Türk İdare Hukuku (9786253610883)

Önsöz 5
Birinci Bölüm
GENEL OLARAK İDARE VE İDARE HUKUKU
§1. KAMU HUKUKU BRANŞI OLARAK İDARE HUKUKU 25
§2. İDARE İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER 32
I. İDARENİN ANLAMI 32
II. İDARİ FAALİYET / BİREYSEL (FERDİ) FAALİYET 33
III. DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİNDE İDARE 34
IV. GÜNLÜK HAYATIMIZDA İDARE 36
§3. İDARE HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ 38
I. İDARE HUKUKU YENİ BİR HUKUK DALIDIR 38
II. İDARE HUKUKU BAĞIMSIZ BİR HUKUK DALIDIR 39
III. İDARE HUKUKU POZİTİF BİR HUKUK DALIDIR 40
IV. İDARE HUKUKU MEVZUAT BİRLİĞİ OLMAYAN BİR HUKUK DALIDIR 40
V. İDARE HUKUKU İÇTİHADİ BİR HUKUK DALIDIR 41
VI. İDARE HUKUKU STATÜ HUKUKUDUR 42
§4. İDARE HUKUKUNUN KAYNAKLARI 46
I. ANAYASA 48
A. Tanımı ve Mahiyeti 48
B. Anayasa ve İdare 49
II. KANUN 50
A. Tanımı ve Mahiyeti 50
1. Şekli Kanun 51
2. Maddi Kanun 51
B. Kanunların Yapılması 51
C. Kanunların Yayımlanması ve Yürürlüğe Girmesi 52
III. MİLLETLERARASI ANTLAŞMALAR 52
IV. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ (CBK) 56
V. YÖNETMELİK 75
VI. İDARENİN DİĞER DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİ / ADSIZ DÜZENLEYİCİ İŞLEMLER 81
VII. HUKUKUN GENEL İLKELERİ 86
VIII. YARGISAL İÇTİHATLAR (MAHKEME KARARLARI) 89
IX. DOKTRİN (ÖĞRETİ) 92
X. ÖRF VE ADET (GELENEK) HUKUKU 93
§5. İDARİ İŞLEMLER ARASINDA HİYERARŞİ 96
§6. İDARİ REJİM 99
§7. İDARENİN ALANI 103
I. DEVLET TEŞKİLATI İÇİNDE İDARİ TEŞKİLAT (ORGANİK İDARE) 103
II. DEVLET FAALİYETİ İÇİNDE İDARİ FAALİYET (FONKSİYONEL İDARE) 104
§8. İDAREYİ ETKİLEYEN TEMEL İLKELER 108
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ 108
A. Mülk Devlet – Polis Devlet Aşamaları 108
1. Mülk Devlet 108
2. Polis Devlet 109
B. Hukuk Devleti Kavramı ve Unsurları 112
1. Hukuk Devletinin Maddi Unsurları 114
a. İnsan Onuru 114
b. Adalet 115
c. Eşitlik 116
ç. Özgürlük 119
2. Hukuk Devletinin Şekli Unsurları 120
a. Demokrasi 120
aa. Millî Egemenlik İlkesi 120
bb. Hür Seçimler 123
b. Temel Hak ve Hürriyetlerin Tanınması ve Güvence Altına Alınması 124
aa. İnsan Hakları Kavramı 124
bb. İnsan Haklarının Önemi 125
cc. Tarihi Gelişim İçinde Çeşitli İnsan Hakları Belgeleri 126
çç. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 127
dd. Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları’nda İnsan Hakları ve Gruplandırılması 129
ee. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması 130
ff. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması 132
gg. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması 133
c. Kuvvetler Ayrılığı 134
aa. Montesquieu’de Kuvvetler Ayrılığı 134
bb. Günümüzde Kuvvetler Ayrılığı 137
ç. Yargı Organının Bağımsızlığı, Tarafsızlığı ve Hâkimlik Teminatı 140
d. Hukuki Güvenlik ve Belirlilik İlkeleri 141
e. Yasamanın Yargısal Denetimi 144
f. Yürütmenin (İdarenin) Yargısal Denetimi 145
g. İdarenin Kanuniliği 146
