Türk Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (Sözleşmeler Hukuku) (9786052645826)

6. BASIYA
ÖNSÖZ VIII
5. BASIYA
ÖNSÖZ IX İÇİNDEKİLER XI KISALTMA CETVELİ XXXIXX
BİRİNCİ BÖLÜM ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİ VE SÖZLEŞMELER HAKKINDA ÖN AÇIKLAMALAR
§1. GENEL OLARAK SÖZLEŞMELER 1
I. ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİNİN (BORÇLAR ÖZEL HUKUKUNUN) SİSTEMATİĞİ 1
II. SÖZLEŞMELERİN TÜRK BORÇLAR KANUNU AÇISINDAN ÖNEMİ VE KANUNDAKİ DÜZENLEME ŞEKLİ 2
III. SÖZLEŞME KAVRAMI VE ANLAMI 2
IV. BORÇLAR KANUNUYLA TİCARET KANUNU ARASINDAKİ İLİŞKİ 9
V. REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN VE BORÇLAR KANUNU ARASINDAKİ İLİŞKİ 11
VI. SÖZLEŞMELERLE İLGİLİ OLARAK BORÇLAR KANUNUNDA YER ALAN İLKELER 14 A. ANA İLKE: SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ İLKESİ 14
1. Genel Olarak 14
2. Sözleşme Özgürlüğünün Anlamı 15
a. Sözleşme Yapıp Yapmama Özgürlüğü 16
b. Sözleşmenin Tarafını Seçme Özgürlüğü 16
c. Sözleşmenin Biçimini Seçme Özgürlüğü 17
d. Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma ve İçeriğini Değiştirme Özgürlüğü 18
e. Sözleşmenin İçeriğini Belirleme Özgürlüğü 18
f. Sözleşmenin Tipini (Çeşidini) Seçme Özgürlüğü 21
B. KURALLARIN EMREDİCİ OLMAMASI İLKESİ 21
C. HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ İLKESİ 21
VII. SÖZLEŞME TİPİNİ SEÇME ÖZGÜRLÜĞÜ 22
A. YASADA DÜZENLENMİŞ BİR SÖZLEŞME TİPİNİ SEÇME ÖZGÜRLÜĞÜ 22
B. YASADA DÜZENLENMEMİŞ BİR SÖZLEŞME TİPİNİ SEÇME ÖZGÜRLÜĞÜ 23
1. Kendisine Özgü Yapısı Olan Sözleşmeler 23
a. Genel Olarak 23
b. Kendisine Özgü Yapısı Olan Sözleşme Örnekleri 24 aa. Tek Satıcılık Sözleşmesi 24 aaa. Tanımı 24 bbb. Sözleşmenin Unsurları 25 aaaa. Süreklilik Niteliği Taşıyan Bir Çerçeve Sözleşme 25 bbbb. Kendi Adına ve Hesabına Hareket 26 cccc. Belli Bir Bölgede Satış Tekeli Tanınması 26 dddd. Pazarlama, Satış ve Sürümü Arttırma Faaliyeti 27 ccc. Tarafların Karşılıklı Yükümlülükleri 28 aaaa. Tek Satıcının Yükümlülükleri 28 bbbb. Yapımcının Yükümlülükleri 28 ddd. Tek Satıcılık Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Sonuçları 28 bb. Franchise Sözleşmesi 30 aaa. Tanımı 30 bbb. Unsurları 30 aaaa. Sürekli Borç İlişkisi 30 bbbb. Çerçeve Sözleşme 31 cccc. Franchise Alanın Bağımsızlığı 31 dddd. Franchise Sistemi (Paketi) 31 eeee. Dikey İşbirliği 32 ffff. Ücret 32 ccc. Tarafların Borçları 33 aaaa. Franchise Verenin Borçları 33 bbbb. Franchise Alanın Borçları 33 cc. Satış İçin Bırakma (konsinye satış, koltukçu, gezginci) Sözleşmesi (Der Trödelvertrag) 34 dd. Tahkim (Hakem) Sözleşmesi 35 ee. Sulh Sözleşmesi 35 ff. Garanti Sözleşmesi 37 gg. Niteliği Tartışmalı Olan Diğer Sözleşmeler 39
2. Karma Sözleşmeler – Bileşik Sözleşmeler 39 a. Karma Sözleşmeler 40 b. Bileşik Sözleşmeler 42
3. Eksik Sözleşmeler 43
§2. TÜRK BORÇLAR KANUNUNUNDA DÜZENLENMİŞ BULUNAN SÖZLEŞMELERİN AMAÇLARI VE İÇERİKLERİ YÖNÜNDEN AYIRIMI 45
I. MÜLKİYETİN DEVRİ AMACINI GÜDEN SÖZLEŞMELER 46
II. KULLANDIRMA VE YARARLANDIRMA AMACINI GÜDEN SÖZLEŞMELER 46
III. İŞGÖRME AMACINI GÜDEN SÖZLEŞMELER 46
IV. SAKLAMA (MUHAFAZA, EMANET) AMACINI GÜDEN SÖZLEŞMELER 47
V. GÜVENCE (TEMİNAT) SAĞLAMA AMACINI GÜDEN SÖZLEŞMELER 47
VII. ORTAKLIK (ŞİRKET) SÖZLEŞMELERİ 48
İKİNCİ BÖLÜM MÜLKİYETİN DEVRİ AMACI GÜDEN SÖZLEŞMELER
§3. SATIŞ SÖZLEŞMESİ 49
I. GENEL BİLGİ 49
II. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI 51
III. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ 52
A. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN TEMLİK BORCU DOĞURAN BİR SÖZLEŞME OLMASI ÖZELLİĞİ 52
B. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN KARŞILIKLI TAM İKİ TARAFA BORÇ YÜKLEYİCİ ÖZELLİĞİ 53
C. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN RIZAİ BİR SÖZLEŞME OLMA ÖZELLİĞİ 53
D. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN ANİ EDİMLİ BİR SÖZLEŞME OLMA ÖZELLİĞİ 53
E. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN SEBEBE BAĞLI (İLLİ) BİR SÖZLEŞME OLMA ÖZELLİĞİ 54
IV. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN TEMEL ÖGELERİ (ESASLI UNSURLARI) 54
A. SATILAN MAL (MEBİ) 54
B. BEDEL (SATIŞ PARASI, SEMEN) 57
C. ANLAŞMA 62
V. SATIŞ SÖZLEŞMESİNDE YARAR VE HASARIN GEÇMESİ 65
A. GENEL BİLGİ 65
B. TÜRK BORÇLAR KANUNUNA GÖRE SATIŞ SÖZLEŞMESİNDE MALDAKİ YARAR (NEF’İ) VE HASARIN GEÇMESİ 67
1. Sorunun Ortaya Konması, Yarar ve Hasar Kavramı 67
2. Hasar Kavramının İmkansızlık Kavramıyla Olan Bağlantısı 69
3. Hasar ve Yararın Alıcıya Geçmesinin Şartları 72
a. Satış Sözleşmesinin Kurulmuş ve Hükümlerini Doğurmuş Olması 72 aa. Koşula Bağlı Olmayan (Olağan) Satışlarda 72 bb. Geciktirici (Talikî) Koşula Bağlı Satışlarda 74 cc. Bozucu Koşula Bağlı Satışlarda 76
b. Satılanda Meydana Gelen Hasarda Satıcının Kusurunun Bulunmaması (Satıcının Kusursuz Olması) 76
c. Kuralın Uygulanmasına Engel Olacak İstisnaların Bulunmaması 78
4. Yarar ve Hasarın İntikali Kuralı 79
a. Mal, İfa Yerinde (Aynı Yerde) Teslim Edilecekse (Yerinde Satış, Platzkauf) 79
b. Malın İfa Yerinden Başka Bir Yere Gönderildiği Satışlarda (Mesafe Satışı, Göndermeli Satış, = Distanzkauf, Versendungskauf) Hasarın İntikali 82 aa. Genel olarak 82 bb. Cins Borcunda Ayırt Etme Kavramı 83 cc. Gönderme ve Götürme Borcu Arasındaki Farkın Belirlenmesi 84 dd. Mesafe Satışında Hasarın İntikali 85 ee. Taşıyıcının Bağımsız Olup Olmamasının Değerlendirilmesi 87
VI. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN ÇEŞİTLERİ 90
VII. TÜKETİCİ SATIŞLARI 93
VIII. TAŞINIR SATIŞLARI 96 A. TAŞINIR SATIŞININ KONUSU 96 B. TARAFLARIN HAK VE BORÇLARI 99
1. Genel Olarak 99
2. Satıcının Borçları 100
a. Satıcının Satılanın Zilyetliğini ve Mülkiyetini Devir Borcu 100
b. Satıcının Zilyetliği ve Mülkiyeti Devri Borcunda Temerrüdü 104 aa. Genel Olarak 104 bb. Olağan (Âdî) Satışlardaki Satıcının Temerrüdü 104 cc. Teslim İçin Belirli Vadeli Ticarî Satışlardaki Satıcının Temerrüdü 106 dd. Satıcının Kısmî Temerrüdü Halinde Alıcının Hakları 107 ee. Ard Arda Teslimli Satışlarda Satıcının Temerrüdü 108
c. Satıcının Temerrüdü Halinde Alıcının Hakları 109 aa. Satıcının Giderim Borcu ve Kapsamı 109 bb. Satıcının Temerrüdü Nedeniyle Alıcının Zararının Hesaplanması 110 aaa. Genel Hükümlere Göre Zararın Hesaplanması 110 bbb. Zararın Somut Metoda Göre Hesaplanması 111 ccc. Zararın Soyut Metoda Göre Hesaplanması 112
d. Satıcının Devir ve Taşıma Giderlerini Ödeme Borcu 112
e. Satıcının Zapttan Sorumluluk (Zapta Karşı Tekeffül) Borcu 116 aa. Tanımı ve Konusu 116 bb. Zapt Sorumluluğunun Maddî Şartları 119 cc. Satıcının Zapt Sorumluluğu Bakımından Şekli Şartlar (Bildirim ve İspat Yükümünün Yerine Getirilmesi) 122 dd. Satıcının Zapt Sorumluluğun Karşı Alıcının Hakları 123 aaa. Mahkeme Kararı Olmaksızın Satılanı Vermesi Halinde Alıcının Hakları 123 bbb. Mahkeme Kararının Varlığı Halinde Alıcının Hakları 125 aaaa. Genel Olarak 125 bbbb. Tam Zapt Halinde Alıcının Hakları (TBK 217) 125 cccc. Kısmen Zapt Halinde Alıcının Hakları (TBK 218) 126
