Trafik Sigortası Kapsamında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (9786253815066)

Önsöz 5 Tablolar Listesi 15
Kısaltmalar 17
Giriş 19
Birinci Bölüm KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU’NA GÖRE MOTORLU ARAÇ İŞLETENİNİN MALİ SORUMLULUK SİGORTASI YAPTIRMA ZORUNLULUĞU
I. KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU’NA GÖRE MOTORLU ARAÇ İŞLETENİNİN SORUMLULUĞU 21
A. İşletenin Sorumluluğu ve Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 21
1. Genel Olarak 21
2. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 21
a. Aracın İşletilmesinden Doğan Zararlardan Sorumluluk 22
b. İşletilme Halinde Olmayan Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluk 24
c. Yardım Edenin Uğradığı Zarardan Sorumluluk 24
3. Genel Hükümlere Tabi Tutulan Sorumlular 25 B. İşletenin Sorumluluğunun Şartları 27
1. Bir Kimsenin Ölmesi, Yaralanması veya Bir Malın Zarara Uğramış Olması 27
2. Zararın bir Trafik Kazasından Doğmuş Olması 27
3. Kaza ve Zarara Motorlu bir Aracın Sebep Olması 28
a. Motorlu Araç Kavramı 28
b. Motorlu Aracın Unsurları 29 aa. Makine Gücüyle Hareket Unsuru 29 bb. Karada Hareket Unsuru 29
4. Trafik Kazası ile Zarar Arasında Uygun İlliyet Bağı Bulunması 31
5. Zarara Motorlu Aracın İşletilmesinin Sebep Olması 32
a. Makine Tekniği (Mekanoteknik) Görüşü 32
b. Aracı Trafiğe Çıkarma (Trafik Tekniği) Görüşü 33
6. Motorlu Aracın İşleteninin Bulunması 34
a. İşleten Kavramı 34 aa. Tasarruf Edebilme Unsuru 35 bb. Ekonomik Unsur 35
b. İşletenin Belirlenmesine İlişkin Kriterler 35 aa. Şekli Kriter 35 bb. Maddi Kriter 36
c. İşleten Çeşitleri 37 aa. Gerçek İşleten 37 aaa. Araç Sahibi 37 bbb. Aracı Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Alan Kişi 38 ccc. Aracın Uzun Süreli Kiracısı, Ariyet veya Rehin Alanı 39 bb. Farazi İşleten 40 aaa. Motorlu Araçla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar 40 bbb. Yarış Düzenleyicileri 41 ccc. Bir Motorlu Aracı Çalan veya Gasbeden Kimse 42 ddd. Devlet ve Diğer Kamu Tüzel Kişileri 43
d. Araç İşleteninin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibi 43
7. İşletenin Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olması 44
a. Kazanın Mücbir Sebepten veya Zarar Görenin ya da Üçüncü Kişinin Ağır Kusurundan Meydana Gelmesi 46 aa. Mücbir Sebep 46 bb. Zarar Görenin Ağır Kusuru 49 cc. Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru 51
b. Kazanın Doğmasında İşletenin Kendisinin ya da Eylemlerinden Sorumlu Tutulduğu Kişilerin Kusurunun Bulunmaması ve Araçtaki Bir Bozukluğun Kazayı Etkilemiş Olması 52
C. Zarar Verenlerin Birden Fazla Olması 54
II. MOTORLU ARAÇ İŞLETENİNİN MALİ SORUMLULUK SİGORTASI YAPTIRMA ZORUNLULUĞU 54
A. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 54
B. ZMSS Yaptırma Yükümlülüğünün İhlali ve Güvence Hesabı 57
C. Zarar Görenin Sigortacıya Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı 58
1. Genel Olarak 58
2. Yazılı Başvuru Zorunluluğu 60
3. Yazılı Başvuruya Eklenmesi Gereken Belgeler 61
4. Zorunlu Arabulucuğa İlişkin Değerlendirme 64
5. Zamanaşımı 66
D. Sigortacının Savunmalarını Zarar Görene Karşı İleri Sürememesi ve Başvuru (Rücu) Hakkı 67
E. Sorumluluğu Kaldıran veya Azaltan Anlaşmaların İptal Edilebilirliği 69
İkinci Bölüm KARAYOLLARI ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI
I. KARAYOLLARI ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI HAKKINDA GENEL BİLGİLER 71 A. Zorunlu Sigorta Kavramı 71
