Vatandaşlık Hukuku Temel Bilgiler
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 15
BİRİNCİ BÖLÜM VATANDAŞLIK HUKUKUNUN TEMEL ÇERÇEVESİ
I. VATANDAŞLIK HUKUKUNUN İÇERİĞİ 17
II. VATANDAŞLIK HUKUKUNUN GELİŞİMİ 17 A. Genel Olarak 17 B. Vatandaşlık Kurumunun Gelişimi 18
III. VATANDAŞLIK HUKUKUNUN KONUSU OLARAK “VATANDAŞLIK” 19
A. Terminoloji 19
B. Vatandaşlığın Önemi ve İşlevi 21
C. Vatandaşlığın Temelleri ve Genel Çerçevesi 21
D. Vatandaşlığın Hukuki Niteliği 26
1. Genel Olarak 26
2. Sadakat Görüşü 27
3. Akdi İlişki Görüşü 28
4. Sosyolojik Görüş 28
5. Hukuki İlişki–Statü Görüşü 28 E. Vatandaşlığın Türleri 30
IV. VATANDAŞLIK HUKUKUNUN KAYNAKLARI 31 A. Milletlerarası Kaynaklar 31 B. Milli Kaynaklar 33
1. Genel Çerçeve 33
2. Türk Vatandaşlığına İlişkin Anayasal Hükümler 34
3. Türk Vatandaşlığına İlişkin Kanuni Düzenlemeler 37
a. Tabiiyet–i Osmaniye’ye Dair Nizamname 37
b. 28 Mayıs 1928 Tarih ve 1312 Sayılı Türk Vatandaşlık Kanunu 39
c. 11 Şubat 1964 Tarih ve 403 Sayılı Türk Vatandaşlık Kanunu 41
d. 29 Mayıs 2009 Tarih ve 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu 42
4. Türk Vatandaşlığına İlişkin İdari Düzenlemeler 45 C. Öğreti 46
V. VATANDAŞLIK HUKUKU İHTİLAFLARI 47
VI. VATANDAŞLIK HUKUKUNUN DİĞER HUKUK ALANLARI İLE İLİŞKİSİ 56
A. Anayasa Hukuku ile İlişkisi 56
B. İdare Hukuku ile İlişkisi 56
C. Yabancılar Hukuku ile İlişkisi 57
D. Milletlerarası Hukuk ile İlişkisi 58
E. Milletlerarası Özel Hukuk ile İlişkiler 58
F. Aile Hukuku ile İlişkisi 59
G. Ceza Hukuku ile İlişkisi 60
Ğ. Ticaret Hukuku ile İlişkisi 60
H. Çalışma Hukuku ile İlişkisi 61
İKİNCİ BÖLÜM TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI
I. VATANDAŞLIĞIN KAZANILMASI 63
II. TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI YOLLARI 63 A. Genel Olarak 63 B. Doğumla Kazanılan Vatandaşlık 64
1. Soybağı Esasına Göre Doğumla Kazanılan Vatandaşlık 64
a. Esas 64
b. Başvuru Süreci ve Usul 65
c. Yargı Kararları 66
1) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/14657 Esas, 2020/5643 Karar ve 02/12/2020 Tarihli Kararı 66 2) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/1516 Esas, 2020/5032 Karar Sayılı ve 18/11/2020 Tarihli Kararı 67
2. Türk Vatandaşlığının Doğum Yeri (Toprak) Esasına Göre Kazanılması 69
a. Esas 69
b. Başvuru Süreci ve Usul 69
C. Türk Vatandaşlığın Sonradan Kazanılması 70
1. Vatandaşlığın Sonradan Kazanılma Yolları 70
2. Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılması Yolları 71
a. Türk Vatandaşlığının Yetkili Makam Kararı ile Kazanılması 72
1) Esas 72
2) Türk Vatandaşlığının Yetkili Makam Kararı ile Kazanılma Yolları 72
a) Türk Vatandaşlığının Genel Yolla Kazanılması 72 (1) Koşullar 73 (2) Başvuru Süreci ve Usulü 74 (3) Yargı Kararları 78 (a) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2015/1612 Esas, 2020/3837 Karar Sayılı ve 15.10.2020 Tarihli Kararı 78 (b) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/342 Esas, 2020/5030 Karar Sayılı ve 18/11/2020 Tarihli Kararı 80 (c) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/2272 Esas, 2020/4507 Karar Sayılı ve 04/11/2020 Tarihli Kararı 81 (d) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1996/2993 Esas, 1997/4168 Karar Sayılı ve 06/11/1997 Tarihli Kararı 82 (e) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/15191 Esas, 2020/4502 Karar Sayılı ve 04/11/2020 Tarihli Kararı 82 (f) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1995/733 Esas, 1997/784 Karar Sayılı ve 10.03.1997 Tarihli Kararı 83
