Yapay Zeka Çağında Otonom Araçlar ve Otonom Araç Üreticisinin Ürün Sorumluluğu
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5
ÖZET 7 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 21
GİRİŞ 25
1. KONUNUN TAKDİMİ VE ÖNEMİ 25
2. ÇALIŞMA SİSTEMATİĞİ 27
3. İNCELEME ALANININ BELİRLENMESİ VE SINIRLARIN ÇİZİLMESİ 34
BİRİNCİ BÖLÜM OTONOM ARAÇLARA İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE, TEKNİK GEREKSİNİMLER, SÜRÜŞ OTOMASYONUNUN SINIFLANDIRILMASI VE HUKUKSAL ALTYAPI
I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 39 A. Yapay Zekâ Kavramı 39
1. Terminoloji 39
2. Tarihçesi 43
3. Makine Öğrenmesi (Machine Learning) 48 B. Otonom Araç Kavramı 50
1. Araç Kavramı 50
2. Otonom Araç Terminolojisi 51
3. Otonom Araç Tarihçesi 55
4. Yapay Zekânın Otonom Araçlarda Görünümü 63
5. Otonom Araçların Pozitif ve Negatif Yanları 66
a. Pozitif Yanları 66
b. Negatif Yanları 68
C. Sürücü Destek Sistemleri 71
II. TEKNİK GEREKSİNİMLER 72 A. Çevreyi Algılama ve Yorumlama 72
1. Çevreyi Algılama 72
2. Yorumlama 76
B. İşbirliği ve İletişim 76
C. Konum Belirleme ve Rota Planlama 77
D. Harita Bilgilerinin Rolü 79
E. Fonksiyonel Güvenlik 80
III. SÜRÜŞ OTOMASYONUNUN SINIFLANDIRILMASI 87
A. Sürüş Otomasyon Seviyeleri 87
B. Uluslararası Otomotiv Mühendisleri Topluluğu (SAE) Sınıflandırması 90
1. Genel Olarak 90
2. SAE Sınıflandırma Seviyeleri 92
a. Seviye 0 – Sadece Sürücü veya Otomasyonsuz (No Automation) 92
b. Seviye 1 – Sürüş Asistan Sistemi (Driver Assistance) 93
c. Seviye 2 – Kısmi Otomasyon (Partial Automation) 93
d. Seviye 3 – Koşullu Otomasyon (Conditional Automation) 94
e. Seviye 4 – Yüksek Otomasyon (High Automation) 96
f. Seviye 5 – Tam Otomasyon (Full Automation) 98
C. Alman Federal Karayolu Araştırma Enstitüsünün (BASt) Sınıflandırması 99
1. Genel Olarak 99
2. Beşli Geleneksel Otomasyon Sınıflandırması 99
3. Yeni Yaklaşım: Üçlü Otomasyon Sınıflandırması 100
D. Alman Karayolları Trafik Kanunu (StVG) Düzenlemeleri Çerçevesinde Yapılan Sınıflandırma 103
1. Genel Olarak 103
2. 2017 Değişiklikleri Kapsamında Sınıflandırma 104
3. 2021 Değişiklikleri Kapsamında Sınıflandırma 105
E. Değerlendirme 106
IV. HUKUKSAL ALTYAPISI 109 A. Uluslararası Mevzuat 109
1. Genel Olarak 109
2. Değerlendirme 112 B. Ulusal Mevzuat 114
1. Genel Olarak 114
2. Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858) 115
3. Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunlar için Tasarlanan Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ve Korunmasız Karayolu Kullanıcılarının ve Yolcuların Korunması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144) 116
4. Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik (AB/2022/1426) 118
5. Değerlendirme 120
C. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü Çerçevesinde Yapay Zekânın Risk Türlerine Göre Sınıflandırılması ve Otonom Araçlar Bakımından Görünümü 123
1. Genel Olarak 123
2. Risk Temelli Sınıflandırmalar 126
a. Yasaklanmış Yapay Zekâ Uygulamaları (Unaccepetable Risk) 126
b. Yüksek Risk (High Risk) 129
c. Sınırlı Risk (Limited Risk) 132
d. Minimal Risk (Minimum Risk) 134
3. Otonom Araçlar ve Otonom Araçlardaki Yapay Zekâ Destekli Bileşenlerin Dâhil Olduğu Sınıflandırmaya Dair Değerlendirme 135
İKİNCİ BÖLÜM ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞUNA GENEL BAKIŞ, TERMİNOLOJİ MESELESİ, SORUMLULUĞUN TARİHSEL GELİŞİMİ, AB HUKUKUNDAKİ GÖRÜNÜMÜ, HUKUKİ NİTELİĞİ, OBJESİ, SÜJELERİ VE OTONOM ARAÇLARDA GÖRÜNÜMÜ
I. ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞU VE ÜRÜN GÜVENLİĞİNE GENEL BİR BAKIŞ 139
II. TERMİNOLOJİ MESELESİ: Sorumluluğun Adı Nedir? “Ürün Sorumluluğu” mu, “Üretici Sorumluluğu” mu yoksa “Üreticinin Kusursuz (Ürün) Sorumluluğu” mu? Doğru Seçim Hangisi? 147
III. SORUMLULUĞUN TARİHSEL GELİŞİMİ 154
A. Roma Hukuku 154
B. Alman Hukuku 156
C. İsviçre Hukuku 160
D. Amerikan Hukuku 164
E. Türk Hukuku 178
IV. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKU – 85/374/ECC VE 2024/2853/EU SAYILI AVRUPA ÜRÜN SORUMLULUĞU DİREKTİFLERİ 179
A. Direktiflerin Arka Planı ve Hazırlık Süreci 179
B. Direktiflerin Kapsamı 183
C. Direktiflerin Amaçları 189
1. Tüketicilerin Korunması 189
2. Serbest Rekabetin Bozulmasının Önüne Geçilmesi 190
3. Malların Serbest Dolaşımı 191
D. Hukuki Düzenlemelerin Yeknesaklığının Sağlanması: Direktiflerin İç Hukuklara Aktarılması ve Maksimum Uyum Niteliği 191
E. Milli Hukukların Tüketici Lehine Hükümlerinin Uygulanmaya Devam Etmesi (Direktiflerin Milli Hukukla Yarışması) 194
F. Direktiflerin Özellikleri 197
G. 2001/95/EC Sayılı Ürün Güvenliği Direktifi İle 85/374/EEC sayılı Direktifin İlgisi 198
V. SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ, ÖZELLİKLERİ VE DİĞER SORUMLULUK TÜRLERİYLE İLİŞKİSİ 200
A. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 200
1. 85/374/ECC ve 2024/2853/EU sayılı Ürün Sorumluluğu Direktifleri Uyarınca 200
2. 7223 sayılı Ürün ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Uyarınca 204
B. Üreticinin Kusursuz Sorumluluğunun Diğer Kusursuz Sorumluluk Halleriyle İlişkisi 207
1. Genel Olarak 207
2. Tehlike Sorumluluğu Görüşü 208
3. Olağan Sebep Sorumluluğu Görüşü (Tehlike Sorumluluğunu Dışlayan Görüş) 209
a. Genel Olarak 209
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Görüşü 214
c. Organizasyon Sorumluluğu Görüşü 216
4. Karma Görüş 218
5. Görüşümüz 218 C. Sorumluluğun Özellikleri 220
1. Genel Olarak 220
2. Müteselsil Sorumluluk 221
3. Sorumsuzluk Anlaşması Yapılamaması 227
VI. OTONOM ARAÇLAR BAĞLAMINDA ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞU VE HUKUKİ NİTELİĞİ 230
A. Otonom Araçlarda Ürün Sorumluluğuna Genel Bakış 230
B. Otonom Araçlarda Ürün Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 232
1. ÜGTDK Çerçevesinde 233
2. Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde 234
3. Haksız Fiil Sorumluluk Talebiyle Yarışması 242
VII. SORUMLULUĞUN OBJESİ – ÜRÜN 244
A. Genel Olarak 244
B. 85/374/EEC Direktifine Göre “Ürün” Kavramı 247
C. 2024/2853/EU Direktifine Göre “Ürün” Kavramı 250
D. ÜGTDK’ya Göre “Ürün” Kavramı 252
1. Madde 252
2. Müstahzar 253
3. Eşya 256 E. Ürün Niteliği Bakımından Özellik Arz Eden Durumlar 258
1. Elektrik ve Doğal Güçler 258
2. Gayrimaddi Mallar 262
3. Yazılımlar 266
4. Yapay Zekâ 271
5. Hizmet Edimleri 273
6. Taşınmaz Eşyalar 276 F. Bir Ürün Olarak Otonom Araçlar 280
1. Otonom Aracın ve Bileşenlerinin Ürün Niteliği 280
2. Otonom Araçlardaki Yazılım, Güncelleme ve Yükseltmelerinin Ürün Niteliği 282
a. Otonom Araç Yazılımlarının Ürün Niteliği 282
b. Otonom Araç Yazılım Güncellemelerinin (Update) Ürün Niteliği 287
c. Otonom Araç Yazılım Yükseltmelerinin (Upgrade) Ürün Niteliği 295
VIII. SORUMLULUĞUN SÜJELERİ 296 A. 85/374/EEC Sayılı Direktife Göre Sorumluluğun Süjeleri 296
1. Üretici 296
2. İthalatçı 297
3. Tedarikçi (Dağıtıcı) 297 B. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre Sorumluluğun Süjeleri 298
