Anayasa Yargısında Yasama Organına Çağrı (9786253231309)

ÖNSÖZ 5
KISALTMALAR 11
GİRİŞ 13
BİRİNCİ BÖLÜM
ÇAĞRI KARARININ HUKUKİ GEREKÇESİ OLARAK YASAMA EKSİKLİĞİ
I. YASAMA EKSİKLİĞİ KAVRAMI 19
II. YASAMA EKSİKLİĞİNİN ORTAYA ÇIKIŞ BİÇİMLERİ 28
A. Bir Konunun Düzenlenmesinin İhmali Olarak Mutlak Eksiklik
(Absolute Omission) 30
B. Bir Konuya İlişkin Düzenlemenin Yetersizliği Olarak Kısmi Eksiklik
(Relative Omission) 35
1. Genel Olarak 35
2. Eşitlik İlkesi Kapsamında Yasama Organının Sorumluluğu 40
III. YASAMA YETKİSİ BAĞLAMINDA YASAMA EKSİKLİĞİNİN KABULÜ 47
A. Genel Olarak 47
1. Yasama Yetkisinin Genelliği İlkesi 54
2. Belirlilik, Öngörülebilirlik ve Ulaşılabilirlik 57
B. Devletin Pozitif Yükümlülükleri Kapsamında Yasama Organının
Sorumluluğu 61
IV. YASAMA EKSİKLİĞİNE OLUMSUZ YAKLAŞIMLAR 70
A. Yasama Organının Sorumsuzluğu Kapsamında Ele Alınan Fikirler 70
1. Devletin Yasama İşlevinden Dolayı Sorumlu Tutulamaması 70
2. Egemenliğin Gereği Olarak Yasama Faaliyetinden Dolayı
Sorumlu Olunmaması 71
a. Genel Olarak 71
b. Egemenliğin Günümüzdeki Anlamı 73
B. Hukuka Pozitivist Yaklaşım: Hukuk Boşluğunun Olmayacağı Tezi 76
V. YASAMA EKSİKLİĞİNİN KANUN BOŞLUĞU KAVRAMI İLE
KARŞILAŞTIRILMASI 81
VI. YASAMA EKSİKLİĞİNDEN ÇAĞRI KARARINA GİDEN YOL:
ANAYASA MAHKEMELERİNİN POZİTİF YASA KOYUCULUĞU 88
A. Pozitif Yasa Koyuculuğa Giriş 88
B. Negatif Yasa Koyucu Kavramının Aşınması: Anayasa Mahkemelerinin
Yetkisinin Genişlemesi 91
C. Pozitif Yasa Koyucu Kavramı 97
VII. ÇAĞRI KARARI VE SINIFLANDIRMA SORUNU 104
A. Anayasaya Aykırılığın Bildirilmesi 109
B. Alınması Gereken Tedbirlere veya Yapılması Gerekenlere
Hükmedilmesi 118
1. Genel Olarak 118
2. Şartlı Ret Kavramıyla Karşılaştırması 121
C. Yerine/Yardımcı Yasayıcılık 124
İKİNCİ BÖLÜM
YASAMA ORGANINA ÇAĞRI KARARININ HUKUKİ NİTELİĞİ
I. ÇAĞRI KARARININ HUKUKİ KAYNAĞI 129
A. Çağrı Kararının Hukuki Kaynağı Olarak Normatif Düzenlemeler 129
B. İçtihat Yoluyla Çağrı Kararı Verilmesi 131
1. Genel Olarak 131
2. Çağrı Kararının Anayasanın Yorumlanması Yöntemiyle Verilmesi 132
II. KARARIN VERİLİŞ USULÜ VE ÇAĞRI 140
III. COMMON LAW SİSTEMLERİNDE ÇAĞRI KARARI OLARAK ANAYASAL
DİYALOG 146
A. Yasama ile Yargı Arasında Cereyan Eden Bir Etkileşim: Anayasal
Diyalog 147
B. Kanada 157
C. İngiltere’de Parlamentonun Üstünlüğü İlkesine Kısa Bir Bakış ve
“Uyumsuzluk Bildirimi” 163
1. Parlamentonun Üstünlüğü Prensibine Çağdaş Yaklaşım:
Dünü ve Bugünü 164
2. Uyumsuzluk Bildirimi 170
IV. AYM’NİN NORM DENETİMİ KARARLARINDA ÇAĞRI KARARI 175
A. İsimlendirme ve Kullanım Sorunu 178
