Üreticinin Sorumluluğu (9786253779702)

ÖNSÖZ 5
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI, ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ
I. ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI VE ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ 23
II. ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞUN TARİHSEL GELİŞİMİ 28
A. Genel Olarak 28
B. Amerikan Hukukunda Tarihsel Gelişim 30
1. Genel Olarak 30
2. Üreticinin Sorumluluğuna İlişkin Verilen Bazı Önemli Mahkeme
Kararları 31
a. “MacPherson v. Buick Motor Co” Kararı 31
b. “Escola v. Coca–Cola Bottling Co. of Fresno” Kararı 32
c. “Hennigsen v. Bloomfield Motors”ve “Greenman v. Yuba
Power Products”Kararları 34
3. Restatement (Second) ve (Third) of Torts Çerçevesinde
Üreticinin Kusursuz Sorumluluğu 35
C. Alman Hukukunda Tarihsel Gelişim 42
1. Alman Ürün Sorumluluğu Kanunu’ nun Kabulü Öncesi 42
2. Alman Ürün Sorumluluğu Kanunu’ nun Kabulü Sonrası 45
D. İsviçre Hukukunda Tarihsel Gelişim 49
1. İsviçre Ürün Sorumluluğu Kanunu’nun Kabulü Öncesi 49
2. İsviçre Ürün Sorumluluğu Kanunu’nun Kabulü Sonrası 52
E. Fransız Hukukunda Tarihsel Gelişim 53
1. 85/374 sayılı AB Direktifi’nin Fransız Medeni Kanunu’na
Aktarılması Öncesi 53
2. 85/374 sayılı AB Direktifi’nin Fransız Medeni Kanunu’na
Aktarılması Sonrası 58
F. Avrupa Birliği Hukukunda Tarihsel Gelişim 59
G. Türk Hukukunda Tarihsel Gelişim 62
1. Genel Olarak 62
2. Sözleşmesel Sorumluluk Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu 63
3. Haksız Fiil Sorumluluğu Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu 64
4. Kusursuz Sorumluluk Düzenlemelerine Göre Çözüm Arayışı 66
a. Genel Olarak 66
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde
Çözüm Arayışı 66
c. Yapı Malikinin Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm
Arayışı 69
d. Organizasyon Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm
Arayışı 71
e. Tehlike Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm Arayışı 73
5. Özel Kanunların Getirdiği Sorumluluk Hükümleri Bakımından 76
a. Mülga 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Dönemi 76
b. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna Göre
c. Mülga 4703 Sayılı Kanun Kapsamında Üreticinin
Sorumluluğu 82
d. 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu 84
İKİNCİ BÖLÜM
85/374 SAYILI DİREKTİF KAPSAMINDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. 85/374 SAYILI DİREKTİF’E GENEL BAKIŞ 85
II. 85/374 SAYILI DİREKTİF’ E GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU 87
A. Sorumluluğun Koşulları 87
1. Direktif’e Göre Bir Ürünün Bulunması 87
a. 85/374 Sayılı Direktif’te Ürün Tanımı ve Kapsamı 87
(1) Taşınır Eşya 89
(2) Elektrik 90
b. Ürün Kapsamı Değerlendirilmesinde Bazı Özel Durumlar 93
(1) İnsan Kanı ve Organları 93
(2) Çöp (Atık) 93
(3) Kullanılmış ya da Onarılıp Yenilenmiş Ürünler 94
(4) Bilgi, Kitap ve Basılı Eserler 94
(5) Yazılım, Yapay Zeka Sistemleri ve Robotlar 96
(i) Yazılım ve Yapay Zeka Sistemleri 96
(ii) Robot 102
(6) İlaç 103
c. 85/374 sayılı Direktif’e Göre Ürün Olarak
Nitelendirilmeyenler 105
2. Ürünün Hatalı Olması 106
a. 85/374 Sayılı Direktif’ e Göre Hata Tanımı ve Kapsamı 106
(1) Genel Olarak 106
(2) Ürünün Hatalı Olup Olmadığına İlişkin Değerlendirmede
Direktif’te Yer Verilen Hususlar 107
(i) Ürünün Sunumu (Tanıtımı) 108
(ii) Ürününden Makul Olarak Beklenen Kullanım 110
(iii) Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Tarih 112
(iv) Diğer Etkenler 113
b. Hata Türleri 115
(1) Tasarım (Yapım – Bileşim) Hatası 117
(2) Üretim Hatası 118
