Türk Vergi Hukukunda Vergisel Arama ve Hukuki Sonuçları
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR DİZİNİ 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA ARAMA KAVRAMI, ARAMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ, ARAMAYA HAKİM OLAN İLKELER, ARAMANIN AMAÇLARI VE ŞARTLARI
I. ARAMA KAVRAMI, ARAMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ARAMAYA HAKİM OLAN İLKELER 19
A. KAVRAM VE TANIM 19
B. ARAMA SAYILMAYAN DURUMLAR 22
C. ARAMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ, ÖZELLİKLERİ VE ÖN ŞARTLARI 25
1. Aramanın Hukuki Niteliği 25
2. Aramanın Özellikleri 26
a. Hükümden Önce Temel Bir Hakkı Sınırlama 26
b. Kanunla Düzenlenme Zorunluluğu 26
c. Araç Olma 27
d. Geçici Olma 27
3. Aramanın Yapılması İçin Ön Şartlar 28
a. Gecikmede Sakınca Bulunması 28
b. Görünüşte Haklılık 29
c. Orantılılık (Ölçülülük) 30
D. ARAMAYA HAKİM OLAN İLKELER 30
1. Hukuk Devleti İlkesi 30
2. İnsan Onurunun Dokunulmazlığı İlkesi 32
3. Özel Hayatın Gizliliği İlkesi 33
4. Maddi Gerçeğin Araştırılması İlkesi 39
5. Adil Yargılanma (Dürüst İşlem) İlkesi 40
II. ARAMANIN TÜRLERİ, AMAÇLARI VE ŞARTLARI 43 A. ARAMANIN TÜRLERİ 43
1. Önleme Araması 43
2. Adli Arama 45 B. ARAMANIN AMAÇLARI 45
1. Delil Elde Etme ve El koyma Amaçlı Arama 46 a. Delil Elde Etme Amaçlı Arama 46 b. Elkoyma Amaçlı Arama 47
2. Yakalama Amaçlı Arama 51 C. ARAMANIN ŞARTLARI 52
1. Şüphenin Bulunması 52 a. Basit şüphe 53 b. Yeterli Şüphe 54 c. Kuvvetli Şüphe 55 d. Makul Şüphe 55
2. Hakim Kararı veya Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde Yetkili Merciin Yazılı Emrinin Bulunması 61
a. Hakim Kararının Bulunması 61
b. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde Yetkili Merciin Yazılı Emrinin Bulunması 67 (1) Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal 67 (2) Cumhuriyet Savcısının veya Cumhuriyet Savcısına Ulaşılamayan Hallerde Kolluk Amirinin Yazılı Emrinin Bulunması 69 (3) Hakim Kararı veya Yetkili Merciin Emrine Gerek Olmadan Arama Yapılabilecek Haller 72
İKİNCİ BÖLÜM VERGİSEL ARAMA KAVRAMI, VERGİSEL ARAMANIN AMAÇLARI, ÖZELLİKLERİ, ŞARTLARI VE UYGULANMASI
I. VERGİSEL ARAMA KAVRAMI, VERGİSEL ARAMANIN AMAÇLARI VE TANIMI 77
A. VERGİSEL ARAMA KAVRAMI 77
B. VERGİSEL ARAMANIN AMAÇLARI 80
1. Vergisel Aramanın Asli Amacı 80
2. Vergisel Aramanın Tali Amaçları 81
a. Vergi İncelemesinin Amaçlarına Ulaşmasına Katkıda Bulunmak 81
b. Vergi Kaçakçılığı Dışındaki Diğer Vergi Suç ve Kabahatlerine İlişkin Delil Elde Etmek 82
3. Mehaz Kanun Uygulamasında Vergisel Aramanın Amaçları 84
C. VERGİSEL ARAMANIN TANIMI 87
D. VERGİSEL ARAMANIN TARİHSEL SÜRECİ VE KAPSAMI 90
1. Vergisel Aramanın Tarihsel Süreci 90
2. Vergisel Aramanın Kapsamı 96 a. Sınırlı Vergisel Arama 96 b. Genel Vergisel Arama 97 c. Çok Yönlü Vergisel Arama 97
II. VERGİSEL ARAMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ, ÖZELLİKLERİ VE VERGİSEL ARAMADA CEZA MUHAKEMESİ KANUNU HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI 98
A. VERGİSEL ARAMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ 98
B. VERGİSEL ARAMANIN ÖZELLİKLERİ 99
1. Vergisel Arama Hükümden Önce Temel Bir Hakkı Kısıtlar 99
2. Vergisel Arama Bir Yaptırım Değil Araçtır 100
3. Vergisel Arama Geçicidir 101