aa. İdarenin Kanuniliği İlkesinin Tanımı ve Boyutları 146
bb. Bağlı Yetki – Takdir Yetkisi 147
ğ. Devletin Mali Sorumluluğu 152
aa. Devletin Mali Sorumluluğu İlkesinin Gelişimi 152
bb. Kusur Sorumluluğu ve Kusursuz Sorumluluk İlkeleri 155
II. SOSYAL DEVLET İLKESİ 163
A. Sosyal Devletin Ortaya Çıkması ve Anlamı 163
B. Sosyal Devletin Hedefleri 165
1. Sosyal ve Ekonomik Hak ve Hürriyetleri Güvence Altına Alma 165
2. Ekonomik Hayata Müdahale Etme 166
3. Sosyal Adaleti Sağlama 167
4. Sosyal Güvenliği Sağlama 168
III. LAİK DEVLET İLKESİ 168
A. Kavram ve Özellikleri 169
B. Anayasa Mahkemesi’ne Göre Lâik Devlet 170
IV. ATATÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNE BAĞLI DEVLET İLKESİ 171
İkinci Bölüm
ORGANİK ANLAMDA İDARE (İDARİ TEŞKİLAT)
§9. İDARİ TEŞKİLATA HAKİM OLAN GENEL ESASLAR 177
I. MERKEZDEN YÖNETİM (MERKEZİYET) 177
A. Tanımı ve Mahiyeti 177
B. Merkezden Yönetimin Türleri 178
1. Siyasi Merkeziyetçilik 178
2. İdari Merkeziyetçilik 179
C. Merkezden Yönetimin Özellikleri 179
Ç. Merkezden Yönetimin Yararları 179
D. Merkezden Yönetimin Sakıncaları 180
E. Yetki Genişliği (Tevsi–i Mezuniyet) 180
II. YERİNDEN YÖNETİM (ADEMİ MERKEZİYET) 182
A. Tanımı ve Mahiyeti 182
B. Yerinden Yönetimin Türleri 182
1. Siyasi Bakımdan Yerinden Yönetim 182
2. İdari Bakımdan Yerinden Yönetim 183
C. Yerinden Yönetimin Özellikleri 184
Ç. Yerinden Yönetimin Yararları 185
D. Yerinden Yönetimin Sakıncaları 185
§10. YETKİ DEVRİ / İMZA DEVRİ / VEKALET / TEDVİR 186
I. YETKİ DEVRİ 186
A. Yetki Devrinin Çeşitleri 188
B. Yetki Devrinin Kapsamı 190
C. Yetki Devrinin Özellikleri ve Sonuçları 192
II. İMZA DEVRİ 196
III. VEKALET 198
IV. TEDVİREN GÖREVLENDİRME 202
§11. İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİ 205
I. HİYERARŞİ 207
A. Hiyerarşinin Tanımı ve Özellikleri 208
B. Hiyerarşi Yetkisi 209
1. Emir ve Yönlendirme Yetkisi 210
2. Denetim Yetkisi 213
3. Disiplin Yetkisi 213
4. Atama Yetkisi 214
II. İDARİ VESAYET 214
A. İdari Vesayet Yetkisinin Tanımı 215
B. İdari Vesayet Yetkisinin Amacı 218
C. İdari Vesayet Yetkisinin Özellikleri 220
Ç. İdari Vesayet Yetkisinin Kullanılış Şekli 222
1. İşlemler Üzerinde Denetim 222
a. Onama 222
b. İzin 224
c. İkâme (İşlem İkâmesi) 225
ç. İptal – Bozma – İade 227
d. İdari Yargı Yoluna Başvurma – Yargısal İtiraz / Erteleme – Yürütmeyi Durdurma 228
2. Eylemler Üzerinde Denetim 231
3. Organlar Üzerinde Denetim 231
4. Personel Üzerinde Denetim 235
§12. KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ 236
I. KURULMASI 236
II. PERSONELİ 240
III. YETKİ VE AYRICALIKLARI / İMTİYAZLARI 241
IV. UĞRAŞ ALANI 241
V. SONA ERMESİ 242
VI. BÜTÇELERİ 242
§13. GENEL OLARAK MERKEZDEN YÖNETİM TEŞKİLATI 245
I. CUMHURBAŞKANI 245
A. Adaylık, Seçim ve Vekâlet 245
B. Görev ve Yetkileri 247
C. Yardımcıları 248
Ç. Sorumluluğu 248
D. Teşkilatı 249
1. Devlet Denetleme Kurulu (DDK) 249
2. Milli Güvenlik Kurulu (MGK) 251
II. BAKANLIKLAR 252
