Vekilin (Özellikle Avukatın) Ücret Alacağı
İçindekileri İncele
SUNUŞ 7
ÖNSÖZ 9 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM VEKÂLET SÖZLEŞMESİ VE ÖZEL BİR TÜRÜ OLARAK AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI, TANIMI, HUKUKİ NİTELİĞİ İLE TEMSİL BELGESİ VERİLMESİ
I. VEKÂLET VE AVUKATLIK SÖZLEŞMELERİNİN UNSURLARI 25 A. İşgörme Unsuru 25
1. İşgörme Unsurunun Temeli Olarak Zaman ve Sonuç Temelli İşgörme Ayrımı 25
2. Vekilin İşgörme Edimi 27
3. Avukatın İşgörme Edimi 30
a. İşgörme Borçlusunun Avukat Olması 30
b. Avukatın İşgörme Edimi Olarak Hukuki Yardım 31
c. Avukatın İşgörme Ediminin Sınıflandırılması 32 (1) Yargısal Olan – Yargısal Olmayan Avukatlık Faaliyeti 32 (2) Tipik Olan – Tipik Olmayan Avukatlık Faaliyeti ve Avukatlık Tekelinin Ayrım Bakımından Değerlendirilmesi 34
B. Sonuç Taahhüdünün Bulunmaması 41
1. Vekâlet Sözleşmesinde 41
2. Avukatlık Sözleşmesinde 49 C. Ücret 56
1. Vekâlet Sözleşmesinin Zorunlu Olmayan Unsuru Olarak Ücret 56
2. Avukatlık Sözleşmesinin Unsuru Olarak Ücret 59 D. Güven Unsuru 61 E. Anlaşma 64
II. VEKÂLET SÖZLEŞMESİ İLE AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN TANIMI 69
A. Vekâlet Sözleşmesinin Tanımı 69
B. Avukatlık Sözleşmesinin Tanımı 73
III. AVUKATLIK SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 73
A. Öğretideki Görüşler 73
B. Görüşümüz 78
C. Hizmet Hukuk Müşavirliği Olarak Adlandırılan Sözleşmenin Hukuki Niteliği 82
IV. TEMSİL BELGESİ (VEKÂLETNAME) VERMENİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE VERİLMEMESİNİN SONUÇLARI 87
İKİNCİ BÖLÜM VEKİLİN VE AVUKATIN ÜCRET ALACAĞININ TARİHİ GELİŞİMİ, ÜCRETİN KONUSU, TÜRLERİ VE BELİRLENMESİ
I. VEKİLİN VE AVUKATIN ÜCRET ALACAĞININ TARİHİ GELİŞİMİ 97 A. Roma Hukukunda 97 B. Alman Hukukunda 99
1. Vekâlet Sözleşmesinde 99
2. Avukatlık Sözleşmesinde 101 a. Tarihi Gelişimi 101 b. RVG Sistematiği 104
II. ÜCRETİN KONUSU 111 A. Para 111 B. Para Dışında Verme veya Yapma Edimi Olarak Kararlaştırılması 116
1. Vekâlet Sözleşmesinde 116
2. Avukatlık Sözleşmesinde 117
III. ÜCRETİN TÜRÜNÜN BELİRLENMESİ 118
A. Genel Olarak 118
B. Götürü (Sabit, Maktu) Ücret 119
C. Harcanan Zamana Göre Belirlenen Ücret 125
D. Menfaat Değerine (Avukatlık Ücreti Bakımından Dava Konusunun Değerine) Göre Oransal Olarak Belirlenen Ücret (Nispi Ücret) 131
E. Başarı Kıstasına Göre Belirlenen Ücret 135
1. Başarının Tanımı 135
2. Vekâlet Sözleşmesinde Başarı Kıstasına Göre Ücretin Belirlenmesi 139
3. Avukatlık Sözleşmesinde Başarıya Göre Ücretin Belirlenmesi, Başarı Ücretine İlişkin Gelişme ve Düzenlemeler 141
a. Başarı Ücretine (Erfolgshonorar) İlişkin Terminoloji Sorunu ve Başarı Ücretinin Türleri 141
b. Saf Başarı Ücreti ve Quota Litis (Hasılı Davaya İştirak) Anlaşmasına Yöneltilen Eleştiriler 149
