Kabul ile Kurulması 82
A. Genel Olarak 82
B. Sözleşmenin Yürürlüğe Girmesi 85
C. Sözleşmenin Sona Ermesinden Sonra Kanaat Verici Davranışla Yeni Bir Sözleşme Kurulması 90
D. İş Sahibinin Teklifi Üzerine Ortaya Çıkabilecek Sorunlar 92
1. İnceleme Sözleşmesi 92
2. Avukatın Öneriyi Derhâl Reddetmemesinin Hukuksal Sonucu 96
II. Sözleşmenin İçeriği 101
A. Genel Olarak 101
B. Genel İşlem Şartları 104
C. Sözleşmenin Tüketici İşlemi Niteliği Taşıyıp Taşımadığı Sorunu 108
III. Sözleşmenin Şekli ve Geçerlilik Koşulları 117
A. Genel Olarak 117
B. Yargıtay’ın Avukatlık Ücretine İlişkin Bazı Hükümleri Geçersiz Sayan Uygulaması ve Eleştirisi 120
C. Bazı Özel Durumların Değerlendirilmesi 135
D. Kamulaştırma Kanunu’nun 31. Maddesine Aykırı Olarak Yapılan Avukatlık Sözleşmeleri ve Sonuçları 136
IV. Hatır İlişkileri 138
V. Tipik Avukatlık Edimi ve Gerçek–Gerçek Olmayan Avukatlık Sözleşmesi Ayırımı 141
VI. İş Sahibinin Edimi 149
VII. İşin Reddi Zorunluluğunun İhlali Sonucu Yapılan Sözleşme 151
§ 3. SÖZLEŞMENİN TARAFLARI 154
I. Avukatla Sözleşenin Kural Olarak İş Sahibi Olması ve İstisnaları 154
A. Genel Olarak 154
B. Temsilci Tarafından Avukatlık Sözleşmesi Yapılabilmesi İçin Özel Yetki Gerekip Gerekmediği Sorunu 157
C. Üçüncü Kişi Yararına Avukatlık Sözleşmesi 159
D. Üçüncü Kişiyi Koruyucu Etkili Avukatlık Sözleşmesi 166
II. Avukat veya İş Sahibinin Birden Çok Olması 170
A. Birden Fazla Avukatın Aynı İşte Görevlendirilmesi 170
1. Birden Çok Avukatın Birlikte Aynı İşte Görevlendirilmesi 170
2. İş Sahibinin Sonradan Başka Bir veya Birden Çok Avukatı Aynı İş İçin Görevlendirmesi 174
B. Birden Çok İş Sahibinin Aynı Avukatı Aynı İşte Görevlendirmesi 179
III. Avukatlık Ortaklığının Sözleşmenin Tarafı Olması 183
IV. Büro Ortaklığı 187
§ 4. SÖZLEŞME YAPMA ZORUNLULUĞU 192
I. Genel Olarak 192
II. Sözleşme Zorunluluğundan Kaynaklanan Hukuki İlişkilerin Niteliği 194
III. Avukatın Görevi Reddetmesi 196
IV. Sorumluluk 199
§ 5. AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ 202
I. Genel Olarak 202
II. Sözleşmeyle İzlenen Amacın Gerçekleşmesi veya Gerçekleşmeyeceğinin Kesin Olarak Anlaşılması 203
A. Sözleşmeyle İzlenen Amacın Gerçekleşmesi 203
B. Sözleşmeyle İzlenen Amacın Gerçekleşmeyeceğinin Anlaşılması 210
C. Sürenin Dolması 211
III. Sözleşmenin Azil veya İstifa İle Sona Ermesi 214
A. Genel Olarak 214
B. Azil ve İstifa Beyanının Hukuksal Niteliği, Şekli ve Sonuçları 216
1. Azil ve İstifa Beyanın Hukuksal Niteliği 216
2. Beyanın Şekli 218
3. Beyanın Sözleşmeyi Sona Erdirmesi 222
4. Azil veya İstifanın Şarta Bağlanamaması 225
5. Ücretin Başarı Şartına Bağlandığı Sözleşmelerin Özelliği 230
C. Azil ve İstifa Hakkından Feragatin Geçersiz Olması ve Nedenleri 234