A. Nitelikleri ve Kurulması 252
B. Bakanlar 253
C. Teşkilatları 254
III. İDARİ GÖREVLERİ BULUNAN DİĞER KURULUŞLAR 266
A. Danıştay 266
1. Niteliği 266
2. Teşkilatı 266
3. Görevleri 267
a. İdari Görevleri 268
aa. Görüş / Düşünce / Mütalaa Bildirme 269
bb. İtirazları Karara Bağlama 271
cc. Diğer İdari Görevleri 272
b. Yargısal Görevleri 274
B. Sayıştay 274
1. Niteliği 274
2. Görevleri 277
a. Kamu Kurum ve İdarelerinin Hesap ve İşlemlerini Yargılamak 278
b. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Rapor Sunmak 278
aa. Genel Uygunluk Bildirimi 278
bb. Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu 279
cc. Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu 279
çç. Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu 279
dd. Diğer Raporlar 280
c. Görüş Bildirmek 280
3. Yetkileri 280
4. Teşkilatı 281
§14. GENEL OLARAK TAŞRA TEŞKİLATI 282
I. İL TEŞKİLATI 282
A. Niteliği ve Kuruluşu 282
B. Organları 283
1. Vali 283
2. İl İdare Şube Başkanları / İl Müdürleri 286
3. İl İdare Kurulu 286
II. İLÇE TEŞKİLATI 288
A. Niteliği ve Kuruluşu 288
B. Organları 288
1. Kaymakam 289
2. İlçe İdare Şube Başkanları / İlçe Müdürleri 290
3. İlçe İdare Kurulu 291
III. BUCAK TEŞKİLATI 291
A. Niteliği ve Kuruluşu 291
B. Organları 292
1. Bucak Müdürü 292
2. Bucak Meclisi 292
3. Bucak Komisyonu 293
IV. BÖLGE TEŞKİLATI 293
A. Niteliği 293
B. Türleri 293
1. Bölge Müdürlükleri 293
2. Kalkınma Ajansları 294
3. Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi 294
§15. GENEL OLARAK YERİNDEN YÖNETİM TEŞKİLATI 296
I. YER BAKIMINDAN YERİNDEN YÖNETİMLER (MAHALLİ İDARELER) 297
A. İl Özel İdaresi 304
1. Niteliği ve Kuruluşu 305
2. Görev, Yetki ve İmtiyazları 305
3. Organları 306
a. İl Genel Meclisi 307
b. İl Encümeni 310
c. Vali 312
4. Gelirleri, Giderleri ve Bütçesi 313
5. Teşkilatı 313
B. Belediye 314
1. Niteliği ve Kuruluşu 314
2. Görev, Yetki ve İmtiyazları 316
3. Organları 318
a. Belediye Meclisi 318
b. Belediye Encümeni 321
c. Belediye Başkanı 323
aa. Niteliği 323
bb. Görev ve Yetkileri 324
cc. Görevini Sona Erdiren Haller 324
aaa. Bağdaşmazlık 324
bbb. Gensoru 324
ccc. Faaliyet Raporunu Değerlendirme 325
ççç. Görevi Terk Etme 325
ddd. Seçilme Yeterliğini Kaybetme 326
eee. Görevi Sürdürmeye Engel Hastalık veya Engellilik 326
fff. Belediye Meclisinin Feshini Gerektiren Eylem ve İşlemlere Katılma 326
ggg. İstifa 326
ğğğ. Ölüm 327
4. Gelirleri, Giderleri ve Bütçesi 327
5. Teşkilatı 327
C. Büyükşehir Belediyesi 327
1. Niteliği ve Kuruluşu 328
2. Görev ve Yetkileri 329
3. Organları 329
a. Büyükşehir Belediye Meclisi 329
b. Büyükşehir Belediye Encümeni 331
c. Büyükşehir Belediye Başkanı 332
4. Gelirleri, Giderleri ve Bütçesi 332
5. Teşkilatı 332
Ç. Köy 333
1. Niteliği ve Kuruluşu 333
2. Görev, Yetki ve İmtiyazları 334
3. Organları 335
a. Köy İhtiyar Meclisi 335
b. Köy Derneği 337
c. Köy Muhtarı 338
4. Diğer Memurlar 339
5. Gelirleri, Giderleri ve Bütçesi 339