C. VERGİSEL ARAMANIN VERGİ İDARESİNİN BİR DENETLEME İŞLEMİ OLARAK DEĞERLENDİRİLİP DEĞERLENDİRİLEMEYECEĞİ SORUNU 101
D. VERGİSEL ARAMADA CEZA MUHAKEMESİ KANUNU HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI 103
III. VERGİSEL ARAMANIN ŞARTLARI 104 A. VERGİSEL ARAMANIN ÖNŞARTLARI 105
1. Görünüşte Haklılık 105
2. Gecikmede Sakınca Bulunması 105
3. Orantılılık (Ölçülülük) 106 B. VERGİSEL ARAMANIN ŞARTLARI 108
1. Yükümlünün Vergi Kaçırdığına Dair Emare/Makul Şüphe Bulunması 109
a. Vergi Usul Kanunu’nda Yer Alan Ölçüt: Vergi Kaçırıldığına Delalet Eden Emareler Bulunması 109
b. CMK’ya Uygun Olarak VUK’da Yer Alması Gereken Ölçüt: Vergi Kaçırıldığına Dair Makul Şüphe Bulunması 112
2. İhbar Veya Vergi İncelemeleri Yoluyla Vergi Kaçakçılığı Suçu Bakımından Makul Şüphe Oluşturan Emarelerin Tespit Edilmesi 114
a. Kaçakçılık Suçu Bakımından Makul Şüphe Oluşturan Emarelerin İhbara Dayanması 117 (1) İhbar Kavramı Ve İhbarın Şekli 118 (2) İhbarda Bulunabilecekler ve İhbarın Yapılabileceği Merci 121 (3) İhbarın Değerlendirilmesi 122
b. Kaçakçılık Suçu Bakımından Makul Şüphe Oluşturan Emarelerin Vergi İncelemesine Dayanması 124
3. İnceleme Elemanı Tarafından Arama Yapılmasına Gerek Duyularak Arama Talebinde Bulunulması 126
4. Arama Kararının Alınması 129
IV. VERGİSEL ARAMAYA HAZIRLIK SÜRECİ 134
A. ARAMA KARARI ÖNCESİNDE GERÇEKLEŞTİRİLECEK HAZIRLIK İŞLEMLERİ 134
B. ARAMA KARARININ ALINMASI 138
1. Vergi İnceleme Elemanı Tarafından Arama Talebinde Bulunulması 138
a. Arama Talebinde Bulunması Gereken Unsurlar 138
b. Arama Talebinde Bulunulması Usulü 139
2. Arama Talebine İlişkin Kararlar 141
a. Arama Kararı Verilmesi 141 (1) Arama Kararında Bulunması Gereken Unsurlar 142 (a) Aramanın Yapılacağı Yer 143 (b) Arama Kararının Geçerli Olacağı Süre 143 (c) Aramanın Konusunu Oluşturan Fiil 145 (2) Arama Kararına İtiraz 145
b. Arama Talebinin Reddedilmesi Ve İtiraz 147
C. ARAMA KARARI ALINMASI SONRASI YAPILACAK HAZIRLIKLAR 148
V. VERGİSEL ARAMA KARARININ UYGULANMASI 148 A. NEZDİNDE VERGİSEL ARAMA YAPILABİLECEKLER 149
1. Yükümlü ve Sorumlular 149
2. Kaçakçılıkla İlgisi Görülen Diğer Kişiler 149 B. ARAMANIN ZAMANI VE ARAMA YAPILACAK YERLER 150
1. Arama Zamanı 150
2. Arama Yapılacak Yerler 153
C. VERGİSEL ARAMADA HAZIR BULUNMASI GEREKEN KİŞİLER 155
D. VERGİSEL ARAMANIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ 160
1. Vergisel Aramanın Başlaması Ve Aramaya Maruz Kalanlara Bilgi Verilmesi 160
2. Kilitli Yerlerin Açtırılması 162
3. Aramanın İnzibatı Ve Zor Kullanma Yetkisi 163
4. Defter, Belge Ve Kayıtları İnceleme Yetkisi 163
5. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma 166
a. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programları ve Kütüklerinde Yapılacak Arama, Kopyalama, Elkoyma Ve Şartları 167 (1) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programları Ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama Ve Şartları 168 (2) Bilgisayarlara, Bilgisayar Programları Ve Kütüklerine Elkoyma Ve Şartları 171
b. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programları ve Kütüklerinde Vergisel Arama Yapılması 172 (1) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programları ve Kütüklerinde Vergisel Arama Yapılmasının Unsurları 174 (2) Vergisel Aramada Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programları ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma Yapılması Usulü 178