B. Anayasaya Aykırılığına Hükmedilen Kanunun İptalinin Bir (1) Yıla
Kadar Ertelenmesi 185
C. “ yönünden ” İptal Kararları 193
V. BİREYSEL BAŞVURU YOLUNDA ÇAĞRI KARARI: PİLOT KARAR USULÜ VE
KARARIN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNE BİLDİRİLMESİ 206
A. Pilot Karar Usulünün Getiriliş Amacı ve Uygulamasına Kısa Bir Bakış 214
B. Sistemik veya Yapısal Problemler (Yasama Eksikliği) ya da İhlalin
Kanundan Kaynaklanması 223
1. Yasama Eksikliği Olarak Sistemik ve Yapısal Problem 223
2. İhlalin Doğrudan Kanundan Kaynaklanması 225
C. Anayasa Mahkemesinin Verdiği Pilot Kararlar 235
1. Y.T. Başvurusu 235
2. Hamit Yakut Başvurusu 239
3. Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve Diğerleri Başvurusu 241
4. Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş. ve Diğerleri
Başvurusu 248
5. Nevriye Kuruç Başvurusu 253
6. Caner Şafak Başvurusu 255
7. Sait Görmüş Başvurusu 261
8. İbrahim Muhammed Ali Başvurusu 262
9. K. N. Başvurusu 266
D. Kararın Türkiye Büyük Millet Meclisine Bildirilmesi 266
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÇAĞRI KARARININ HUKUK SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
I. ÇAĞRI KARARININ YASAMA İLE YARGI ORGANLARI ARASINDAKİ
İLİŞKİYE YÖNELİK YANSIMALARI 271
A. Yasama Organı ile Anayasa Yargısı Arasındaki İlişkiye Çağrı Kararı
Perspektifinden Genel Bir Bakış 271
B. Anayasanın Üstünlüğü ve Kuvvetler Ayrılığı Penceresinden Pozitif
Yasa Koyucu Olarak Anayasa Mahkemeleri 278
II. KENDİ KENDİNİ SINIRLAMA VE POLİTİK SORUN DOKTRİNİ 286
III. YARGISAL AKTİVİZM VE HÂKİMLERİN YÖNETİMİNE YOL AÇMA
ELEŞTİRİSİ 290
IV. ÇAĞRI KARARI BAĞLAMINDA KARAR GEREKÇELERİNİN
BAĞLAYICILIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ 297
A. Anayasa Mahkemesinin Karar Gerekçelerinin Bağlayıcılığı 298
1. Karar Gerekçelerinin Bağlayıcı Olmadığı Görüşü 300
2. Karar Gerekçelerinin Bağlayıcılığının Kabul Edilmesi ve Yeniden
Yasalaştırma Yasağı 303
3. Karar Gerekçelerinin Bağlayıcılığına İlişkin Genel Değerlendirme 316
B. Kanun Koyucu Gibi Hareket Etme Yasağı 321
V. BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ ETKİSİ 329
A. Pilot Kararların Etkisi 341
B. AYM’nin Verdiği Pilot Kararlar Sonrası Yapılan ya da Yapılmayan
Değişiklikler 345
C. Pilot Kararın Sonuçsuz Kalması: Keser Altıntaş Kararı ve Sonrası 355
D. Temel Hak ve Özgürlük İncelemeleri Neticesinde Bireyin Adalete
Erişiminin Engellenmesi 360
E. Pilot Karar Usulünün Bir Çözüm Sunamaması: Burmych ve
Diğerleri/Ukrayna Kararı 366
VI. YASAMA ORGANININ GÖSTERDİĞİ REFLEKS: KANUNUN
ANAYASALLAŞTIRILMASI 372
SONUÇ 377
KAYNAKÇA 383