f. Satıcının Ayıptan Sorumluluğu (Ayıba Karşı Tekeffül) Borcu 128 aa. Genel Olarak 128 bb. Ayıp Kavramı 128 cc. Ayıbı Üstlenme Borcuna İlişkin Hükümlerin Niteliği 129 dd. Ayıp Türleri (Maddi, Hukuki ve Ekonomik Ayıp Kavramı) 132 ee. Satıcının Ayıptan Sorumluluğunun Maddî Şartları 135 aaa. Ayıplı Hayvan Satışı Dışındaki Satışlarda Maddi Şartlar 135 aaaa. Bildirilen (Zikir ve Vaad Edilen) Niteliklerdeki Maddî Şartlar 135 bbbb. Lüzumlu Vasıflarda Maddî Şartlar 138 bbbb.1.) Satılan Malda, Elverişliliği Kaldıran veya Önemli Şekilde Azaltan Eksiklik Olmalıdır 138 bbbb.2.) Ayıp, Yarar ve Zararın Geçişinden Önce (İmalat Hatası veya Teslim Öncesindeki Taşıma veya Saklama Ayıbı) Var Olmalıdır 141 bbbb.3.) Sorumluluk, Sorumsuzluk Anlaşmasıyla Kaldırılmamış Olmalıdır 143 bbbb.4.) Ayıp, Kural Olarak Alıcı Tarafından Bilinmemelidir 143 bbb. Ayıplı Hayvan Satışında Satıcının Sorumluluğuna İlişkin Maddi Şartlar 145 ff. Satıcının Ayıba Karşı Sorumluluğunun Şeklî Şartları (Gözden Geçirme ve Ayıbı Satıcıya Bildirme) 147 aaa. Ayıplı Hayvan Satışı Dışındaki Satışlarda Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Bakımından Şeklî Şartlar (Gözden Geçirme ve Ayıbı Satıcıya Bildirme) 147 aaaa. Genel Olarak 147 bbbb. Olağan Satışlarda Ayıbın Türlerine Gözden Geçirme ve Bildirim Süreleri 150 cccc. Diğer Satışlarda Ayıbın Türlerine Gözden Geçirme ve Bildirim Süreleri 151 bbb. Hayvan Satışında Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Bakımından Şeklî Şartlar (Gözden Geçirme ve Ayıbı Satıcıya Bildirme) 153 gg. Satıcının Ayıptan Sorumsuzluğuna İlişkin Anlaşmasının Geçerliliği 154 hh. Ayıbın Türlerine Göre (Bilinen, Açık, Basit, Gizli ve Hileli Ayıplarda) Satıcının Sorumluluğu 157 aaa. Hileli (Ağır Kusurlu) Ayıplar Dışındaki Ayıplarda Satıcının Sorumluluğu 157 bbb. Hileli (Ağır Kusurlu) Ayıplarda Satıcının Sorumluluğu 163 ıı. Mesafe Satışlarında Ayıplı Satılan Karşısında Alıcının Yükümlülükleri 166 aaa. Genel Olarak 166 bbb. Mesafe Satışlarında Ayıplı Satılan Karşısında Alıcının Yükümlülüklerine İlişkin Kuralın Uygulanma Koşulları 168 ccc. Mesafeli Satışlarda Satılanın Ayıplı Olması Halinde Alıcının Yükümlülükleri 169 aaaa. Satılan ı Geçici Olarak Koruma ve Geri Gönderme Yükümlülü ğü (TBK 226/I; EBK. 201/I) 169 bbbb. Satılanın Durumunu Gecikmeksizin Tespit Ettirme Yükümlülüğü (TBK 226/II; EBK. 201/II) 170 cccc. Gerektiğinde Satılan ı Sattırma ve Satıcıya En Kısa Zamanda Bildirim Yükümlülüğü (TBK 226/III; EBK. 201/III) 170 ii. Ayıp Halinde Alıcının Haklar ı (Seçimlik Hakları ve Tazminat Hakkı) 171 aaa. Genel Bilgi 171 bbb. Ayıp Halinde Alıcının Seçimlik Hakları ve Tazminat Hakkının Niteliği 172 ccc. Ayıplı İfa Halinde Alıcının Seçimlik Hakları 179 aaaa. Sözleşmeden Dönme (Bedelinİadesi) Hakkı 179 bbbb. Bedelin İndirilmesi (Tenzili) Hakkı 183 cccc. Ayıplı Satılanın Ayıpsız Benzeriyle Ücretsiz Değiştirme Hakkı 185 cccc.1.) Türk Borçlar Kanununa Tabi Satışlarda 185 cccc.2.) Tüketici Satışlarında 190 dddd. Ücretsiz Onarım (Tamir) Hakkı 191 dddd.1.) Türk Borçlar Kanununa Bağlı Tabi Satışlarda 191 dddd.2.) Tüketici Satışlarında 193 ddd. Ayıplıİfa Halinde Alıcının Tazminat Hakkı 194 aaaa. Türk Borçlar Kanununa Tabi Satışlarda Tazminat Hakkı 194 aaaa.1.) Tazminat Hakkının Kapsamı 194 aaaa.2.) Sözleşmeden Dönme Halinde Tazminat 196 aaaa.3.) Sözleşmeden Dönme Hakkında Dışındaki Diğer Seçimlik Haklardan Biriyle Birlikte Tazminat İsteme 197 aaaa.4.) Seçimlik Hakları Kullanmaksızın Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat İsteme 198 aaaa.5.) Tazminatın Kimden İstenebileceği