Topluluk İlişkilerinde Özel Denetim (9786253773618)

ÖNSÖZ 5
ÖZET 9 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 21
GİRİŞ 23
I. KONUNUN TAKDİMİ 23
II. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI VE İNCELEME YÖNTEMİ 26
BİRİNCİ BÖLÜM ŞİRKETLER TOPLULUĞUNDA ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKINA İLİŞKİN GENEL ESASLAR
I. ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKI 29
1. Genel Olarak 29
2. Tanımı 31
3. Konusu ve Kapsamı 32
4. Hukuki Niteliği 36
A. Genel Olarak 36
B. Vazgeçilmez Hak Niteliği 36
C. Bireysel Pay Sahipliği ve Azlık Hakkı Niteliği 37
D. İkincil Hak Niteliği 38
5. Amacı 39
A. Genel Olarak 39
B. Pay Sahiplerine Bilgi Edinme İmkanı Sağlama 41
C. Yönetim ve Hakimiyet Uygulamalarının Denetlenmesini Sağlama 45
D. Sorumluluk ve Tazminat Davalarına Dayanak Sağlama 50
II. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNDA ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 54
1. Genel Olarak 54
2. Mehaz Hukuk Sistemindeki Düzenlemeler: APOK
§ 315 54 A. Genel Olarak 54 B. APOK
§ 315.1 57 C. APOK
§ 315.2 59
3. Türk Hukukunda Şirketler Topluluğu Kapsamında Özel Denetim İsteme Hakkına İlişkin Düzenlemeler: TTK m. 207 ve TTK m. 406 62
A. Genel Olarak 62
B. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinin İncelenmesi 63
a. Genel Olarak 63
b. TTK m. 207: Özel Denetim 63
c. TTK m. 406: Topluluk İlişkilerinin İncelenmesi İçin Özel Denetçi Seçimi 67
C. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinin Karşılaştırılması 68
a. Genel Olarak 68
b. Özel Denetim İsteme Hakkı Verilen Pay Sahiplerinin İfade Ediliş Şekli Bakımından 68
c. Özel Denetim Talebine Yol Açan Açıklamalar Bakımından 69
d. Özel Denetim Talebinin Amacına Yönelik İfade Farklılığı Bakımından 71
e. Değerlendirmeler 72
4. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinin TTK m. 438 ve devamında Yer Alan Hükümlerle Olan İlişkisi 72
5. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinin APOK
§ 315 Düzenlemesi ile Karşılaştırılması 73 A. Genel Olarak 73 B. APOK
§ 315.1 Düzenlemesinde Gözetici Kurula Yer Verilmesi 74
C. TTK m. 207 Düzenlemesinde Özel Denetçi İfadesinin Yer Alması 74
D. TTK m. 207 Düzenlemesinde Yönetim Kurulu Yerine Riskin Erken Saptanması ve Yönetimi Komitesinin Tercih Edilmesi 75
E. APOK
§ 315 Düzenlemesinde İkinci Fıkranın Varlığı 77 F. Değerlendirmeler 78
İKİNCİ BÖLÜM ŞİRKETLER TOPLULUĞUNDA ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKININ KULLANILMASI
I. GENEL OLARAK 81
II. HAK SAHİPLERİ OLARAK PAY SAHİPLERİ 82
1. Genel Olarak 82
2. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinde Hak Sahiplerinin Düzenlenme Şekli 83
A. Genel Olarak 83
B. Bağlı Şirketin Pay Sahipleri 85
a. Genel Olarak 85
b. Topluluk Dışı Pay Sahipleri 85
c. Hakim Pay Sahipleri 87
3. Özel Denetim İsteme Hakkının Kullanılmasında Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı ve Uygulanma Şekli 89
A. Genel Olarak 89
