Tıbbi Müdahaleden Kaynaklanan Hukuki Cezai ve İdari Sorumluluk
İçindekileri İncele
İKİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 21
BİRİNCİ BÖLÜM TIBBİ MÜDAHALE KAVRAMININ AÇIKLANMASI
I. TIP HUKUKUNUN VE TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKSAL KAYNAKLARI 26
II. MEVZUAT HÜKÜMLERİ KAPSAMINDA TIBBİ MÜDAHALENİN TANIMLANMASI 33
III. TIBBİ MÜDAHALENİN İCRA EDİLİŞ YÖNTEMİ 36
A. KLASIK YÖNTEMLERLE İCRA EDILEN TIBBI MÜDAHALELER 36
B. YENI VE GÜNCEL YÖNTEMLERLE İCRA EDILEN TIBBI MÜDAHALELER 37
İKİNCİ BÖLÜM SAĞLIK MESLEK MENSUPLARI İLE SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN DİĞER MESLEK MENSUPLARININ GÖREV VE YETKİ ALANLARININ KAPSAMI A. HEKİMLER VE DİĞER SAĞLIK MESLEK MENSUPLARININ GÖREV VE YETKİ ALANLARININ KAPSAMI 39
1. HEKİMİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 42
2. DİŞ HEKİMİNİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 46
3. ECZACININ GÖREV VE YETKİ TANIMI 48
4. EBENİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 53
5. HEMŞİRENİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 57
6. KLİNİK PSİKOLOGLARIN GÖREV VE YETKİ TANIMI 70
7. FİZYOTERAPİSTİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 74
8. FİZYOTERAPİ TEKNİKERİNİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 77
9. ODYOLOGLARIN GÖREV VE YETKİ TANIMI 78
10. ODYOMETRİ TEKNİKERİNİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 78
11. DİYETİSYENİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 79
12. DİL VE KONUŞMA TERAPİSTİNİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 82
13. PODOLOGLARIN GÖREV VE YETKİ TANIMI 84
14. SAĞLIK FİZİKÇİSİNİN GÖREV VE YETKİ TANIMI 84
15. RADYOTERAPİ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 87
16. ANESTEZİ TEKNİSYENİ/TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 88
17. TIBBİ LABORATUVAR TEKNİSYENİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 89
18. TIBBİ LABORATUVAR VE PATOLOJİ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 90
19. TIBBİ GÖRÜNTÜLEME TEKNİSYENİ/TEKNİKERİ 91
20. AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 92
21. DİŞ PROTEZ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 93
22. TIBBİ PROTEZ VE ORTEZ TEKNİSYENİ/TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 94
23. AMELİYATHANE TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 95
24. ADLİ TIP TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 96
25. DİYALİZ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 97
26. PERFÜZYONİSTİN İŞ VE GÖREV TANIMI 97
27. ECZANE TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 98
28. İŞ VE UĞRAŞI TERAPİSTİNİN (ERGOTERAPİSTİN) İŞ VE GÖREV TANIMI 99
29. İŞ VE UĞRAŞI TEKNİKERİNİN (ERGOTERAPİ TEKNİKERİNİN) İŞ VE GÖREV TANIMI 100
30. ELEKTRONÖROFİZYOLOJİ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 100
31. MAMOGRAFİ TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 101
32. OPTİSYENİN İŞ VE GÖREV TANIMI 102
33. ACİL TIP TEKNİKERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 102
34. ACİL TIP TEKNİSYENİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 103