1. Sigorta Kavramı 71
2. Zorunlu Sigortalar 72
B. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Hukuki Niteliği ve Tabi Olduğu Hukuk Kuralları 74
1. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Hukuki Niteliği 74
2. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Tabi Olduğu Hukuk Kuralları 76
a. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu 76
b. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 77
c. 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu 77
C. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Sözleşmesi, Tarafları ve Zarar Gören 77
1. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Sözleşmesinin Tanımı 77
2. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Sözleşmesinin Kurulması 78
3. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Sözleşmesinin Tarafları 80
a. Sigortacı 81
b. Sigorta Ettiren 81 aa. Genel Olarak 81 bb. İşletenin Değişmesi ve Bu Değişikliğin Motorlu Araçlar Sorumluluk Sigortasına Etkisi 82
4. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Zarar Gören 85
II. KARAYOLLARI ZORUNLU MALİ SORUMLULUK KAPSAMINDA SİGORTA ŞİRKETİNİN SORUMLULUĞU 86
A. Sigorta Şirketinin Sorumluluğunun Şartları 86
1. Sigorta Sözleşmesinin Varlığı 86
2. Bir Zararın Meydana Gelmiş Olması 87
3. Motorlu Aracın Karayolunda İşletilmesi Sebebiyle Zararın Meydana Gelmesi 87
4. Zarar ile Motorlu Araç Arasında Uygun İlliyet Bağının Bulunması 87 B. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Kapsamı 88
1. Genel Olarak 88
2. Sorumluluğun Kazanın Meydana Geldiği Tarihteki Poliçe Limiti ile Sınırlı Olması 89
3. Sorumluluk Kapsamına Giren Teminat Türleri 91
a. Maddi Zararlar Teminatı 93
b. Sağlık Gideri Teminatı 93
c. Sakatlanma Teminatı 95
d. Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı 96
C. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Kapsamı Dışında Kalan Haller 96
1. İşletilme Halinde Olmayan Motorlu Aracın Neden Olduğu Zararlar 96
2. Hak Sahibinin Kendi Kusuruna Denk Gelen Tazminat Talepleri 97
3. İlgililerin, Sigortalının Sorumluluk Riski Kapsamında Olmayan Tazminat Talepleri 97
4. İşletenin Yakınlarının Mallarına Gelen Zararlar 98
5. Destekten Yoksun Kalan Hak Sahibinin, Destek Şahsının Kusuruna Denk Gelen Tazminat Talepleri 98
6. Motorlu Araçta Taşınan Eşyanın Uğrayacağı Zararlar 101
7. Manevi Tazminat Talepleri 101
8. Sigortalının Karayolları Trafik Kanunu Uyarınca Eylemlerinden Sorumlu Tutulduğu Kişilere Karşı Yöneltebileceği Talepler 102
9. Çekilen Aracın Sebep Olduğu Zararlar 102
10. Çalınan veya Gasbedilen Motorlu Aracın Neden Olduğu Zararlar 102
11. Motorlu Bisikletlerin Sebep Olduğu Zararlar 103
12. 12/4/1991 Tarihli ve 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanununda Belirtilen Terör Eylemlerinde ve Bu Eylemlerden Doğan Sabotajda Kullanılan Araçların Neden Olduğu ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununa Göre Sigortalının Sorumlu Olmadığı Zararlar İle Aracın Terör Eylemlerinde Kullanıldığını ya da Kullanılacağını Bilerek Binen Kişilerin Zarara Uğramaları Nedeniyle İleri Sürecekleri Talepler, Terör ve Buna Bağlı Sabotaj Eylemlerinde Kullanan Kişilerin Talepleri 103
13. Çevresel Zararlardan İleri Gelen Talepler 104
14. Dolaylı Zararlar Nedeniyle Yöneltilebilecek Tazminat Talepleri 104
15. İlgili Mevzuatla Genel Hükümlere Tabi Kılınan Talepler 104
a. Genel Olarak 104
b. Hatır İlişkisinin Sigorta Kapsamında Değerlendirilmesi 105
