Uluslararası Hukukta Devlet Başkanlarının Yargı Bağışıklığı ve Cezai Sorumluluğu (9786052646786)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 13
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM DEVLET BAŞKANLARININ ULUSLARARARASI STATÜSÜ VE ULUSLARARASI BAĞIŞIKLIK KAVRAMI
I. GENEL OLARAK 21
II. ULUSLARARASI HUKUKTA DEVLET BAŞKANI 22
III. DEVLET BAŞKANI UNVANLARI 25
IV. DEVLET BAŞKANLARININ ULUSLARARASI YETKİLERİ 29
A. Genel Olarak 29
B. Temsil Yetkisi (Jus Repraesentationis Omnimodae) 30
C. Savaş ve Barış İlan Etme Yetkisi 34
D. Uluslararası Andlaşmalar Akdetme ve Onaylama Yetkisi 35
E. Yabancı Devletlere Temsilci Gönderme ve Yabancı Temsilcileri Kabul Etme Yetkisi 39
V. ULUSLARARASI HUKUKTA BAĞIŞIKLIK 41
A. Bağışıklık ve Benzer Kavramlar 41
B. Bağışıklığın Tarihi Geçmişi 47
C. Devletin Yargı Bağışıklığı 49
1. Devletin Yargı Bağışıklığının Dayanağı 50
2. Mutlak Bağışıklık Doktrini 51
3. Sınırlı Bağışıklık Doktrini 53 D. Diplomatik Bağışıklık 58
1. Genel Olarak 58
2. Diplomatik Bağışıklığın Dayanağı 58
3. Diplomatik Bağışıklık ve Devlet Başkanı Bağışıklığı İlişkisi 60
VI. DEVLET BAŞKANININ BAĞIŞIKLIĞINA İLİŞKİN ULUSLARARASI KAYNAKLAR VE ÇALIŞMALAR 63
A. Andlaşmalar Hukuku 63
B. Uluslararası Teamül Hukuku 66
C. Uluslararası Hukuk Komisyonu Çalışmaları 68
D. Uluslararası Hukuk Enstitüsü’nün Çalışmaları 71
VII. DEVLET BAŞKANINA TANINAN BAĞIŞIKLIK VE AYRICALIKLAR 73
A. Devlet Başkanına Uluslararası Hukukun Tanıdığı Diplomatik Bağışıklık ve Ayrıcalıklar 73
1. Kişi Dokunulmazlığı 73
2. Serbest Dolaşım Özgürlüğü 78
3. İletişim Özgürlüğü 80
4. İtibarın Korunması 82
5. Konut ve Mülkiyet Dokunulmazlığı 86
6. Vergi, Harç, Resimden Muafiyet ve Gümrük Ayrıcalığı 87
B. Bağışıklık ve Ayrıcalıklardan Yararlanma Bakımından Resmi ve Özel Ziyaret Ayrımı 88
VIII. TANIMA VE DEVLET BAŞKANININ BAĞIŞIKLIĞI İLİŞKİSİ 91
A. Devletin Tanınması 92
B. Devlet Başkanının Tanınması 94
C. Tanıma ve Devlet Başkanının Bağışıklığı 97
D. De Facto Liderin Durumu ve Bağışıklık İlişkisi 100
E. Sürgündeki Devlet Başkanı ve Bağışıklık İlişkisi 104
İKİNCİ BÖLÜM DEVLET BAŞKANLARININ YABANCI DEVLET MAHKEMELERİ ÖNÜNDE YARGI BAĞIŞIKLIĞI
I. GENEL OLARAK 107
II. KİŞİSEL (RATIONE PERSONAE) BAĞIŞIKLIK 109
A. Kişisel Bağışıklıktan Yararlanan Devlet Görevlileri 109
B. Kişisel Bağışıklığın Amacı 114
C. Kişisel Bağışıklığın Niteliği 116
III. DEVLET BAŞKANININ KİŞİSEL BAĞIŞIKLIĞI 118 A. Devlet Başkanının Kişisel Bağışıklığının Dayanağı 118
1. Devlet Başkanının Devletin Benliğini Simgelemesi 118
2. Fonksiyonel Gereklilik 119
3. Devletin En Üst Düzey Temsilcisi Olarak Sahip Olduğu Özel Konum 120
4. İç İşlerine Müdahale Etmeme İlkesi 121 B. Devlet Başkanının Kişisel Bağışıklığının Kapsamı 122
1. Ceza Yargısı Bakımından Yargı Bağışıklığı 123
2. Medeni ve İdari Yargı Bakımından Yargı Bağışıklığı 125
a. Genel Olarak 125
b. Egemenlik Tasarrufu Olan Fiil ya da İşlemler 128
c. Görevle İlgili Fakat Egemenlik Tasarrufu Olmayan Fiil ya da İşlemler 130
d. Görevle İlgili Olmayan (Özel) Fiiller 133
C. Yargı Bağışıklığından Feragat 138
D. Uluslararası Suçlar Bakımından Devlet Başkanının Kişisel Bağışıklığı 140
1. Arrest Warrant (Tutuklama Kararı) Davası 144
2. Kaddafi Davası 147
IV. FONKSİYONEL (RATIONE MATERIAE) BAĞIŞIKLIK 149
A. Fonksiyonel Bağışıklıktan Yararlanan Devlet Görevlileri 149
B. Fonksiyonel Bağışıklığın Amacı 150
C. Fonksiyonel Bağışıklığın Niteliği 152
D. Fonksiyonel Bağışıklık ve Devletin Yargı Bağışıklığı İlişkisi 154
E. Uluslararası Suçlar Bakımından Devlet Başkanının Fonksiyonel Bağışıklığı 158
1. Arrest Warrant Davası 163
2. Pinochet Davaları 166 a. Pinochet (1) Davası 168 b. Pinochet (3) Davası 170
3. Hissène Habré Davası 173
4. Diğer Davalar 177
V. ULUSLARARASI SUÇLAR BAKIMINDAN BAĞIŞIKLIK İLE İLGİLİ ULUSLARARASI ANDLAŞMALAR HUKUKU KAYNAKLARI 178
A. 1948 Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi (The Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide of 1948) 178
B. 1984 İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme (The Convention Against Torture And Other Cruel, InhumanDegrading TreatmentPunishment Of 1984) 182
C. 1949 Cenevre Sözleşmeleri (The Geneva Conventions of 1949) 186
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ULUSLARARASI VE ULUSLARARASILAŞTIRILMIŞ MAHKEMELER ÖNÜNDE DEVLET BAŞKANLARININ CEZAİ SORUMLULUĞU
I. GENEL OLARAK 189
II. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI: 1919 VERSAY ANTLAŞMASI 192 A.