b) Türk vatandaşlığının İstisnai Yollarla Kazanılması 85 (1) Genel Olarak 85 (2) Başvuruda Bulunabilecek Kişiler 85 (3) Başvuru Süreci ve Usulü 88 (4) Yargı Kararları 90 (b) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1999/1498 Esas, 1999/6706 Karar Sayılı ve 09.12.1999 Tarihli Kararı 90 (b) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1995/3272 Esas, 1997/1559 Karar Sayılı ve 05.05.1997 Tarihli Kararı 91 (c) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1998/2237 Esas, 1999/861 Karar Sayılı ve 16.03.1999 Tarihli Kararı 92 (c) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1995/3272 Esas, 1997/1559 Karar Sayılı ve 05.05.1997 Tarihli Kararı 93
c) Türk Vatandaşlığının Yeniden Kazanılması 94 (1) İkamet Şartı Aranmaksızın Yeniden Kazanılması 94 (2) İkamet Şartına Bağlı Olarak Yeniden Kazanılması 95 (3) Başvuru Süreci ve Usulü 95 (4) Yargı Kararları 96 (a) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1996/8749 Esas, 1994/5083 Karar Sayılı ve 26.12.1996 Tarihli Kararı 96
d) Türk Vatandaşlığının Evlenme Yoluyla Kazanılması 99 (1) Esas 99 (2) Başvuru Süreci ve Usulü 100 (3) Yargı Kararları 100 (a) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/15683 Esas, 2020/4435 Karar Sayılı ve 03/11/2020 Tarihli Kararı 100 (b) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/1375 Esas, 2020/5632 Karar Sayılı ve 02.12.2020 Tarihli Kararı 102 (c) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/1263 Esas, 2021/348 Karar Sayılı ve 09.02.2021 Tarihli Kararı 104 (d) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2015/4529 Esas, 2016/720 Karar Sayılı ve 11.02.2016 Tarihli Kararı 105 (e) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1997/6269 Esas, 1999/4803 Karar Sayılı ve 12.10.1999 Tarihli Kararı 107 (f) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/813 Esas, 2020/4671 Karar Sayılı ve 10/11/2020 Tarihli Kararı 109 (g) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1999/1498 Esas, 1999/6706 Karar Sayılı ve 09.12.1999 Tarihli Kararı 111 (ğ) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1998/2237 Esas, 1999/861 Karar Sayılı ve 16.03.1999 Tarihli Kararı 111 (h) Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1997/6269 Esas, 1999/4803 Karar Sayılı ve 12.10.1999 Tarihli Kararı 112
b. Türk Vatandaşlığının Evlat Edinilme Yoluyla Kazanılması 114
c. Türk Vatandaşlığının Seçme Hakkı ile Kazanılması 115
d. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşlarının Özel Yolla Türk Vatandaşlığını Kazanması 116
3. Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılmasının Hüküm ve Sonuçları 118
a. İlgili Bakımından 118
b. Eş ve Çocuklar Bakımından 118