35. HEMŞİRE YARDIMCISININ İŞ VE GÖREV TANIMI 104
36. EBE YARDIMCISININ İŞ VE GÖREV TANIMI 106
37. SAĞLIK BAKIM TEKNİSYENİNİN İŞ VE GÖREV TANIMI 107
38. SAĞLIK MEMURUNUN İŞ VE GÖREV TANIMI 108
B. SAĞLIK HİZMETLERİNDE GÖREV ALAN DİĞER MESLEK MENSUPLARININ SAĞLIK HİZMETLERİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMLARI 108
1. PSİKOLOGLARIN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 108
2. BİYOLOGLARIN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 109
3. ÇOCUK GELİŞİMCİSİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 110
4. SOSYAL ÇALIŞMACI/SOSYAL HİZMET UZMANININ SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 110
5. SAĞLIK EĞİTİMCİSİ / TIBBİ TEKNOLOGLARIN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 112
6. SAĞLIK İDARECİSİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 113
7. ÇEVRE SAĞLIĞI TEKNİSYENİ / TEKNİKERİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 114
8. YAŞLI BAKIM TEKNİKERİ / EVDE HASTA BAKIM TEKNİKERİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 114
9. TIBBİ SEKRETERİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 115
10. BİYOMEDİKAL CİHAZ TEKNİKERİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 116
11. BİYOMEDİKAL MÜHENDİSİNİN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 116
12. GERONTOLOGLARIN SAĞLIK HİZMETİNDEKİ İŞ VE GÖREV TANIMI 117
C. YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN VEYA İŞ VE GÖREV TANIMINDA DEĞİŞİKLİK YAPILAN SAĞLIK MESLEKLERİ 118
1. SÜNNETÇİLİK MESLEĞİ 118
2. DİŞ PROTEZ TEKNİSYENLİĞİ MESLEĞİ 119
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM HEKİM – HASTA İLİŞKİSİNDE HASTANIN VE HEKİMİN HAKLARI A. HASTA HAKLARI 121
1. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma Hakkı 127
2. Bilgi İsteme Hakkı 128
3. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı 128
4. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme Hakkı 129
5. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme Hakkı 131
6. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Hakkı 131
7. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı 132
8. Tedaviyi Ret Hakkı ile Ötanazi Yasağı 132
9. Tıbbi Özen Gösterilmesi Hakkı 145
10. Sağlık Durumu İle İlgili Bilgi Alma Hakkı 145
11. Kayıtları İnceleme ve Kayıtların Düzeltilmesini İsteme Hakkı 148
12. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi Hakkı 149
13. Bilgilerin Gizli Tutulması Hakkı 149
14. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızasının Alınması Hakkı 151
15. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanmasına İlişkin Hasta Hakkı 154
16. Aile Planlanması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi Hakkı 154
17. Tıbbi Araştırmalara İlişkin Hasta Hakları 155
18. Güvenliğin Sağlanması Hakkı 156
19. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma Hakkı 157
20. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret Hakkı 157
21. Refakatçi Bulundurma Hakkı 158
22. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi Hakkı 158
23. Hastanın Vaktine Saygı Gösterilmesi ve Hastaya Gereken Vaktin Ayrılması Hakkı 159
24. Hastanın Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı 159
