Teşebbüs Birliği Kararlarıyla Rekabetin Sınırlandırılması (9786253776053)

7
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KAVRAMI
I. TANIM VE UNSURLARI 21 A. Tanım 21 B. Unsurları 21
1. En Az İki Teşebbüsün ya da Teşebbüs Birliğinin Üye Olması 22
a. Teşebbüs Kavramı 23
i. Tanım 23 ii. Unsurlar 24 aa. Ekonomik Faaliyet Yürütüyor Olması 24 bb. Faaliyeti Ekonomik Açıdan Bağımsız Şekilde Sürdürüyor Olması 30 cc. Ekonomik Bakımdan Bir Bütün Teşkil Ediyor Olması 32 iii. Kamu Tarafından Finanse Edilen Birimlerin Durumu 33 aa. Genel Olarak 33 bb. Unsurlar Açısından Değerlendirme 34 aaa. Ekonomik Faaliyet Yürütme Unsuru Açısından 34 aaaa. Ekonomik Faaliyet Yürütme Unsurunun Kamu Tarafından Finanse Edilen Birimler Açısından Özellikli Durumu 34 bbbb. Kamu Tarafından Yürütülen Ekonomik Faaliyetlerin Niteliğine Göre Yapılan Ayrım 36 a1. Genel Ekonomik Yarar Kapsamına Giren Konularda 37 b1. Genel Ekonomik Yarar Kapsamına Girmeyen Konularda 38 bbb. Faaliyeti Bağımsız Şekilde Sürdürme ve Ekonomik Bakımdan Bütün Teşkil Etme Unsurları Açısından 39
b. Teşebbüs Birliklerinin Oluşturduğu Teşebbüs Birlikleri Hakkında 41
2. Belirli Bir Amaca Ulaşmayı Hedeflemiş Olması 42
3. Süreklilik Gösteriyor Olması 44
II. ÖZELLİKLERİ 45
A. Ekonomik Faaliyet Yürütmesi Şartının Aranmıyor Olması 45
B. Hukuki Niteliğinin Önem Taşımıyor Olması 47
C. Kamu Hukuku Karakterli Birliklerin de Teşebbüs Birliği Niteliği Kazanabilecekleri Hususunda 50
1. Genel Olarak 50
2. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ve Üst Kuruluşları Şeklindeki Teşebbüs Birlikleri Hakkında 52
İKİNCİ BÖLÜM TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARI KAVRAMI
I. GENEL OLARAK 55
II. BİR HUKUKİ İŞLEM TÜRÜ OLARAK “KARAR” KAVRAMI 56
III. ÖZELLİK ARZ EDEN BELİRLİ TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARI TÜRLERİ 58 A. Yetkisiz Alınmış Kararlar 58
1. Teşebbüs Birliği Tarafından Benimsenmiş ve Uygulanmış Olduğu Durumlarda 58
2. Teşebbüs Birliği Tarafından Benimsenmemiş ve Uygulanmamış Olduğu Durumlarda 60 B. Tavsiyeler 60
1. Karardan Farkı 60
2. İdari Para Cezası Yaptırımı İçin Tavsiyenin Uygulanmış Olması Şartının Arandığı Hususunda 61
3. RKK m. 4’e Aykırı Tavsiyelerin İdari Para Cezası Yaptırımına Yol Açtığı Başlıca Durumlar 63
a. Üyelerin Uymaları İçin Birlik Tarafından Çaba Sarf Edilmiş Olduğu Durumlarda 63
b. Uyulmaması Halinde Yaptırım Uygulanmayacak Olmasına Rağmen Üyelerin Kendilerini Uymak Zorunda Hissetmiş ve Uyma Eğilimi Göstermiş Oldukları Durumlarda 63
C. Birliğin Kuruluşuna, Çalışma ve Karar Alma Yöntemlerine İlişkin Kurallar 65
D. Bilgi Paylaşımı 67
E. Teşebbüs Birliği Eylemleri 70
IV. TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARI İLE ANLAŞMA AYRIMI 72
A. Karar ile Anlaşma Ayrımının Önemi 72
B. Birlik Üyelerinin Birbirleriyle Yaptıkları Anlaşmalardan Teşebbüs Birliğinin Sorumlu Tutulup Tutulamayacağı Hususunda 73
1. Teşebbüs Birliğinin “Dahli Olduğu” Durumlarda 74
2. Teşebbüs Birliğinin “Dahli Olmadığı” Durumlarda 74 C. Teşebbüs Birliğinin Anlaşmaya Taraf Olduğu Durumlar 77
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARLARIYLA REKABETİN SINIRLANDIRILDIĞI BAŞLICA DURUMLAR