(3) Bilgilendirme (Talimat) Hatası 119
3. Zararın Ortaya Çıkması 121
a. Kişinin Uğradığı Zarar 122
(1) Genel Olarak 122
(2) Kişinin Uğradığı Zararın Miktarı Bakımından Getirilen
Sınırlandırma 122
b. Eşyaya İlişkin Hasar 125
(1) Genel Olarak 125
(2) Hasara Uğrayan Eşyanın Kullanım Amacı Bakımından
Getirilen Sınırlandırma 125
(3) Hatalı Ürünün Kendisine Gelen Hasarlar Bakımından
Sınırlandırma 127
(4) Eşyanın Uğradığı Hasarın Miktarı Bakımından Getirilen
Sınırlandırma 128
c. Manevi Zarar 129
4. Hatalı Ürün ile Meydana Gelen Zarar Arasında İlliyet Bağının
Bulunması 129
a. Genel Olarak 129
b. İlliyet Bağının İspatı 130
B. Hak Talep Edebilecek Kişiler 131
C. Sorumlu Olan Kişiler 132
1. Üretici 133
a. Gerçek Üreticiler 134
(1) Bitmiş (Nihai Ürün) Üreticisi 134
(2) Bileşen Parça Üreticisi 136
(3) Hammadde Üreticisi 137
b. Görünüşte Üreticiler 138
2. İthalatçı 142
3. Tedarikçi 143
D. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Birden Fazla Kişinin Hukuki
Sorumluluğu 146
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 146
2. Birden Fazla Kişinin Hukuki Sorumluluğu (Müteselsil
Sorumluluk) 147
E. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı 148
F. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 149
1. Ürünün Piyasaya Sürülmemiş Olması 150
2. Şartlar Göz Önünde Bulundurulduğunda, Ürünün Piyasaya
Sürülme Anında Hatasız Olduğu ya da Hatanın Sonradan
Meydana Geldiği Yönünde İhtimallerin Bulunması 152
3. Ürünün Ticari Bir Amaçla Satış veya Başka Bir Dağıtım Şekli İçin
Üretilmemesi veyahut Mesleki Faaliyet Sırasında Üretilmemiş ya
da Dağıtılmamış Olması 153
4. Üründeki Hatanın Emredici Hükümlere Uyulması Sonucu
Meydana Gelmiş Olması 155
5. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Anda Mevcut Olan Bilimsel ve
Teknolojik Bilgi Düzeyinin, Bir Hatanın Varlığının Tespit Edilmesine
Olanak Tanıyacak Nitelikte Olmaması (Gelişim Riski Savunması) 157
a. Genel Olarak 157
b. Mevcut Olan Bilim ve Teknolojik Bilgi Düzeyi 161
c. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Zamanın Esas Alınması 163
6. Bileşen Üreticisi Söz Konusu Olduğunda, Hatanın Bileşenin Dahil
Edildiği Ürünün Tasarımına veya Bu Ürünün Üreticisi Tarafından
Verilen Talimatlara Atfedilebilir Olması 163
a. Hatanın Hammadde ya da Bileşen Parçanın Dahil Edildiği
Ürünün Tasarımı Nedeniyle Ortaya Çıkması 164
b. Hatanın Bileşenin Dahil Edildiği Ürünün Üreticisi Tarafından
Verilen Talimatlarından Kaynaklanması 165
G. Tazminattan İndirim Sebepleri 166
H. Sorumluluğun Zamansal Sınırı 167
I. Direktifin Mevcut Kanunlarla İlişkisi 168
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
7223 SAYILI ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU KAPSAMINDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. KANUNA GENEL BAKIŞ 171
II. KANUNA GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU 174
A. Sorumluluğun Koşulları 174
1. Kanun’a Göre Bir Ürünün Bulunması 175
a. Kanun’a Göre Ürün Tanımı ve Kapsamı 175
(1) Madde 176
(2) Müstahzar 177
(3) Eşya 182
(i) Genel Olarak 182
(ii) Taşınır – Taşınmaz Eşya Ayrımının Kanun
Kapsamında Değerlendirilmesi 184
(iii) Elektrik ve Diğer Doğal Güçler 186
(iv) Bütünleyici Parçanın Kanun Kapsamında Sayılıp
Sayılamayacağı 186
b. Ürün Kapsamının Değerlendirilmesinde Bazı Özel Durumlar 188
c. Ürün Olarak Nitelendirilmeyenler 188
2. Ürünün Uygunsuz (Hatalı) Olması 190
a. Uygunsuzluk Kavramı ve Yorumu 190
b. Uygunsuz (Hatalı) Ürün ve Ayıplı Ürün Karşılaştırması 195
c. Güvenli Ürün Tanımı ve Kapsamı 200
(1) Genel Olarak 200
(2) Güvenli Ürün Belirlemesinde Esas Alınan Teknik