25. Hasta Hakları Kurulları ve Bu Kurullara Şikâyet Hakkı 162 B. HEKİM HAKLARI 164
1. Hekimin Sağlık Hizmeti Sunduğu Kişi ve Topluma Karşı Hakları 165
2. Hekimin Sağlık Hizmetini Örgütleyen ve Finanse Eden Kurumlar ve Çalıştığı Kurumlara İlişkin Hakları 176
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM HEKİM – HASTA İLİŞKİSİNDE HASTANIN VE HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ A. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 187
1. Mesleki Disiplin Kurallarına Uygun Davranma Yükümlülüğü 188
2. Tıbbi Müdahaleyi Bizzat İcra Etme Yükümlülüğü 193
3. Hekimin Özen Yükümlülüğü 198
4. Hastanın Öyküsünü (Anamnezini) Alma Yükümlülüğü 204
5. Hekimin Muayene Etme Yükümlülüğü 207
6. Hekimin Tanı/Teşhis Yükümlülüğü 210 7, Hekimin Tedavi Yükümlülüğü 213
a. Genel Hatları ile Hekimin Tedavi Yükümlülüğü 213
b. Tele–Tıp ve Uzaktan Sağlık Hizmeti Sunumu 218
8. Hekimin Konsültasyon Konusundaki Yükümlülükleri 222
9. Hekimin Reçete Düzenleme Yükümlülüğü ile Kullanılan Tıbbi Ürün ve İlaçlar Konusundaki Yükümlülükleri 226
10. Tıbbi Teknik Standardı Sağlama, Mesleki Bilgisini Arttırma ve Güncelleme Yükümlülüğü 229
11. Hekimin Kayıt Tutma Yükümlülüğü 230
12. Hastanın Kişisel Verilerini Koruma ve Sır Saklama Yükümlülüğü 245
13. Hastanın İnsani Değerlerine Saygı Gösterme Yükümlülüğü 252
14. Hekimin Organizasyona İlişkin Yükümlülükleri 253
15. Hekimin Bilirkişilik Görevini Yerine Getirme Yükümlülüğü 253
16. Hekimin Ölüm Hâlinde Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Yükümlülükleri 254
17. Hastanın Kimliğini Belirleme Yükümlülüğü 256
18. Hekimin Suçu İhbar ve Hastalıkları Bildirim Yükümlülüğü 258
19. Hekimin Sigorta Yaptırma Yükümlülüğü 261
20. Hekimin Rapor Tanzim Etme Yükümlülüğü 262 B. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 263
1. Hastanın Bildirim Yükümlülüğü 264
2. Hekim İle İşbirliği Yapma Yükümlülüğü 266
3. Hastanın Muayene, Teşhis ve Tedavi Aşamalarına Katlanma Yükümlülüğü 268
4. Hastanın Ücret Ödeme Yükümlülüğü 270
BEŞİNCİ BÖLÜM TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUK KOŞULLARI
I. TIBBİ MÜDAHALENİN HEKİM VEYA YETKİLİ DİĞER SAĞLIK MESLEK MENSUPLARI TARAFINDAN İCRA EDİLMESİ 272
A. HEKİMİN TIP MESLEĞİNİ İCRA YETKİSİ VE GÖREV ALANI 273
1. Tıp Fakültesi Mezunu Olma ve Hekimlik Diplomasına Sahip Olma Şartı 273
2. Türk Tabipler Birliğine Kayıt Olma Şartı 275
3. Hekimlik Mesleğini İcraya Engel Hâlin Bulunmaması Şartı 275
4. Uzmanlık Gerektiren Tıbbi Müdahaleler: 276
5. Asistan Hekimler ile İntörn Hekimler ve Öğrenciler Tarafından İcra Edilebilecek Tıbbi Müdahalelerin Belirlenmesi: 281
B. SAĞLIK MESLEK MENSUBU OLMAYAN PERSONELİN İCRA EDEBİLECEĞİ TIBBİ MÜDAHALELER 288
C. GÖNÜLLÜ SAĞLIK HİZMETİ VE SAĞLIK GÖZLEMCİLİĞİ 289
D. YETKİSİZ KİŞİLER TARAFINDAN İCRA EDİLEN TIBBİ MÜDAHALELER BAKIMINDAN SORUMLULUK 290
II. TIBBİ MÜDAHALENİN HASTANIN AYDINLATILMIŞ RIZASINA DAYALI OLARAK İCRA EDİLMESİ 292
A. HASTANIN AYDINLATILMASI (BİLGİLENDİRİLMESİ) 292
1. Genel Olarak Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğü ve Konuya İlişkin Düzenlemeler 292
2. Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğünün Konusu, Kapsamı ve Aydınlatmanın Yapılması Gereken Zaman 298
3. Aydınlatma Yükümlülüğü Bulunan Kişi ve Bu Yükümlülüğün Muhatabı 311
4. Aydınlatmanın Şekli ve İspat Yükü 314
5. Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğünü Yerine Getirmemesi Sebebiyle Sorumluluğu 318
6. Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğünün Bulunmadığı İstisnai Durumlar 324 B. HASTANIN RIZASININ ALINMASI 326
1. Rıza Beyanının Şekli ve Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı 329
2. Rıza Beyanında Bulunabilme Ehliyeti 332
3. Çocuğun Rıza Beyanında Bulunabilme Ehliyeti 334
4. Rızanın Konusu ve Kapsamı 344
5. Hastanın Rızasının Gerekli Olmadığı Hâller 344
6. Genel Önleyici Nitelikteki Aşı Uygulaması 347
7. Akıl Hastaları Açısından Rıza Aranmayan Zorunlu Tıbbi Müdahaleler 350
8. Ceza Hukukunda Rıza Aranmayan Zorunlu Tıbbi Müdahaleler ile Konuya İlişkin Diğer Hukuk Dallarında Yer Alan Düzenlemeler 354
9. Hastanın Varsayılan Rızası 362
10. Rızanın Hasta Tarafından Geri Alınması ve Rızanın Sakatlandığı Hâller 368
III. TIBBİ MÜDAHALENİN TIBBİ GEREKLİLİK SEBEBİYLE VE ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNE UYGUN OLARAK YERİNE GETİRİLMESİ 369
A. ENDİKASYON (TIBBİ GEREKLİLİK) ŞARTI 369
B. ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNE UYGUNLUK ŞARTI 374
ALTINCI BÖLÜM TIBBİ UYGULAMA HATALARI – MALPRAKTİS KAVRAMININ TANIMLANMASI VE TIBBİ KUSUR KAYNAKLI DAVALARDA BİLİRKİŞİLİK
I. TIBBİ UYGULAMA HATALARI – MALPRAKTİS 377
II. TIBBİ HATA – MALPRAKTİS ÇEŞİTLERİ 381
A. HASTANIN AYDINLATILMASI SIRASINDA YAPILAN TIBBİ HATALAR 381
B. HASTALIĞIN TEŞHİS EDİLMESİ – TANISININ KONULMASI AŞAMALARINDA YAPILAN TIBBİ HATALAR 381
C. TEDAVİ SÜRECİNDE YAPILAN TIBBİ HATALAR 385
a. Tıbbi Standardın Sağlanması ve Üstlenme Kusuru 385 aa. Tıbbi Standart 385 bb. Üstlenme Kusuru 390
b. Tedavi Sürecinde Yapılan Diğer Tıbbi Uygulama Hataları 394
D. TEDAVİ SONRASI SÜREÇTE ORTAYA ÇIKAN TIBBİ HATALAR 404
E. ORGANİZASYON HATALARI 405
1. Sağlık Hizmetinin Organizasyonu ve Genel Olarak Hastanelerin Organizasyon Hataları 405
2. Nöbet Hizmetleri ile Mesai Saatleri Dışındaki Sağlık Hizmetlerinin Organizasyonuna İlişkin Hatalar 423
3. Özel Hastaneler Açısından Üzerinde Durulması Gereken Diğer Hususlar 428
4. Sağlık Bakanlığının Organizasyon ve Denetim Sorumluluğundan Kaynaklanan Hatalar 436
III. EKİP HÂLİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN TIBBİ FAALİYETLERDE İŞBİRLİĞİ VE GÜVEN İLKESİ 438
IV. KOMPLİKASYON – TIBBİ KUSUR AYRIMI 447
V. TIBBİ KUSUR KAYNAKLI DAVALARDA BİLİRKİŞİLİK VE BİLİRKİŞİ RAPORLARI 453
A. GENEL OLARAK BİLİRKİŞİLİK KURUMU 453
B. TIBBİ UYGULAMA HATASI – MALPRAKTİS KAYNAKLI UYUŞMAZLIKLARDA BİLİRKİŞİLİK 463
1. Bilirkişi Raporlarında Yer Verilmesi Gereken Hususlar 463
2. Yüksek Sağlık Şurası 473
3. Adli Tıp Kurumu 474 4. 2547 sayılı Kanun Gereğince Resmi Bilirkişilik 479
5. Bilirkişi Raporlarının Yargılama Makamları Tarafından Değerlendirilmesi 480
YEDİNCİ BÖLÜM TIBBİ VE HUKUKİ AÇIDAN ÖZELLİĞİ BULUNAN BAZI TIBBİ MÜDAHALE TÜRLERİNİN İNCELENMESİ
I. ORGAN VE DOKU NAKLİ 487
A. YAŞAYAN KİŞİLERDEN ORGAN VE DOKU ALINMASI 491
