Velâyet Hukuku
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ YERİNE5 İÇİNDEKİLER9 KAYNAKÇA75 KISALTMALAR79
BİRİNCİ KISIM VELÂYETE GENEL BAKIŞ & 1.VELÂYET KAVRAMI 81 I.VELÂYETİN TANIMI81
II. VELÂYETİN MEVZUAT KAYNAKLARI82 A–Anayasa82 B–Kanunlar83 1– Türk Medeni Kanunu83 2– Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun90 3– Nüfus Hizmetleri Kanunu90 4– Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun91 5– Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu91 6– Sosyal Hizmetler Kanunu91 7– Türk Borçlar Kanunu92 8– Türk Vatandaşlığı Kanunu92 9– Soyadı Kanunu92 10– Nüfus Planlaması Hakkında Kanun92 C–Tüzükler93 1– Türk Medenî Kanununun Velâyet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük (VVMT)93 2– Soyadı Tüzüğü (ST)93 D– Yönetmelikler93 1–Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği93 2–Türk Medenî Kanununun Velâyet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük Kapsamında Tutulacak Defterler, Özel Kütük, Dosyalar, Tutanaklar ve Diğer Evrakın Düzenlenmesine Dair Yönetmelik (VVMY)95 3–Evlendirme Yönetmeliği (Evl. Yön.)95
III. VELÂYETİN DİĞER KAYNAKLARI95 A–Öğreti (TMK m. 1
f. II)95 B–Yargı Kararları (TMK m. 1
f. II)95 C–Hâkimin Yarattığı Hukuk (TMK m. 1
f. I)96
IV. 1989
TARİHLİ ÇOCUK HAKLARINA DAİR BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİ (ÇHS–1989)96 A–Tarihçe 96 1– 1924 Tarihli Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi96 2–1948 Tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirisi97 3–1959 Tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi98 4–1963 Tarihli Türk Çocuk Hakları Bildirisi100 5–1989 Tarihli Çocuk Haklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi100 B– Amaç101 C–Temel İlkeler103 1–Ayrımcılık Yapmama İlkesi (ÇHS m. 2)103 2–Çocuğun Üstün Yararı İlkesi (ÇHS m. 3)103 3–Yaşama ve Gelişme İlkesi (ÇHS m. 6)104 4–Çocuğun Görüşüne Değer Verme İlkesi (ÇHS m. 12)104 D–Haklar104 1–Kimlik Hakkı (ÇHS m. 7– 8)104 a.Nüfus Kütüğüne Kayıt Hakkı (ÇHS m. 7, f. I)104 b.İsim Hakkı (ÇHS m. 7, f. I)105 c.Vatandaşlık Kazanma Hakkı (ÇHS m. 7, f. I)105 d.Kimliğini Koruma Hakkı (ÇHS m. 8)105 2– Ana Babasıyla İlişkisine Saygı Hakkı105 a.Ana Babasıyla Birlikte Yaşama Hakkı (ÇHS m. 9, f. I–II, 10, 11)105 b.Ana Babasıyla Kişisel İlişki Kurma ve Doğrudan Görüşme Hakkı (ÇHS m. 9, f. III)106 c.Ana Babası Tarafından Yetiştirilme Hakkı (ÇHS m. 5, 18)106 d.Ana Babasını Bilme Hakkı (ÇHS m. 7, f. I)107 e.Ana Babası Tarafından Bakılma Hakkı (ÇHS m. 7, f. I)107 3–Düşüncesini Açıklama Hakkı (ÇHS m. 13)107 4–Düşünce, Vicdan ve Din Özgürlükleri Hakkı (ÇHS m. 14)107 5–Dernek Kurma ve Barış İçinde Toplanma Hakkı (ÇHS m. 15)108 6–Özel Yaşamına Saygı Hakkı (ÇHS m. 16)108 7– Bilgi Kaynaklarına Erişim Hakkı (ÇHS m. 17)108 8– Korunma Hakkı109
a. Her Türlü Şiddet, İstismar ve Kötü Muameleye Karşı Korunma Hakkı (ÇHS m. 19, 39)109
b. Aile Dışında Korunma Hakkı (ÇHS m. 20, 21)109
c. Sığınmacı Çocuğun Korunma Hakkı (ÇHS m. 22)110
d. Engelli Çocuğun Korunma Hakkı (ÇHS m. 23)110
e. Sömürüden Korunma Hakkı (ÇHS m. 36, 39)111 aa. Ekonomik Sömürüden Korunma Hakkı (ÇHS m. 32)111 bb.Cinsel Sömürüden Korunma Hakkı (ÇHS m. 34)112
e. Uyuşturucudan Korunma Hakkı (ÇHS m. 33)112
f. Kaçırılma, Satılma ve Fuhuştan Korunma Hakkı (ÇHS m. 35)112
g. İnsanlık Dışı, Aşağılayıcı Muamele ile Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmaya Karşı Korunma Hakkı (ÇHS m. 37, 39)113
h. Silahlı Çatışma Halinde Korunma Hakkı (ÇHS m. 38, 39)113