c. Amerikan Hukukunda Başarı Ücreti 157
d. İngiliz Hukukunda Başarı Ücreti 162
e. İsviçre Hukukunda Başarı Ücreti 167
f. Alman Hukukunda Başarı Ücreti 181
g. Avusturya Hukukunda Başarı Ücreti 190
h. Türk Hukukunda Başarı Ücreti 192 (1) Başarı Ücretinin Avukatlık Kanunu’ndaki Tarihi Gelişimi 192 (2) Başarı Ücretinin Uygulamada Kararlaştırılma Biçimleri 199 (3) Başarı Ücreti İle Yargılama Gideri Olan Vekâlet Ücreti Arasındaki İlişki 202 (i) Yargılama Gideri Olan Vekâlet Ücretinin Avukata Ait Olmasını Öngören Avukatlık Kanunu m. 164/f. 5 Hükmünün Değerlendirilmesi 202 (ii) Başarı Ücreti İle Yargılama veya Takip Gideri Olan Vekâlet Ücreti Arasındaki İlişki 210 (4) Başarı Ücreti İle Sonucun Garanti Edilmesi Arasındaki İlişki 212 (5) Başarı Ücretinin Avukatlık Hukukumuz Bakımından Değerlendirilmesi 213 (6) Önerimiz 218
4. Başarı Ücretinde Çeşitli Sorunlar 224 F. Karma Şekilde Belirlenen Ücret 227
IV. ÜCRETİN MİKTARININ BELİRLENMESİ 228 A. Ücretin Miktarının Taraflarca Belirlenmesi 228
1. Ücret Anlaşması 228
2. Ücret Anlaşmasının Kanuni Sınırları 232
a. Ücret Anlaşmasının TBK m. 27’ye Aykırı Olmaması 232
b. Ücret Anlaşmasında İrade Bozukluğunun Bulunmaması 236
c. Ücret Anlaşmasında Aşırı Yararlanmanın Bulunmaması 237
d. Avukatlık Sözleşmesi Bakımından Ücret Anlaşmasına İlişkin Yasaklar 243 (1) Dava Konusu Mal veya Hakkın Ücret Olarak Aynen Avukata Verilmesi Yasağı 243 (2) İhtilaflı Şeyin Avukata Devri Yasağı (Pactum de Redimenda lite) 247 (i) İsviçre, Alman ve Avusturya Hukuklarında 247 (ii) Türk Hukukunda 253 (3) Ücretin Taban Miktarın Altında Kararlaştırılması Yasağı ve İhlâlin Sonuçları 260 (4) Ücretin Tavan Oranı Aşması Yasağı ve İhlâlin Sonuçları 273 (i) Götürü (Maktu) Ücrette Oranın Uygulanıp Uygulanmayacağı 273 (ii) Yasağa Aykırılığın Sonucu 279 (5) Kamulaştırma Kanunu’ndaki Sınırlama 284
3. Ücret Anlaşmasının Geçersizliğinin Sonuçları 285 B. Ücretin Miktarının Kanun veya Hâkim Tarafından Belirlenmesi 298
1. Vekâlet Sözleşmesinde 298
2. Avukatlık Sözleşmesinde 305
a. Genel Olarak 305
b. Değeri Parayla Ölçülebilen İşlerde Hâkim Tarafından Belirlenen Ücret 309
c. Değeri Parayla Ölçülemeyen İşlerde Hâkim Tarafından Belirlenen Ücret 314
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM VEKİLİN VE AVUKATIN ÜCRET ALACAĞININ DOĞUMU, ALACAĞIN TAHSİLİ, İŞGÖRME BORCUNDA ORTAYA ÇIKAN İFA ENGELLERİ VE BUNLARIN ÜCRETE ETKİSİ, ÜCRET ALACAĞININ SONA ERMESİ
I. VEKİLİN VE AVUKATIN ÜCRET ALACAĞININ DOĞUMU 317
A. Tarafların Ücret Ödeneceği Hususunda Anlaşması 317
B. Teamülün Varlığı 321
II. VEKİLİN VE AVUKATIN ÜCRET ALACAĞININ TAHSİLİ 324 A. İfa Borçlusu 324
1. Genel Olarak 324
2. Müteselsil Borçluluğun Bulunduğu Hâller 325
a. Vekâlet Sözleşmesinde 325