1. Genel Olarak 234
2. Cezai Şartın Geçerli Sayılması Gereken Durumlar 235
D. Azil ve İstifa Bakımından “Haklı Sebep” Kavramı 238
1. Genel Olarak 238
2. Uygulama Örnekleri 241
a. Azil Bakımından 241
b. İstifa Bakımından 248
3. Özellik Arz Eden Bazı Azil ve İstifa Örnekleri 252
E. Sözleşmenin Azil ve İstifa ile Sona Ermesinin Hukuksal Sonuçları 253
1. Genel Olarak 253
2. İstifa Eden Avukatın Vekâlet Görevinin 15 Gün Süreyle Devam Etmesi Kuralı ve Sonuçları 255
3. AK m. 174 Hükmünün Azil ve İstifaya İlişkin Özel Düzenlemesi 256
4. Azil veya İstifa Beyanı Bildirilirken Gerekçe Gösterilmemesinin Sonuçları 267
5. Hem Azil Hem de İstifa Bakımından Haklı Sebep Bulunması ve Yol Açtığı Sorunlar 270
6. Azil ve İstifanın Borç İlişkisinin Tamamına Sirayet Etmesi 275
7. Uygulamada “Hizmet Hukuk Müşavirliği” Denilen Sözleşmelerin Azil ve İstifa ile Sona Erdirilmesi 276
IV. Sözleşmenin Ölümle Sona Ermesi 281
A. Avukatın Ölümü 281
1. Genel Olarak 281
2. Birden Çok Avukattan Birinin Ölmesi 287
B. İş Sahibinin Ölümü 288
V. Avukat Bakımından Diğer Sona Erme Hâlleri 295
VI. İş Sahibi Bakımından Diğer Sona Erme Hâlleri 299
§ 6. MÜDAFİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 303
I. Ceza Muhakemesinde Müdafinin Konumu 303
A. “Müdafi” – “Vekil” Ayırımı ve Sonuçları 303
B. “Zorunlu” – “Seçilmiş” – “Görevlendirilmiş” Müdafi Ayırımları, Alt Türleri ve Terminoloji Sorunu 306
II. Seçimlik Müdafi Bakımından Konunun Değerlendirilmesi 308
A. Genel Olarak 308
B. Seçimlik Müdafi ile Sanık Arasındaki Sözleşme İlişkisi 309
III. Zorunlu ve Zorunlu Olmayan (ATANMIŞ) Müdafilik Bakımından Konunun Değerlendirilmesi 314
A. Zorunlu ve Atamaya Dayalı Müdafiliğin Seçimlik Müdafilikten Ayrılması 314
B. Atanmış Müdafinin Sanık veya Şüpheli Tarafından Azlinin Mümkün Olup Olmadığı Sorunu ve Sonuçları 315
C. Yasal Borç İlişkisi Görüşü ve Eleştirisi 319
D. Sanık veya Şüphelinin Ehliyetsiz Olması ve Sonuçları 324
IV. Müdafinin Davranışından İdarenin Hukuki Sorumluluğu 327
A. Genel Olarak 327
B. Ulusal Üstü ve Ulusal Yargı Kararlarından Hareketle İdarenin Sorumluluğunu Doğurabilecek Bazı Örnek Olgular 328
İkinci Bölüm
AVUKATIN SÖZLEŞMEYİ İHLAL ETMESİ VE
İHLALİN HUKUKSAL SONUÇLARI
§ 7. SORUMLULUĞUN TEMELİ OLARAK SÖZLEŞME İHLALİ 333
I. Genel Olarak 333
II. Avukatın Asli Edim Yükümlülüğü ile Özen Yükümlülüğü Arasındaki İlişki 339
A. Genel Olarak 339
B. Avukatın Özensiz Davranışı ile Sözleşme İhlali 342
III. Asli Edim Yükümlülüğünün Belirlenmesi Açısından Vekâlet Görevinin Kapsamı 347
A. Genel Olarak 347
B. “Vekâlet Görevi”nin Dışına Çıkılması 351
C. Avukatın Yükümlülüklerinin “Vekâlet Görevi”nin Kapsamına Göre Belirlenmesi 353
D. Avukatlık Kanunu ve Uygulama Örnekleri Işığında Avukatın Yükümlülüklerinin Somut İçeriğinin Belirlenmesi 354