Konusu 199 aaaa.6.) Ayıp Nedeniyle Tazminat Hakkına Sahip Olanlar 199 bbbb. Tüketici Satışlarında Tazminatİsteme Hakkı 202 bbbb.1.) Tazminat Hakkının Kapsamı 202 bbbb.2.) Tüketici Satışlarında Ayıp Nedeniyle Talep Hakkına Sahip Olanlar 202 bbbb.3.) Tüketici Satışlarında AyıptanSorumlu Tutulabilecek Kişiler 203 eee. Satılanın Yok Olması veya Ağır Zarara Uğraması Halinde Alıcının Ayıptan Dolayı Seçimlik Haklarının Durumu 204 aaaa. Genel Bilgi 204 bbbb. Alıcıya Yüklenemeyen Sebepler Yüzünden Alıcının Seçimlik Haklarını Kullanmasını Engellemeyen Durumlar 205 cccc. Alıcıya Yüklenebilen Sebepler Yüzünden Alıcının Seçimlik Haklarını Kullanmasını Engelleyen Durumlar 207 fff. Ayıp Nedeniyle Alıcının Sahip Olduğu Dönme Hakkının Sonuçları 207 aaaa. Genel Olarak 207 bbbb. Ayıplı İfa Halinde Alıcının Sözleşmeden Dönmesinin Sonuçları 208 bbbb.1.) Birden Çok Mal Satışı Dışında 208 bbbb.2.) Birden Çok Mal Satışında Satılanın Ayıplı Olmasının Sonuçları 209 jj. Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Nedeniyle Açılacak Davaların Tâbi Olduğu Zamanaşımı 211 aaa. Genel Bilgi 211 bbb. Ayıbın ve Satışın Türüne Göre Satıcının Ayıptan Sorumluluğu Nedeniyle Açılacak Davaların Tâbi Olduğu Zamanaşımı Süreleri 211 aaaa. Tüketici Satışları Dışındaki Satışlarda Zamanaşımı Süresi 211 bbbb. Tüketici Satışlarında Ayıp Nedeniyle Zamanaşımı Süresi 214
3. Satış Sözleşmesinde Alıcının Borçları 216
a. Genel Bilgi 216
b. Alıcının Satış Bedelini Ödeme ve Satılanı Devralma (Asli) Borcu 216 aa. Genel Olarak 216 bb. Satış Bedelini (Semeni) Ödeme Borcu 217 aaa. Genel Olarak 217 bbb. Satış Bedelinin Belirlenmesi 218 ccc. Satış Bedelinin Muacceliyeti ve Faiz Ödeme Borcu 220 ddd. Alıcının Bedeli Ödemede Temerrüdü Durumunda Satıcının Hakları, Özellikle Dönme Hakkı 225 eee. Alıcının Bedeli Ödemede Temerrüdü Durumunda Satıcının Zararının Hesaplanması 229 aaaa. Genel Olarak 229 bbbb. Satıcının Zararının Hesaplanması Sırasında Uygulanacak Metodlar 229 cccc. Genel Hükümlere Göre Zararın Hesaplanması Metodu 230 dddd. Somut Metoda Göre Zararın Hesaplanması 231 eeee. Soyut Metoda Göre Zararın Hesaplanması 231
IX. TAŞINMAZ SATIŞI 235 A. GENEL BİLGİ 235 B. TAŞINMAZIN TANIMI VE KONUSU 235 C. TAŞINMAZ SATIŞININ ŞEKLİ 237
1. Taşınmaz Satışında Şekil Kuralına Bağlı Olan ve Olmayan Durumlar 237
2. Taşınmaz Satışında Şeklin Yerine Gelme Tarzı ve Şekli Gerçekleştirecek Makam 239
3. Taşınmaz Satışında Şekle Aykırılığın Yaptırımı ve Tapusuz Taşınmazların Devri 241
4. Taşınmaz Satışında Şeklin Kapsamı 243
5. Tapuya Kayıtlı Taşınmazların Haricen Satışının Sonucu 245
6. Taşınmaz Satışında Temsil ve Özellikle Vekâletle İşlem 248
7. Taşınmazın Koşullu Satışı ve Mülkiyetin Saklı Tutulamaması 250
8. Taşınmaz Satışında Satılanın Miktarındaki Eksikliğinden ve Ayıplardan Dolayı Satıcının Sorumluluğu 255
9. Taşınmaz Satışında Ayıplardan Dolayı Satıcının Sorumlu Olduğu Zamanaşımı Süresi 260
10. Taşınmaz Satışında Yarar ve Hasarın Alıcıya İntikali 261
a. Genel Bilgi 261
b. Genel Kural (Tescille İntikal) ve Kuralın Kapsamı 262
c. Tescille İntikal Kuralının İstisnaları 263 aa. Teslimin Ertelendiği ve Temerrüdün Söz Konusu Olmadığı Durumlarda 263 bb. Teslimin Ertelendiği ve Temerrüdün Söz Konusu Olduğu Durumlarda 266
11. Taşınmaz Satışında Taşınır Satışı Hükümlerinin Kıyasen Uygulanması 268
X. TAŞINMAZ SATIŞI SONUCUNU DOĞURAN SÖZLEŞMELER 269 A. GENEL OLARAK 269 B. TAŞINMAZ SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMESİ 270
1. Tanım ve Şekil 270