1. Genel Olarak 298
2. Sipariş Yerine Getirme Hizmet Sağlayıcıları (Fulfilment Service Providers) 302
3. Çevrimiçi Platform Hizmet Sağlayıcıları (Provider Of An Online Platform) 305 C. ÜGTDK’ya Göre Sorumluluk Süjeleri 308
1. Üretici (İmalatçı) 308
2. İthalatçı 312
3. Dağıtıcı 313
4. Yetkili Temsilci 317 D. Otonom Araçlarda Sorumluluk Süjeleri 319
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI VE OTONOM ARAÇLAR BAĞLAMINDA GÖRÜNÜMÜ
I. ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI 329 A. Genel Olarak 329 B. Ürünün Hatalı (Uygunsuz) Olması 333
1. Bir Terminoloji Kargaşasının Ortaya Konulması: Ayıp–Hata– Uygunsuzluk 333
a. Genel Olarak 333
b. Ayıp – Hata Ayrımı 334
c. ÜGTDK’da Tercih Edilen “Uygunsuzluk” Kavramı 341
2. 85/374/ECC Sayılı Direktife Göre Ürünün Hatalı Olması: Ürünün Haklı Güvenlik Beklentisini Karşılamaması 342
a. Genel Olarak 342
b. Ürünün Sunumu 347
c. Kullanım Şekli 349
d. Piyasaya Sürülme Zamanı 350
e. Diğer Haller 352
3. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre Ürünün Hatalı Olması 354
a. Genel Olarak 354
b. Ürünün Sunumu 357
c. Ürünün Makul Şekilde Öngörülebilir Kullanımı 357
d. Ürünün Öğrenme Yeteneğine ve Yeni Özellikler Kazanma Yetisine Sahip Olması 357
e. Bağlantılı Ürünler 358
f. Ürünün Piyasaya ya da Hizmete Sunulma Zamanı veya Ürünün Üreticinin Kontrolünden Çıktığı Zaman 359
g. Güvenlik Açısından Önemli Siber Güvenlik Gereksinimleri Dâhil Olmak Üzere İlgili Ürün Güvenliği Gereksinimleri 360
h. Yetkili Otorite ve Müteşebbislerin Yaptığı Diğer İlgili Müdahaleler 360
i. Kullanıcı Grubunun Özel İhtiyaçları 361
j. Zararı Önlemeye Yönelik Ürünlerde Fonksiyonel Yetersizlik 361
4. ÜGTDK’ya Göre Ürünün Uygunsuz Olması 361 a. Genel Olarak 361 b. Ürünün “Uygunsuz” Olması 362 c. Güvenli Ürün 370
5. Hata (Uygunsuzluk) Çeşitleri 371
a. Genel Olarak 371
b. Tasarım Hatası 373
c. Üretim (Fabrikasyon) Hatası 374
d. Bilgilendirme Hatası 377
e. Gelişim Riski (İnkişaf) Hatası 378
f. Ürün İzleme Hatası 387
C. Hatalı Bir Ürünün Piyasaya Sürülmesi 391
1. 85/374/EEC Sayılı Direktife Göre 391
2. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre 396
3. ÜGTDK’ya Göre 397
D. Hukuki Menfaatin Zarara Uğraması 404
1. 85/374/EEC Sayılı Direktife Göre 404
2. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre 410
3. ÜGTDK’ya Göre 415
E. Nedensellik Bağı ve İspat Yükü 419
1. 85/374/EEC Sayılı Direktife Göre 419
2. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre 419
3. ÜGTDK’ya Göre 425
II. OTONOM ARAÇLARDA ÜRETİCİNİN KUSURSUZ (ÜRÜN) SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI 426 A. Otonom Araçlarda Hatalı Ürün Kavramı 426
1. Genel Olarak 426
2. Otonom Araçlarda Haklı Güvenlik Beklentisi 432
a. Genel Olarak 432
b. Haklı Güvenlik Beklentisinin Tespitine İlişkin İleri Sürülen Kıstaslar 440
c. Aracın Sunumu 446
d. Aracın Piyasaya Sürülme Zamanı 449
e. Aracın Kullanım Şekli 450
f. Aracın Teknik Düzenlemeler ve Bilimsel – Teknik Seviyeyle Uyumu 452
g. Diğer Haller 461
3. Otonom Araçlarda Tasarım Yükümlülükleri 464
a. Genel Olarak 464
b. StVG Hükümleri Çerçevesinde Otonom Araçlarda Bulunması Gereken Teknik Donanım 466
c. StVG Hükümleri Çerçevesinde Tasarım Yükümlülükleri 477
i. Sürüş Faaliyetini Yerine Getirme 477 ii. Trafik Kurallarına Uyma 486 iii. Sisteme Her Zaman Müdahale Edebilme ve Sistemi Sonlandırabilme 490 iv. Aracın Sürücü Tarafından Yönetilmesi Gerekliliğini Fark Edebilmesi ve Sürücüye Haber Verme Yeteneği ile Sistem Tanımına Aykırı Bir Kullanım Durumuna Karşı Uyarıda Bulunabilmesi 492