b. Avukatlık Sözleşmesinde 333 (1) Birden Fazla Müvekkil Arasında 333 (i) Sözleşme İle Kararlaştırılan Avukatlık Ücretinde 333 (ii) Yargılama Gideri Olan Vekâlet Ücretinde 336 (2) Müvekkil ile Karşı Taraf Arasında 340
B. İfa Alacaklısı 346
1. Birden Çok Vekilin veya Avukatın Olması Durumunda 346
2. Alt Sözleşme ve İkame Sözleşmede 352 a. Vekâlet Sözleşmesinde 352 b. Avukatlık Sözleşmesinde 356 C. İfa Zamanı 362
1. Vekilin ve Avukatın Ücret Alacağının Muaccel Olması 362
a. Genel Olarak 362
b. Muacceliyet Anlaşmasının Varlığı 364 (1) Muacceliyet Anlaşması ve Ücret Borcunu Ödeme Türleri 364 (2) Yargılama Gideri Olan Vekâlet Ücretinin Muacceliyeti 369
c. Hukuki İlişkinin Özelliği 370
2. Ücret Ödeme Borcunda Temerrüt 373
a. Temerrüdün Şartları 373
b. Temerrüdün Sonuçları 375
D. İfa Yeri 377
E. Ücret Alacağının Devri 378
III. VEKİLİN VEYA AVUKATIN İŞ GÖRME BORCUNDA ORTAYA ÇIKAN İFA ENGELLERİ VE BUNLARIN ÜCRETE ETKİSİ 385
A. İfa İmkânsızlığında Ücret 385
1. Vekâlet Sözleşmesi veya Avukatlık Sözleşmesinde İfa İmkânsızlığının Ortaya Çıkması 385
a. Sonuç Temelli Vekâlet veya Avukatlık Sözleşmelerinde 386
b. Edim Fiilinin İmkânsızlaşması 391
c. Yapma Borcunun İfa Edilmeyeceğinin Kesin Olması 394
d. İfanın Zamanında Gerçekleştirilmemesi Sebebiyle İfa İmkânsızlığının Ortaya Çıkması 395
e. Amacın Ortadan Kalkması veya Amaca İfa Dışı Yolla Ulaşılması 396
2. İfa İmkânsızlığının Ücret Bakımından Sonuçları 401
a. Borçlunun (Vekilin veya Avukatın) Sorumlu Olmadığı İfa İmkânsızlığında Ücret 401
b. Borçlunun (Vekilin veya Avukatın) Sorumlu Olduğu İfa İmkânsızlığında Ücret 408
c. Alacaklının (Vekâlet Verenin veya Müvekkilin) Sorumlu Olduğu İfa İmkânsızlığında Ücret 410
B. Vekilin veya Avukatın Temerrüde Düşmesi Durumunda Ücret 419
C. Gereği Gibi İfa Etmemede Ücret 421
1. Genel Olarak 421
2. Gereği Gibi İfa Etmeme Durumunda Ücret İndiriminin Mümkün Olup Olmadığı 423
a. Alman Hukukunda 423 (1) Genel Olarak Hizmet Sözleşmesinde 423 (2) Avukatlık Sözleşmesinde 427
b. İsviçre Hukukunda 428 (1) Genel Olarak 428 (2) Ücret İndiriminin Şartları ve Özellikle Faydalılık Kriteri 433 (3) İndirilmiş Ücretin Hesaplanması ve İspat Yükü 438 (4) Ücret İndirimi ve Tazminat Talebi Arasındaki İlişki 440
c. Türk Hukukunda 443 (1) Vekâlet Sözleşmesinde 443 (2) Avukatlık Sözleşmesinde 444 (3) Görüşümüz 445
IV. ÜCRET ÖDEME BORCUNUN SONA ERMESİ 456
V. ZAMANAŞIMI 458
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÜCRET ALACAĞINI DOĞURAN SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİNİN ÖZELLİKLE TEK TARAFLI SONA ERDİRİLMESİNİN (AZİL VE İSTİFANIN) ÜCRETE ETKİSİ
I. GENEL OLARAK 461
II. TEK TARAFLI SONA ERDİRME İLE AZİL VE İSTİFANIN ÜCRETE ETKİSİ 462
A. Tek Taraflı Sona Erdirme Hakkı ile Azil ve İstifa Haklarının Hukuki Niteliği, Şekli ve İçeriği 462
B. Alman Hukukunda Avukatlık Sözleşmesinde Tek Taraflı Sona Erdirme Hakkı Bakımından BGB §§ 627, 628 Hükümlerinin İncelenmesi 467
