Uluslararası Koruma Statüsüne Sahip Kişiler (Mülteciler ve Sığınmacılar) Hakkında İdarenin Görevleri–Yetkileri ve Yargısal Denetim (9786253818951)

Önsöz 7
Kısaltmalar 15
Giriş 17
Birinci Bölüm
ULUSLARARASI KORUMA STATÜSÜNE SAHİP KİŞİLER
§ 1. MÜLTECİ, ŞARTLI MÜLTECİ (SIĞINMACI) VE İKİNCİL KORUMA 21
I. Mülteci ve Şartlı Mülteci (Sığınmacı) Statüsü 21
A. Tarihsel Süreçte Mülteci Kavramı 21
B. Tanım 31
1. Uluslararası Belgelerde Yapılan Tanımlar 33
2. Yasal Tanımlar 37
3. Yargısal Tanımlar 39
II. İkincil Koruma Statüsü 42
III. Geçici Koruma 43
IV. Uluslararası Koruma ile İlgili Başlıca Kavramlar 45
A. Çevre Mültecileri (İklim Mültecileri) 45
B. Ülkesinde Yerinden Edilmiş Kişiler 49
C. Göçmenler (Muhacirler) 51
D. Vatansızlar 55
V. Uluslararası Korumaya İlişkin Kaynaklar 59
A. Ulusal Düzenlemeler 59
1. Anayasa 59
2. 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu 61
3. 5543 Sayılı İskan Kanunu 62
4. 5682 Sayılı Pasaport Kanunu 63
5. 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu 65
6. 1111 Sayılı Askerlik Kanunu 67
7. 3835 Sayılı Ahıska Türklerinin Türkiye’ye Kabulü ve İskanına Dair Kanun 67
8. 4104 Sayılı Muharip Yabancı Ordu Mensuplarından Türkiye’ye İltica Edenler Hakkında Kanun 68
9. 2692 Sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu 71
10. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu 71
11. 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu 79
12. 3497 Sayılı Kara Sınırlarının Korunması ve Güvenliği Hakkında Kanun 80
13. 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu 81
14. 1994 Yönetmeliği (Türkiye’ye İltica Eden veya Başka Bir Ülkeye İltica Etmek Üzere Türkiye’den İkamet İzni Talep Eden Münferit Yabancılar ile Topluca Sığınma Amacıyla Sınırlarımıza Gelen Yabancılara ve Olabilecek Nüfus Hareketlerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik) 82
15. Evlendirme Yönetmeliği 83
16. Geçici Koruma Yönetmeliği 83
17. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik 84
B. Uluslararası Düzenlemeler 85
1. 1951 Cenevre Konvansiyonu (Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Cenevre Konvansiyonu) 85
2. 1967 Protokolü (Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair 1967 Protokolü) 87
3. Avrupa Birliği Düzenlemeleri Açısından İnceleme 87
VI. Türkiye’de Avrupa Birliği’ne Uyum Kapsamında Başlatılan Çalışmalar 103
VII. Mülteci Statüsünün Belirlenmesi 106
A. Tanım 106
B. Mülteci Statüsünün Belirlenmesinde Temel Alınan Koşullar (Mülteci Statüsünün Unsurları) 111
1. Zulme Uğramaktan Haklı Nedenlerle Korkma 111
2. Zulüm Korkusunun Irk, Din, Tabiiyet, Belirli Bir Toplumsal Gruba Aidiyet ya da Siyasi Düşünceden Kaynaklanması 112
a. Irka Dayalı Zulüm 112
b. Dine Dayalı Zulüm 114
c. Milliyete Dayalı Zulüm 115
d. Toplumsal Grup Aidiyetine Dayalı Zulüm 116
e. Siyasi Düşünceye Dayalı Zulüm 117
3. Ülkesi Dışında Bulunma 119
4. Ülkesinin Korunmasından Yoksun Bulunma veya Yararlanmak İstememe ya da Ülkesine Geri Dönememe veya Dönmek İstememe 120
VIII. Mülteci Statüsü Verilemeyecek Kişiler (Olumsuz Unsurlar) 121
A. Barışa Karşı Suç İşleyenler veya Savaş Suçu İşleyenler veya Uluslararası Tanımlandığı Biçimde İnsanlığa Karşı Suç İşleyenler 121
B. Politik Olmayan Önemli Bir Suçu Mülteci Başvurusunun Yapıldığı Ülke Dışında İşleyenler 123
C. Birleşmiş Milletlerin Amaç ve İlkelerine Aykırı Eylemlerde Bulunanlar 124
IX. Mülteci Statüsünün Sona Ermesini Gerektiren Durumlar 126
A. Vatandaşı Olduğu Ülkenin Korumasından Kendi İsteği ile Tekrar Yararlanma 126
B. Vatandaşlığını Kaybettiği Ülkenin Vatandaşlığını Yeniden Kazanma 128
C. Yeni Bir Ülkenin Vatandaşlığını Kazanma ve Korumasından Yararlanma 129
D. Terk Edilen veya Zulüm Korkusu ile Dışında Bulunulan Ülkeye Yerleşmek Üzere Geri Dönme 130
E. Mültecilik ile İlgili Koşulların Ortadan Kalkması 132
1. Ülkenin Korumasını Reddedememe 132
2. İkametgahının Bulunduğu Ülkeye Geri Dönme 133
F. Mültecilik Statüsünün İptali 134
İkinci Bölüm
MÜLTECİ VE SIĞINMACILAR HAKKINDA İDARENİN GÖREV–YETKİLERİ VE YETKİLİ İDARE