v. Kendi Başına Kaza Önleme Sistemine Sahip Olması 500 vi. Aracı Minimum Risk Durumuna Geçirme 505 vii. Sürüş Manevrası Önerme 508 viii. Teknik Denetçiye Veri Sağlama ve Bildirimde Bulunma 509 ix. Teknik Denetçi İçin Telsiz Bağlantıları Sağlama İmkânına Sahip Olma 510
d. Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik Çerçevesinde Otonom Araçlarda Bulunması Gereken Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülükleri 511
i. Normal Trafik Senaryolarında Dinamik Sürüş Görevi (DDT) Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 512 ii. Kritik Trafik Senaryolarında Dinamik Sürüş Görevi (DDT) Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 513 iii. Belirlenmiş İşletme Alanında Görevlerini Yerine Getirme Yükümlülüğü Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 515 iv. Arıza Senaryolarında Dinamik Sürüş Görevi (DDT) Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 516
v. Asgari Risk Manevrası (MRM) ve Asgari Risk Durumu (MRC) Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 517 vi. İnsan – Makine Etkileşimi Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 518 vii. İşlevsel ve Operasyonel Güvenlik Bakımından Gerekli Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 520 viii. Siber Güvenlik ve Yazılım Güncellemeleri Bakımından Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 520 ix. Veri Kaydı ve Olay Veri Kaydedicisi Bakımından Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 521
x. Manuel Sürüş Moduna İlişkin Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 522 xi. Kullanım Kılavuzuna İlişkin Teknik Donanım ve Tasarım Yükümlülüğü 523 xii. Periyodik Yola Elverişlilik Muayenesi Bakımından Teknik Gereklilikler 524
4. Otonom Araçlarda Hata Çeşitleri 525
a. Tasarım Hataları 525
i. Genel Olarak 525 ii. Bilimsel ve Teknik Kurallara Uymamaktan Kaynaklanan Hatalar 528 iii. Sürüş Faaliyetini Üstlenmede Ortaya Çıkan Hatalar (Algılama ve Yorumlama Hataları) 532 iv. Trafik Kurallarına Uyabilme Yeteneğindeki Eksiklikten Kaynaklanan Hatalar 537
v. Otonom Sistemin Kendi Kendini Kontrolü İle Aracın Yönetiminin Üstlenilmesi Gereğinin Fark Edilmesi ve Sürücüye Bildirimde Bulunulması İle Kendi Başına Aracın Minimum Risk Durumuna Geçirilmesinde Ortaya Çıkan Eksikliklerden Doğan Hatalar 539 vi. Sürücü ile İşbirliği ve İletişim Hataları 542 vii. Diğer Yol Kullanıcıları ve Çevreyle İletişim Hataları 544 viii. Dış Güvenlik Eksikliğinden Kaynaklanan Hatalar 546 ix. Stabil ve Yetkisiz Müdahalelere Karşı Koruyan Telsiz Bağlantılarının Eksikliğinden Kaynaklanan Hatalar 547
x. Konum Tespiti ve Alternatif Sürüş Manevrası Önerme Yeteneği Eksikliğinden Doğan Hatalar 548
b. Üretim (Fabrikasyon) Hataları 550
c. Bilgilendirme ve Uyarı Yükümlülüklerinden Kaynaklanan Hatalar 556
d. Ürün İzleme Hataları 571
e. Gelişim Riski Hataları 586
B. Hatalı Bir Otonom Aracın Piyasaya Sürülmesi 589
C. Otonom Aracın Yol Açtığı Zarar 591
D. Otonom Aracın Yol Açtığı Zararlarda İlliyet Bağı 592
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÜRETİCİNİN SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİ İLE OTONOM ARAÇLARDA GÖRÜNÜMÜ VE OTONOM ARAÇLARDA ORTAYA ÇIKAN ETİK İKİLEM DURUMLARI
I. ÜRETİCİNİN SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİ 599 A. Genel Olarak 599 B. 85/374/ECC Sayılı Direktife Göre 601