2. Taşınmaz Satış Vaadinin Hükümleri 270
a. Taraflar Arasında 270
b. Üçüncü Kişilere Karşı 271
C. TAŞINMAZ SATIŞI SONUCUNU DOĞURAN HAKLAR: ÖNALIM, ALIM VE GERİ ALIM HAKLARI 271
1. Genel Bilgi 271
2. Önalım, Alım ve Geri Alım Haklarının Geçerli Olarak Kurulabilecekleri Süre ve Hakların İktisadî Amacı 272
3. Önalım, Alım ve Geri Alım Haklarının Devredilmesi ve Miras Yoluyla Geçmesi 275
4. Alım (İştira) Sözleşmesi 276 a. Tanım ve Şekil 276 b. Hükümleri 277
5. Geri Alım (Vefa) Sözleşmesi 278
6. Önalım (Şuf’a) Hakkı 279
a. Genel Bilgi 279
b. Sözleşmeden Doğan Önalım (Şuf’a) Hakkının Kullanılabileceği ve Kullanılamayacağı Durumlar 280 aa. Önalım Sözleşmesinin Tanımı ve Şekli 280 bb. Önalım Sözleşmesinde Önalıcının Ödeyeceği Bedel 281 cc. Önalım Sözleşmesinin Hangi Hallerde İleri Sürülebileceği ve erhin Etkisi 282 dd. Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkının İleri Sürülmesinin Koşulları ve Hükümleri 286 ee. Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkını Kullanma Süresi, Biçimi ve Bu Hakkın Kullanılmasının Hükümleri 290 ff. Önalım Hakkından Vazgeçme 295
XI. SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN BAZI TÜRLERİ 296
A. ÖRNEK ÜZERİNE SATIŞ 296
B. BEĞENME KOŞULUYLA SATIŞ 298
C. KISMİ ÖDEMELİ SATIŞLAR (TAKSİTLE SATIŞLAR VE ÖN ÖDEMELİ TAKSİTLE SATIŞLAR) 301
1. Genel Olarak 301
2. Borçlar Kanunu’na Tabi Taksitle Satış Sözleşmesi (Olağan Taksitle Satışlar) 304
a. Olağan Taksitle Satışın Unsurları 304 aa. Satış Parasının Peşinata Ek Olarak En Az İki Taksit Olmak Üzere Birden Fazla Vadelerde Bölüm Bölüm Ödenmesinin Kararlaştırılmış Olması 304 bb. Satış Konusunun Taşınır Mal veya Haklar Olması 305 cc. Satılanın Alıcıya En Azından Taksitlerin Bir Kısmının Ödenmesinden Önce Teslim Edilmiş Olması 305 dd. Taksitleri Ödeme Süresinin Üç Yılı Geçmemesi 306 ee. Peşinat (Ön Ödeme) Kararlaştırılması 307
b. Olağan Taksitle Satışın Geçerlilik Şartları 308 aa. Taksitle Satış Sözleşmesinin Yazılı Şekilde Yapılması 308 bb. Yasal Temsilcinin Yazılı Rızası 309
c. Taksitle Satış Sözleşmesinde Alıcıyı Koruyucu Düzenlemeler 310
d. Taksitle Satış Sözleşmesinin Uygulama Alanı 311
e. Taksitle Satış Sözleşmesinde Alıcının Temerrüdü Halinde Satıcının Hakları 313 aa. Genel Olarak 313 bb. Sözleşmeden Dönme Hakkı 314 cc. Geçerli Mülkiyeti Saklı Tutma Anlaşmasına Dayalı Olarak Mülkiyeti İddia Etme Hakkı 317 dd. Muacceliyet Koşuluna Dayanma Hakkı 319
f. Tüketici Kanunu’na Tabi Taksitle Satış Sözleşmeleri 320
3. Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesi 324
a. Tanımı ve Unsurları 324 aa. Alıcının, Satılana İlişkin Satış Bedelini Önceden Kısım Kısım Ödemeyi Üstlenmiş Olması 324 bb. Satış Konusunun Taşınır Mal veya Haklar Olması 324 cc. Satıcının, Kural Olarak Satış Bedelinin Tamamen Ödenmesinden Sonra Satılanı Alıcıya Devretmeyi Üstlenmiş Olması 325
b. Ön Ödemeli Taksitle Satışın Geçerlilik Şartları 325 aa. Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinin Yazılı Şekilde Yapılması 325 bb. Yasal Temsilcinin Rızası 326
c. Ön Ödemeli Taksitle Satış Hükümlerinin Uygulama Alanı 326
d. Ön Ödemeli Taksitle Satışlara Uygulanacak Olan Taksitle Satış Sözleşmesine İlişkin Hükümler 326
e. Ön Ödemeli Satış Sözleşmesinde Ödemelere İlişkin Düzenlemeler 327
f. Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinin Sona Ermesi 327
E. ARD ARDA TESLİMLİ SATIŞ 329
F. ARTTIRMAYLA (MÜZAYEDEYLE) SATIŞ 330
1. Genel Olarak 330
2. Çeşitleri 331 a. Zorla (Cebrî) Arttırma 331 b. İsteğe Bağlı (İhtiyarî) Artırma 332