16. 2918 sayılı KTK madde 104 ve 105’te Düzenlenen Sorumluluklar 107
17. Cezai Kovuşturmadan Doğan Tüm Giderler ile İdari ve Adli Para Cezaları 107
18. KZMSS Genel Şartları ve Ekleri ile Tanımlanan Teminat İçeriği Dışında Kalan Talepler 107
19. Hasar Sebebiyle Trafikten Çekme veya Hurdaya Çıkarılma İşlemi Görmüş Araçların Değer Kaybı Tazminatı Talepleri 107
D. Sigorta Şirketinin Sorumluluğunun Belirlenmesinde Genel Şartlar 107
1. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Tanımı 107
a. Genel Olarak Sigorta Genel Şartları 107
b. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 109
2. Sigorta Genel Şartlarının Kimin Tarafından Düzenleneceği Sorunu 110
3. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Zaman Bakımından Uygulanması 111
4. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Hukuki Niteliği 112
5. Karayolları Trafik Kanunu’n
90. Maddesine İlişkin İnceleme 117
a. KTK m. 90 Hükmünde Yapılan Değişikliklere İlişkin İnceleme 117
b. KTK ile Genel Şartlara Atıf Yapılmasının Anayasaya Uygunluk Bakımından İncelenmesi 119 aa. Anayasa Mahkemesi’nin 2019/40 E., 2020/40
K. sayılı Kararı ve 17/7/2020 tarihli kararı 122 bb. Anayasa Mahkemesi’nin 2021/82 E., 2022/167
K. sayılı ve 29/12/2022 tarihli kararı 124
Üçüncü Bölüm ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI KAPSAMINDA DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI
I. GENEL OLARAK DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI 127
A. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Düzenleniş Şekli 127
B. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Konusu ve Amacı 129
C. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Özellikleri 131
1. Bağımsız Bir Tazminat Talebi Olması 131
2. İstisnai Bir Tazminat Olması 133
3. Yansıma Zararın Tazmin Olması 134
4. Maddi Bir Tazminat Olması 137
5. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Nafaka Borcu Olmaması 137
6. Tazminatın Haczedilemez Olması 138
7. Tazminatın Devri ve Mirasçılara İntikali 138
a. Destekten Yoksun Kalma Tazminatın Devri 138
b. Tazminatın Mirasçılara İntikali 139
8. Tazminat Alacağının Takası 140 D. Destek Kavramı ve Destek Olarak Kabul Edilen Değerler 141
1. Destek Kavramı 141
a. Genel Olarak 141
b. Destek Çeşitleri 143 aa. Gerçek Destek 144 bb. Farazi Destek 144
c. Destek Olarak Kabul Edilen Kişiler 146 aa. Destek Olarak Eş 146 bb. Destek Olarak Anne ve Baba 148 cc. Destek Olarak Çocuklar 149 çç. Destek Olarak Kardeşler 151 dd. Destek Olarak Nişanlılar 153 ee. Destek Olarak Birlikte Yaşayanlar 155 ff. Diğer Destek Durumları 157
2. Destek Olarak Kabul Edilen Değerler 157
a. Desteğin Çalışarak Kazandığı Gelirden Yoksun Kalınması 157
b. Desteğin Yardım ve Hizmetinden Yoksun Kalınması 158
E. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları 159
1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Genel Şartları 159
a. Hukuka Aykırı Bir Fiil ile Desteğin Ölümü 159
b. Hukuka Aykırı Fiilden Bir Zarar Doğması 160
c. Hukuka Aykırı Fiil ile Zarar Arasında Uygun İlliyet Bağının Bulunması 160
d. Hukuka Aykırı Fiilin Kusurla İşlenmiş Olması 161
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Özel Şartları 161
a. Desteklik İlişkisinin Bulunması 161
b. Bakmanın Karşılıksız ve İktisadi Olması 163
c. Bakmanın Ahlaka Aykırı Amaç Taşımaması 164
d. Desteğin Bakım Gücüne Sahip Olması 164
e. Destekten Yoksun Kalan Kişinin Bakım İhtiyacının Bulunması 166
