Yapay Zekanın Adil Yargılanma Hakkına Etkisi (9786253776794)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 11
GİRİŞ 13
BİRİNCİ BÖLÜM YAPAY ZEKÂNIN TARİHSEL GELİŞİMİ, KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ, SINIFLANDIRILMASI VE YARGI ALANINDA KULLANIMI
I. TARİHSEL GELİŞİM SÜRECİNİN ÖNEMLİ ÖRNEKLERİ 17
A. Thomas Hobbes–Yapay Hayvan 22
B. Vaucanson–Mekanik Ördek 22
C. Asimov–Ben, Robot 23
D. Turing Testi 24
E. Dartmouth Konferansı 25
F. Eliza 26
G. Yapay Zekâ Kışı 26
H. Deep Blue 27
I. AlphaGo 27 İ. ChatGPT 27
II. TANIM 29
III. SINIFLANDIRMA 35 A. Dar Yapay Zekâ 36 B. Genel Yapay Zekâ 37 C. Süper Yapay Zekâ 38
IV. YAPAY ZEKÂYLA BAĞLANTILI KAVRAMLAR 39 A. Makine Öğrenmesi 39
1. Gözetimli Öğrenme 42
2. Gözetimsiz Öğrenme 43
3. Pekiştirmeli Öğrenme 43 B. Derin Öğrenme 44 C. Robot 48 D. Algoritma 51
V. YARGI ALANINDA YAPAY ZEKÂ KULLANIMI 53
A. Genel Olarak 53
B. Yapay Zekânın Yargı Alanında Kullanımının Katkıları ve Doğurabileceği Sakıncalar 57
1. Olumlu Yönleri 57
2. Potansiyel Riskler 59
3. Hukuki Formalizm ve Hukuki Realizm Çerçevesinde Yargı Alanında Yapay Zekânın Kullanımı 62
VI. YARGI ALANINDA YAPAY ZEKÂ TÜRLERİ 64
A. Hâkime Yardımcı Yapay Zekâ 65
B. Kararları Tahmin Eden ve Karar Taslakları Hazırlayan Yapay Zekâ 71
C. Robot Hâkimler 73
1. Genel Olarak 73
2. Robot Hâkimlerin İnsan Hâkimlerin Yerini Alıp Alamayacağı Sorunu 78
İKİNCİ BÖLÜM ADİL YARGILANMA HAKKI AÇISINDAN YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİLERİNİN İNSAN HAKLARI HUKUKUNA ETKİSİ 85
A. Genel Olarak 85
B. Uluslararası ve Ulusal Belgelerde Yapay Zekâ ve İnsan Haklarının Korunması 92
1. Uluslararası Belgeler 93
a. Yargı Sistemlerinde ve Çevrelerinde Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Etik Şart 94
b. OECD Yapay Zekâ Konseyi Tavsiyesi 97
c. Diğer Uluslararası Belgeler 98
d. AB Yapay Zekâ Tüzüğü’ne Göre Risk Sınıflandırması 100
2. Ulusal Belgeler 103
a. Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 105
b. İnsan Hakları Eylem Planı 107
c. Yargı Reformu Stratejisi 107
II. ADİL YARGILANMA HAKKI ÇERÇEVESİNDE YAPAY ZEKÂ 108 A. Devletlere Düşen Yükümlülükler 112
1. Negatif Yükümlülükler 112
2. Pozitif Yükümlülükler 113 B. Adil Yargılanma Hakkının Güvenceleri 119
1. Kanunla Kurulan Tarafsız ve Bağımsız Mahkeme 121
a. Kanunla Kurulma 121
b. Hâkimlerin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 125 aa. Bağımsızlık 125 bb. Tarafsızlık 127 cc. Hâkimlerin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı ile Yapay Zekâ Arasındaki İlişki 128 aaa. Bağımsızlık ve Yapay Zekâ 128 bbb. Tarafsızlık ve Yapay Zekâ 132 ccc. Anayasa Çerçevesinde Bağımsızlık ve Tarafsızlık ile Yapay Zekâ İlişkisi 136
2. Mahkemeye Erişim Hakkı 139
3. Makul Sürede Yargılanma Hakkı 142
a. Genel Olarak 142
b. Yapay Zekânın Makul Sürede Yargılanma Hakkına Etkisi 145 aa. Makul Sürede Yargılanma Hakkı ve Hâkime Yardımcı Yapay Zekâ 146 bb. Kararları Tahmin Eden Yapay Zekânın Makul Sürede Yargılanma Hakkına Etkisi 149 cc. Robot Hâkim Uygulaması ile Makul Sürede Yargılanma Hakkı Arasındaki İlişki 152
4. Aleni Yargılanma Hakkı 156
5. Çelişmeli Yargılama ve Silahların Eşitliği İlkesi 162
a. Kavram 162
b. Çelişmeli Yargılama ve Silahların Eşitliği İlkesi Bağlamında Yapay Zekâ Uygulamaları 165
c. Kara Kutu Etkisi 168
6. Gerekçeli Karar Hakkı 173
7. Masumiyet Karinesi 180
a. Kavram 180
b. Yapay Zekânın Masumiyet Karinesine Etkisi 183
c. Öngörücü Polislik Uygulamaları ile Masumiyet Karinesi Arasındaki İlişki 185
8. Bir Suç ile İtham Edilen Kişiye Tanınan Haklar 197
a. İsnat Edilen Suçlama Hakkında Bilgilendirilme Hakkı 198
b. Savunmasını Hazırlamak İçin Gerekli Zamana ve Kolaylıklara Sahip Olma Hakkı 201
c. Kişinin Kendisini Bizzat Savunma veya Avukat Yardımından Yararlanma Hakkı 206 aa. Bizzat Savunma Hakkı 206 bb. Avukat Yardımından Yararlanma Hakkı 208
d. Tanıkların Dinlenmesinde Hak Eşitliği ve Tanığı Sorguya Çekme Hakkı 211
e. Ücretsiz Tercüman Hakkı 218
SONUÇ 223
KAYNAKÇA 229