D. Mahalli İdare Birlikleri 340
II. HİZMET BAKIMINDAN YERİNDEN YÖNETİMLER 341
A. İdari Kamu Kurumları 342
B. Sosyal Kamu Kurumları 342
C. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu Kurumları 343
Ç. İktisadi (Ekonomik) Kamu Kurumları (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) 343
1. Tanımı ve Özellikleri 343
2. Kuruluşu 344
3. Organları 345
4. Müessese / Bağlı Ortaklık / İştirak 345
III. DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR 345
IV. KAMU KURUMU NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞLARI 348
Üçüncü Bölüm
FONKSİYONEL ANLAMDA İDARE
§16. İDARİ EYLEMLER 353
§17. İDARİ İŞLEMLER 359
I. İDARİ İŞLEM KAVRAMI 359
A. Bir Hukuki İşlem Olarak İdari İşlem 359
B. İdari İşlemin Tanımı 359
II. İDARİ İŞLEMİN ÖZELLİKLERİ 362
A. İdari Makamlarca Yapılma 362
B. Hukuki Sonuç Doğurmaya Yönelik Bir Düzenleme 367
C. Kamu Gücü Kullanımı 368
Ç. Tek Taraflılık 369
D. Hukuka Uygunluk Karinesinden Yararlanma 370
E. Kamu Yararı Amacı Taşıma 371
III. İDARİ İŞLEMİN İCRAİLİĞİ 371
A. İcrailik Kavramı 371
B. İdarenin İcrai Olmayan İşlemleri 374
1. Hazırlık İşlemleri (Ön – Öneri – Yardımcı İşlemler) 374
a. Danışma İşlemleri 374
b. Mükellefiyet Tesis Eden İşlemler 375
c. Raporlar 376
ç. Tutanaklar 378
d. Teklifler 378
2. Görüş (Düşünce – Mütalaa) Belirten İşlemler 378
3. Bildirici İşlemler 379
a. Bildirimler 380
b. Hatırlatmalar / Tekrarlar 381
c. Uyarılar / İkazlar 381
4. İç – Düzen İşlemler / Hizmet İçi İşlemler / İç Yazışmalar 384
5. Uygulamaya İlişkin İşlemler 385
IV. İDARİ İŞLEMİN ÇEŞİTLERİ 385
A. Maddi Bakımdan İdari İşlem 385
1. Genel Düzenleyici İşlem (Kural İşlem) 386
2. Birel İşlem 389
a. Şart İşlem (Koşul İşlem) 390
b. Sübjektif İşlem (Öznel İşlem) 390
3. Genel Karar 390
B. İradenin Açıklanması Bakımından İdari İşlem 393
1. İradenin Dış Dünyaya Yansıması Bakımından 393
a. Sarih (Açık) İşlem 393
b. Zimnî (Örtülü – Varsayımsal) İşlem 394
2. İradenin Sayısı Bakımından 396
a. Basit (Tek) İradeli İşlem 396
b. Bileşik (Çoğul) İradeli İşlem 397
aa. Birleşme İşlem 397
bb. Kolektif İşlem 398
C. Hukuki Etkisi Bakımından İdari İşlem 399
1. Emredici / Yapıcı (İnşai) / Belirleyici İdari İşlem 399
2. Yararlandırıcı / Yükümlendirici / Garanti Edici İdari İşlem 400
3. Etkisi Devam Eden / Geçici İdari İşlem 401
V. İDARİ İŞLEMİN UNSURLARI 402
A. Yetki 403
1. Yetkinin Değişik Görünümleri 406
a. Yer Bakımından Yetki 406
b. Zaman Bakımından Yetki 407
c. Kişi Bakımından Yetki 411
ç. Konu Bakımından Yetki 411
2. Yetkide Paralellik İlkesi 412
3. Yetki Konusunda Özel Bir Durum: Fiili Ajan 414
4. Yetki Sakatlıkları 415
a. Yetki Gaspı 415
b. Yetki Tecavüzü 416
c. Fonksiyon Gaspı (Görev Gaspı / İşlev Gaspı) 419
ç. Ağır ve Bariz Yetki Tecavüzü 420
d. Özel Hukuka Ait Yetkinin Gaspı 421
5. Yetki Sakatlıklarının Derecelendirilmesi 421
6. Yetki Sakatlıklarının Sonradan Düzeltilmesi 423
B. Şekil 424
1. Yazılı Şekil 425
2. Yazılı Olmayan Şekil 427
