Türk Hukuk Sisteminde Vakıflar
İçindekileri İncele
SUNUŞ 5
SUNUŞ (II) 6
SUNUŞ (III) 7 İÇİNDEKİLER 11 TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE VAKIFLAR GENEL OLARAK 19
BİRİNCİ BÖLÜM TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜ ÖNCESİ KURULMUŞ BULUNAN VAKIFLARIN TARİHİ GELİŞİMİ VE İŞLEYİŞLERİ A. Osmanlı İmparatorluğu döneminde vakıfların doğuşu ve niteliği 21
1. 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden önceki dönem 21
2. 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden sonraki dönem 22
B. Vakıfların tarihsel gelişimi ve değişimi 23
C. Vakıf mallarının hukuki durumu ve bunların kullanım hakkının devri 25
1. İcareteynli vakıflar 26
2. Mukataalı vakıflar 27
3. Gedik 27
D. Bu dönemde kurulan vakıfların vakıf senetleri (vakfiyeleri) 27
E. Vakıf senetlerinin (vakfiyelerin) hukuki niteliği 29
F. Vakıfların faaliyetleri 30
İKİNCİ BÖLÜM TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN VAKIFLARIN HUKUKİ DURUMLARI İLE SONRA KURULANLARIN HUKUKİ YAPILANMALARI A. 17.2.1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanuni Medenisinin vakıflarla ilgili getirdiği hukuki sistem 31
B. 5.6.1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunun uygulama alanı 31
C. 22–11–2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun vakıflarla ilgili getirdiği hukuki sistem 35
1. Tüzel kişilik 35
2. Vakıflar ile dernekler arasındaki benzerlik ve farklılıklar 35 a. Vakıflar 36
3. Vakıf türleri 38
a. Genel vakıflar 38
b. Özel vakıflar 39 (1) Aile vakıfları 39 (2) Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları 40 (3) Kamuya yararlı vakıflar 42 (4) Özel kanunlarla kurulan vakıflar 43
4. Vakfın Kuruluş Koşulları 43
a. Maddi koşulları 43 (1) Vakfın amacı 43 (a) Vakfın amacının belirli olması (TMK. 101, 107) 44 (b) Vakfın amacının sürekli olması 44 (c) Vakfın amacının imkansız olmaması 45 (2) Vakfın mal varlığı 45 (3) Yeterli mal ve hakların özgülenmesi 45
b. Biçimsel koşullar 46 (1) Vakıf kurma işlemi 46 (2) Vakıf kurma ehliyeti ve tescil başvuru işlemi 46 (3) Temyiz ve iptal 47 (4) Tescil ve ilan 47 (5) Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk 48
5. Vakıf senedi 48
a. İçerik 48
b. Vakıf senedindeki noksanlıklar 48 (1) Vakıf senedindeki esaslı noksanlıklar 49 (2) Vakıf senedindeki diğer noksanlıklar 49
6. Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı 49
7. Vakfın örgütü ve organları 49
a. Vakfın örgütü 49
b. Vakfın organları 50 (1) Vakfın zorunlu organı(yönetim organı) 50 (2) Vakfın diğer organları 51
8. Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı 51
9. Vakfın denetimi 52
10. Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi 53
a. Vakfın yönetiminin değiştirilmesi 53
b. Vakfın amacının ve mallarının değiştirilmesi 55
11. Yıllık rapor 55
12. Vakfı faaliyetten geçici alıkoyma 56
13. Vakfın sona ermesi ve sonuçları 56
a. Vakfın sona ermesi 56 (1) Vakfın kanundan dolayı sona ermesi 56 (2) Vakfın mahkeme kararıyla sona ermesi 57 (3) Vakfedenin iradesiyle sona erme 58
b. Vakfın tasfiyesi ve mallarının özgülenmesi 58