IV. Avukatın Edimini İfa Etmemesi 363
A. Edim Borcunun Süreklilik Arz Etmesi Karşısında İfa Etmeme Anının Belirlenmesindeki Güçlükler 363
B. Gecikmiş İfanın Mümkün Olması Halinde İş Sahibinin Sözleşmeyi Sona Erdirmesinin Vekâlet ve Avukatlık Sözleşmeleri Bakımından Arz Ettiği Özellikler 368
C. İfa Etmemeye Rağmen İş Sahibinin Avukatı Azletmemesi ve Sonuçları 373
D. Aliud İfa ve Sonuçları 378
E. Edim Yükümlülüğü Olarak Başarı Taahhüdü ve Yerine Getirilmemesinin Sonuçları 380
V. Sözleşme İhlali Olarak Vekâlet Görevinin Kötü İfası 383
VI. Avukatın Mesleki Yükümlülükleri ile Sözleşme Sorumluluğu Arasındaki İlişki 391
VII. Sözleşme İhlali Olarak Avukatın Özen ve Doğruluk Yükümlülüğüne Aykırı Davranması 393
A. Genel Olarak 393
B. Özen ve Doğruluk Yükümlülüklerinin Nesnelleştirilmesi 397
C. Avukatın Doğruluk Yükümlülüğünün Çok Sayıda Yan Edim Yükümlülüğü ve Yan Yükümlülüğe Kaynaklık Etmesi 407
VIII. Avukatın Yan Yükümlülükleri ve Yan Edim Yükümlülükleri 408
A. Aydınlatma ve Bilgilendirme Yükümlülüğü 408
1. Sözleşme Öncesi Aydınlatma Yükümlülüğü 411
2. Sözleşmeye Dayalı Aydınlatma Yükümlülüğü 415
B. Doğruluk Yükümlülüğü ve Bu Kapsamda Değerlendirilen Yan Yükümlülüklerin Sözleşme İhlali Açısından İncelenmesi 426
1. Genel Olarak 426
2. Sır Saklama ve Gizliliği Koruma Yükümlülüğü 430
3. Çatışan Menfaatleri Temsil Yasağı 440
4. Hesap Verme Yükümlülüğü 447
a. Genel Olarak 447
b. Dar Anlamda Hesap Verme Yükümlülüğünün Nitelik ve Kapsamı 447
c. Vekâlet Görevine İlişkin Olarak Alınanların İş Sahibine Verilmesi Yükümlülüğü 450
5. Vekâleti Uygun Olmayan Zamanda Sona Erdirmeme Yükümlülüğü 458
6. Edimini Şahsen İfa Yükümlülüğü 462
C. Özen Borcundan Kaynaklanan Bazı Özel Yükümlülükler 468
1. Asgari Mesleki Donanım 468
a. Mevzuatı Bilme Yükümlülüğü 470
b. İçtihatları Bilme Yükümlülüğü 477
c. Mesleki Yayınları Bilme Yükümlülüğü 483
2. Danışmanlık Hizmeti Verme ve Bilgilendirme 484
3. Dava Takibinde Özenli Davranma 488
4. Büro Organizasyonunda Gösterilecek Özen 495
D. Avukatın Talimatla Bağlılığı 499
IX. Avukatın Yükümlülük İhlali Konusundaki Yargı Kararlarında Dikkate Alınması Gereken Bazı Hususlar 506
§ 8. İFA ETMEMENİN HUKUKİ SONUÇLARI 508
I. Genel Olarak 508
II. İfa Davası 514
A. Genel Olarak 514
B. Avukatın İfaya Zorlanıp Zorlanamayacağı Sorunu 516
III. Tespit Davası, Belirsiz Alacak Davası ve Geçici Ödeme Talebi 520
A. Tespit Davası 520
B. Belirsiz Alacak Davası 522
C. Geçici Ödeme Talebi (TBK m. 76) 523
IV. Vekâlete İlişkin Olarak Alınanların Teslimine Yönelik Eda Davası 525
A. Genel Olarak 525
B. İfa Davasının Özellikleri 526
C. Avukatın Faiz Ödeme Borcu 527
D. Zamanaşımı 528
V. Maddi Tazminat Davası 530