3. Şekilde Paralellik İlkesi 430
4. Şekil Sakatlıkları 432
5. Şekil Sakatlıklarının Derecelendirilmesi 438
6. Şekil Sakatlıklarının Sonradan Düzeltilmesi 441
C. Sebep (Neden) 444
1. Mevzuatta Sebep Unsuru Yönünden İdari İşlemler 445
a. Sebebi Mevzuatta Açıkça Gösterilen İşlemler 446
b. Sebebi Mevzuatta Belirsiz Kavramlarla Gösterilen İşlemler 446
c. Sebebi Mevzuatta Gösterilmeyen İşlemler 447
2. Sebep Sakatlıkları 448
a. Dayanılan Sebebin Mevcut Olmaması 448
b. Dayanılan Sebebin Hukuka Aykırı Olması 449
c. Dayanılan Sebebin Yanlış Nitelendirilmesi / Yeterli Olmaması 449
3. Sebep İkâmesi 450
4. İşlemin Birden Fazla Sebebe Dayanması 454
Ç. Konu 455
1. Konu Sakatlıkları 455
a. Mümkün ve Meşru Olmayan Konu 455
b. Mevzuatta Düzenlenmeyen Konu 456
c. Mevzuata Uygun Olmayan Konu 456
ç. Mahkeme Kararının Gereklerine Uygun Olmayan Konu 458
d. Geriye Yürümezlik İlkesine Aykırı Konu 458
e. Ölçülülük İlkesine Uygun Olmayan Konu 459
f. Kazanılmış Hakları İhlal Eden Konu 460
g. Eksik Kapsamlı Düzenleme 460
D. Amaç (Maksat) 461
1. Amaç Kavramı 461
2. Amaç Sakatlıkları 464
a. Genel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık 464
b. Özel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık 468
c. Usul (Yöntem) Saptırması 471
VI. İDARİ İŞLEMLERİN SONA ERMESİ 473
A. İdari İşlemlerin Kendiliğinden Sona Ermesi 473
B. İdari İşlemlerin Mahkeme Kararı ile İptal Edilmesi 475
C. İdari İşlemlerin Yürürlükten Kaldırılması 477
Ç. İdari İşlemlerin Geri Alınması 487
D. İdari İşlemlerin Kaldırılması ve Geri Alınmasına İlişkin Değerlendirme 498
§18. İDARENİN SÖZLEŞMELERİ 503
I. İDARENİN ÖZEL HUKUK SÖZLEŞMELERİ 504
II. İDARİ SÖZLEŞMELER 511
A. İdari Sözleşmelerin Tanımı ve Niteliği 511
B. İdari Sözleşmelerin Ölçütleri 513
1. Sözleşmenin Taraflarından Biri İdare Olmalıdır (Organik Şart) 514
2. Sözleşmenin Konusu Bir Kamu Hizmetinin Yürütülmesi Amacı İse Kamu Yararı Olmalıdır (İşlevsel Şart) 515
3. İdareye Üstün ve Ayrıcalıklı Yetkiler Tanınmış Olmalıdır (Maddi Şart) 516
C. İdari Sözleşmelerin Türleri 518
1. Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri 520
2. İltizam Sözleşmeleri 525
3. Müşterek Emanet Sözleşmeleri 526
4. Kamu İstikraz (Borçlanma) Sözleşmeleri 527
5. İdari Hizmet Sözleşmeleri 528
III. SÖZLEŞMELERİN YAPILMASI USULÜ 529
A. İhalelerde Gözetilmesi Gereken İlkeler 531
1. Açıklık / Saydamlık / Şeffaflık İlkesi 533
2. Rekabet İlkesi 534
3. Eşit Davranma İlkesi 534
4. Güvenirlik İlkesi 535
5. Gizlilik İlkesi 535
6. Kamuoyu Denetimi İlkesi 535
7. Ödeneği Bulunmayan İş İçin İhaleye Çıkılmaması İlkesi 535
8. Kaynakların Verimli Kullanılması İlkesi 536
9. İhale Konusu İşin Bölünmezliği, Birleştirilemezliği İlkesi 536
B. İhale Usulleri 536
1. 4734 Sayılı Kanun’a Göre İhale Usulleri 537
a. Açık İhale Usulü 537
b. Belli İstekliler Arasında İhale Usulü 537
c. Pazarlık Usulü 538
ç. Doğrudan Temin 539
d. Tasarım Yarışmaları 540