6. Vergisel Aramada Bulunan Defter ve Belgeler Ve Bunlara Elkonulması 181
a. Arama Sırasında Bulunan Defter Ve Belgeler İle Ayrıntılı Tutanak Düzenlenmesi 181
b. Vergisel Aramada Elkoyma 185
7. Vergisel Arama Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller 189
8. Vergisel Aramanın Tamamlanması 191
9. Vergisel Aramada Elkonulanların İncelenme Usulü Ve Süresi İle Bu Süreçte Aramaya Muhatap Olanların Hak Ve Yükümlülükleri 194
a. Vergisel Aramada Elkonulanların İncelenme Usulü 194
b. Vergisel Aramada Elkoyma Süresi Ve Elkoyma Süresinin Uzaması 195
c. Elkonulanların İncelenmesinin Tamamlanması, Vergi İnceleme Ve Vergi Suçu Raporlarının Düzenlenmesi 199 (1) Elkonulanların İncelenmesinin Tamamlanması 199 (2) Vergi İnceleme Raporunun Düzenlenmesi 200 (3) Vergi Suçu Raporunun Düzenlenmesi Ve Mütalaa Şartı 202 (4) Vergi İncelemesinden Doğan Diğer Bildirim Yükümlülükleri 206
d. Vergisel Aramada Elkonulanların İncelenmesi Aşamasında Yükümlülerin Sahip Olduğu Hak Ve Ödevler 207 (1) Elkonulan Defter, Belge Ve Kayıtları İnceleme İle Bunlardan Kayıt Ve Örnek Alma 208 (2) Beyanname Verme Ödevinin Kalkmaması Ve Beyanname Verme Süresinin Uzaması 208 (3) Kayıtların Yeniden İşlenmesi 209
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM VERGİSEL ARAMANIN SONUÇLARI
I. VERGİSEL ARAMANIN VERGİ İNCELEMESİNE BAĞLI OLARAK ORTAYA ÇIKAN SONUÇLARI İLE YÜKÜMLÜNÜN BUNLARA KARŞI BAŞVURABİLECEĞİ YOLLAR 211
A. VERGİSEL ARAMANIN VERGİ İNCELEMESİNE BAĞLI OLARAK ORTAYA ÇIKAN SONUÇLARI 211
1. Vergi Tarh Edilmesi 211 a. İkmalen Vergi Tarh Edilmesi 211 b. Resen Vergi Tarh Edilmesi 212
2. Gecikme Faizi Ödenmesi 213
3. Vergi Cezalarının Kesilmesi 214 a. Vergi Ziyaı Cezasının Kesilmesi 215 b. Usulsüzlük Cezalarının Kesilmesi 217
4. Kamu Alacaklarının Korunmasına Yönelik Güvence İşlemlerinin Uygulanması 218
a. Teminat İstenilmesi 219
b. İhtiyati Haciz Ve İhtiyati Tahakkuk Uygulanması 220 (1) İhtiyati Haciz Uygulanması 220 (2) İhtiyati Tahakkuk Uygulanması 222
B. VERGİ İNCELEMESİNE İSTİNADEN GERÇEKLEŞTİRİLEN İŞLEMLERE KARŞI ARAMAYA MUHATAP OLAN YÜKÜMLÜLERİN BAŞVURABİLECEĞİ YOLLAR 223
1. Cezalarda İndirim Talep Etme 223
2. Yanılmanın İleri Sürülmesi 224
3. Düzeltme Talebinde Bulunma 225
4. Uzlaşmaya Başvurma 226 a. Tarhiyat Öncesi Uzlaşmaya Başvurma 227 b. Tarhiyat Sonrası Uzlaşmaya Başvurma 229
5. Dava Açma 230
II. HUKUKA AYKIRI VERGİSEL ARAMANIN SONUÇLARI 232 A. İDARE HUKUKU BAKIMINDAN SONUÇLARI 232
1. Hukuka Aykırı Vergisel Aramaya Bağlı Olarak Yapılan Tarh Ve Ceza Kesme İşlemlerinin İptal Davasına Konu Olması 232
2. Hukuka Aykırı Arama Nedeniyle Tazminat Talep Edilmesi (Tazminat Sorumluluğu) 234
a. Tazminatın Tabi Olacağı Hukuki Rejimin Tespiti 234
b. Hukuka Aykırı Vergisel Arama Nedeniyle Açılacak Tazminat Davaları 239
B. CEZA VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU BAKIMINDAN SONUÇLARI 241
1. Elde Edilen Delillerin Hukuka Aykırı Olmaları Nedeniyle Hükme Esas Alınamaması (Geçersiz Sayılması) 241
2. Hukuka Aykırı Aramanın Suç Teşkil Etmesi 245
III. VERGİSEL ARAMANIN İHBAR EDEN BAKIMINDAN SONUÇLARI 247 SONUÇ 249
KAYNAKÇA 255