§4. MAL DEĞİŞİM (TRAMPA) SÖZLEŞMESİ 335
I. TANIMI, KONUSU VE UYGULANACAK KURALLAR 335
II. MAL DEĞİŞİMİNİN ÖGELERİ 335
A. MALLA (HAKLA) BİR MALIN (HAKKIN) DEĞİŞTİRİLMESİ 335
B. MALLA MALIN KARŞILIKLI DEĞİŞTİRİLECEĞİNE İLİŞKİN ANLAŞMA 336
III. MAL DEĞİŞİMİNİN HÜKÜMLERİ 337
A. YARAR VE ZARARIN GEÇİŞİ 337
B. TEMERRÜT 337
C. ZAPTA KARŞI SORUMLULUK 337
D. AYIBI ÜSTLENME SORUMLULUĞU (AYIBA KARŞI TEKEFFÜL) 338
§5. BAĞIŞLAMA 339
I. TANIM VE MAHİYETİ 339
II. BAĞIŞLAMANIN ÖGELERİ 339 A. KAZANDIRICI İŞLEM NİTELİĞİ 339 B. KARŞILIKSIZ (İVAZSIZ) OLMA 340 C. ANLAŞMA 341
1. Genel Olarak 341
2. Bağışlamada Ehliyet 342 a. Bağışlayanın Ehliyeti 342 b. Bağışlananın Ehliyeti 343
III. BAĞIŞLAMANIN ÇEŞİTLERİ 343 A. BAĞIŞLAMA SÖZÜ VERME (VAADİ–TAAHHÜDÜ) 343
1. Genel Olarak 343
2. Bağışlama Sözü Vermenin Şekli 344
B. ELDEN BAĞIŞLAMA 346
C. KOŞULLU (ŞARTLI) VE YÜKLEMELİ (MÜKELLEFİYETLİ) BAĞIŞLAMA 346
D. YERİNE GETİRİLMESİ (TENFİZİ) BAĞIŞLAYANIN ÖLÜMÜNE BAĞLI BAĞIŞLAMA 348
E. DÖNME KOŞULLU (RÜCU ŞARTLI) BAĞIŞLAMA 349
IV. BAĞIŞLAMANIN HÜKÜMLERİ 350 A. BAĞIŞLAYANIN BORÇLARI 350 B. BAĞIŞLAYANIN SORUMLULUĞU 350
1. Ödememeden (İfa Etmeme) Doğan Sorumluluk 350
2. Zapt ve Ayıptan Doğan Sorumluluk (Tekeffül Borcu) 351
C. BAĞIŞLAYANIN BAĞIŞLAMAYI GERİ ALMASI (DÖNMESİ, RÜCU ETMESİ) 351
1. Yerine Getirilmiş (Tenfiz Edilmiş) Bağışlama Taahhüdü ve Elden Bağışlamadan Dönme Nedenleri 352
2. Yerine Getirilmemiş Bağışlama Taahhüdünden Dönme Nedenleri 354
D. BAĞIŞLAMA SÖZ VERİSİNİN DÜŞMESİ, DÖNME SÜRESİ VE MİRASÇILARIN DÖNME HAKKI 354
1. Bağışlama Sözverisinin Ortadan Kalkması (Düşmesi) 354
2. Dönme Süresi ve Mirasçıların Dönme (Geri Alma) Hakkı 355
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KULLANMA AMACI GÜDEN SÖZLEŞMELER
§6. KİRA SÖZLEŞMESİ 357
I. KİRA SÖZLEŞMESİNİN TÜRK BORÇLAR KANUNU SİSTEMATİĞİNDE DÜZENLENİŞ BİÇİMİ 357
II. TANIMI VE TARAFLARIN DURUMU 362 A. TANIMI 362 B. TARAFLARIN DURUMU 363
1. Ehliyet (Sözleşme Yapma Ehliyeti) 363
2. Kiraya Verenin Malik Dışında Bir Kimse Olabilmesi 365
3. Tarafların Birden Fazla Kişiden Oluşması 366
a. Birden Fazla Kiraya Veren Bulunması 366 aa. Paylı (Müşterek) Mülkiyette 366 bb. Birlikte (İştirak Halinde) Mülkiyette 366
b. Birden Çok Kiracı Bulunması 367
III. ÇEŞİTLERİ 367
A. KİRA KONUSU EŞYANIN TAŞINIR YA DA TAŞINMAZ OLMASINA GÖRE 367
B. KİRA KONUSU EŞYANIN ÜRÜN (HASILAT, GELİR) GETİREN BİR MAL OLUP OLMAMASINA GÖRE 369
C. KİRA SÖZLEŞMESİ SÜRESİNİN BELİRLİ OLUP OLMAMASINA GÖRE 371
IV. KİRA SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK KURALLAR 372
A. GENEL OLARAK 372
B. KAMU KURUM VE KURULUŞLARININ AKDETTİKLERİ SÖZLEŞMELERDE UYGULANMAYACAK TÜRK BORÇLAR KANUNU HÜKÜMLERİ 373
C. ÜRÜN (HASILAT) KİRASI SÖZLEŞMELERİNDE 376
V. KİRA SÖZLEŞMELERİNİN ÖGELERİ VE SÜRESİ 378 A. KİRA SÖZLEŞMELERİNİN ÖGELERİ 378
1. Kira Konusu Bir Mal 378
2. Kira Konusu Malın Kullanılması Karşılığında Ödenecek Kira Parası 380
a. Kira Parasının Miktarı (Kira Parasının Taraflarca Belirlenmesi) 380
b. Kira Parasının Kapsamı 381
3. Kiracıyla Kiraya Veren Arasında Bir Anlaşma 382 B. KİRA SÖZLEŞMELERİNİN SÜRESİ 383
VI. KİRA SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN KARŞILIKLI HAK VE BORÇLARI 387 A. KİRAYA VERENİN BORÇLARI VE HAKLARI 387
1. Borçları 387