II. DESTEKTEN YOKSUN KALMA ZARARININ BELİRLENMESİ 167
A. Genel Olarak 167
B. Destekten Yoksun Kalma Zararının Belirlenmesinde Göz Önünde Tutulacak Esaslar 169
1. Zararın Miktarında Esas Alınacak Tarih 170
2. Desteğin Geliri ve Sağladığı Diğer Gelir Değerlerinin Belirlenmesi 171
2. Desteğin Gelirinin Netleştirilmesi 175
3. Desteğe Ait Gelirin Paylaştırılması 177
a. Genel Olarak 177
b. Birden Fazla Destekten Yoksun Kalan Kişinin Bulunması 178 aa. Sağ Kalan Eşe Ayrılacak Pay 179 bb. Çocuklara Ayrılacak Pay 181 cc. Anne ve Babaya Ayrılacak Pay 183 çç. Diğer Destek Görenlere Ayrılacak Pay 185
4. Destekten Yoksun Kalma Zararının Süresi 186
a. Genel Olarak 186
b. Desteğin Bakım Gücü Süresi 187 aa. Destek Çeşitlerine Göre 187 aaa. Gerçek Destek Bakımından 187 bbb. Farazi Destek Bakımından 188 bb. Desteğin Muhtemel Yaşam Süresinin Belirlenmesi 189 cc. Desteklikte Dönemler 192 aaa. Bilinen Dönem (İşlemiş Dönem) 192 bbb. Bilinmeyen Dönem (İşleyecek Dönem) 193 ccc. Aktif Dönem 194 ddd. Pasif Dönem 194 dd. Bilinmeyen Dönemin Hesaplanmasında Bugüne Kadar Kullanılan Yöntemler 195 aaa. Ortalama Kazanç ve Sabit Rant Yöntemi 195 bbb. Progresif Rant Hesabı Dönemi 197 ccc. Genel Şartlar ile Tayin Edilen Teknik Faiz Oranları 201 ddd. Değerlendirme 204
c. Destekten Yoksun Kalan Kişilerin Bakım İhtiyacı Süresi 205 aa. Sağ Kalan Eş 206 bb. Çocuklar 207 cc. Anne ve Baba 209 çç. Kardeşler 209 dd. Nişanlılar 210 ee. Birlikte Yaşayanlar 210 ff. Diğer Destek Görenler 211
C. Destekten Yoksun Kalma Zararını Azaltan Haller 211
1. Rücu Edilemeyen Sosyal Güvenlik Ödemeleri ile İfa Amacı Taşımayan Ödemelerin Zarardan ya da Tazminattan İndirilememesi 212
a. Genel Olarak 212
b. Hükmün Değerlendirilmesi 212
2. Destekten Yoksun Kalma Zararın Belirlenmesinde Denkleştirme 214
a. Denkleştirme Kavramı 214
b. Denkleştirmeye Tabi Olan Menfaatler 216
3. Ölüm Sebebiyle Elde Edilen Menfaatlerin Değerlendirilmesi 217
a. Miras Menfaatleri 218 aa. Öğretide İleri Sürülen Görüşler 218 bb. Görüşlerin Değerlendirilmesi 220
b. Mal Rejimi Tasfiyesinden Doğan Alacaklar 222
c. Sigorta Ödemeleri 222 aa. Sosyal Güvenlik Kurumu Ödemeleri 222 bb. Özel Sigorta Ödemeleri 223 aaa. Can Sigortaları 223 bbb. Zarar Sigortaları 224
d. Ceza Dosyası Kapsamında Yapılan Ödemelerin Değerlendirilmesi 225
4. Destekten Yoksun Kalan Eşin Yeniden Evlenme İhtimali 225
III. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATININ BELİRLENMESİ, TAZMİN BİÇİMİ 229
A. Genel Olarak 229
B. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Tazmin Biçimleri 231
1. İrat Şeklinde Tazminat 231
2. Sermaye Şeklinde Tazminat 232 C. Tazminatın Miktarını Etkileyen Faktörler 235
1. İşletenin Kusuru 237
2. Zarar Görenin Sorumlu Olduğu Durumlar 240
a. Zarar Görenin Kusuru 240
b. Zarar Görenin Zarar Doğuran Fiile Önceden Razı Olması 242
c. Zararın Doğmasına veya Artmasına Neden Olma (Müterafik Kusur) 243
3. Ekonomik Durum 246 a. Sorumlu Kişinin/İşletenin Yoksulluğa Düşecek Olması 246 b. Zarar Görenin Varlıklı Olması 247
4. Diğer Nedenler 247
a. Hatır için Taşıma veya Aracın Hatır için Kullandırılması 248 aa. Hatır Taşımasının Unsurları 248 aaa. Kişinin Araçla Taşınması veya Aracın Şahsa Verilmesi 248 bbb. Taşımanın ve Kullandırmanın Ücretsiz Olması 249 ccc. Hatır İçin Taşınan veya Kullanan Kişinin Ölmesi 251 bb. Hatır için Taşımanın Hukuki Niteliği 251
b. Beklenmeyen Hal 251
c. Zarar Görenin Bedensel Yatkınlığı 253 Sonuç 255
Kaynakça 259 Kavram Dizini 267