II. Wilhelm’in Yargılanması Girişimi 192 B. Uluslararası İşbirliği ve Adli Yardım 199
1. Genel Olarak 199
2. Versay Antlaşması’na Göre İşbirliği ve Adli Yardım 200
III. İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI: ULUSLARARARASI ASKERİ MAHKEMELER 201
A. Nürnberg Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi 201
1. Mahkemenin Kurulması 201
2. Mahkeme Önünde Cezai Sorumluluk 203 B. Tokyo (Uzak Doğu) Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi 206
1. Mahkemenin Kurulması 206
2. Mahkeme Önünde Cezai Sorumluluk 207 C. Nürnberg ve Tokyo Mahkemeleri ile İşbirliği ve Adli Yardım 211
IV. BM GÜVENLİK KONSEYİ TARAFINDAN KURULAN ULUSLARARASI MAHKEMELER 212
A. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (EYUCM) Kurulması 213
B. Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (RUCM) Kurulması 214
C. EYUCM ve RUCM Önünde Cezai Sorumluluk 216
D. EYUCM VE RUCM Tarafından Yapılan Bazı Yargılamalar 218
1. Slobodan Miloseviç Davası 218
2. Radovan Karadziç Davası 220
3. Jean Kambanda Davası 221 E. EYUCM VE RUCM İle İşbirliği ve Adli Yardım 223
VI. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ ÖNÜNDE DEVLET BAŞKANLARININ CEZAİ SORUMLULUĞU 226
A. Genel Olarak 226
B. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Kurulması ve Yargı Yetkisi 227
C. Uluslararası Ceza Mahkemesi Önünde Devlet Başkanlarının Cezai Sorumluluğu 231
1. Statü Hükümlerinin Statü’ye Taraf Olmayan Devletlere Etkisi 234
2. BM Güvenlik Konseyi Başvurusunun Statü’ye Taraf Olmayan Devletlere Etkisi 235
a. BM Güvenlik Konseyi’nin 1593 ve 1970 Sayılı Kararları 237 (1) Sudan (Darfur) 237 (2) Libya 239
b. El Beşir ve Kaddafi Davasında Bağışıklığın Uygulanmamasının Hukuki Dayanağı 240
D. Uluslararası Ceza Mahkemesi İle İşbirliği ve Adli Yardım 245
1. Genel İşbirliği Yükümlülüğü 245
2. Statü’nün 98/1. Maddesi Bağlamında İşbirliği Yükümlülüğü 249
a. Genel Olarak 249
b. Statü’ye Taraf Devletler Arasında İşbirliği Yükümlülüğü 251
c. Statü’ye Taraf Olmayan Bir Devletten Statü’ye Taraf Bir Devletin Görevlisinin İstenmesi ve 98/1. Madde Uygulaması 252
d. Statü’ye Taraf Bir Devletten Statü’ye Taraf Olmayan Bir Devletin Görevlisinin İstenmesi ve 98/1. Madde Uygulaması 254
e. Güvenlik Konseyi Başvurusunun 98/1. Madde Uygulamasına Etkisi: El Beşir Davasında İşbirliği 254
3. Statü’nün 98/2. Maddesi Bağlamında İşbirliği Yükümlülüğü 260
VII. ULUSLARARASILAŞTIRILMIŞ MAHKEMELER ÖNÜNDE DEVLET BAŞKANLARININ CEZAİ SORUMLULUĞU 265
A. Genel Olarak 265
B. Sierra Leone Özel Mahkemesi 266
1. Mahkemenin Kurulması 266
2. SLÖM Önünde Cezai Sorumluluk ve Charles Taylor Davası 268
3. SLÖM ile İşbirliği ve Adli Yardım 273 C. Kamboçya Mahkemeleri Olağanüstü Dava Daireleri 275
1. Dava Daireleri’nin Kurulması 275
2. Dava Daireleri Önünde Cezai Sorumluluk 278
3. Dava Daireleri İle İşbirliği ve Adli Yardım 279 SONUÇ 281 KAYNAKLAR 299