B. Özel Denetim Taleplerinin Hakkın Kötüye Kullanılması Olarak Kabul Edileceği Haller 91
a. Genel Olarak 91
b. Şirket Üzerinde Baskı Oluşturmak 94
c. Bilgi Alma Hakkı Bakımından Bireysel Menfaatlerin Ön Plana Çıkması 95
d. Özel Denetimin Amaçsız ve Sonuç Kalması 96
C. Hakkın Kötüye Kullanılması Niteliğinde Olduğu Kabul Edilen Özel Denetim Taleplerinin Hukuki Sonuçları 97
4. Pay Sahipleri Dışındaki Menfaat Gruplarının Özel Denetim İsteme Hakkının Bulunup Bulunmadığı Sorunu 99
A. Genel Olarak 99
B. Menfaat Gruplarının Tespiti ve Hak Sahibi Olup Olamayacakları 100
a. Genel Olarak 100
b. Payın Hukuki İşleme Konu Olması Nedeniyle Ortaya Çıkabilecek Menfaat Grupları 101 ba. Genel Olarak 101 bb. Pay Üzerinde Rehin veya Hapis Hakkı Kurulması ya da Payın Saklama veya Kullanım Ödüncü ve Benzeri Sözleşmelere Konu Olması 102 bc. Pay Üzerinde İntifa Hakkı Kurulması Halinde 103 bd. Pay Devrinde Özel Durumlar 104
c. İntifa Senedi ve Borçlanma Senedi Sahiplerinin Durumu 107
d. Şirket Alacaklıları ve Çalışanları Bakımından 108
e. Yönetim Kurulu, Yönetim Kurulu Üyeleri veya Denetçilerin Özel Denetim İsteme Hakkı 109
C. Özel Denetim İsteme Hakkı Bulunmayan Menfaat Gruplarına Esas Sözleşme Yoluyla Bu Hakkın Tanınıp Tanınamayacağı Sorunu 110
a. Genel Olarak 110
b. Doktrinde Yer Alan Görüşler 111
c. Görüşümüz 111
III. HAKKIN KULLANILMASININ ŞARTLARI 114
1. Genel Olarak 114
2. Hakkın Öncelikle Genel Kurulda Kullanılmasının Gerekip Gerekmediği Sorunu 115
A. Sorunun Ortaya Konulması 115
B. Görüşümüz 117
i. APOK
§ 315 Düzenlemesinde Özel Denetim İsteme Hakkının Öncelikle Genel Kurulda İleri Sürülmesi Yönünde Bir Zorunluluğun Olmaması 117 ii. TTK m. 207 ve m. 406 Düzenlemelerinin Kaleme Alınış Şekli 118 iii. Kanun Gerekçesinin Bağlayıcı Nitelikte Hukuk Kuralı Oluşturmaması 119 iv. TTK m. 207 ve m. 406 Düzenlemelerinde Özel Denetim Taleplerinin İleri Sürülebilmesi İçin Ek Şartlara Yer Verilmesi 119
v. Topluluk İlişkisi İçinde Bulunan Şirketlerde Özel Denetim Taleplerinin Öncelikle Genel Kurulda İleri Sürülmesinin Pay Sahipliği Haklarının Kullanılmasını Engelleyebilecek Olması 121
C. Ara Sonuç 122
3. Hakkın Kullanılmasından Önce Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Tüketilmesinin Gerekip Gerekmediği Sorunu 122
A. Sorunun Ortaya Konulması 122
B. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Özel Denetim İsteme Hakkı Bakımından Ön Şart Olarak Kabul Edilmesinin Nedenleri 123
C. Görüşümüz 126
4. Şeklî Şartlar 128
A. Genel Olarak 128
B. TTK m. 207 Düzenlemesinde Yer Alan Şeklî Şartlar 129
a. Genel Olarak 129
b. Denetçi Tarafından Yapılan Açıklamalar 130
c. Özel Denetçi Tarafından Yapılan Açıklamalar 133
d. Riskin Erken Saptanması ve Yönetimi Komitesi Tarafından Yapılan Açıklamalar 134
C. TTK m. 406 Düzenlemesinde Yer Alan Şeklî Şartlar 137
a. Genel Olarak 137
b. Denetçinin Sınırlı Olumlu Görüş Vermesi veya Görüş Vermekten Kaçınması 137
c. Yönetim Kurulunun Açıklamaları 139 ca. Genel Olarak 139 cb. Bağlılık Raporu 140 cc. Yıllık Faaliyet Raporu 142
