Yargı Etiği Dersleri (9786253777012)

4. BASKIYA
ÖNSÖZ 5
3. BASKIYA
ÖNSÖZ 9
ÖNSÖZ 11 İÇİNDEKİLER 15
GİRİŞ 21
Birinci Bölüm YARGI ETİĞİNİN ANAYASAL VE DEMOKRATİK TEMELLERİ
1.1. HUKUK DEVLETİ 31
1.2. KUVVETLER AYRILIĞI İLKESİ 34
1.3. YARGI ERKİ VE TOPLUMSAL İŞLEVİ 36
1.3.1. Genel Olarak 36
1.3.2. Anayasal İlkeler 37
1.3.3. İnsan Hakları 41
1.3.3.1. Genel Olarak 41
1.3.3.2. Adil Yargılanma Hakkı 43
İkinci Bölüm TEMEL KAVRAMLAR
2.1. ETİK 53
2.2. AHLAK 55
2.3. DEONTOLOJİ 56
2.4. ETİK, AHLAK VE MESLEK ETİĞİ KAVRAMLARININ KARŞILAŞTIRILMASI 62
2.5. HUKUK, AHLAK VE ETİK İLİŞKİSİ 64
2.6. HUKUK ETİĞİ, YARGI ETİĞİ, HUKUKÇU ETİĞİ VE ADALET MESLEK ETİĞİ KAVRAMLARI 67
2.6.1. Hukuk Etiği 67
2.6.2. Yargı Etiği 68
2.6.3. Hukukçu Etiği 69
2.6.4. Adalet Meslek Etiği 69 OKUM PARÇASI 3: FELSEFİ ETİKTEN MESLEK ETİĞİNE 71
Üçüncü Bölüm YARGI ETİĞİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ VE MEDENİYET BOYUTU
3.1. GENEL OLARAK 73
3.2. İSLAM MEDENİYETİ 76
3.2.1. Hz. Ömer’in Yargıç Atama Yazısı 76
3.2.2. Hâkimlik Etiği Eserleri 79
3.2.3. Müslüman Düşünürlerin Eserleri 82
3.2.3.1. Mevlâna: Mesnevi 82
3.2.3.4. İbn Haldun: Mukaddime 90
3.2.4. Osmanlı Türkiyesi ve Mecelle 95
3.2.4.1. La Fontaine’in Fransız ve Türk Yargı Etiği Karşılaştırması 99
3.2.4.2. Bangalor Yargı Etiği İlkelerinin Yorumunda Yer Alan İslam Hukuku Bölümü Yargı Etiği Bölümü 104
Dördüncü Bölüm ULUSLARARASI DÜZENLEMELER
4.1. GENEL OLARAK 107
4.2. ULUSLARARASI YARGI ETİĞİ BELGELERİ 113
4.2.1. Bangalor Yargı Etiği İlkeleri (BM/2003) 113
4.2.1.1. Kapsamı 113
4.2.1.2. Hazırlık Süreci 113
4.2.1.3. Dayanak Belgeler 114
4.2.1.4. Amaç ve Gerekçe 114
4.2.1.5. Sistematiği 116
4.2.1.6. Bangalor Yargı Etiği İlkelerinin Yorumu 119
4.2.1.7. Bangalor Yargı Etiği İlkeleri Bağlamında Güncel Gelişmeler 120
4.2.2. Budapeşte İlkeleri (Savcılar İçin Etik ve Davranış Biçimlerine İlişkin Avrupa Esasları) (AK/2005) 126
4.2.2.1. Kapsamı 126
4.2.2.2. Hukuki Dayanaklar 127
4.2.2.3. Belgenin Teleolojik (Amaçsal) Analizi ve Felsefesi 127
4.2.2.4. İlkelerin Sistematiği 128
4.2.1.5. Temel Değerler 129
4.2.1.6. Savcılık Etiğinde Güncel Tartışmalar ve Yorumlar 129
4.2.3. Havana Kuralları: Avukatların Rolüne Dair Temel Prensipler (BM/1990) 133
4.2.3.1. Kapsamı 133
4.2.3.2. Hazırlanışı ve Normatif Niteliği 133