ı. Suça Sürüklendiğinde Korunma Hakkı (ÇHS m. 40)114 9– Sağlık Hakkı (ÇHS m. 24, 25) 115 10– Sosyal Güvenlikten Yararlanma Hakkı (ÇHS m. 26)116 11– Yeterli Hayat Seviyesine Sahip Olma Hakkı (ÇHS m. 27)116 12– Eğitim Hakkı (ÇHS m. 28, 29)117 13–Azınlığa Mensup Çocuğun Kültür, Din ve Dil Hakkı (ÇHS m. 30)117 14–Dinlenme, Boş Zaman Değerlendirme ve Oyun Hakkı (ÇHS m. 31)118 E– Uygulama, Öğretme ve Denetleme 118 1– Uygulama (ÇHS m. 4, 41)118 2– Öğretme (ÇHS m. 42)118 3– Denetleme (ÇHS m. 43–45)119
V. 1961
TARİHLİ KÜÇÜKLERİN KORUNMASI KONUSUNDA MAKAMLARIN YETKİSİNE VE UYGULANACAK KANUNA İLİŞKİN LA HAYE SÖZLEŞMESİ (1961
TARİHLİ LA HAYE ÇOCUK KORUMA SÖZLEŞMESİ/ÇKS–1961)119 A– Sözleşmenin Uygulanabilirliği119 B–Sözleşmenin Uygulanacağı Ülke120
VI. 1996
TARİHLİ VELAYET SORUMLULUĞU VE ÇOCUKLARIN KORUNMASI HAKKINDATEDBİRLER YÖNÜNDEN YETKİ, UYGULANACAK HUKUK, TANIMA, TENFİZ VE İŞBİRLİĞİNE DAİR LA HAYE SÖZLEŞMESİ (1996
TARİHLİ LA HAYE ÇOCUK KORUMA SÖZLEŞMESİ/ÇKS–1996)120 A– Genel Olarak120 B– Sözleşmeye Taraf Devletler121 C– Sözleşmenin Etkisi121 1– 1980 Tarihli La Haye Uluslararası Çocuk Kaçırmaya Dair Sözleşmeye Etkisi (ÇKS–1996, m. 50)121 2–1961 Tarihli La Haye Çocuk Koruma Sözleşmesine Etkisi (ÇKS–1996, m. 51)122 D–Sözleşmenin Amacı122 E–Sözleşmenin Konusu122 1–Sözleşmenin Kapsamında Kalan Konular122
a. Velayet Sorumluluğu122
b. Çocuğun Korunmasına Yönelik Tedbirler123 2– Sözleşmenin Kapsamında Kalmayan Konular123 F– Sözleşmenin Uygulanacağı Kişiler (ÇKS–1996, m.2)123 G– Sözleşmenin Uygulama Zamanı 124 1– Makamların Yetkisi ve Uygulanacak Hukuka İlişkin Hükümlerde (ÇKS–1996, m. 53, f. I)124 2– Koruma Tedbirlerinin Tanınması ve Tenfizine İlişkin Hükümlerde (ÇKS–1996, m. 53, f. II)124 H– Sözleşme Gereği Alınabilecek Koruma Tedbirleri124 I– Koruma Tedbiri Almaya Yetkili Olan Devlet Makamları (ÇKS–1996, m. 5–14) 125 1– Ana Yetkili Taraf Devlet Makamları (ÇKS–1996, m. 5–7)125
a. Kural Olarak (ÇKS–1996, m. 5, f. I)125
b. Mutad Meskenin Değişmesi Halinde 125 aa. Hukuka Uygun Değişmesi (ÇKS–1996, m. 5, f. II)126 bb. Hukuka Aykırı Değişmesi (ÇKS–1996, m. 7, f. I)126
c. Mutad Meskenin Belirlenememesi Halinde (ÇKS–1996, m. 6, f. II)126
d. Çocuğun Alıkonulması Halinde (ÇKS–1996, m. 7, f. I)126
e. Göç Edilmesi Halinde (ÇKS–1996, m. 6, f. I)127 2– Devir Sebebiyle Yetkili Taraf Devlet Makamları (ÇKS–1996, m. 8–9)127
a. Devir Şartları127 aa. Çocuğun Üstün Yararı Daha İyi Korunacak Olmalıdır (ÇKS–1996, m. 8, f. I)127 bb. Yetkili Taraf Devletin Talebi (ÇKS–1996, m. 8) veya İzni (ÇKS–1996, m. 9) Bulunmalıdır127
b. Devirle Yetki Kazanabilecek Devletler (ÇKS–1996, m. 8, f. II)128 3– Paralel Yetkili Taraf Devlet Makamları128
a. Boşanma, Ayrılık ve Evliliğin İptalinde Paralel Yetki (ÇKS–1996, m. 10) 129
b. Çocuğun Kendisinin Bulunduğu Yerde Paralel Yetki (ÇKS–1996, m. 11–12)130
c. Çocuğun Mallarının Bulunduğu Yerde Paralel Yetki130 aa. Taraf Devlette Mallarının Bulunması 130 aaa. Acil Koruma Tedbiri Alma Paralel Yetkisi (ÇKS–1996, m. 11)130 bbb. Geçici Koruma Tedbiri Alma Paralel Yetkisi (ÇKS–1996, m. 12)131 bb. Türkiye'de Mallarının Bulunması131 aaa. Mülkiyetin Korunmasına Yönelik Çekince (ÇKS–1996, m. 55, f. I/a)131 bbb. Velayet Sorumluluğunu veya Tedbiri Tanımama Çekincesi (ÇKS–1996, m. 55, f. I/b)131 İ– Uygulanacak Hukuk131 1– Koruma Tedbirlerine İlişkin Olarak Uygulanacak Hukuk (ÇKS–1996, m. 15)132 2– Velayet Sorumluluğuna İlişkin Olarak Uygulanacak Hukuk (ÇKS–1996, m. 16–18)132 3– Üçüncü Kişilerin Korunmasına İlişkin Uygulanacak Hukuk (ÇKS–1996, m. 19)133 J– Koruma Tedbiri Kararlarının Tanınması ve Tenfizi (ÇKS–1996, m. 23–28)133 1– Koruma Tedbiri Kararının Tanıma ve Tenfizini Ret Sebepleri133 2– İcrayı Gerektirmeyen Koruma Tedbiri Kararları (ÇKS–1996, m. 23–24)134 3– İcrayı Gerektiren Koruma Tedbiri Kararları (ÇKS–1996, m. 26)135 4– Esasa İlişkin İnceleme Yapılamaz (ÇKS–1996, m. 27)135 5– Tenfizine Karar Verilen Koruma Tedbiri Kararının İcrası (ÇKS–1996, m. 28)135 K–Taraf Devletlerin Makamları Arasında İşbirliği (ÇKS–1996, m. 29–39)135