Düzenleme, Genel Ürün Güvenliği Mevzuatı ile
Kanundaki Diğer Yardımcı Tanımlamalar 201
(i) Teknik Düzenlemeye Uygunluk 201
(ii) Yardımcı Diğer Tanımlamalar 205
3. Bir Zararın Meydana Gelmesi 206
a. Genel Olarak 206
b. Kişinin Uğradığı Zarar 206
(1) Ölüm 208
(i) Cenaze Giderleri 208
(ii) Tedavi Giderleri ile Çalışma Gücünün Azalmasından
Ya Da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar 208
(iii) Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 209
(2) Bedensel Zararlar 210
(i) Tedavi Giderleri 211
(ii) Kazanç Kaybı 212
(iii) Çalışma Gücünün Tamamen veya Kısmen
Kaybından (Azalmasından ya da Yitirilmesinden)
Doğan Zarar 213
(iv) Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Zararlar 214
(3) Manevi Zarar 215
c. Eşyanın Uğradığı Hasar 217
(1) Genel Olarak 217
(2) Hatalı Ürünün Kendisine Gelen Hasar Bakımından
Değerlendirme 218
(3) Hasara Uğrayan Eşyanın Kullanım Amacı Bakımından
Değerlendirme 221
(4) Tazminat Sınırlaması Bakımından 223
4. Uygunsuz (Hatalı) Ürün ile Meydana Gelen Zarar Arasında İlliyet
Bağının Bulunması 224
a. Genel Olarak 224
b. İlliyet Bağının İspatı 224
B. Hak Talep Edebilecek Kişiler 226
C. Sorumlu Olan Kişiler 227
1. İmalatçı (Üretici) 229
2. İthalatçı 231
3. Ara Ürün İmalatçısı (Üreticisi) ve İthalatçısının Durumu 232
4. Dağıtıcı (Tedarikçi) 233
5. Yetkili Temsilcinin Durumu 235
Sorumluluğu 236
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 236
Sorumluluk) 240
E. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı 241
F. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 244
1. Genel Olarak 244
2. Kanunda Yer Verilen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 245
a. Ürünün Piyasaya Sürülmemiş Olması 245
b. Uygunsuzluğun Dağıtıcının veya Üçüncü Bir Tarafın Ürüne
Müdahalesinden veya Kullanıcıdan Kaynaklanması 246
c. Üründeki Uygunsuzluğun Teknik Düzenlemelere veya Diğer
Zorunlu Teknik Kurallara Uygun Olarak Üretilmesinden
Kaynaklanması 248
3. Kanunda Yer Verilmeyen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 251
a. Genel Olarak 251
b. Ürünün Ticari Bir Amaçla Satış veya Başka Bir Dağıtım Şekli
İçin Üretilmemesi veyahut Mesleki Faaliyet Sırasında
Üretilmemiş ya da Dağıtılmamış Olması 251
c. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Anda Mevcut Olan Bilimsel ve
Teknolojik Bilgi Düzeyinin, Bir Hatanın Varlığının Tespit
Edilmesine Olanak Tanıyacak Nitelikte Olmaması (Gelişim
Riski Savunması) 252
d. Bileşen Üreticisi Söz Konusu Olduğunda, Hatanın Bileşenin
Dahil Edildiği Ürünün Tasarımına veya Bu Ürünün Üreticisi
Tarafından Verilen Talimatlara Atfedilebilir Olması 254
G. Tazminattan İndirim Sebepleri 254
H. Sorumluluğun Zamansal Sınırı 256
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AVRUPA PARLAMENTOSU VE KONSEYİ’NİN 2024/2853 SAYILI DİREKTİFİ’NE GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. 2024/2853 SAYILI DİREKTİF’İN KABULÜ 259
II. 2024/2853 SAYILI DİREKTİFİ’NE GENEL BAKIŞ 262
III. 2024/2853 SAYILI DİREKTİF’E GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU 263
A. Sorumluluğun Koşulları 263
1. Direktif’e Göre Bir Ürünün Bulunması 263
a. 2024/2853 Sayılı Direktife Göre Ürün Kavramı 263
(1) Taşınır Eşya 264
(2) Elektrik 265
(3) Dijital Üretim Dosyaları 266
(4) Hammadde 266
(5) Yazılım 267
(6) Dijital Hizmetler 270
(7) İlaç 273
b. Ürün Kavramı Kapsamı Değerlendirilmesinde Bazı Özel
Durumlar 274
c. Ürün Olarak Nitelendirilmeyenler 274
d. Ürün Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi 275
2. Ürünün Hatalı Olması 275
a. Genel Olarak 275
b. Ürünün Hatalı Olduğuna İlişkin Direktif’te Yer Verilen Özel