4.2.3.3. Dayanakları 134
4.2.3.4. Amaç ve Gerekçe 134
4.2.3.5. Havana Kuralları’nın Sistematiği 135
4.2.3.6. Avukatların Görev ve Sorumlulukları 135
4.2.3.7. Modern Yargı Etiği Bağlamında Yeni Riskler 136
Beşinci Bölüm ULUSAL DÜZEYDEKİ BELGELER
5.1. GENEL OLARAK 139
5.2. TÜRK YARGI ETİĞİ BİLDİRGESİ (TÜYEB) 141
5.2.1. Kapsam ve Kapsanan Yargı Mensupları 141
5.2.2. Hazırlanış Süreci ve Kurumsal Çerçeve 142
5.2.3. Kavramsal ve Tarihsel Dayanaklar 143
5.2.4. Amaç ve Gerekçe 144
5.2.5. Sistematik ve İçerik Yapısı 145
5.2.6. Uygulama Mekanizması ve Danışma İşlevi 146
5.2.7. TÜYEB Kapsamında Sosyal Medya Kullanım Rehberi 148
5.2.8. Türk Yargı Etiği Bildirgesi Rehberi (2025) 151
5.2.8.1. Giriş ve Amaç 151
5.2.8.2. Hazırlık Süreci ve Kaynaklar 151
5.8.2.3. Uluslararası Referans Belgeler 152
5.8.2.4. Tarihî ve Kültürel Kaynaklar 152
5.8.2.5. Rehberin Kapsamı ve Sistematiği 152
5.8.2.5. Etik İlkelerin Önemi 153
5.3. YARGITAY YARGI ETİĞİ İLKELERİ (YBGK/2017) 153
5.3.1. Kapsam 153
5.3.2. Hazırlanışı 154
5.3.3. Dayanağı 155
5.3.4. Amaç ve Gerekçesi 155
5.3.5. Sistematik 156
5.3.5.1. Değer–İlke–Kural Hiyerarşisi 157
5.3.5.2. Bangalor İlkeleriyle Benzerlik 157
5.3.6. Danışma Mekanizması ve Kurumsal Yapı 158
5.3.6.1. Yargı Etiği Danışma Kurulu 158
5.3.6.2. Kurulun Görev ve Yetkileri 159
5.3.6.3. Yargıtay Cumhuriyet Savcıları Bakımından Etki Alanı 159
5.3.6.4. Örnek Kararlar 160
5.4. YARGITAY CUMHURİYET SAVCILARI ETİK DAVRANIŞ İLKELERİ (YCB/2017) 163
5.4.1. Kapsam 163
5.4.2. Dayanakları 163
5.4.3. Amaç ve Gerekçe 164
5.4.4. Sistematik 165
5.4.4.1. Mesleki Davranışlar 165
5.4.4.2. Bağımsızlık ve Tarafsızlık 166
5.4.4.3. Ceza Yargılamasında Davranışlar 167
5.4.4.4. Özel Yaşamda Davranışlar 168
5.5. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ MESLEK KURALLARI (TBBB/1971) 168
5.5.1. Kapsam ve Niteliği 168
5.5.2. Hazırlanışı ve Hukuksal Dayanak 169
5.5.3. Sistematik Yapısı 169
5.5.4. Etik İlkeler Açısından Değerlendirme ve Güncel Yaklaşımlar 170
5.5.6. Sonuç 173
Altıncı Bölüm TÜRK YARGI ETİĞİ BİLDİRGESİNİN YORUMU
6.1. GENEL OLARAK 177
6.2. BİLDİRGENİN YORUMLANMASI 178
6.3. BAŞLIK VE BAŞLANGIÇ 179
6.4. ETİK DEĞER, İLKE VE DAVRANIŞ KURALLARI 184
6.4.1. İnsan Onuru, İnsan Hakları ve Eşitlik 185
6.4.2. Bağımsızlık 197