VII. 1980
TARİHLİ ÇOCUKLARIN VELAYETİNE İLİŞKİN KARARLARIN TANINMASI VE TENFİZİ İLE ÇOCUKLARIN VELAYETİNİN YENİDEN TESİSİNE DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ (1980
TARİHLİ LÜKSEMBURG SÖZLEŞMESİ/ÇVKTS–1980)136 A– Sözleşmeye Taraf Devletler137 B– Sözleşmenin Amacı137 C– Sözleşmenin Konusu139 1– Çocuklar139 2– Makamlar140 D– Sözleşmeyi Uygulayıcı Makamlar140 E– Sözleşmenin İşleyişi140
VIII. 1996
TARİHLİ ÇOCUK HAKLARININ KULLANILMASINA İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİ (ÇHKAS–1996)142 A– Sözleşmeye Taraf Devletler142 B– Sözleşmenin Amacı143 C– Sözleşmenin Konusu143 D– Sözleşmenin İşleyişi143 1– Davalarda Bilgilendirilme Hakkı143 2– Dava Sırasında Görüşünü İfade Etme Hakkı143 3– Özel Bir Temsilci Atanmasını İsteme Hakkı144 4– Usule İlişkin Diğer Haklar144
IX. 2003
TARİHLİ ÇOCUKLA KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASINA DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ (ÇKİKS–2003)144 A–Sözleşmeye Taraf Devletler144 B– Sözleşmenin Amacı144 C– Sözleşmenin Konusu145 D– Sözleşmenin İşleyişi145
X. MEDENİ VE SİYASİ HAKLARA İLİŞKİN ULUSLARARASI SÖZLEŞME (MSHİS)146 A– Sözleşmenin Yürürlüğü146 B– Sözleşmenin Kapsamı147 & 2.ÇOCUĞUN VELÂYETİNE İLİŞKİN GENEL İLKELER148
I. VELÂYETTE KAMU DÜZENİ İLKESİ148 A–Velâyet Düzenlemesi 148 1– Arabuluculuğa Elverişli Değildir 148
a. Kavram148
b. Velayete Etkisi149 2– Avukatlık Kanunu m. 35/A Uygulamasına Elverişli Değildir150
a. Kavram150
b. Velayete Etkisi151 3– Sulhe Elverişli Değildir (HMK m. 313–315)151
a. Kavram151
b. Velayete Etkisi152 4– Velâyetin Düzenlenmesi Zorunludur153 5– Velâyette Kendiliğinden Düzenleme Yapılır154 6– Velâyet Askıda Bırakılamaz155 7– Velâyette Kendiliğinden Araştırma Yapılır155 8– Velâyet Yargılamanın Her Aşamasında Dikkate Alınır156 9– Velâyet Düzenlenmesi Talep Edilmesi Taraf Sıfatı Kazandırmaz157 10– Velâyete İlişkin Kararlar Kesinleşmedikçe İnfaz Edilemez157 11– Velâyet Kararın İnfazını Engelleyici Nitelikte Hüküm Kurulamaz157 12– Velâyete İlişkin Her Aşamada Delil Sunulabilir158 13– Velâyet Ek Karar İle Düzenlenemez158 14– Velâyet Hakkına Sahip Olanın Kabul Açıklaması Sonuç Doğurmaz159 15– Velâyeti Talep Vesayetin Kaldırılmasını Kapsar160 16– Velâyet Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Bir Haktır160 17– Velâyet Hakkından Feragat Edilemez161 B– Velâyetin İhbarı161 C– Velâyetin Verilmesi161 1– Velâyet Ana ve Baba Dışında Kimseye Tevdi Olunamaz161 2– Velâyetin Verilmesi Kural Değildir164 3– Velâyet Vesayet Kaldırılmadan İstenilemez165 Ç– Velâyette Çocuğun Üstün Yararı165 1– Sağlık Bakımından Üstün Yararı165 2– Eğitim Bakımından Üstün Yararı166 3– Ahlak Bakımından Üstün Yararı167 4– Yaşı Bakımından Üstün Yararı169 5– Güvenlik Bakımından Üstün Yararı170 D– Velâyetin Hükmü170 1– Velâyet Kesin Hüküm Oluşturmaz170 2– Velâyet İçin Resmi Siciller Kanıt Oluşturur171 3– Velâyeti Koruma Kararı Kaldırmaz171 4– Velâyet Kullanılması Sınırlanamaz172
II. VELÂYETTE BÜTÜNCÜLLÜK İLKESİ 172 A– Kademeli Verilemez173 B– Parçalı Verilemez173 C– Koşullu Verilemez173 Ç– Başkasına Verilemez173