A. Genel Olarak 530
B. Kusur 531
1. Genel Olarak 531
2. Kusurun Dereceleri: Kast ve İhmal 532
3. Özen Ölçütünün Nesnelleştirilmesi Sonucunda Avukatın Uzmanlığının Sorumluluğa Etkisi 539
C. Zarar 542
D. Nedensellik Bağı 557
1. Nedensellik Bağının Türleri ve Uygun Nedensellik Bağı 557
2. Uygun Nedensellik Bağının İspatı 560
3. Resen İnceleme İlkesine Bağlı Davaların Özelliği 567
4. Nedensellik Bağının Kesilmesi 568
E. İspat Yükü 569
F. Tazminat Hesabı 573
1. Genel Olarak 573
2. İşin Ücretsiz veya Çok Düşük Bir Ücret Karşılığında Üstlenilmesi 575
3. Tazminat Hesabında Dikkate Alınması Gereken Diğer Hükümler 576
G. Takas Def’i 578
H. Zamanaşımı 583
VI. Manevi Tazminat Davası 589
VII. İspata İlişkin Sorunlar 595
A. Genel Olarak 595
B. Ceza Mahkemesinin Vereceği Kararın Etkisi 600
C. Taraflar Arasında Yapılan Ödemelerin İspatı 603
1. Senetle İspat Kuralı 603
2. İbra Sözleşmesi 606
3. Avukata Yapılan Ödemelerinin Mahsubu ve Avans Ödemesinin İspatına İlişkin Yargıtay Uygulaması ve Eleştirisi 612
4. Avukatlık Sözleşmesinden Kaynaklanan Anlaşmazlıklarda Yemin Delilinin Kullanılması 615
VIII. Sorumluluğu Kaldıran veya Azaltan Sebepler 618
A. Beklenmedik Durum ve Zorlayıcı Neden 619
B. İş Sahibine İzafe Edilebilecek Durumlar 620
1. Genel Olarak 620
2. İş sahibinin Zararın Azaltılması ve Artmasının Önlenmesi Yüklentisi ve İhlalin Hukuki Sonuçları 625
3. Zarara Tek Başına İş Sahibinin Davranışının Neden Olması (Öz Kusuru) 629
C. İş Sahibinin Rızası 632
§ 9. İMKANSIZLIK SEBEBİYLE HUKUKİ SORUMLULUK 634
I. Başlangıçtaki İmkânsızlık 634
II. Sonraki İfa İmkânsızlığı 637
A. Genel Olarak 637
B. Avukatlık Kanunu’nun 42. Maddesinde Düzenlenen İmkânsızlık Hâlleri 638
C. Sonradan Ortaya Çıkan Diğer İmkânsızlık Hâlleri 640
D. Kısmi İmkânsızlık 644
III. İfa İmkânsızlığının Hukuki Sonuçları 646
A. Avukatın Sorumlu Olmadığı İfa İmkânsızlığı 646
B. Avukatın Sorumlu Olduğu İfa İmkânsızlığı 649
C. İspat Yükü 651
§ 10. AVUKATIN ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN DAVRANIŞINDAN SORUMLULUĞU 652
I. Genel Olarak 652
II. Üçüncü Kişinin Sözleşme Konusu İş Görmeye Müdahalede Bulunmasının Değişik Biçimleri 654
III. Avukatlık Kanunu ve Borçlar Kanunu’nun Konuya İlişkin Düzenlemeleri Arasındaki Farklılıklar 655
IV. İkame Türleri ve Avukatın Sorumluluğu 658
A. Genel Olarak 658
B. Temsil Belgesinde “Tevkil Yetkisi” Bulunmasının Sonuçları 660
C. Tevkil Yetkisi Bulunmayan Avukatın Başkasını Tevkili ve Sonuçları 664
D. “Alt Vekâlet” ve “İkame Vekâleti” Ayırımı ve Sonuçları 666
V. Avukatın İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluğu 674
A. Genel Olarak 674
B. İfa Yardımcısının Alt Vekil ve İkame Vekilden Ayırt Edilmesi 675
Kaynakça 677
Kavram Dizini 691