Uluslararası Ceza Hukukunda Soykırım Suçu (9786253231125)

ÖNSÖZ 7
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
RAPHAEL LEMKİN VE SOYKIRIM KAVRAMININ DOĞUŞU, GELİŞİMİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
I. RAPHAEL LEMKİN VE SOYKIRIM KAVRAMININ DOĞUŞU 21
A. Lemkin’in “Genel Tehlike Oluşturan Fiillerin Uluslararası Suç Olarak
Kabul Edilmesi” Raporu 24
1. Barbarlık Fiilleri 27
2. Vandalizm Fiilleri 28
B. Lemkin’in “Mihver Devletlerinin İşgali Altındaki Avrupa’da İşgal
Devletlerinin Yönetimi: İşgal Hukuku, Hükümetin Analizi ve Çözüm
Önerileri” Kitabı 28
1. Lemkin’in Soykırım Tanımı 29
2. Lemkin’e Göre Soykırımın Türleri 30
a. Politik Soykırım 30
b. Sosyal Soykırım 31
c. Kültürel Soykırım 32
d. Ekonomik Soykırım 33
e. Biyolojik Soykırım 34
f. Fiziki Soykırım 34
(1) Beslenmede Irk Ayrımcılığı 34
(2) Sağlığın Tehlikeye Atılması 35
(3) Katliam 36
g. Dini Soykırım 36
h. Ahlaki Soykırım 37
3. Lemkin’in Geleceğe Yönelik Önerileri 37
II. LEMKİN’İN GÖRÜŞLERİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER VE
DEĞERLENDİRMEMİZ 39
İKİNCİ BÖLÜM
1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ VE ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİNDE SOYKIRIM YARGILAMALARI
I. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ ÖNCESİ AD HOC
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİ 43
A. Birinci Dünya Savaşı Öncesi Gelişmeler 45
B. Birinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler (1919–1945) 46
C. İkinci Dünya Savaşı Sonrasındaki Ceza Yargılamaları: Nürnberg ve Tokyo
Mahkemeleri (1945–1947) 49
1. Nürnberg Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi ve Yargılamaları 50
a. Mahkeme’nin Kuruluş Süreci 51
(1) 1943 tarihli Moskova Deklarasyonu 51
(2) 1945 tarihli Londra Antlaşması 52
b. Nürnberg Şartı’nın Temel Özellikleri ve Yargılamalar 55
(1) Genel Olarak 55
(2) Mahkeme’nin Konu Bakımından Yetkisi 57
(i) Barışa Karşı Suçlar 57
(ii) Savaş Suçları 58
(iii)İnsanlığa Karşı Suçlar 58
(iv) Suç İşlemek için Komplo Kurma (Conspiracy) 59
2. Tokyo Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi ve Yargılamaları 60
3. Mahkemelerin Karşılaştırılması 62
4. Mahkemelerin Hukuki Niteliklerinin Değerlendirilmesi 63
5. Mahkemelere Yönelik Eleştiriler 65
II. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ 68
A. Hazırlık Aşaması 68
1. Talep Yazısının Sunulması 69
2. Altıncı Komite’deki Tartışmalar ve Konunun Alt Komisyon’a Tevdi
Edilmesi 70
3. Alt Komisyon’un Çalışmaları ve Taslak Metnin Altıncı Komite’ye
Yeniden Sunulması 72
4. Altıncı Komite Aşaması 73
5. BM Genel Kurulu’nun 96(1) Sayılı Kararı 73
6. Ekonomik ve Sosyal Konsey ile Genel Sekreter Aşamalarının
Ardından Sözleşme’nin Kabul Edilmesi 74
B. Sözleşme’nin Temel Özellikleri 78
C. Sözleşme’nin Güçlü Yönleri 80
D. Sözleşme’nin Eksik Yönleri 81
III. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ SONRASI ULUSLARARASI CEZA
MAHKEMELERİ 82
A. Uluslararası Hukuk Komisyonu Tarafından Daimi Bir Mahkeme
Statüsünün Hazırlanması 82
B. Soğuk Savaş Sonrası Ad hoc Mahkemelerin Gelişimi (1993–1994) 84
1. Eski Yugoslavya ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemeleri 85
a. Mahkemelerin Meşruiyetine İlişkin İtirazlar 86
b. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi 90
(1) Mahkeme’nin Kuruluş Süreci 90
(2) EYUCM Statüsü’nün Temel Özellikleri ve Soykırım
Yargılamaları 94
c. Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi 96
(1) Mahkeme’nin Kuruluş Süreci 96
(2) RUCM Statüsü’nün Temel Özellikleri ve Soykırım
Yargılamaları 99
C. Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni Kuran Roma Statüsü’nün
Hazırlanması (1994–1998) 102
1. Genel Olarak 102
2. Hazırlık Komitesi (Prepatory Committee) (1995–1998) ve Roma
Diplomatik Konferansı 103
D. Diğer Uluslararası Ceza Mahkemeleri 106
1. Soykırım Yargılamaları Bağlamında Karma Uluslararası Ceza
Mahkemelerinin Kurulması 106
2. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Hukuki Niteliği 112
3. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Kurulmasının Gerekçeleri 114
4. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Sorunları 115
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNDA SOYKIRIM SUÇU VE BİREYSEL CEZA SORUMLULUĞUNUN TÜRLERİ
I. SUÇLA KORUNAN HUKUKİ DEĞER 120
II. SUÇUN MADDİ UNSURLARI (Actus Reus/Material Elements) 123
A. Suçun Konusu 123
B. Mağdur: Korunan Gruplar 123
1. Grup Kavramı ve Grupların Tespit Edilmesi 125
2. Siyasi Gruplar Meselesi 132
3. Suç Tanımında Yer Alan Gruplar 138
a. Ulusal Grup 139
b. Etnik Grup 142
c. Irki Grup 145
d. Dini Grup 146
C. Fail 149
D. Fiil 150
1. Seçimlik Fiiller 150
a. Grup Üyelerini Öldürme 150
b. Grup Üyelerine Ciddi Bedensel Ya Da Zihinsel Zarar Verme 153
c. Grup Üyelerini Grubun Fiziki Varlığını Tamamen veya Kısmen
Yok Edeceği Hesaplanan Yaşam Koşullarına Kasten Maruz
Bırakma 155
d. Grup İçinde Doğumları Bilinçli Olarak Önlemeye Yönelik
Tedbirler Dayatma 157
e. Gruba Ait Çocukları Bir Başka Gruba Zorla Nakletme 159
2. Cinsel Şiddet Fiillerinin Seçimlik Fiiller Kapsamında
Değerlendirilmesi 162
III. SUÇUN MANEVİ UNSURLARI (Mens Rea/Mental Elements) 169
A. Genel Kast: Roma Statüsü’nün 30. Maddesi 170
1. Genel Olarak 170
2. Seçimlik Fiillerin Genel Kast Unsuru Bağlamında Değerlendirilmesi 173
B. Özel Kast: Soykırım Kastı 176
1. Yok Etme (Destroy) Kavramı ve Yok Etmenin Alt Unsurları 177
a. “Tamamen veya Kısmen” Yok Etme (in Wholein Part) 178
b. “Gruba Mensup Olması Nedeniyle” Yok Etme (as such) ve Saik
(Motive) ile Olan İlişkisi 186
c. Yok Etmenin İspatı 188
(1) Soykırım Plan veya Politikasının Önemi 192
(2) Sanığın Hiyerarşik Konumunun Soykırım Kastının
İspatındaki Rolü 194
2. Özel Kastın Kapsamına İlişkin Farklı Yaklaşımlar 195
a. İsteme Temelli (Purpose–based) Yaklaşım 196
b. Bilme Temelli (Knowledge–based) Yaklaşım 199
c. Failleri Sınıflandırma (Top–Mid–Low Level Perpetrators)
Temelli Karma Yaklaşım 200
IV. SOYKIRIM SUÇUNDA BİREYSEL CEZA SORUMLULUĞUNUN
TÜRLERİ 202
A. Soykırım Sözleşmesi’nin 3. Maddesinde Düzenlenen Eksik Suçlar
(Inchoate Crimes) 205
1. Soykırım Suçunu İşlemek için Komplo Kurma (Conspiracy) 207
2. Soykırım Suçunu İşlemeye Doğrudan ve Alenen Kışkırtma (Direct
and Public Incitement) 214
3. Soykırım Suçuna Teşebbüs (Attempt) ve Gönüllü Vazgeçme
(Abandonment) ile Olan İlişkisi 218
B. Suçluların Çokluğu: Faillik, Şeriklik ve Müşterek Suç Girişimi 222
1. Faillik (Perpetration) 223
a. Doğrudan Faillik (Direct Perpetration) 225
b. Müşterek Faillik (Co–perpetration) 225
c. Dolaylı Faillik (Indirect Perpetration) 227
d. Dolaylı Müşterek Faillik (Indirect Co–perpetration) ve Birlikte
Dolaylı Faillik (Joint Indirect Perpetration) 229
2. Şeriklik 230
a. Soykırım Suçunu İşlemek için İşbirliği Yapma (Complicity) 230
b. Suç İşlemeye Yönlendirme (Instigation) 235
c. Suç İşlemeye Yönelik Emir Verme (Ordering) 240
d. Suça Yardım ve Yataklık Etme (Aiding and Abetting) 243
e. Suçu Planlama (Planning) 247
3. Müşterek Suç Girişimi (Joint Criminal Enterprise) Doktrini 248
a. Maddi Unsur 252
(1) Birden Fazla Kişinin Varlığı 253
(2) Ortak Bir Plan, Tasarı veya Amacın Varlığı 253
(3) Sanığın Bu Ortak Plan, Tasarı veya Amaca Katılımı 254
b. Manevi Unsur 254
(1) Basit Kategori: Müşterek Suç Girişimi–I (JCE–I) 255
(2) Sistematik Kategori: Müşterek Suç Girişimi–II (JCE–II) 255
(3) Genişletilmiş Kategori: Müşterek Suç Girişimi–III (JCE–III) 256
c. Doktrine Yönelik Eleştiriler, Roma Statüsü’nün 25/3–(d)
Maddesi ve Değerlendirmemiz 259
C. Üstün Sorumluluğu (Superior Responsibility) Doktrini 262
1. Doktrinin Normatif Kaynakları ve Kısa Tarihçesi 262
2. Doktrinin Unsurları 268
a. Üst–Ast İlişkisinin Varlığı 270
b. Üstün Önleme veya Cezalandırma için Gerekli ve Makul
Tedbirleri Almamış Olması 273
c. Manevi Unsur 274
d. Roma Statüsü’nde Getirilen Ek Unsur: Nedensellik Bağı
(Causation) 278
SONUÇ 281
KAYNAKÇA 289