B. ÖLÜDEN ORGAN VE DOKU ALINMASI 497
C. ORGAN VE DOKU NAKLİNDE HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER 503
II. İNSAN ÜZERİNDE YAPILAN DENEY VE DENEMELER İLE KLİNİK ARAŞTIRMALAR 505
A. DENEY, DENEME VE KLİNİK ARAŞTIRMALARIN TANIMLANMASI 505
B. İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEMENİN ŞARTLARI 507
III. İLAÇLA TEDAVİ UYGULAMALARINDAN KAYNAKLANAN SORUMLULUK 524
A. GENEL OLARAK HEKİMİN İLAÇLA TEDAVİ YÖNTEMLERİNDEN KAYNAKLANAN SORUMLULUĞU 524
B. ENDİKASYON DIŞI İLAÇ KULLANIMINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 528
C. ECZACILARIN İLAÇLA TEDAVİ SÜRECİNDEKİ HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLARI 533
IV. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER 547
A. GENEL OLARAK ACİL TIBBİ MÜDAHALELERİN HUKUKA UYGUNLUK KOŞULLARI 547
B. ACİL SERVİSLERE İLİŞKİN DÜZENLEMELER VE ACİL HÂLLERDE HASTA NAKLİ 552
V. ESTETİK MÜDAHALELER 564
A. ESTETİK AMAÇLI TIBBİ MÜDAHALELER 564
B. LAZER EPİLASYON UYGULAMALARINA İLİŞKİN HUKUKİ DÜZENLEMELER 567
VI. GEBELİĞE SON VERİLMESİ (KÜRTAJ) 582
VII. KISIRLAŞTIRMA (STERİLİZASYON) 590
VIII. KASTRASYON (HADIM) 593
IX. CİNSİYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ 596
X. YAPAY DÖLLEME VE EMBRİYO NAKLİ 600
XI. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIP UYGULAMA YÖNTEMLERİ 605
XII. DİŞ HEKİMLERİ TARAFINDAN İCRA EDİLEN TIBBİ MÜDAHALELER ve GENEL OLARAK SORUMLULUK HÜKÜMLERİ 610
A. DİŞ HEKİMLERİNİN İŞ VE GÖREV TANIMLARI KAPSAMINDA İCRAYA YETKİLİ OLDUKLARI TIBBİ MÜDAHALELER 610
B. DİŞ HEKİMLERİNİN TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN SORUMLULUKLARI 613
SEKİZİNCİ BÖLÜM HEKİM İLE HASTA ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN TANIMLANMASI VE HEKİMİN HUKUKİ SORUMLULUĞU A. HEKİM İLE HASTA ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ, KAPSAMI, TANIMLANMASI VE HUKUKİ SORUMLULUK 621
1. GENEL OLARAK HEKİM İLE HASTA ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN BAŞLAMASI VE SONLANDIRILMASI 621
2. BAĞIMSIZ ÇALIŞAN HEKİM İLE HASTA ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ, TANIMLANMASI VE HUKUKİ SORUMLULUK 622
a. Vekâlet (Tedavi) Sözleşmesinden Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk 622 aa. Tedavi Sözleşmesinin Kurulması, Unsurları ve Sona Erdirilmesi 622 bb. Vekâlet Sözleşmesinin Hizmet Sözleşmesinden Farkı 627 cc. Vekâlet Sözleşmesinin Eser Sözleşmesinden Farkı 627 dd. Vekâlet Sözleşmesinde Hekimin Yardımcı Kişilerin Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluğu 628 ee. Vekâlet Sözleşmesinde Hekimin Alt Vekâletten, İkame Vekâletten, Başkasını Vekil Tayin Etmekten Kaynaklanan Sorumluluğu 630
b. Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk 632
c. Vekâletsiz İş Görmeden Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk 640
d. Haksız Fiilden Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk 642
e. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki Hukuki İlişkinin Tanımlanması 645
f. Sorumsuzluk Anlaşması 646
3. ÖZEL HASTANE İLE HASTA ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ, TANIMLANMASI VE HUKUKİ SORUMLULUK 647