6.4.3. Tarafsızlık 206
6.4.4. Dürüstlük ve Tutarlılık 218
6.4.5. Güven 226
6.4.6. Mahremiyet 233
6.4.7. Mesleğe Yaraşırlık 240
6.4.8. Yetkinlik ve Özen 255
6.5. BİLDİRGENİN BAĞLAYICILIĞI VE TAAHHÜT 266
Yedinci Bölüm ALGORİTMİK ADALET VE YARGI ETİĞİ
7.1. GİRİŞ: YARGIDA YAPAY ZEKANIN YÜKSELİŞİ 269
7.2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE: ALGORİTMİK ADALET VE ALGORİTMİK ÖNYARGI SORUNU 270
7.2.1. Algoritmik Adalet 270
7.2.2. Algoritmik Önyargı Sorunu 270
7.3. ULUSLARARASI DÜZENLEMELER 271
7.3.1. Avrupa Konseyi CEPEJ Etik Şartı 271
7.3.2. Avrupa Parlamentosu Kararı 273
7.3.3. AB Yapay Zekâ Yasası 273
7.3.4. UNESCO Mahkemelerde ve Yargı Organlarında Yapay Zeka Sistemlerinin Kullanımına İlişkin Kılavuzlar 277
7.4. YARGIDA YAPAY ZEKA KULLANIMININ ETİK BOYUTLARI 280
7.4.1. Gizlilik ve Veri Güvenliği 280
7.4.2. Gerekçelendirme Sorumluluğu 280
7.4.3. Şeffaflık ve Açıklanabilirlik 281
7.4.4. Adaletsizliğin Matematiği: İmkansızlık Teoremi 282
7.5. YARDIMCI MI, ALTERNATİF MI: KAVRAMSAL TARTIŞMA 283
7.5.1. Üç Düzeyli Kullanım Modeli 283
7.5.2. Yardımcı Yapay Zeka Yaklaşımı 283
7.5.3. Alternatif Yapay Zeka Yaklaşımının Riskleri 284
7.5.4. Bir Robot Tarafından İnsan Haklarının Korunması Mümkün mü? 284
7.6. CEZA ADALETİNDE YAPAY ZEKA KULLANIMI 285
7.7. HUKUK MESLEKLERİNDE YAPAY ZEKA KULLANIMI 285 Yapay Zeka Halüsinasyonları ve Mesleki Sorumluluk 286
7.8. KARŞILAŞTIRMALI UYGULAMALAR 287
7.8.1. Çin: Yapay Zeka Yargıcı Deneyimi 287
7.8.2. ABD: Federal Yargı Sistemi 288
7.8.3. Türkiye'de Gelişmeler 289
7.9. KAMUSAL ALGI VE TOPLUMSAL KABUL 290
7.10. SONUÇ VE ÖNERİLER 291
7.10.1. Yardımcı Modelin Benimsenmesi 291
7.10.2. Etik Çerçevenin Oluşturulması 291
7.10.3. Eğitim ve Farkındalık 292
7.10.4. Yasal Düzenleme İhtiyacı 292
7.11. DEĞERLENDİRME 292 SONUÇ 295 EK 1: ADALETNAME 303 EK 2: ULUSLARARASI ETİK KODLARDAN ÖRNEKLER 308
2.1. Fransa Hâkim ve Savcılık Yüksek Kurulu Hâkim ve Savcıların Etik (Deontolojik) Ödevleri Derlemesi 308
2.2. Kanada Québec Hâkim ve Savcılık Etik Kodu (Kuralları) (Adli Yargı Kanunu) 309
2.3. Belçika Yargı Yüksek Kurulu Hâkim ve Savcılık Rehberi: İlkeler, Değerler, Vasıflar 309
2.4. İsviçre Hâkim Savcılar Birliği Etik Komisyonu Hakimler İçin Geçerli Etik İlkeler 310
KAYNAKÇA 311 YAZARIN YAYINLANMIŞ ESERLERİ 317