III. VELÂYETTE GÜVENLİK İLKESİ174 A– Çocuğun Bedenî Güvenliği174 B– Çocuğun Fikrî Güvenliği175 C– Çocuğun Ahlakî Güvenliği175 Ç– Çocuğun Sosyal Güvenliği175
IV. VELÂYETTE UYGULANACAK HUKUK İLKESİ175
V. VELÂYETTE İLGİLİLERİN DİNLENMESİ İLKESİ176 A– Olanak Buldukça Ana ve Baba Dinlenmelidir176 B– Yeterli İdrak Gücüne Sahip Çocuk Dinlenmelidir177 1– Çocuğun Görüşü Alınmalıdır178 2– Çocuğun İsteğine Öncelik Verilmelidir182 3– Çocuğun İsteği Çıkarına Uygun Olmalıdır185 C– Uzman Bilirkişilerden Görüş Alınmalıdır186 Ç– Vasinin ve Vesayet Makamının Düşüncesi Alınmalıdır189
VI. VELÂYETTE ONAY İLE ANLAŞMA İLKESİ190 VII.VELÂYETTE ÜVEY ÇOCUĞA DESTEK İLKESİ190 A– Üvey Çocuğa Özen ve İlgi Gösterme Yükümlülüğü (TMK. m. 338
f. I)190 B– Üvey Çocuğa Uygun Bir Şekilde Yardımcı Olma Yükümlülüğü (TMK. m. 338
f. II)191 C– Üvey Çocuğa İhtiyaçları İçin Onu Temsil (TMK. m. 338
f. II)191
VIII. VELÂYETTE SOSYALLİK İLKESİ191 A– Din veya Mezhep 191 B– Değer Yargıları 193
IX. VELÂYETTE ÇEVRESELLİK İLKESİ193 A– Alıştığı Ortamı Değiştirmeme 193 B– Kardeşlerin Ayrılmaması196 C– Fiziki Çevrenin Etkisi200
X. VELÂYETTE POZİTİF HUKUKA DAYANMA İLKESİ200 A– Boşanmadaki Kusur 200 B– Soybağı İlişkisi 201 1– Çocukla Soybağı İlişkisi Yoksa202 2– Çocukla Soybağı Sorunu Varsa203
a. Çocukla Ana ve Baba Yönünden Soybağı Sorunu Varsa203
b. Çocukla Ana Yönünden Soybağı Sorunu Varsa203
c. Çocukla Baba Yönünden Soybağı Sorunu Varsa204 C– Boşanma Protokolü Varsa205 Ç– Çocuk İçin Koruma Kararı Varsa 205 D– Evlâtlık Olarak Verilme208 & 3.VELÂYETİN DÜZENLENMESİNDE ÇOCUĞA İLİŞKİN İLKELER210
I. ÇOCUĞUN CİNSİYETİ210
II. ÇOCUĞUN DOĞUM TARİHİ210 A– Çocuk Dava Öncesinde Doğdu İse211 B– Çocuk Dava Sırasında ve Karar Verilmeden Önce Doğdu İse211 C– Çocuk Dava Sırasında ve Karar Verildikten Sonra Doğdu İse212 Ç– Çocuk Kararın Kesinleşmesinden Sonra Doğdu İse212 1– Çocuk Evliliğin Sona Ermesinden Başlayarak Üçyüz Gün İçinde Doğmuşsa 212 2– Çocuk Evliliğin Sona Ermesinden Başlayarak Üçyüz Gün Sonrasında Doğmuşsa 214 D– Çocuğun Soybağı Çekişmeli İse214
III. ÇOCUĞUN EĞİTİM DURUMU215
IV. ÇOCUĞUN NÜFUS KAYDI 216 A– Çocuğun Nüfus Kayıtlarında Çelişki Varsa217 B– Çocuğun Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davası Varsa217 C–Çocuğun Nüfus Kaydı Yoksa218 Ç–Çocuk Ölü Olduğu Halde Kayden Sağ İse219
V. ÇOCUĞUN SAĞLIK DURUMU219
VI. ÇOCUĞUN YAŞI220 A– Çocuğun 0–3 Yaş Grubunda Olması221 1– Hemen Meydana Gelebilecek Bir Tehlike Yoksa Anaya Verilmelidir222 2– Annenin Yaşantısının Hiçbir Önemi Yoktur222 3– Annenin Yaşantısını İdrak Edebilecek Çağ Sayılmamaktadır222 4– Annenin Olumsuz Davranışlarını İdrak Edebilecek Çağ Sayılmamaktadır223 B– Çocuğun 3–6 Yaş Grubunda Olması223 C– Çocuğun 6–13 Yaş Grubunda Olması224 Ç– Çocuğun 13–17 Yaş Grubunda Olması225 D– Çocuğun Ergin Olması225
VII. ÇOCUĞUN GÖRÜŞÜ226
VIII. ÇOCUĞUN ORTAMI227
IX. ÇOCUĞUN GÜVENLİĞİ227
X. ÇOCUĞUN ÖLMESİ228 &
4. VELÂYETİN DÜZENLENMESİNDE ANA BABAYA İLİŞKİN İLKELER229
I. ANA BABANIN ÇOCUĞA YÖNELİK ÖZELLİKLERİ229 A– Çocuğun Başkasına Bırakılması 229 B– Çocuğun İhmal Edilmesi229 C– Çocuğun Kaçırılması230 Ç– Çocuğun Terk Edilmesi 231 D– Çocuğun Yönlendirilmesi 231 E– Çocuğun Dilendirilmesi232