4. KAMU HASTANESİ İLE HASTA ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ VE TANIMLANMASI 657
5. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNDA GÖREVLİ YARGI YERİ VE MAHKEMELER 661
a. Kamu Görevlisi Olan Hekimler Açısından 661 aa. Görevli Yargı Yeri 661 bb. Görevli Mahkemeler 666 cc. Kamu Görevlisi Hekimler Yönünden Davanın Sigortaya Karşı Açılması Durumunda Görev Konusu 667
b. Bağımsız ya da Özel Hastanede Çalışan Hekimler ile Özel Hastaneler Açısından 668 aa. Görevli Yargı Yeri 668 bb. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Hükümleri Kapsamında Görevli Mahkemeler 670 cc. Özel Hastaneler Açısından Görevli Mahkemeler 675
B. ÖZEL HUKUK AÇISINDAN HEKİMİN VE HASTANENİN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI VE TAZMİNAT TÜRLERİ 676
1. HEKİMİN VE HASTANENİN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI 677
a. Hukuka Aykırılık 677
b. Kusur 678 aa. Genel Olarak Kusurun Tanımlanması 678 bb. Kusurun Türleri ve Derecesi 679
c. Zarar 683 aa. Maddi Zarar 684 bb. Manevi Zarar 685
d. Nedensellik (İlliyet) Bağı 685
2. TAZMİNAT TÜRLERİ 690 a. Maddi Tazminat 691 b. Manevi Tazminat 695
3. TIBBİ MÜDAHALEDEN KAYNAKLANAN HUKUKİ UYUŞMAZLIKLARDA İSPAT YÜKÜ 698
a. Sözleşmeden Kaynaklanan Hukuki Sorumlulukta İspat Yükü 699
b. Haksız Fiil Sorumluluğunda İspat Yükü 701
c. Hekimin Kusursuz Olduğunu İspat Etme Yükümlülüğü 701
d. Tıbbi Müdahaleden Kaynaklanan Hukuki Uyuşmazlıklarda İspat Açısından Özellik Arz Eden Durumlar 703
4. TIBBİ MÜDAHALEDEN KAYNAKLANAN HUKUKİ UYUŞMAZLIKLARDA ZAMANAŞIMI 705
a. Vekâlet Sözleşmesinden Kaynaklanan Hukuki Sorumlulukta Zamanaşımı 706
b. Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Hukuki Sorumlulukta Zamanaşımı 709
c. Haksız Fiilden Kaynaklanan Hukuki Sorumlulukta Zamanaşımı 709
d. Vekâletsiz İş Görmeden Kaynaklanan Hukuki Sorumlulukta Zamanaşımı 711
e. Rücu İsteminde Zamanaşımı 711
f. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Gereğince Zamanaşımı 712
5. HUKUK YARGILAMASININ CEZA HUKUKU İLE İLİŞKİSİ 713
ÖZEL HUKUK AÇISINDAN HEKİMİN VE HASTANENİN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 718
KONUYA İLİŞKİN YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARLARI 869
C. DEVLETİN SAĞLIK HİZMETLERİNDEN KAYNAKLANAN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI 894
1. GENEL OLARAK DEVLETİN SAĞLIK HİZMETLERİ NEDENİYLE SORUMLULUĞU 894
2. DEVLETİN SAĞLIK HİZMETLERİNDEN KAYNAKLANAN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI 898
a. Hukuka Aykırılık 899
b. Hizmet Kusuru 899 aa. Genel Olarak Hizmet Kusuru Kavramı 899 bb. Sağlık Hizmetleri Açısından Hizmet Kusuru Kavramı ve Kusursuz Sorumluluk 901
c. Zarar 910 aa. Maddi Zarar 911 bb. Manevi Zarar 916 cc. Dava Dilekçesinde Belirtilen Zarar Miktarının Arttırılabilmesi 919
d. Nedensellik (İlliyet) Bağı 923
e. İspat Yükü 927
3. İDAREYE YÖNELİK AÇILAN TAZMİNAT DAVASININ KOŞULLARI 928
4. İDARİ YARGIDAKİ TAZMİNAT DAVASININ CEZA YARGILAMASI İLE İLİŞKİSİ 937
5. RÜCU DAVALARI 940
6. RÜCU DAVALARI BAKIMINDAN 7406
SAYILI KANUN İLE GETİRİLEN DEĞİŞİKLİKLER 948
DEVLETİN SAĞLIK HİZMETLERİNDEN KAYNAKLANAN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN DANIŞTAY KARARLARI 952