D. TTK m. 207 ve TTK m. 406 Düzenlemelerinde Yer Alan Şeklî Şartlara İlişkin Öneriler 143
5. Maddî Şartlar 144
IV. MAHKEMEYE BAŞVURU YOLUYLA HAKKIN KULLANILMASI 147
1. Genel Olarak 147
2. Mahkemeye Başvuru Süresi 147
3. Görevli ve Yetkili Mahkeme 149
4. Başvurunun İncelenme Usulü 149
5. Kanun Yoluna Başvuru 152
6. Masraflar 156
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÖZEL DENETÇİNİN ATANMASI VE ÖZEL DENETİM İNCELEMESİNİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ
I. GENEL OLARAK 159
II. ÖZEL DENETÇİNİN ATANMASI 160
1. Genel Olarak 160
2. Özel Denetçinin Mahkeme Tarafından Atanması 160
A. Atama Kararı Verilmeden Önce İlgililerin Dinlenilmesi Zorunluluğu 160
B. Atama Kararında İnceleme Kapsamının Belirlenmesi 162
a. Genel Olarak 162
b. Konu Açısından 163
c. Zaman Açısından 165
C. Atama Kararında Özel Denetçinin İsmen Belirlenmesi 165
3. Başka Bir Özel Denetçi Atanmasının Mümkün Olup Olmadığı Sorunu 167
A. Genel Olarak 167
B. Alman Hukukundaki Durum 167
a. Genel Olarak 167
b. APOK
§ 315.2 Düzenlemesinin Son Cümlesi Uyarınca Genel Kurul Tarafından Görevlendirilen Özel Denetçinin Değiştirilmesinin Talep Edilebilmesi 169 ba. Genel Olarak 169 bb. Özel Denetçi Değişikliği Talebinde Bulunmaya Yetkili Olan Pay Sahipleri 171 bc. Özel Denetçi Değişikliği Talebinde APOK
§ 315.1 ve APOK
§ 315.2 Düzenlemelerinde Yer Alan Şartların Aranıp Aranmayacağı Sorunu 173
c. Mahkeme Tarafından Atanan Özel Denetçinin Değiştirilmesinin Talep Edilip Edilemeyeceğine İlişkin Tartışmalar 174
C. Türk Hukukundaki Duruma İlişkin Görüşümüz 177
4. Özel Denetçinin Hukuki Konumu 181
A. Genel Olarak 181
B. Özel Denetçi ile Özel Denetim Talebinde Bulunan Pay Sahipleri Arasında Hukuki İlişki Kurulmaması 182
C. Özel Denetçinin Şirket Organı Konumunda Bulunmaması 184
a. Genel Olarak 184
b. Alman Hukukunda Özel Denetçi (APOK §§ 142 Sonderprüfer) ile Finansal Tablo Denetçisinin (ATK §§ 316 Abschlussprüfer) Kıyaslanması 185
c. Türk Hukukundaki Durum 188
D. Bağlı Şirket ile Özel Denetçi Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği Hakkındaki Görüşler 190
a. Genel Olarak 190
b. İsviçre Hukuku 190
c. Alman Hukuku 190
d. Türk Hukuku 191
e. Görüşümüz 192
III. ÖZEL DENETİM İNCELEMESİNİN YÜRÜTÜLMESİ 194
1. Genel Olarak 194
2. Özel Denetçide Bulunması Gereken Nitelikler 195
3. Özel Denetçinin Hak ve Yükümlülükleri 197
A. Genel Olarak 197
B. Özel Denetçinin Hakları 198
a. Genel Olarak 198
b. İnceleme ve Denetim Hakkı 200
c. Bilgi Alma ve Soru Sorma Hakkı 203
d. Ücret Hakkı 207
C. Özel Denetçinin Yükümlülükleri 209
a. Genel Olarak 209
b. Özel Denetim Faaliyetini Amaca Yararlı Bir Süre İçinde Gerçekleştirme Yükümlülüğü 209
c. Özel Denetim Faaliyeti Esnasında Şirket İşlerini Gereksiz Yere Aksatmama Yükümlülüğü 211
d. Özenli ve Tarafsız İnceleme Gerçekleştirme Yükümlülüğü 212
e. Sır Saklama Yükümlülüğü 213
D. Özel Denetçinin Haklarını Topluluğa Dahil Olan Diğer Şirketlere Karşı Kullanıp Kullanamayacağı Sorunu 216