II. ANA BABANIN KENDİ ÖZELLİKLERİ232 A– Ana Babanın Sağlığı232 1– Ana Babanın Alkol Bağımlısı Olması232 2– Ana Babanın Akıl Hastası Olması233 3– Ana Babanın Ruhsal Sorunları Olması233 4– Ana Babanın Dengesiz Olması 234 5– Ana Babanın Ölmesi234 B– Ana Babanın Davranışları235 1– Ana Babanın Sadakatsiz Olması 235 2– Ana Babanın Şiddet Uygulaması 236 3– Ana Babanın İstemiyor Olması236 4– Ana Babanın Kötü Davranması237 5– Ana Babanın Tehdit Etmesi237 6– Ana Babanın İnsan Öldürmesi238 C– Ana Babanın Statüsü238 1– Ana Babanın Tutuklu Olması 238 2– Ana Babanın Meslekleri239 3– Ana Babanın Ekonomik Durumları240 4– Ana Babanın Yaşadıkları Ortam240 5– Ana Babanın Adli Sicil Kaydının Olması241 Ç– Ana Babanın Yaşı241 1– Ana Babanın Sayısal Yaşı241 2– Ana Babanın Hissedilen Yaşı 241 3– Ana Babanın Etkileme Yaşı242
İKİNCİ KISIM ÇOCUĞUN VELÂYET ALTINDA OLMASI HALLERİ
BİRİNCİ BÖLÜM ERGİN OLMAYAN ÇOCUKLARDA VELÂYET (TMK M. 335
F. I) & 5.ERGİN OLMAYAN ÇOCUKLARDA VELÂYET (TMK M. 335
F. I)243
I. ASIL OLAN ERGİN OLMAYAN ÇOCUĞUN ANA VE BABASININ VELÂYETİ ALTINDA OLMASIDIR243 A– Aile Mahkemesi Velayet Konusunda Karar Vermeden Vesayet İstemi İncelenemez244 1– Çocuk Vesayet Altında İken Velâyet İstemi244
a. Vesayetin Kaldırılması Davası Varsa244
b. Vesayetin Kaldırılması Davası Yoksa246
c. İstem Vesayetin Kaldırılmasını İçeriyorsa246 2– Çocuk Velâyet Altında İken Vesayet İstemi248
a. Velâyet Hakkı Kaldırıldığında Velâyetten Yoksun Kalınıyorsa248
b. Velâyet Hakkı Kaldırıldığında Velâyetten Yoksun Kalınmıyorsa249 B– Vesayet Makamı Velâyetin Verilmesi Karara Bağlanmadan Vesayet Kararı Veremez249 1– Velâyetin Düzenlenmesi Davası Varsa 249 2– Velâyetin Kaldırılması Davası Varsa250 3– Velâyetin Düzenlenmesi ve Kaldırılması Davası Yoksa250
II. YASAL SEBEP OLMADIKÇA VELÂYET ANA VE BABADAN ALINAMAZ252
İKİNCİ BÖLÜM KISITLANAN ERGİN ÇOCUKLARDA VELÂYET (TMK M. 335
F. II, 419
F. III) & 6.KISITLANAN ERGİN ÇOCUKLARDA VELÂYET (TMK M. 335
F. II, 419
F. III)255
I. KISITLANAN ERGİN ÇOCUKLAR KURAL OLARAK VELÂYET ALTINDA BIRAKILIR255 A– Daha Önce Alınmış Kısıtlama Kararı Bulunmamalıdır255 B– Kısıtlama Kararı Verilmelidir256 C– Kısıtlanan Ergin Çocuklar Kural Olarak Ana ve Babanın Velâyet Altında Bırakılır257
II. KISITLANAN ERGİN ÇOCUKLARA UYGULANACAK HÜKÜMLER257 A– Yargıtay’a Göre Velayet Hükümleri Uygulanır257 B– Düşüncemize Göre Vesayet Hükümleri Uygulanır265
ÜÇÜNCÜ KISIM ÇOCUĞUN ANA BABASININ STATÜSÜNE GÖRE VELÂYET
BİRİNCİ BÖLÜM ÇOCUĞUN ANA BABASI EVLİ DEĞİL İSE VELÂYET & 7.ANA VE BABA EVLİ DEĞİLSE VELAYET (TMK. M. 337)
I. KURAL: VELÂYET ANAYA AİTTİR (TMK. m. 337
f. I) A– Doğumla Kendiliğinden Kazanılır 1– Velayetin Anadan Alınma İsteği Yoksa 2– Velayetin Anadan Alınma İsteği Varsa a. Velayetin Anadan Alınma Sebebi Yoksa b. Velayetin Anadan Alınma Sebebi Varsa c. Velayet Düzenlemesi İstenen Çocuk Ortak Çocuk Değilse B– Çocuğun Teslimini İsteyebilir
II. İSTİSNA: VASİ ATANMASI VEYA VELÂYETİN BABAYA VERİLMESİ (TMK. m. 337
f. II) A– Ana Küçükse B– Ana Kısıtlı İse C– Ana Ölmüşse Ç– Anadan Velâyet Alınmışsa
İKİNCİ BÖLÜM ÇOCUĞUN ANA BABASI EVLİ İSE VELÂYET & 8.VELÂYETİN BİRLİKTE KULLANILMASI (TMK M. 336 F. I)
I. VELÂYET EVLENMEYLE KENDİLİĞİNDEN KAZANILIR
II. VELÂYET RIZAYA DAYANILARAK KULLANILABİLİR & 9.VELÂYETİN EŞLERDEN BİRİNE VERİLMESİ/ VELÂYETİN TEVDİİ
I. VELÂYETİN EŞLERDEN BİRİNE VERİLMESİ SEBEPLERİ A– Ortak Hayata Son Verilmesi (TMK m. 336
f. II) 1– Ayrı Yaşama İzne Bağlı Değildir (TMK m. 197
f. I) 2– Velâyet Hakkını Ortadan Kaldırmaz (TMK m. 336
f. I) 3– Velâyet Eşlerden Birine Tevdi Edilebilir (TMK m. 336
f. II) 4– Velâyet Çocuğun Üstün Yararına Göre Verilir B– Ayrılık Hâlinin Gerçekleşmesi (TMK m. 336
f. II) 1– Ayrılık Hâli İçin Karar Gereklidir (TMK m. 170) 2– Velâyet Hakkını Ortadan Kaldırmaz (TMK m. 336
f. I) 3– Velâyet Eşlerden Birine Tevdi Edilebilir (TMK m. 336
f. II) 4– Velâyet Çocuğun Üstün Yararına Göre Verilir