14. Vakıfların uluslararası faaliyetleri 59 a. Yurt içerisinde kurulu vakıflar 59 b. Yabancı vakıflar 59
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM CEMAAAT (AZINLIK) VAKIFLARI 63
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM 20.2.2008
TARİHLİ VE 5737
SAYILI VAKIFLAR KANUNUN DÜZENLEME ALANLARI VE GETİRDİĞİ HUKUKİ SİSTEM A. VAKIFLAR KANUNUN GENEL GEREKÇESİ VE MADDE GEREKÇELERİ 71
B. 20.2.2008
TARİHLİ VE 5737
SAYILI VAKIFLAR KANUNUN ÖNCEKİ 2762
SAYILI KANUNLA KARŞILAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ 86
BEŞİNCİ BÖLÜM VAKIF DAVALARINDA USUL, DELİLLER, ÖZELLİKLER VE KONULARLA İLGİLİ YARGI KARARLARI A. TÜRK KANUNU MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN VAKIFLARIN DAVALARINDA DELİL OLARAK YARARLANILACAK BİLGİ VE BELGELER 99
1. Vakfiyeler 99
2. Hüccet 100
3. Sultan beratları 100
4. Teamül 100 B. VAKIF DAVALARININ ÖZELLİKLERİ 100
1. Vakıf davalarında görevli ve yetkili mahkeme 100
a. Vakıf davalarında görevli mahkeme 100
YARGITAY KARARLARI 101
b. Yetkili Mahkeme 106
YARGITAY KARARLARI 106
2. Hayrat vakıflar (Müessesat–ı Hayriyye) 108
3. Vakıf suları ve mezarlıkları 109
4. Gedikler–örf–i belde gediği ve paftos 109
5. Vakıflarla ilgili davalarda yönetim –temsil ve husumet 109 YARGITAY KARARLARI 110
6. Tevliyet (mütevellilik) davaları ve tevliyete müstehik olmak 113 YARGITAY KARARLARI 115
7. Tescil davaları ve ilgili kararlar 123 YARGITAY KARARLARI 124
8. Vakıfların, denetim giderlerine katılma payı alacağı davaları (TMK. 111,) 162 YARGITAY KARARLARI 163
9. Taviz bedeli – tapu iptali ve tescil davaları 172 YARGITAY KARARLARI 173
10. Galle davaları 194 YARGITAY KARARLARI 196
11. Vakıf mütevellilerinin veya yöneticilerinin görevden azledilmeleri ya da alınmaları ile ilgili davalar 233
YARGITAY KARARLARI 235
12. Vakıflarda evladiye(vakıf evladiyenin tespiti) davaları ve diğer özel durumlar 252 YARGITAY KARARLARI 253
13. Cemaat vakıfları ile ilgili kararlar 268 YARGI KARARLARI 268
14. Vakıfların sona ermesiyle ilgili kararlar 276
15. Vakıf genel kurul toplantılarının ve alınan kararların iptali davaları 302 YARGITAYKARARI 303
16. Olağanüstü zamanaşımı (zilyetlik) yoluyla taşınmaz kazanma davalarında vakıf taşınmazlarının durumu 313
17. Vakıf senedi değiştirilmesiyle ilgili davalar 317 YARGITAY KARARLARI 318
18. İntifa ve sükna hakkı kurulmasıyla ilgili davalar 332
19. Vakıf davalarında yargılama giderleriyle ilgili davalar 339 YARGI KARARLARI 339
20. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları 352
21. Anayasa Mahkemesi Kararları 413
ALTINCI BÖLÜM VAKIFLARLA İLGİLİ MEVZUAT A. KANUNLAR 443
a. 1274(1858)tarihli Ahkam–ı Arazi Kanunu (Düstur1/1: 1289–165–245) 443
b. 16 Haziran 1868 tarihli Tebaa–i Ecnebiyenin Emlake Mutasarrıf olmaları Hakkında Kanun (7 sefer
1284)Düstur 1–1289–230) 443
c. 16 Şubat 1328(1912)tarihli Eshas–ı Hükmiyenin Emval–i Gayri– menkuluye Tasarruflarına Dair Kanunu Muvakkat (Düstur II. 1332–114) 443
d. 30 Mart 1329(1913)tarihli Emvalli Gayrimenkuluyenin Tasarrufuna Ait Kanun 443