RÜCU DAVALARINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 1076
DOKUZUNCU BÖLÜM HEKİMİN CEZAİ SORUMLULUĞU VE KONUYA İLİŞKİN BAZI SUÇ TİPLERİNİN İNCELENMESİ A. CEZA HUKUKU AÇISINDAN TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKİ NİTELİĞİ 1101
B. KAMU GÖREVLİSİ OLAN HEKİMLER VE DİĞER SAĞLIK MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA İZNİ YÖNTEMİ 1104
1. 5237
SAYILI TCK KAPSAMINDA KAMU GÖREVLİSİ KAVRAMI 1104
2. 4483
SAYILI KANUN KAPSAMINDA SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA USULÜ 1107
3. 2547
SAYILI KANUN KAPSAMINDA SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA USULÜ 1115
4. 7406
SAYILI KANUN İLE SORUŞTURMA İZNİ KONUSUNDA GETİRİLEN DÜZENLEMELER 1119
C. TIBBİ MÜDAHALENİN İCRASINDAN KAYNAKLANAN BAZI SUÇ TİPLERİNİN İNCELENMESİ 1128
1. KASTEN ÖLDÜRME VE KASTEN YARALAMA SUÇLARI 1129
a. Kast, Kast ve Taksir İlişkisi ile Kastın Türleri 1130
b. Tıbbi Müdahalenin İcrasından Kaynaklanan Kasten Öldürme ve Kasten Yaralama Suçları 1133
2. KASTEN ÖLDÜRMENİN ve KASTEN YARALAMANIN İHMALİ DAVRANIŞLA İŞLENMESİ SUÇLARI 1138
a. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi Suçunun Unsurları 1138
b. Tıbbi Müdahalenin İcrasından Kaynaklanan Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi Suçu 1144
c. Kasten Yaralamanın İhmali Davranışla İşlenmesi Suçu 1152
3. TAKSİRLE ÖLDÜRME VE TAKSİRLE YARALAMA SUÇLARI 1153
a. Taksirin Tanımı ve Unsurları 1153 aa. Taksirin Tanımı 1153 bb. Taksirin Unsurları 1155 aaa. Fiilin Taksirli Hâlinin Kanunda Suç Olarak Tanımlanmış Olması 1155 bbb. Failin İradi Hareketi ile Ortaya Çıkan Neticenin Fail Tarafından İstenmemiş Olması 1155 ccc. Fiilin Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırı Şekilde Gerçekleştirilmesi 1156 ddd. Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırılık Dolayısıyla Bir Neticeye Sebebiyet Verilmesi 1162 eee. Neticenin Öngörülebilir Olması 1162 fff. Taksirli Eylem ile Netice Arasında İlliyet (Nedensellik) Bağının Bulunması 1166
b. Taksirli Suçlarda Kusurun Belirlenmesi 1175
c. Taksirin Türleri 1178 aa. Basit Taksir ile Bilinçli Taksir Ayrımı 1178 bb. Bilinçli Taksir ile Olası Kast Ayrımı 1180 cc. Tıbbi Müdahaleler Bakımından Basit Taksir ve Bilinçli Taksir 1181
d. Taksirli Suçlarda Şahsi Cezasızlık Sebebi 1187
e. Taksirle Öldürme Suçu 1189 aa. Suçun Unsurları 1190 bb. Taksirle Öldürme Suçunda Temel Cezanın Belirlenmesi, Suçun Nitelikli Hâlleri ve Bilinçli Taksirle İşlenmesi 1192 cc. Taksirle Öldürme Suçunda Şikâyet ve Kamu Davasına Katılma 1195 dd. Taksirle Öldürme Suçunda Paraya Çevirme Hükümlerinin Uygulanabilirliği 1196
e. Taksirle Yaralama Suçu 1198 aa. Suçun Unsurları 1199 bb. Suçun Temel Hâli ile Nitelikli Hâlleri 1201 cc. Taksirle Yaralama Suçunda Şikâyet, Katılma ve Uzlaştırma 1210
f. Taksirle Öldürme ve Taksirle Yaralama Suçu Bakımından TCK’nın
53. Maddesinin
6. Fıkrasındaki Güvenlik Tedbirleri 1211
g. Taksirle Öldürme ve Taksirle Yaralama Suçunun Mağdurları Bakımından Özellik Arz Eden Durumlar 1213
4. GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU 1220