a. Sorunun Ortaya Konulması 216
b. APOK
§ 145.3 Düzenlemesine Göre 219 c. Türk Hukukundaki Durum 222 d. Görüşümüz 223
4. Özel Denetçinin Görevinin Sona Ermesi 226
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÖZEL DENETİM RAPORU VE ÖZEL DENETÇİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞU
I. GENEL OLARAK 231
II. ÖZEL DENETİM RAPORU 232
1. Genel Olarak 232
2. Raporun Hazırlanması Sürecine Hakim Olan İlkeler 234
A. Genel Olarak 234
B. Raporun Tam Olması 235
C. Raporun Açık ve Anlaşılır Olması 237
D. Raporda Yer Alan Bilgilerin Gerçeği Yansıtması 238
E. Raporun Tarafsız Olması 240
3. Raporun İçeriği: Pozitif ve Negatif Kapsam 241
A. Genel Olarak 241
B. Rapor İçeriğinin Pozitif Kapsamı ve Kategorilere Ayrılması 243
a. Genel Olarak 243
b. Birinci Kategoride Yer Alan Bilgiler 246
c. İkinci Kategoride Yer Alan Bilgiler 247
d. Üçüncü Kategoride Yer Alan Bilgiler 248
e. Dördüncü Kategoride Yer Alan Bilgiler 249
C. Rapor İçeriğinin Negatif Kapsamı: Raporun İçeriğine Mahkeme Tarafından Müdahele Edilmesi 250
a. Genel Olarak 250
b. Birinci Şart: Şirketin Menfaatleri Bakımından Raporun İçeriğine Müdahele Edilmesinin Gerekmesi 251
c. İkinci Şart: Rapordan Çıkarılması Talep Edilen Bilgilerin Gerekli Olmaması 254
d. Raporun İçeriğine Mahkeme Tarafından Müdahele Edilmesinin Hukuki Sonuçları 255
D. Raporun İçeriğine Mahkeme Tarafından Müdahele Edilmesine İlişkin Süreç 257
a. Genel Olarak 257
b. Başvuru Yetkisi 258
c. Başvuru Süresi 259
d. Başvurunun Şekli 261
e. Mahkemenin Kararı 262
4. Raporun Nihai Hale Getirilmesi 264
5. Bağlı Şirket Pay Sahiplerinin Rapora Erişimi 265
III. ÖZEL DENETÇİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 267
1. Genel Olarak 267
2. Hukuki Sorumluluk Türleri 268
A. Genel Olarak 268
B. TTK Hükümlerinde Yer Alan Hukuki Sorumluluk Türleri 269
a. Genel Olarak 269
b. Genel Hukuki Sorumluluk: TTK m. 554 270
c. Özel Hukuki Sorumluluk (Sır Saklamadan Doğan Sorumluluk): TTK m. 404 272
d. Genel ve Özel Hukuki Sorumluluğa İlişkin Düzenlemelerin Değerlendirilmesi 274 da. Sorunun Ortaya Konulması 274 db. Doktrindeki Görüşler 276 dc. Görüşümüz 277
C. Özel Denetim Görevinin Kabul Edilmesinden Önceki Döneme İlişkin Sorumluluk 280
D. Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk 281
a. Sorunun Ortaya Konulması 281
b. Alman Hukukundaki Durum 282
c. Görüşümüz 283
3. Hukuki Sorumluluğun Esasları 286
A. Genel Olarak 286
B. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 286
C. Sorumlu Kişi Çevresi ve Farklılaştırılmış Teselsül İlkesinin Sorumluluğa Etkisi 287
a. Genel Olarak 287
b. TTK m. 554 Düzenlemesi Bakımından 288
c. TTK m. 404 Düzenlemesi Bakımından 289
d. Farklılaştırılmış Teselsül İlkesinin Sorumluluğa Etkisi 290
D. Sorumluluğun Şartları 292
E. Sorumluluk Davası 295
F. Zamanaşımı 295
4. Özel Denetçinin Sorumluluğu Bakımından İbra Kararı Alınıp Alınamayacağı Sorunu 297 SONUÇ 299 BİBLİYOGRAFYA 307