II. VELÂYETİN EŞLERDEN BİRİNE VERİLMESİ USULÜ A– Genel Olarak B– Usul Hükümleri 1– Görevli Mahkeme 2– Yetkili Mahkeme 3– Davacı 4– Davalı 5– Uzman Görüşü Alınması 6– İdrak Çağındaki Çocuk Dinlenmelidir 7– Usulüne Uygun Dava Açılmalıdır 8– Birlikte İstekler Harca Bağlıdır 9– Dava Adli Tatilde Görülebilir 10– Çocuğun Dava Sırasında Ergin Olması 11– Alıştığı Ortam Dikkate Alınmalıdır 12– Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davası Beklenmelidir 13– Davanın Konusuz Kalması a. Konusuz Kalma Halleri aa. Çocuğun Ergin Olması bb. Çocuğun Ölmesi cc. Çocuğun Evlatlık Verilmesi b. Konusuz Kalmanın Sonuçları aa. Esas Hakkında Karar Verilmesine Yer Olmadığına Karar Verilir bb. Yargılama Giderlerine Karar Verilir aaa. Haklılıkta Davanın Açıldığı Tarihteki Durum Esas Alınır bbb. Yargılamaya Devam Edilerek Haklılık Durumu Belirlenir 14– Ceza Davasının Etkisi 15– Hüküm Fıkrası a. Hüküm Fıkrasında Yer Almalıdır b. Duraksama Yaratmamalıdır c. Çelişkili Olmamalıdır ç. Müfredat Defteri Düzenlenmelidir 16– Tüzük Hükümleri 17– Vekalet Ücreti 18– Yabancılık Unsuru 19– Harç a. Boşanma Kararından Önce İstenmesinde Harç b. Boşanma Kararından Sonra İstenmesinde Harç 20– Tavzih 21– Delillerin Toplanması 22– Feragat a. Karardan Önce Feragat Edilebilir b. Temyiz Aşamasında Feragat Edilebilir c. Karar Düzeltme Aşamasında Feragat Edilebilir 23– Re’sen İnceleme 24– Bekletici Sorun & 10.VELÂYETİN GEÇİCİ OLARAK/TEDBİREN VERİLMESİ (TMK M. 197
F. IV, 336
F. II)
I. GENEL OLARAK297 A– Taraf Teşkili Yapılarak Karar Verilebilir298 B– Deliller Her Aşamada Dikkate Alınır299 C– Teslim Koşulları Gerçekleşmelidir299
II. VELÂYETİN GEÇİCİ OLARAK/TEDBİREN VERİLMESİNDE USUL HÜKÜMLERİ301 A– Görevli Mahkeme301 B– Yetkili Mahkeme302 C– Taraf Teşkili302 Ç– Yargılama Usulü302 D– Kişisel İlişki Kurulması303 E– Boşanma Davasının Etkisi304 1– Boşanma Davası Açılmışsa304 2– Boşanma Kararı Kesinleşmemişse304 F– Tedbir Nafakası Verilmesi304 G– Kişisel İlişki Kurulması305
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÇOCUĞUN ANA VE BABASININ EVLİLİĞİ SONLANDIĞINDA VELÂYET & 11.ÇOCUĞUN ANA VE BABASININ EVLİLİĞİ SONLANDIĞINDA VELÂYET (TMK. M. )307
I. ANA VE BABADAN BİRİNİN ÖLÜMÜ (TMK m. 336 f. III)307
II. ANA VE BABADAN BİRİNİN GAİPLİĞİNE KARAR VERİLMESİ308
III. BOŞANMA (TMK m. 336
f. III)308 A– Velâyet Ortak Olarak Verilebilir309 1– Ortak Velâyet Normatif Olarak Türk Hukukuna Girmiştir309 2– Ortak Velâyet Asıl Olandır316 3– Ortak Velâyet Zorunluluk Değildir316 4– Ortak Velâyet Çocuğun Üstün Yararına Uygun Olmalıdır317 5– Ortak Velâyet Tercihi Hakimi Bağlamaz317 6– Ortak Velâyet Hakkında İdrak Çağındaki Çocuğun Görüşü Alınmalıdır317 7– Ortak Velâyet Hakkında Gerekirse Uzman Görüşü Alınmalıdır317 8– Ortak Velâyet Kesin Hüküm Oluşturmaz318 B– Velâyet Eşlerden Birine Verilebilir318 C– Velâyet Hakkı Verilenin Ölümünde Velâyet Açık Kalır318 1– Velâyet Kendiliğinden Sağ Eşe Geçmez319 2– Velâyetin Sağ Eşe Verilmesi Çocuğun Menfaatine İse319 3– Velâyetin Sağ Eşe Verilmesi Sakıncalı İse320 D– Velâyet Çocuğun Üstün Yararına Göre Verilir320 E– Velâyet Kısıtlanan Ana Babaya Verilemez321
IV. EVLİLİĞİN BUTLANINA KARAR VERİLMESİ (TMK m. 157
f. II)321 A– Velâyet İçin Boşanmaya İlişkin Hükümler Uygulanır321 B– Velâyet Hakkı Sahibinin Ölümünde Velâyet Açık Kalır322
DÖRDÜNCÜ KISIM VELAYETİN HÜKÜMLERİ
BİRİNCİ BÖLÜM ÇOCUĞUN KİŞİVARLIĞINA YÖNELİK HÜKÜMLER BİRİNCİ AYIRIM ÇOCUĞUN ADI &
12. ÇOCUĞUN ADI324
I. AD KAVRAMI324 A– Taşınması Zorunlu Adlar325 1– Özad325 2– Soyadı325 B– Taşınması Zorunlu Olmayan Adlar325 1– Takma Ad325 2– Lakap325