a. Suçun Faili 1222
b. Suçun Mağduru 1224
c. Suçun Manevi Unsuru 1224
d. Maddenin Birinci Fıkrası Kapsamında İcrai Davranışla İşlenen Görevi Kötüye Kullanma Suçu 1225
e. Maddenin İkinci Fıkrası Kapsamında İhmali Davranışla İşlenen Görevi Kötüye Kullanma Suçu 1226
f. Kişilerin Mağduriyetine, Kamunun Zararına ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlanmasına Sebebiyet Verilmesi 1228
g. Hekimler ve Diğer Sağlık Meslek Mensupları Bakımından Görevi Kötüye Kullanma Suçu ve Bu Suçun Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları ile İçtima İlişkisi 1231
5. ORGAN VEYA DOKU TİCARETİ SUÇU 1248
a. Yaşayan Kişilerden Rızaya Dayalı Olmaksızın Organ Alınması 1254
b. Ölüden Organ ve Doku Alınması 1257
c. TCK’nın
91. Maddesinin
3. Fıkrası Kapsamında Organ ve Doku Ticareti Suçu 1258
d. Suçun Bir Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi 1260
e. Hukuka Aykırı Yollarla Elde Edilmiş Olan Organ veya Dokunun Saklanması, Nakledilmesi veya Aşılanması 1262
f. Çıkar Karşılığında Organ veya Doku Teminine Yönelik İlan veya Reklam Verilmesi veya Yayınlanması 1263
g. TCK’nın
91. Maddesindeki Suçların Bir Tüzel Kişinin Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi 1264 h. TCK’nın
91. Maddesinin
1. Fıkrasındaki Suçun İşlenmesi Sonucunda Mağdurun Ölmesi 1264 ı. Zorunluluk Hâli 1265 i. Etkin Pişmanlık 1271
6. İNSAN ÜZERİNDE DENEY SUÇU 1273 a. İnsan Üzerinde Deney Suçu 1279 b. İnsan Üzerinde Deneme Suçu 1283
7. ÇOCUK DÜŞÜRTME SUÇU 1288
a. Maddenin Birinci Fıkrasında Düzenlenen Rıza Olmaksızın Çocuk Düşürtme Suçu ve Suçun Nitelikli Hâlleri 1295
b. Maddenin İkinci Fıkrası Kapsamında Çocuk Düşürtme Suçu ve Suçun Nitelikli Hâlleri 1299
c. Maddenin
5. Fıkrası Kapsamında Yetkisiz Kişinin Çocuk Düşürtmesi 1302 d. Maddenin
6. Fıkrası Kapsamında Zorunluluk Hâli 1304
8. KISIRLAŞTIRMA 1310
8. HEKİM OLMAYAN KİŞİNİN HASTA TEDAVİ ETMESİ VE HEKİM ÜNVANINI TAKINMASI SUÇU 1315
9. DİPLOMASIZ DİŞ HEKİMLİĞİ YAPILMASI SUÇU 1324 YARGITAY
12. CEZA DAİRESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI 1338
YARGITAY CEZA GENEL KURULU’NUN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI 1531
ANAYASA MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI 1549
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI 1702 OYAL – TÜRKİYE KARARI 1702 MEHMET ŞENTÜRK VE BEKİR ŞENTÜRK – TÜRKİYE DAVASI 1706 SÜLEYMAN EGE V.– TÜRKİYE KARARI 1707 ASİYE GENÇ – TÜRKİYE KARARI 1710 ALTUĞ VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE KARARI 1715 ZAFER ÖZTÜRK – TÜRKİYE KARARI 1719 AKKOYUNLU – TÜRKİYE KARARI 1725 AYDOĞDU – TÜRKİYE KARARI 1730 SAYAN – TÜRKİYE KARARI 1745 ERDİNÇ KURT VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE KARARI 1754 ERYİĞİT – TÜRKİYE KARARI 1759 YİRDEM VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE KARARI 1764 İBRAHİM KESKİN – TÜRKİYE KARARI 1769 ELVAN ALKAN VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE KARARI 1773 BİLİNMİŞ – TÜRKİYE KARARI 1777 TÜLAY YILDIZ – TÜRKİYE KARARI 1781 ERKAN BİROL KAYA – TÜRKİYE KARARI 1785 KANAL – TÜRKİYE KARARI 1790 ÖNEY – TÜRKİYE KARARI 1793 NİHAT SOYLU – TÜRKİYE KARARI 1798
KAYNAKÇA 1803