2. 2886 Sayılı Kanun’a Göre İhale Usulleri 541
a. Kapalı Teklif Usulü 541
b. Belli İstekliler Arasında Kapalı Teklif Usulü 541
c. Açık Teklif Usulü 541
ç. Pazarlık Usulü 542
d. Yarışma Usulü 543
C. İdarenin Sözleşmelerinin Aşamaları 543
1. Hazırlık Aşaması 543
a. İhale Konusu İşin Tespiti ve Teknik Şartname 543
b. Yaklaşık Maliyet Hesabı ve Ödenek 544
c. İhale Usulünün Belirlenmesi 544
ç. İhale Dokümanının Hazırlanması (İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı) 544
d. İhale Onayının Alınması ve İhale Komisyonunun Kurulması 545
e. İhalenin İlanı 546
2. İhale Aşaması 546
a. İhaleye Katılma 546
b. Tekliflerin Değerlendirilmesi 547
c. İhalenin Karara Bağlanması ve Onaylanması 547
3. İhalelere Yönelik Başvurular 548
4. Sözleşme Aşaması 549
5. Sözleşmenin Sona Ermesi 550
a. İdarenin Özel Hukuk Sözleşmeleri Bakımından 550
b. İdarenin İdari Sözleşmeleri Bakımından 552
Dördüncü Bölüm
İDARİ USUL
§19. GENEL İDARİ USUL 555
I. İDARİ USULÜN TANIMI VE KAPSAMI 555
II. İDARİ USULÜN İŞLEVİ 556
III. TÜRKİYE’DE GENEL İDARİ USUL İLKELERİ 558
A. Dinlenilme Hakkı 558
B. Bilgi Edinme Hakkı 559
1. Bilgi Edinme Başvurusu 562
2. Başvuruya Verilen Cevap 562
3. Bilgi Edinme Hakkının İstisnaları 564
4. Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna İtiraz 565
5. Bilgi Edinme Hakkının İhlalinin Müeyyidesi 566
C. Danışmanlık (Yol Gösterme) ve Hukuki Yardım 567
Ç. Gerekçe İlkesi (Yükümlülüğü) 568
D. Başvuru Yollarının Gösterilmesi İlkesi 571
E. İyi İdare (Yönetim) İlkesi 572
F. İşlem Yapma Zorunluluğu 574
G. Kişisel Verilerin Korunması 575
Ğ. Eşit Muamele / Ayrım Yapmama İlkesi 577
Beşinci Bölüm
İDARİ FAALİYETİN KONUSU
§20. KAMU HİZMETİ 579
I. TANIMI VE ANLAMI 579
II. KAMU HİZMETİNİN KURULMASI VE SONA ERMESİ 582
III. KAMU HİZMETİNİN TEMEL İLKELERİ 583
A. Süreklilik (Devamlılık / Kesintisizlik / Düzenlilik) İlkesi 583
B. Uyarlama (Değişkenlik) İlkesi 586
C. Eşitlik İlkesi 587
Ç. Bedelsizlik (Meccanilik) İlkesi 588
IV. KAMU HİZMETİNİN ÇEŞİTLERİ 592
V. KAMU HİZMETİNİN GÖRÜLÜŞ USULLERİ 594
A. İdare Tarafından Görülme (Emanet) Usulü 598
B. Müşterek Emanet Usulü 599
C. İltizam Usulü 600
Ç. Ruhsat Usulü 600
D. İmtiyaz Usulü 601
1. Tanımı ve Özellikleri 601
2. İdarenin Yetkileri 602
3. İmtiyazcının Yetkileri 603
4. Malî Denge İlkesi 603
a. Fait Du Prince Kuramı ve Uygulaması 603
b. Imprévision – Öngörülemezlik Kuramı ve Uygulaması 604
5. İmtiyazcının Seçimi 605
§21. KOLLUK 608
I. KOLLUK KAVRAMI 608
II. KOLLUK VE KAMU DÜZENİ 614
A. Genel Güvenlik 615
B. Dirlik ve Esenlik 616
C. Genel Sağlık 617
Ç. Genel Ahlâk 619
III. KOLLUK ÇEŞİTLERİ 621
A. İdari Kolluk – Adli Kolluk 621
1. İdari Kolluk 621
2. Adli Kolluk 622
B. Genel İdari Kolluk – Özel İdari Kolluk 623
1. Genel İdari Kolluk 623
a. Polis 623
b. Jandarma 624
c. Sahil Güvenlik 624
ç. Çarşı ve Mahalle Bekçileri 625
2. Özel İdari Kolluk 625
a. Belediye Zabıtası 626
b. Köy Korucuları 626
c. Çiftçi Malları Koruma Kolluğu 627