II. ÖZADIN KAZANILMASI 326 A– Soybağı Kurulmamış Çocuğun Özadını Kazanması326 1– Baba İle Soybağı Kurulmamış Çocuğun Özadı326 2– Hem Baba Hem Ana İle Soybağı Kurulmamış Çocuğun Özadı 326 3– Soybağı Reddedilen Çocuğun Özadı326 4– Bulunmuş Kişilerin Adı (NHK m. 19)327
a. Bulunmuş Çocukların Adı (NHK m. 19
f. I)327
b. Bulunmuş Zihinsel Engelli Kişilerin Adı (NHK m. 19
f. I)327 B– Soybağı Kurulmuş Çocuğun Özadını Kazanması327 1– Ana ve Baba Evli İse Çocuğun Özadı (TMK m. 339
f. V)328
a. Evlilik Devam Ederken Doğan Çocuğun Özadı (TMK m. 285
f. I)328
b. Evliliğin Sona Ermesinden Başlayarak Üçyüz Gün İçinde Doğan Çocuğun Özadı (TMK m. 285
f. I)329
c. Evliliğin Sona Ermesinden Başlayarak Üçyüz Gün Geçtikten Sonra Doğan Çocuğun Özadı (TMK m. 285
f. II)329
d. Sonradan Evlenmeyle Soybağı Kurulan Çocuğun Özadı (TMK m. 292)329
e. Ana ve Babadan Biri Ölen Çocuğun Özadı329
f. Ana ve Babadan Birinin Gaipliğine Karar Verilen Çocuğun Özadı (TMK m. 285
f. III)330
g. Ana ve Babasından Birinin Ayırt Etme Gücünü Yitirdiği Çocuğun Özadı330 2– Ana ve Baba Evli Değilse Çocuğun Özadı330
a. Tanınan Çocuğun Özadı331
b. Babalığa Hüküm Kararı Alınan Çocuğun Özadı331
c. Özel Kanuna Göre Kurulumda Çocuğun Özadı331 3– Evlâtlığın Özadı (TMK m. 314
f. III)331
III. ADIN DEĞİŞTİRİLMESİ331 A– Haklı Sebepler Bulunmalıdır (TMK m. 27
f. I)331 1– Başka Adla Tanınıyor Olmak332 2– Kötü Şöhreti Çağrıştırıyor Olmak332 3– Küçültücü Olmak333 4– Ekonomik Zorunluluk Olmak333 5– Dini Değiştirmiş Olmak333 6– Uyruğu Değiştirmiş Olmak334 7– Diğer Sebepler334 B– Mahkeme Kararı Bulunmalıdır (TMK m. 27
f. I)334 C– Adın Değiştirilmesi Usulü334 1– Görevli Mahkeme334
a. Çocuğun Adının Değiştirilmesinde Görevli Mahkeme334
b. Ergin Kişinin Adının Değiştirilmesinde Görevli Mahkeme337 2– Yetkili Mahkeme338 3– Davacı338
a. Hak Sahibi Kişi338 aa. Tam Ehliyetli Olması338 bb. Sınırlı Ehliyetli Olması338 cc. Sınırlı Ehliyetsiz Olması339 çç. Tam Ehliyetsiz Olması339
b. Cumhuriyet Savcısı339 4– Davalı339 5– Dava Süresi341 Ç– Adın Değiştirilmesinin Sonuçları341 1– Adın Değiştirildiği İlân Olunur (TMK m. 27
f. II)341 2– Adın Değiştirildiği Nüfus Siciline Kayıt Olunur (TMK m. 27
f. II)341 3– Ad Değişmekle Kişisel Durum Değişmez (TMK m. 27
f. III)341
IV. ADIN DEĞİŞTİRİLMESİNE İTİRAZ (TMK m. 27
f. IV)342 A– Adın Değiştirilmesinden Zarar Görülmüş Olmalıdır342 B– Mahkeme Kararı Bulunmalıdır342 C– Adın Değiştirilmesine İtiraz Usulü342 1– Görevli Mahkeme342 2– Yetkili Mahkeme342 3– Davacı342 4– Davalı343 5– Dava Süresi343 Ç– İtirazın Kabulünün Sonuçları343 1– Adın Değiştirildiği İlân Olunur343 2– Adın Değiştirildiği Nüfus Siciline Kayıt Olunur 343 3– Ad Değişmekle Kişisel Durum Değişmez343
İKİNCİ AYIRIM ÇOCUĞUN YERLEŞİM YERİ &
13. ÇOCUĞUN YERLEŞİM YERİ344
I. GENEL OLARAK344
II. KISITLANMAMIŞ ÇOCUĞUN YERLEŞİM YERİ 345 A– Evlilik İçi Doğan Çocuğun Yerleşim Yeri345 1– Evlilik Sürerken Çocuğun Yerleşim Yeri345
a. Ana Babanın Ortak Yerleşim Yeri Varsa (TMK. m. 21
f. I)345
b. Ana Babanın Ortak Yerleşim Yeri Yoksa (TMK. m. 21
f. I)346
c. Diğer Hallerde (TMK. m. 21
f. I)348 2– Evlilik Sonlandığında Çocuğun Yerleşim Yeri348 B– Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Yerleşim Yeri349
III. KISITLANMIŞ ÇOCUĞUN YERLEŞİM YERİ349 A– Ergin İken Kısıtlanmış Çocuğun Yerleşim Yeri (TMK. m. 335
f. II)349 B– Ergin Değil İken Kısıtlanmış Çocuğun Yerleşim Yeri349
ÜÇÜNCÜ AYIRIM ÇOCUĞUN CİNSİYETİ &
14. ÇOCUĞUN CİNSİYETİ350
I. CİNSEL KİMLİK350 A– Genel Olarak 350 B– Cinsel Kimlikler350 1– Heteroseksüel Cinsel Kimlik350 2– Heteroseksüel Olmayan Cinsel Kimlik351