1. Ürünün Üretici Tarafından Dolaşıma Sokulmamış Olması 601
2. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 602
3. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da Mesleki Amaçlarla Üretilmemiş veya Dağıtılmamış Olması 604
4. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanmış Olması 606
5. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın Tespit Edilmesine Olanak Tanımaması (Gelişim Riski Savunması) 608
6. Ara Ürün Üreticisinin Sorumluktan Kurtulması 610 C. 2024/2853/EU Sayılı Direktife Göre 611
1. Genel Olarak 611
2. Ürünün Üretici veya İthalatçı Tarafından Piyasaya Sürülmediği ya da Dağıtıcı Tarafından Erişilebilir Kılınmamış Olması 613
3. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 614
4. Hatanın Yasal Gerekliliklere Uyulmasından Kaynaklanmış Olması 616
5. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın Tespit Edilmesine Olanak Tanımaması (Gelişim Riski Savunması) 617
6. Ara Ürün Üreticisinin Sorumluktan Kurtuluş Sebebi 620
7. Üründe Değişiklik Yapan Kişinin Sorumluluktan Kurtuluş Sebebi 620 D. ÜGTDK’ya Göre 621
1. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 621
2. Üründeki Güvenlik Zaafına Dağıtıcı, Üçüncü Kişiler veya Kullanıcının Sebep Olduğu Savunması 623
3. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanmış Olması 625
II. SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİNİN OTONOM ARAÇLAR BAĞLAMINDA GÖRÜNÜMÜ 628
A. Genel Olarak 628
B. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 629
C. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 632
D. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 637
E. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanmış Olması 637
F. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyin Hatanın Tespit Edilmesine Olanak Tanımaması (Gelişim Riskleri) 639
G. Değerlendirme 650
III. OTONOM ARAÇLARDA ORTAYA ÇIKAN ETİK İKİLEM DURUMLARI 654 A. Genel Olarak 654 B. Otonom Araçlarda Etik İkilemler 657
1. Etik İkilemlerin Otomasyon Seviyesi İle İlişkisi 657
2. Otonom Araçlarda Etik İkilem Durumları 658
C. Otonom Araçlarda Ortaya Çıkan İkilem Durumlarından Kaynaklanan Hatalar 664
1. Etik İkilemler Kapsamında Ortaya Çıkan Tasarım Hataları 664
2. Kuramsal Senaryolar Üzerinden Mevzunun Ele Alınması 667
a. Alışveriş Sepeti Sorunu 667
b. Motosiklet Sorunu 668
c. Araba Sorunu 668
d. Tünel Sorunu 670
e. Köprü Sorunu 671
f. Tramvay Sorunu 671
3. Otonom Araçlarda Etik İkilemler ve Hukuki Düzenlemeler: Karar Verme Süreçlerinde Sürücü, Üretici ve Kanun Koyucunun Rolü 673
D. Otonom Araçlarda Etik İkilem Durumlarına İlişkin Çözüm: Tasarım Yükümlülüğüne Uyulması 676
1. İkilem Durumlarının Standartlaştırılamazlığı 676
2. Ex Ante Karar Alma: Otonom Araçlar ve İnsan Sürücüler Arasındaki Fark 677
3. Algoritmalarda "En Az Zarar" ve "Daha Büyük Fayda" İlkeleri 678
4. İnsan Onuru ve Mal Varlığı Arasındaki Ayrım 679
5. İkilem Durumlarına Verilecek Kararlar Bakımından Mutlak Doğru Var Mıdır? 679
6. StVG ve BMVI Etik Komisyonu: Hukuki ve Etik Standartların Belirlenmesi 680
7. StVG Kapsamında Tasarım Yükümlülüklerinin Somutlaştırılması 683
8. Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik (AB/2022/1426) Kapsamında Tam Otonom Araçların Etik İkilemlerle İlişkili Performans Şartlarının Değerlendirilmesi 689
E. Değerlendirme 690
1. StVG ve BMVI Etik Komisyonu Düzenlemeleri Yönünden 690
2. Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik Hükümleri Yönünden 691
SONUÇ 695
KAYNAKÇA 707