Değerlendirilmesi Gereken Hususlar 276
c. Hata Türleri 280
d. Ürünün Hatalı Olduğuna İlişkin Direktif’te Düzenlenen
Karineler 281
(1) Davalının, Direktif’in md. 9/1 Düzenlemesi Uyarınca
Kendi Tasarrufunda Bulunan Delilleri Sunmaması 282
(2) Davacının, Ürünün Zarar Gören Kişinin Maruz Kaldığı
Zarar Riskine Karşı Koruma Sağlamak Amacıyla AB
Hukukunda veya Ulusal Hukukta Öngörülen Zorunlu
Ürün Güvenliği Kurallarına Uymadığını Kanıtlaması 282
(3) Davacının, Zararın Ürünün Makul Ölçüde Kullanımı
Sırasında ya da Olağan Koşullar Altında Ürünün Bariz Bir
Hatasından Kaynaklandığını Kanıtlaması 283
(4) Davanın Teknik veya Bilimsel Karmaşıklığı Nedeniyle
Davacının Üründeki Hatayı, İlliyet Bağını veya Her İkisini
Birden Kanıtlamasının Aşırı Derecede Zor Olacağı
Durumlar 283
e. Hata Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi 285
3. Zararın Ortaya Çıkması 286
a. Genel Olarak 286
b. Kişinin Uğradığı Zarar 287
c. Eşyanın Uğradığı Hasar 288
d. Verilere İlişkin Zararlar 290
e. Manevi Zarar 292
f. Zarar Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi 292
4. Zarar ile Hatalı Ürün Arasında İlliyet Bağının Bulunması 294
a. Genel Olarak 294
b. İlliyet (Nedensellik) Bağına İlişkin Karineler 295
c. İlliyet Bağına İlişkin Düzenlemelerin ÜGTDK Kapsamında
Değerlendirilmesi 297
B. 2024/2853 Sayılı Direktif’e Göre Delillerin Açıklanması 297
1. Delillerin Açıklanması 297
2. Delillerin Açıklanmasının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi 300
C. Hak Talep Edebilecek Kişiler 300
D. Sorumlu Olan Kişiler 300
1. Genel Olarak 300
a. Üretici 301
b. İthalatçı 302
c. Üreticinin Yetkili Temsilcisi 303
d. İfa Hizmeti Sağlayıcısı 304
e. Üründe Esaslı Değişiklik Yapanlar 305
f. Dağıtıcı 307
g. Elektronik Ticaret Hizmeti Sağlayıcısı 308
2. Sorumlu Olan Kişilere İlişkin Düzenlemelerin ÜGTDK
Kapsamında Değerlendirilmesi 310
E. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Birden Fazla Kişinin Hukuki
Sorumluluğu 310
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 310
Sorumluluk) 311
F. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı 312
G. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 312
1. Genel Olarak 312
2. Direktif’te Düzenlenen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri 313
a. Ürünün Piyasaya Sürülmemesi ve Hizmete Sunulmaması 313
b. Ürünün Piyasaya Sunulmamış Olması 313
c. Üründeki Hatanın Ürünün Piyasaya Sürüldüğü, Hizmete
Sunulduğu veya Bir Distribütör Olması Durumunda Piyasaya
Sunulduğu Sırada Mevcut Olmaması 314
(1) Genel Olarak 314
(2) Üreticinin Kontrolünün Devam Etmesi Durumu 314
(3) Sorumluluktan Kurtuluş Sebebinin İleri Sürülemeyeceği
Durumlar 315
d. Zarara Neden Olan Üründeki Hatanın Ürünün Yasal
Gerekliliklere Uygunluğundan Kaynaklanması 317
e. Üründeki Hatanın Ürünün Piyasaya Sürüldüğü veya Hizmete
Sunulduğu Tarihte veya Ürünün Kontrolünde Olduğu Süre
Boyunca Bilimsel ve Teknik Bilgiye Göre Anlaşılamayacak
Durumda Olması 317
f. Üründeki Hatanın Bileşenin Dahil Edildiği Ürünün Tasarımı
veya Ürünün Üreticisinin Bileşenin Üreticisine Vermiş
Olduğu Talimatlardan Kaynaklanması 318
g. Değişiklik Yapılan Bir Ürün Söz Konusu Olduğunda Zarara
Neden Olan Hatanın Ürünün Değişiklikten Etkilenmeyen Bir
Parçasıyla İlgili Olması 318
3. Sorumluluktan Kurtuluş Sebeplerinin ÜGTDK Kapsamında
Değerlendirilmesi 319
H. Tazminattan İndirim Sebepleri 319
I. Sorumluluğun Zamansal Sınırı 320
1. Genel Olarak 320
2. Sorumluluğun Zamansal Sınırının ÜGTDK Kapsamında
Değerlendirilmesi 322
İ. Direktifin Mevcut Kanunlarla İlişkisi 322
SONUÇ 325
KAYNAKÇA 341