a. Eş Cinsel/Homoseksüel Cinsel Kimlik351 aa. Gey Cinsel Kimlik351 bb. Lezbiyen Cinsel Kimlik351 cc. Biseksüel Cinsel Kimlik351
b. Transgender Cinsel Kimlik351 aa. Transseksüel Cinsel Kimlik352 bb. Travesti Cinsel Kimlik352 3– İnterseksüel/Hermafrodit Cinsel Kimlik352
II. CİNSİYET DEĞİŞTİRME352
III. CİNSİYET DEĞİŞTİRMEDE AÇILACAK DAVALAR367 A– Cinsiyet Değişikliğine İzin Verilmesi Davası368 1– İstem Bulunmalıdır368 2– İstem Sahibi Onsekiz Yaşını Doldurmuş Bulunmalıdır369 3– İstem Sahibi Evli Olmamalıdır369 4– İstem Sahibi Transseksüel Yapıda Olmalıdır369 5– İstem Sahibi Cinsiyet Değişikliği Ruh Sağlığı Açısından Zorunlu Olmalıdır370 6– İstem Sahibi Hakkında Resmî Sağlık Kurulu Raporu Bulunmalıdır370
a. Cinsiyet Değişikliği Zorunluluğu Belgelenmelidir370
b. Üreme Yeteneğinden Sürekli Yoksunluk Belgelenmeli İdi370 B– Nüfus Kütüğünde Düzeltme Davası370
IV. CİNSİYET DEĞİŞTİRME DAVALARINDA YARGILAMA USULÜ371 A– Görevli Mahkeme371 B– Yetkili Mahkeme371 C– Davanın Tarafları 371 Ç– Yabancı Mahkeme Kararının Koşulları Varsa Tanınması372
DÖRDÜNCÜ AYIRIM ÇOCUĞUN BAKIMI VE EĞİTİMİ & 15.ÇOCUĞUN BAKIMI VE EĞİTİMİ374 I.ÇOCUĞUN EĞİTİMİ (TMK m. 340–341)374 A– Çocuğun Genel ve Mesleki Eğitimi (TMK. m. 340)375 B– Çocuğun Dini Eğitimi (TMK. m. 341)376 1– Çocuğun Dinî Eğitimini Belirleme Hakkı376 2– Ana ve Babanın Haklarını Sınırlayacak Sözleşme377 3– Din Seçme Özgürlüğü377
İKİNCİ BÖLÜM ÇOCUĞUN MALLARINA YÖNELİK HÜKÜMLER & 16.ÇOCUK MALLARI (TMK M. 352–363)379 I.ÇOCUK MALLARINDA YÖNETİM379 A– Genel Olarak (TMK m. 352)379 1– Ana ve Baba Çocuğun Mallarını Yönetme Hakkına Sahiptir379 2– Ana ve Baba Çocuğun Mallarını Yönetme İle Yükümlüdür 379 3– Yönetme Yükümlülüğü Yerine Getirilmezse Hâkim Müdahale Eder380 4– Ana ve Baba Çocuğun Malları İçin Kural Olarak Hesap ve Güvence Vermezler 381 5– Yargılama Usulü381 B– Evlilik Sona Erince (TMK m. 353)382 1– Müfredat Defteri Verme Zorunluluğu382 2– Değişiklikleri Bildirme Zorunluluğu384
a. Malvarlığında Gerçekleşen Önemli Değişiklikleri Bildirme385
b. Yatırımlarda Gerçekleşen Önemli Değişiklikleri Bildirme385
II. ÇOCUK MALLARINDA KULLANMA HAKKI (TMK m. 354)385 A– Genel Olarak Kullanma Hakkı385 B– Velayet Kaldırıldığında Kullanma Hakkı386 C– Velayet Verilen Ölürse Kullanma Hakkı386
III. ÇOCUK MALLARINDA GELİRLERİN SARFI (TMK m. 355)387 A– Çocuk Mallarının Gelirlerini Sarf Şekli387 1– Öncelikle Çocuğun Bakımı, Yetiştirilmesi ve Eğitimi İçin Sarfedilir387 2– Hakkaniyete Uyduğu Ölçüde Aile İhtiyaçları İçin Sarfedilir387 B– Çocuk Mallarında Gelir Fazlası Bulunması387
IV. ÇOCUK MALLARININ KISMEN SARFI (TMK m. 356)388 A– Genel Olarak388 1– Olağan İhtiyaçlar Gerektirdiği Ölçüde Kullanılabilir388 2– Belirli Edimlerde Kullanılabilir389
a. Sermaye Biçiminde Ödemeler389
b. Tazminatlar390
c. Benzeri Edimler390 3– Çocuk Mallarının Sarfının Kapsamı390 B– Çocuğun Diğer Mallarına Başvurma Yetkisi Tanıma390 1– Zorunluluk Bulunmalıdır390 2– Miktarı Hâkim Belirlemelidir391 C– Yargılama Usulü393
V. ÇOCUĞUN SERBEST MALLARI (TMK. m. 357–359)395 A– Kazandırmalar (TMK m. 357)395 1– Çocuğa Yapılan Kazandırmaların Konusu395 2– Kazandırmaların Gelirlerini Ana ve Babanın Kendi Menfaatlerine Sarfedememesi Kuralı395 3– Kazandırma Üzerinde Ana ve Babanın Yönetim Hakkı395
a. Kural Olarak395
b. Kazandırma Sırasında Aksi Düzenlenebilir396 B– Saklı Pay (TMK m. 358)396 1– Saklı Pay, Ana ve Babanın Yönetimi Dışında Bırakılabilir396 2– Saklı Payın Yönetimi Üçüncü Kişiye Bırakılabilir396
a. Ölüme Bağlı Tasarruf Yoluyla Yapılabilir396
...