ç. Orman Kolluğu 627
d. Gümrük Kolluğu 628
IV. KOLLUK İŞLEMLERİ VE EYLEMLERİ 628
A. Kolluk İşlemleri 628
1. Düzenleyici İşlemler 628
2. Birel İşlemler 629
a. İzin Verme 629
b. Bildirim Alma 630
c. Yaptırım Uygulama 632
ç. Emir ve Uyarı 634
B. Kolluk Eylemleri 634
V. KOLLUK FAALİYETİNİN SINIRLARI 635
VI. KOLLUK GÖZETİM KOMİSYONU 639
Altıncı Bölüm
İDARENİN MALLARI
§22. KAMU MALLARI 641
I. KAMU MALI KAVRAMI 641
II. KAMU MALLARININ TASNİFİ 644
A. Kullanma / Yararlanma Açısından 644
1. Hizmet Malları 644
2. Orta Malları 645
3. Sahipsiz Mallar 645
B. Kökenleri Açısından 646
1. Doğal (Tabii) Kamu Malları 646
2. Yapay (Suni) Kamu Malları 646
III. KAMU MALI NİTELİĞİNİN KAZANILMASI VE KAYBEDİLMESİ 647
IV. KAMU MALLARININ TEMEL ÖZELLİKLERİ 649
V. KAMU MALLARINDAN YARARLANMA 654
A. Genel Yararlanma 655
B. Özel Yararlanma 656
Yedinci Bölüm
İDARENİN TAŞINMAZ MAL EDİNİMİ
§23. KAMULAŞTIRMA 659
I. GENEL OLARAK 659
II. KAMULAŞTIRMA BENZERİ KAVRAMLAR 661
A. Devletleştirme 661
B. İstimval (Rekizisyon) 662
C. Geçici (Muvakkat) İşgâl 662
III. KAMULAŞTIRMA İŞLEMİNİN UNSURLARI 664
A. Yetki Unsuru 664
B. Şekil Unsuru 667
C. Sebep Unsuru 667
Ç. Konu Unsuru 668
D. Amaç Unsuru 670
IV. KAMULAŞTIRMANIN AŞAMALARI 670
A. İdari Aşama 671
B. Adli Aşama 674
V. ACELE KAMULAŞTIRMA 676
VI. MAL SAHİBİNİN TAŞINMAZINA YENİDEN KAVUŞMASI 678
A. İdarenin Kamulaştırmadan Tek Taraflı Vazgeçmesi 678
B. İdarenin Kamulaştırmadan Anlaşarak Vazgeçmesi 679
C. Mal Sahibinin Geri Alma Hakkını Kullanması 681
VII. KAMULAŞTIRMANIN HÜKÜM VE SONUÇLARI 685
VIII. KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA / EL KOYMA 685
A. Fiili El Atma 685
B. Hukuki El Atma 689
Sekizinci Bölüm
İDARENİN PERSONELİ
§24. KAMU GÖREVLİLERİ 693
I. KAMU GÖREVLİSİ KAVRAMI 693
II. KAMU GÖREVLİLERİNİN TASNİFİ 697
III. DEVLET MEMURLARI KANUNU VE KAMU GÖREVLİLERİ 698
A. Devlet Memurları Kanunu ve Kapsamı 698
B. Devlet Memurları Kanunu’nun Temel İlkeleri 699
1. Sınıflandırma İlkesi 699
2. Kariyer İlkesi 700
3. Liyakat İlkesi 701
C. Devlet Memurları Kanunu’na Göre İstihdam Şekilleri 701
1. Memurlar 702
2. Sözleşmeli Personel 702
3. İşçiler 703
IV. DEVLET MEMURLUĞU STATÜSÜ 703
A. Memurluk Mesleği 703
B. Memurluğa Giriş 703
1. Anayasal İlkeler 703
2. Kanuni Şartlar 704
a. Genel Şartlar 704
aa. Vatandaşlık 704
bb. Yaş 705
cc. Öğrenim 706
çç. Kamu (Amme) Haklarından Mahrum (Yoksun) Bulunmamak 706
dd. Mahkumiyet 708
ee. Askerlik 709
ff. Sağlık 710
gg. Arşiv Araştırması 710
b. Özel Şartlar 710
3. Memurluğa Giriş Usulü 712
C. Aday Memur Olarak Atanma 713
Ç. Asli Memur Olarak (Asaleten) Atanma 714
D. Göreve Başlama 714
V. DEVLET MEMURLARININ ÖDEVLERİ, YASAKLARI VE HAKLARI 716
A. Devlet Memurlarının Ödevleri 716
1. Anayasa ve Kanunlara Sadakat Ödevi 716
2. Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık Ödevi 716
3. Davranış ve İşbirliği Ödevi 717
4. Amirin Emrine Uyma Ödevi – Kanunsuz Emir 717