e. 17–2–1926 tarihli Türk Kanunu Medenisinin vakıflarla ilgili hükümleri (Yürürlük tarihi 4Ekim 1926) 443
f. 22 Şubat 1926 tarihli ve 748 sayılı Emvalli Milliyeye Metrukeden veya Mazbut Vakıflardan, Bazı Müessesatı ile Belediyelere satılabilecek arazi ve arsalar hakkında Kanun (Yürürlük tarihi 7–3–1926) 443
g. 29–5–1926 tarihli ve 864 sayılı Kanunu Medeninin Sureti Meriyet ve Şekli Tatbiki Hakkında Kanun ( Yürürlük tarihi 4 Ekim
1926) İlgili madde 8 nci maddedir 443
h. 5–6–1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu (Yürürlük tarihi 13–12– 1935 olup,20.2.2008 tarihli ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27–2–2008) 444 5.6.1935
TARİHLİ VE 2762
SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER 453
ı. 20–4–1936 tarihli ve 2950 sayılı Vakıf Mallarının Taksitle Satılması ve Kiraya Verilmesi ve Satış Paralarının Kullanılması ve Emanetten İdare Edilen Mülhak Vakıflardan İdare ve Tahsil Masrafı Alınması Hakkında Kanun(Yürürlük tarihi 1–6–1936 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır 453
j. 1–7–1953 tarihli ve 6092 sayılı Vakıf Zeytinlik, İncirlik, Fındıklık, Narenciye ve Meyveliklerin Satış Şekli Hakkında Kanun (Yürürlük tarihi 8–7–1953 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27–2–2008) 454
k. 27/6/1956 tarihli ve 6760 sayılı Vakıflar Umum Müdürlüğü Vazife ve Teşkiladı Hakkında Kanun (R. G. Y. T30/6/1956) 16. maddesi hariç diğer maddeleri 20–2–2008 tarih 5737 sayıkı kanunu 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. 454
l. 22–11–2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Vakıflarla İlgili Hükümleri(Resmi gazetede yayım tarihi 8–12–2001, yürürlük tarihi 1–1–2002) 457
m. 3–12–2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun İlgili Maddesinde (Yürürlük tarihi 1– 1–2002) 461
n. 22.1.2004 tarihli ve5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun 461
o. 20–2–2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu 463
B. KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER 485 Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 485
C. ANDLAŞMALAR –LOZAN ANDLAŞMASININ İLGİLİ HÜKÜMLERİ (37 ila 44) 495
KESİM III 495
AZINLIKLARIN KORUNMASI 495
D. TÜZÜKLER 498
a. 23/12/1937 tarih ve 2/7898 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen ve 5/6/1935 tarih ve 2762 sayılı kanuna dayanarak hazırlanan 6/1/1938 tarih ve 3801 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren vakıflarda intifa haklarının ne suretle tesbit ve ita edileceği hakkında 17/07/1936 tarihli vakıflar nizamnamesine ek nizamname 14–07–2009 gün ve 15229 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır 498
b. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıfların tescil ve ilanı hakkında tüzük 500
E. YÖNETMELİKLER 503
a. Vakıflar Yönetmeliği 503
b. 5737 sayılı Vakıflar Kanununun Geçici 11 inci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik 561
c. Cemaat Vakıfları Seçim Yönetmeliği 564
F. VAKIF SENEDİ ÖRNEĞİ 570
YEDİNCİ BÖLÜM BAZI İBARE VE SÖZCÜKLERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI 575 YARARLANILAN KAYNAKLAR 583