1. Genel Hatlarıyla BGB
§ 627 ve BGB
§ 628 467
2. BGB
§ 627 Hükmü Kapsamında Fesih Hakkının Sınırlandırılıp Sınırlandırılamayacağı 473
3. BGB
§ 628 Hükmü Kapsamında Sözleşmenin Feshi Üzerine Avukatın Ücreti 476
a. Sözleşmeye Aykırı Davranış Nedeniyle Feshe Neden Olma veya Sözleşmeye Aykırı Davranış Olmaksızın Sözleşmeyi Feshetme 476
b. Menfaatin Ortadan Kalkması 479
C. İsviçre ve Türk Hukukunda Vekâlet Sözleşmesinin Tek Taraflı Sona Erdirilmesi 481
1. Tek Taraflı Sona Erdirmenin Kaynağı Olanm. 404 ve TBK m. 512 Hükümlerinin Emredici Olup Olmadığı 481
a. Genel Olarak 481
b. Hükmün Emredici Olduğu Görüşü 483
c. Hükmün Emredici Olmadığı Görüşü 490
d. Hükmün İvazsız ve/veya Tipik Vekâlet Sözleşmeleri İçin Emredici Olduğu Görüşü 497
e. İsviçre Hukukundam. 404’ün Değiştirilmesine Yönelik Girişimler 499
f. Görüşümüz 500
2. Tek Taraflı Sona Erdirmenin Vekilin Ücret Alacağına Etkisi 505
a. Hâkim Görüş 506
b. Azınlıktaki Görüş 507
c. Görüşümüz 508
d. Tek Taraflı Sona Erdirme Hakkının Sözleşme ile Sınırlandırılmasına Rağmen Buna Riayet Edilmemesinin Sonuçları 511
D. Avukatlık Sözleşmesinin Azil veya İstifa ile Sona Ermesi ve Ücret 515
1. Azil ve İstifa Haklarının Sınırlandırılıp Sınırlandırılamayacağı 515
a. Genel Olarak 515
b. Temsil Faaliyetini İçeren Avukatlık Sözleşmesinde 517
c. Sadece Danışmanlık Faaliyetini Konu Alan Avukatlık Sözleşmesinde Fesih İçin İhbar Süresi Kararlaştırılması 518 (1) Geçerliliği 518 (2) Süreye Uymadan Yapılan Fesih Beyanının Sonucu 520
d. Azil veya İstifa Durumunda Kararlaştırılan Ceza Koşulunun Geçerliliği 525
2. Azil veya İstifanın Avukatın Sözleşmeden Doğan Ücret Alacağına Etkisi 526
a. Avukatın Azledilmesi ve Sonuçları 526 (1) Genel Olarak 526 (2) Avukatın Sözleşmeye Aykırı Davranışı Nedeniyle Azledilmesinde Ücret 528 (3) Avukatın Sözleşmeye Aykırı Davranışı Olmaksızın Azledilmesinde Ücret 538 (i) Tazmini Gereken Ücretin Niteliği 538 (ii) Temsil Belgesi, Başarı Ücreti ve Yargılama Gideri Olan Vekâlet Ücretine İlişkin Münferit Meselelerin Değerlendirilmesi 542
b. Avukatın İstifa Etmesi ve Sonuçları 556 (1) Haklı Sebep Kavramı 556 (2) Avukatın Haklı Sebep Olmaksızın İstifasında Ücret 558 (3) Avukatın Haklı Sebeple İstifasında Ücret 560
c. Tarafların Sözleşmeye Aykırı Davranışından Kaynaklanmayan Sebeplerle Sözleşmenin Sona Erdirilmesi 562
3. Azil ve İstifanın Sirayeti 566
III. ÜCRET ALACAĞINA TEMEL TEŞKİL EDEN SÖZLEŞMENİN SONA ERME HÂLLERİNİN ÜCRETE ETKİSİ 572
A. Genel Olarak 572
B. Ölüm ve Ölüm Benzeri Hâller 573
1. Vekâlet veya Avukatlık Sözleşmesinde Taraflardan Birinin Ölümü 573
2. Ölüm Benzeri Hâller 576
C. Ehliyet Kaybı 577
D. İflas 579
E. Avukatlık Sözleşmesi Bakımından İşin Başkasına Verilmesi 581
SONUÇ 583
KAYNAKÇA 593