5. Mal Bildiriminde Bulunma Ödevi 717
6. Resmî Belge, Araç ve Gereçleri İade Etme ve İzin Verilen Yerler Dışına Çıkarmama Ödevi 718
7. Bizzat İşbaşında Bulunma Ödevi 719
8. Kılık ve Kıyafet Kurallarına Uyma Ödevi 719
B. Devlet Memurlarının Yasakları 719
1. Siyasi Partilere Girme Yasağı 720
2. Basına Bilgi veya Demeç Verme Yasağı 720
3. Toplu Eylem Yasağı 720
4. Grev Yasağı 720
5. Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı 721
6. Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı 722
7. Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı 722
8. İkinci Görev Alma Yasağı 722
9. Ayrıldığı Kuruma Karşı Görev Alma Yasağı 723
C. Devlet Memurlarının Hakları 724
1. Hizmet (Çalışma) Hakkı 724
2. Uygulamayı İsteme Hakkı 725
3. Güvenlik Hakkı 725
4. Emeklilik Hakkı 725
5. Çekilme (İstifa) Hakkı 725
6. Müracaat, Şikâyet ve Dava Açma Hakkı 725
7. Sendika Kurma ve Üye Olma Hakkı 726
8. İzin Hakkı 726
a. Yıllık İzin (DMK m. 102–103) 726
b. Sağlık İzni (DMK m. 103/3) 727
c. Mazeret İzni (DMK m. 104) 727
ç. Hastalık ve Refakat İzni (DMK m. 105) 729
d. Aylıksız İzin (DMK m. 108) 729
9. İsnat ve İftiralara Karşı Korunma Hakkı 731
10. Aylık (Maaş) Hakkı 731
VI. DEVLET MEMURLARININ ÖZLÜK DOSYASI VE YÜKSELMELERİ 732
A. Devlet Memurlarının Özlük Dosyası 732
B. Devlet Memurlarının Yükselmeleri 732
1. Kademe İlerlemesi (Yatay İlerleme) 732
2. Derece Yükselmesi (Dikey Yükselme) 733
VII. DEVLET MEMURLARININ YETİŞTİRİLMELERİ (HİZMET İÇİ EĞİTİM) 733
VIII. DEVLET MEMURLARININ DİSİPLİN SORUŞTURMASI 733
A. Disiplin Cezaları 737
B. Disiplin Suçları 738
C. Disiplin Soruşturması Usulü 739
Ç. Disiplin Cezası Verme Yetkisi 753
D. Disiplin Cezalarına Karşı Başvuru Yolları 754
E. Disiplin Cezalarının Uygulanması ve Özlük Dosyasından Silinmesi 755
IX. DEVLET MEMURLARININ CEZAİ SORUMLULUKLARI 755
A. Genel Kurallara Göre 756
B. 4483 Sayılı Kanun’a Göre 756
1. Kanunun Kapsamı 756
2. Yetkili Merciin Suçu Öğrenmesi 759
3. Ön İnceleme ve Soruşturma İzni Vermeye Yetkili Merciler 760
4. Ön İnceleme Aşaması 761
5. Karar Aşaması 763
6. Yargı Aşaması 765
C. 3628 Sayılı Kanun’a Göre 766
X. DEVLET MEMURLARININ MALİ SORUMLULUKLARI 767
A. İdareye Karşı Doğrudan Doğruya Verdikleri Zararlardan Dolayı Sorumlulukları: DMK m. 12 768
B. Üçüncü Kişilere Verdikleri Zararlardan Dolayı Sorumlulukları: DMK m. 13, Anayasa m. 40/3 ve 129/5 772
C. Kamu Zararından Sorumluluk 779
XI. DEVLET MEMURLUĞU STATÜSÜNDE KISINTI YAPAN HALLER 781
A. Kadronun Kaldırılması (Kadro Açığı) 781
B. Görevden Uzaklaştırma 782
1. Görevden Uzaklaştırma Kararının Verilmesi ve Sonuçları 782
2. Görevden Uzaklaştırma Kararının Kaldırılması ve Sonuçları 783
XII. DEVLET MEMURLUĞU STATÜSÜNÜN SONA ERMESİ 784
A. Çekilme (İstifa) 784
B. Çekilmiş (Müstafi) Sayılma 786
C. Devlet Memurluğundan Çıkarma (İhraç) 786
Ç. Koşullarda Eksiklik (Nitelik Kaybı) 787
D. Emeklilik 787
E. Bağdaşmazlık 788
F. Ölüm 788
Kaynaklar 789
Kavram Dizini 811