§ 2. GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI VE HUKUKSAL STATÜSÜ 137
I. Kuruluş, Görev ve Yetki 137
II. Göç İdaresi Başkanlığı’nın Alt Birimleri 140
A. Başkan 140
B. Hizmet Birimleri 141
1. Yabancılar Genel Müdürlüğü 141
2. Uluslararası Koruma Genel Müdürlüğü 142
3. Düzensiz Göçle Mücadele ve Sınır Dışı İşleri Genel Müdürlüğü 142
4. Uyum ve İletişim Genel Müdürlüğü 143
5. Sınır Yönetimi Genel Müdürlüğü 144
6. Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü 145
7. Rehberlik ve Denetim Başkanlığı 146
8. Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 147
9. Hukuk Müşavirliği 148
10. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği 148
11. Özel Kalem Müdürlüğü 148
III. Taşra Teşkilatı 149
IV. Yurtdışı Teşkilatı 154
V. Komisyon, Merkez ve Kurullar 156
A. Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu 156
B. İnsan Ticaretiyle Mücadele Koordinasyon Kurulu 156
C. Göç Araştırmaları Merkezi 156
D. İl ve İlçe Göç Koordinasyon Kurulları 157
VI. Atama ve Personele İlişkin Hükümler 157
A. Atama ve Görevlendirmeye İlişkin Hükümler 157
B. Personele İlişkin Hükümler 157
VII. Geçiş Hükümleri 158
VIII. Genel Değerlendirme 158
§ 3. MÜLTECİLER VE SIĞINMACILAR HAKKINDA İDARENİN GÖREV VE YETKİLERİ 163
I. Genel Olarak İdarenin Görev ve Yetkileri 163
II. İdari Kolluğun Türleri 165
A. Genel İdari Kolluk 166
1. Polis 167
2. Jandarma 171
3. Genel İdari Kolluk Kapsamında Kabul Edilen Özel Kolluk Kuruluşları 178
a. Polis Çevik Kuvvet Birimleri 178
b. Polis Özel Timleri 180
c. Jandarma Komando Birlikleri ve Jandarma Koruma Birlikleri 181
B. Özel İdari Kolluk 182
1. Milli İstihbarat Teşkilatı 182
2. Sınır Kolluğu 185
III. İdari Kolluğun Düzenleme, Önleme ve Yaptırım Yetkileri 188
IV. Kolluk Yetkisinin Sınırları 194
V. İdarenin Mülteciler ve Sığınmacılar Hakkındaki Görev ve Yetkilerinin Çeşitli Açılardan İrdelenmesi 195
A. Kamu Güvenliği 195
B. Sağlık 199
C. Genel Ahlakın (Aktörenin) Korunması 203
D. Sosyal Yardımlar 203
E. Entegrasyon 205
VII. Mevzuat Eksikliği Sorunu 206
Üçüncü Bölüm
MÜLTECİ VE SIĞINMACILAR ÜZERİNDE İDARENİN GÖREV–YETKİLERİNİN YARGISAL DENETİMİ
§ 4. YARGISAL DENETİM 211
I. Mülteci ve Sığınmacı Başvurularına İlişkin İşlemler 211
A. Mültecilerin ve Sığınmacıların Türkiye’ye Girişi 211
B. Başvuru Yapılacak Makam 212
C. Başvuruda Süre 213
D. Başvurunun Değerlendirilmesi 213
E. Statünün Verilmesi 222
F. Statü Talebinin Reddi 222
G. Geri Gönderme Yasağı (Non–refoulement Prensibi) 224
H. Suçluların İadesi/ Suçluların Geri Verilmesi 226
II. Mülteci ve Sığınmacı Statüsü Verilmesinin İdari İşlemin Öğeleri Bakımından İrdelenmesi 228
A. Yetki 228
B. Şekil 229
C. Neden (Sebep) 232
D. Konu 234
E. Amaç 234
III. Mülteci ve Sığınmacıların İdari Yargıya Başvuru Hakkı 234
A. İdari Başvuru Yapılması 234
B. İdari Yargıya Başvuru Hakkı 236
1. Davanın Tarafları 240
2. Vekil Tarafından Temsil 241
3. Çevirmen 243
IV. Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yapılması Bakımından Konunun İrdelenmesi 245
A. Sınır Dışı Etme Kararları 249
B. Türkiye'ye Giriş Yasağı 254
C. İdari Gözetim ve Geri Gönderme Merkezi (GGM) Koşulları 257
D. Adli Yardım ve Diğer Usul Sorunları 260
IV. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru Yapılması Bakımından Konunun İrdelenmesi 263
V. Türkiye Hakkında Verilmiş Örnek AİHM Kararları ve Değerlendirilmesi 264
A. Türkiye Hakkında Verilmiş Örnek AİHM Kararları 264
B. Türkiye Hakkında Verilmiş AİHM Kararlarının Değerlendirilmesi 290
1. Türkiye’nin 1951 Cenevre Konvansiyonu ve 1967 Protokolüne Koyduğu Coğrafi Çekince Bakımından Değerlendirilmesi 290
2. Türkiye’de Uluslararası Koruma Başvuru Sahiplerine ve Haklarında Sınır Dışı Kararı Verilenlere Uygulanan “İdari Gözetim Kararları” Bakımından Değerlendirilmesi 291
3. Geri çevirme (Non–refoulement) Yasağı Kapsamına Giren Yabancıların Sınırdışı Edilmesine İlişkin İşlemler Bakımından Değerlendirilmesi 293
Sonuç 295
Kaynakça 301
Kavram Dizini 325