a. Kira Konusu Eşyayı Kullanmaya Elverişli Biçimde Teslim ve Muhafaza (Koruma) Borcu 387 aa. Teslim Borcu 387 bb. Kiraya Verenin Kullanmaya Elverişli Biçimde Bulundurma (Ayıbı Üstlenme) Borcu 391 aaa. Ayıbın Özellikleri (Sorumluluğun Şartları) 391 aaaa. Maddi Koşullar 391 aaaa.1.) Kiralananda Ayıbın Var Olması 391 aaaa.2.) Kiralananda Ortaya Çıkan Ayıpların Kiracının Kusuru Dışında Ortaya Çıkmış Olması ve Fakat Kiraya Verenin Kusurunun Gerekmemesi 394 aaaa.3.) Ayıbın Kullanma Amacıyla Bağdaşmaması 396 aaaa.4.) Ayıbın Gizli Olması 396 aaaa.5.) Kiraya Verenin Ayıptan Sorumluluğunun Sınırlandırılmamış ya da Kaldırılmamış Olması 397 bbbb. Şekli Koşul: Kiracının Kiralananı Gözden Geçirmesi (Muayene) ve Bildirim (İhbar) Yükümlülüğünü Yerine Getirmesi (TBK 318) 399 bbb. Ayıp Halinde Kiracının Hakları 401 aaaa. Genel Olarak 401 bbbb. Ayıp Nedeniyle Kiracının Seçimlik Hakları 403 bbbb.1.) Ayıbın Giderilmesini (Onarımı) Talep Hakkı 403 bbbb.1.a.) Ayıpların Kiraya Veren Tarafından Giderilmesi 403 bbbb.1.b.) Ayıpların Kiracı Tarafından Giderilmesi 405 bbbb.2.) Kiranın İndirilmesini Talep Hakkı 409 bbbb.3.) Ayıpsız Bir Benzeri ile Değiştirilmesini İsteme Hakkı 411 bbbb.4.) Sözleşmeden Dönme veya Fesih Hakkı 414 bbbb.5.) Olumlu (Müsbet) Zararın Tazminini Talep Etme Hakkı 415
b. Kiralanan Malda Üçüncü Kişilerin Hak İleri Sürmeleri Halinde Buna Karşı Kiracıya Güvence Verme (Zapta Karşı Tekeffül) Borcu 416 aa. Genel Olarak 416 bb. Gerçek Zapt 417 cc. Gerçek Olmayan Zapt (Kiralananın Temliki) 422 aaa. TBK Dönemindeki Durum 422 bbb. EBK Dönemindeki Durum 425 ccc. TBK 310–311 Hükümlerinin Uygulama Şartı ve Hukuksal Sonucu 428 aaaa. Kira Sözleşmesinin Kurulmasından Sonra Kiralananın Mülkiyetinin El Değiştirmesindeki (Yasal Temlikteki) Durum (TBK 310) 428 bbbb. Kira Sözleşmesinin Kurulmasından Sonra Kiralanan Üzerinde
3. Kişinin Sınırlı Ayni Hak Sahibi Olmasındaki Durum (TBK 311) 434 ddd. Kira Sözleşmesinin Şerhinin Etkisi 436 eee. Kamulaştırmanın Etkisi 438
c. Kiraya Verenin Vergi ve Benzeri Mükellefiyetleri Ödeme Borcu 439
d. Kiraya Verenin Yan Giderleri Ödeme Borcu 441 aa. Yan Giderlerin Kapsamı ve Kime Ait Olduğu Sorunu 441 bb. Yan Giderlerin Ödeme Zamanı ve Şekli 446 cc. Yan Giderlerin Ödenmesi Biçimi 447
2. Kiraya Verenin Hakları 452
a. Kira Parasının Ödenmesini İsteme Hakkı 452
b. Kiraya Verenin Hapis Hakkı 459 aa. Genel Olarak 459 bb. Hapis Hakkının Uygulanma Koşulları 460 cc. Hapis Hakkının Niteliği ve İcrası 465
B. KİRACININ HAKLARI VE BORÇLARI 468
1. Kiracının Hakları 468
2. Kiracının Borçları 469
a. Kira Parasını Ödeme Borcu 469 aa. Niteliği 469 bb. Ödeme Yeri ve Şekli 473 cc. Ödeme Zamanı 476 dd. Kiracının Kusuru veya Umulmayan Halinin (Kiralananın Kullanılmamasının) Kiracının Kira Bedeli Borcuna Etkisi (TBK 324) 478 ee. Kiralananın Sözleşme Bitiminden Önce Erken Tahliyesi (TBK 325) 479
b. Kiracının Kiralananı Sözleşmeye Uygun Olarak Kullanma Borcu 488 aa. Genel Olarak 488 bb. Kiracının Kiralananı Özenle Kullanma ve Komşulara Saygı Gösterme Borcu 488 aaa. Borcun Niteliği ve Kapsamı 488 bbb. Kiracının Kiralananı Özenle Kullanma ve Komşulara Saygı Gösterme Borcuna Aykırılığın Sonucu (Önelli veya Önelsiz Fesih ve Tazminat) 494 cc. Kiralananda Ayıbın Giderilmesine ve Kiralananın Gösterilmesine Katlanma Borcu (TBK 319; EBK 251) 497 dd. Kiralananda Kiraya Veren Tarafından Yapılacak Ölçülü Yenilik ve Değişikliklere Katlanma Borcu (TBK 320) 499 aaa. Genel Olarak 499 bbb. Kiraya Veren Tarafından Ölçülü Yenilik ve Değişikliklerin Yapılabilmesi Koşulları 500 aaaa. Kiraya Verenin Bu Yetkisini Kullanmasının Kira Sözleşmesinin Sona Ermesini (Özellikle Feshini) Gerektirmemesi 501 bbbb. Bu İyileştirme ve Değişiklik Girişiminin, Kiracıdan Katlanması Beklenebilecek Nitelikte Olması 502 cccc. Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarında Dürüstlük Kuralına Göre Kiracının Menfaatinin Gözetilmesi 503 ee. Kiracının Kiralananı Bizzat Kullanma Borcu: Sözleşmeye Aykırı Olarak Alt Kiraya Vermeme, Kullanım Hakkı ile Kira İlişkisini Devretmeme Borcu (TBK 322–323) 505 aaa. Genel Olarak 505 bbb. Kiracının Kiralananı Başkasına Kiraya Vermesi ve Kullanma Hakkı ile Kira İlişkisini Devri 506 aaaa. Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devri 506 aaaa.1.) Genel Olarak 506 aaaa.2.) Alt Kiranın veya Kullanım Hakkının (Caiz Olmayan) Devrinden Doğan Sonuçlar 515 aaaa.3.) Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devrinin Karşılaştırılması (Farkları–Ortak Yönleri) 517 ccc. Kira İlişkisinin Devri 522 aaaa. Genel Olarak 522 bbbb. TBK.323 Hükmünün Uygulama Alanı 523 cccc. TBK.323 Hükmünün Uygulanma Koşulları 525 dddd. Kira İlişkisini Devrin Hukuki Sonuçları 527
c. Kiracının Konut ve Çatılı İşyerlerinde Sözleşmeden Kaynaklanan Güvence (Depozito) Verme Borcu (TBK 342) 528 aa. Genel Olarak 528 bb. Güvence Sınırı ve Kapsamı 531 cc. Bankaya Yatırma veya Depo Zorunluluğu (Güvencenin Niteliği ve Nasıl Yerine Edileceği) 534 dd. Güvence Üzerinde Tasarruf ve Güvencenin Kiracıya İadesi veya Kiraya Verene Verilmesi 543 ee. Güvence Verme Borcuna İlişkin Hükümlere Aykırılık ve Bunun Sonucu 548 ff. 6353 Sayılı Kanunun Güvence Verme Borcuna Etkisi (Bazı İşyeri Kira Sözleşmeleri Bakımından Güvence Verme Borcunun 8 yıl Uygulanamaması) 551
d. Kiracının Kiralananı Geri Verme Borcu 552 aa. Genel Olarak 552 bb. Kiracının İade Borcunun Niteliği, Doğumu Sebepleri ile Kiraya Verenin Tazminat Talebinin Kapsamı 556 cc. Kiracının İade Borcunu İfa yeri, İade Borcunun Muhatabı, Muacceliyeti ve Zamanaşımı 562 dd. Kiraya Verenin Kiralananın İadesi Sırasındaki Muayene ve İhbar Külfeti 564 ee. Kiralananın İadesi Sırasında Kiracının Yaptığı Yenilik ve Değişikliklere İlişkin Talep Hakkı (TBK 321) 567 ff. Takastan Feragat Yasağı (TBK 326) 577
VII. KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARINA ÖZGÜ KURALLAR 580
A. KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRASINA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN UYGULAMA ALANI (TBK 339) 580
B. KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KAVRAMI 582
C. KİRA SÖZLEŞMESİYLE BAĞLANTILI SÖZLEŞME (TBK 340) 584
1. Genel Olarak 584
2. TBK.340 Hükmünün Koşulları 585
3. TBK.340’a Bağlanan Hukuki Sonuç 586
D. KİRACI ALEYHİNE DÜZENLENME VE SÖZLEŞMEDE DEĞİŞİKLİK YAPMA YASAĞI (TBK 301, 343, 346) 587
E. AİLE KONUTU (TBK 349) 588
F. KİRA BEDELİNİN TARAFLARCA BELİRLENMESİ (TBK 343) 589
G. KİRA PARASININ MAHKEMECE BELİRLENMESİ (TBK 344) 590
1. Taraflarca Belirlenmemiş Olması Durumunda Mahkemece Belirlenmesi 590
a. TBK Öncesi Durum 590
b. Türk Borçlar Kanunu Sonrası Durum 591 aa. TBK 344 Hükmünün Uygulama Alanı 591 bb. TBK Sonrası Artırım İlkeleri (TBK 344) 592 aaa. Genel Olarak 592 bbb. Konut ve Çatılı İşyeri Kirasında Kira Bedeli Tespitinin Esasları (TBK 344) 596
2. Artırım (Kira Tespit) Davasını Açma Zamanı 603
3. Artırımın Kapsamı 606
4. Taraflarca Sözleşmede Belirlenen Kira Parasının Mahkeme Tarafından Günün Koşullarına Uygun Biçimde Yeniden Belirlenmesi (Uyarlama Davası) 609
VIII. GENEL HÜKÜMLER KAPSAMINDA BÜTÜN KİRA SÖZLEŞMELERİ BAKIMINDAN GEÇERLİ OLAN SONA ERME SEBEPLERİ 617
A. KENDİLİĞİNDEN SONA ERME 618
1. Belirli Süreli Kira Sözleşmelerinde 618
2. Belirsiz Süreli Kira Sözleşmelerinde 620
a. Genel Olarak 620
...