4. Yargı Kararları 120 a. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2012/8440 Esas, 2015/5567 Karar Sayılı ve 7/12/2015 Tarihli Kararı 120
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI
I. VATANDAŞLIĞIN KAYBI 123
II. TÜRK VATANDAŞLIĞININ YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAYBI 124 A. Genel Olarak 124 B. Türk Vatandaşlığından Çıkma 125
1. Esas 125 2 Başvuru Süreci ve Usulü 125
3. Türk Vatandaşlığından Çıkmanın Geçerliliği ve Sonuçları 128
a. İlgili Bakımından 128
b. Eş ve Çocuklar Bakımından 128
c. Doğumla Kazanılan Türk Vatandaşlığını Çıkma İzni Almak Suretiyle Kaybeden Kişilere ve Altsoylarına Tanınan Özel Statü 129
4. Yargı Kararları 131 a. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1995/733 Esas, 1997/784 Karar Sayılı ve 10.03.1997 Tarihli Kararı 131
C. Türk Vatandaşlığını Kaybettirme 132
1. Kaybettirmenin Usul ve Esasları 132
2. Kaybettirmenin Hüküm ve Sonuçları 133
3. Yargı Kararları 133
a. Danıştay İdari Dava Dairesinin 1996/675 Esas, 1998/528 Kara Sayılı ve 13.11.1998 Tarihli Kararı 133
D. Türk Vatandaşlığının İptali 135
1. Usul ve Esasları 135
2. İptal Kararının Hüküm ve Sonuçları 136
3. Yargı Kararları 136 a. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/1374 Esas, 2020/5031 Karar Sayılı ve 18.11.2020 Tarihli Kararı 136
E. Vatandaşlık Kararlarının Geri Alınması 137
III. TÜRK VATANDAŞLIĞININ SEÇME HAKKINI KULLANMA YOLUYLA KAYBI 138
A. Seçme Hakkını Kullanma Yoluyla Türk Vatandaşlığından Ayrılabilecek Kişiler 138
B. Seçme Hakkının Kullanılma Yoluyla Türk Vatandaşlığından Ayrılmanın Usul ve Esasları 138
C. Seçme Hakkının Kullanılma Yoluyla Türk Vatandaşlığını Kaybetmenin Hüküm ve Sonuçları 139
IV. VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASINA VE KAYBINA İLİŞKİN KARARLARIN TEBLİĞİ 139
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ORTAK İDARİ VE USULÜ HÜKÜMLER
I. VATANDAŞLIK İŞLEMLERİNDE YETKİLİ MAKAM VE BAŞVURU 141
II. VATANDAŞLIK BAŞVURU İNCELEME KOMİSYONU 142
III. YABANCININ İKAMETİ VE İKAMET SÜRELERİNİN HESAPLANMASI 144
IV. ARAŞTIRMA VE SORUŞTURMA 144
V. VATANDAŞLIK DOSYASININ DÜZENLENMESİNDE MÜRACAAT MAKAMLARINCA UYULACAK ESASLAR 146
VI. TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASINA VE KAYBINA KARAR VEREN MAKAMLAR 146
VII. AD VE SOYADIN TESCİLİ 147
VIII. MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ VE TAMAMLAMA 148
IX. VATANDAŞLIĞIN İSPATI 149 A. İspat Vasıtaları 149 B. Yargı Kararları 149
1. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 2016/15264 Esas ve 2021/3371 Karar Sayılı ve 16.06.2021 Tarihli Kararı 149
2. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1987/56 Esas ve 1988/2324 Karar Sayılı ve 26.12.1988 Tarihli Kararı 150
2. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1982/404 Esas ve 1983/457 Karar Sayılı ve 08.03.1983 Tarihli Kararı 151
X. TEBLİGAT 152
XI. VATANDAŞLIK İŞLEMLERİ HİZMET BEDELİ 153
XII. VATANDAŞLIK İŞLEMLERİNİN İDARİ VE YARGISAL DENETİMİ 153 A. Yargı Kararları 154
1. Danıştay
10. Hukuk Dairesinin 1986/1906 Esas ve 1987/769 Karar Sayılı ve 14.04.1987 Tarihli Kararı 154
KAYNAKÇA 157