I. KARARIN REKABETİ SINIRLAMA AMACI TAŞIMASI VEYA REKABETİ SINIRLAYICI ETKİ DOĞURUYOR YA DA DOĞURABİLECEK NİTELİKTE OLMASI ŞARTI 79
A. Rekabeti Sınırlama Amacı Taşıması 79
1. Kavram 79
2. Rekabeti Sınırlama Amacı Bulunup Bulunmadığı Konusunda Özellik Taşıyan Bazı Teşebbüs Birliği Kararı Türleri 81
a. Bilgi Verme Amaçlı Kararlar 81
b. Halk Sağlığını Koruma Amaçlı Kararlar 82
c. Teşebbüslerin Etkinliğini Artırma ve Maliyeti Azaltma Amaçlı Kararlar 82
d. Standarda İlişkin Kararlar 83
B. Rekabeti Sınırlayıcı Etki Doğuruyor ya da Doğurabilecek Nitelikte Olması 86
II. İLGİLİ PAZAR KAVRAMI 88 A. İlgili Ürün Pazarı 88 B. İlgili Coğrafi Pazar 89
III. KANUN’DA VE TEBLİĞ’DE SAYILAN REKABETİ SINIRLAYICI TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARI TÜRLERİ 90
A. Açık ve Ağır İhlal Oluşturan Teşebbüs Birliği Kararları 92
1. Mal veya Hizmetlerin Alım ya da Satım Fiyatının Tespiti, Fiyatı Oluşturan Maliyet, Kâr Gibi Unsurların Tespiti, Her Türlü Alım yahut Satım Şartlarının Tespiti (RKK m. 4/II.a) 92
a. Mal veya Hizmetlerin Alım ya da Satım Fiyatının Tespiti 92
i. Genel Olarak 92 ii. Taban/Asgari ya da Sabit Fiyat/Ücret Belirlenmesi 93 iii. Tavan Fiyat/Ücret Belirlenmesi 95
b. Fiyatı Oluşturan Maliyet, Kâr Gibi Unsurların ve Her Türlü Alım Yahut Satım Şartlarının Tespiti 97
i. İndirime İlişkin 97 ii. Vade Sınırlamalarına İlişkin 98 iii. Komisyona İlişkin 99 iv. Pazarlama Şartlarına ve Özellikle Reklama İlişkin 99
v. Diğer Maliyet Unsurlarına İlişkin 101
2. Mal veya Hizmet Piyasalarının Bölüşülmesi ile Her Türlü Piyasa Kaynaklarının veya Unsurlarının Paylaşılması ya da Kontrolü (RKK m. 4/II.b) 101
a. Havuz Uygulaması 102
b. Sıralı Dağıtım Uygulaması 104
c. Müşteri ve/veya Coğrafi Alan Paylaşımı 106
d. Kota Uygulaması 107
3. Mal veya Hizmetin Arz ya da Talep Miktarının Kontrolü veya Bunların Piyasa Dışında Belirlenmesi (RKK m. 4/II.c) 108
4. İhalelerde Danışıklı Hareket 110 B. Açık ve Ağır İhlal Oluşturmayan Teşebbüs Birliği Kararları 111
1. Piyasada Rekabeti Kayda Değer Ölçüde Sınırlıyor Olması Şartının Arandığı Hususunda 111
2. Başlıca Haller 112
a. Üye Teşebbüslerin Rakibi Olan Teşebbüslerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılması, Sınırlandırılması veya Piyasada Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Boykot ya da Diğer Davranışlarla Piyasa Dışına Çıkartılması yahut Piyasaya Yeni Gireceklerin Engellenmesi (RKK m. 4/II.d) 112
i. Üye Teşebbüslerin Rakibi Olan Teşebbüslerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılması, Sınırlandırılması veya Piyasada Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Boykot ya da Diğer Davranışlarla Piyasa Dışına Çıkartılması 112 ii. Piyasaya Yeni Gireceklerin Engellenmesi 115
b. Eşit Hak, Yükümlülük ve Edimler İçin Eşit Durumdaki Kişilere Farklı Şartların Uygulanması, Özellikle de Üye Teşebbüslerden Eşit Durumdaki Kişilere Farklı Şartlar Uygulamalarının Talep Edilmesi (RKK m. 4/II.e) 116
c. Üyelerden, Müşterilerle Akdedecekleri Anlaşmalara, Anlaşmanın Niteliğine veya Ticari Teamüllere Aykırı Olarak, Bir Mal veya Hizmet ile Birlikte Diğer Mal veya Hizmetin Satın Alınmasını Zorunlu Kılan veya Aracı Teşebbüs Durumundaki Alıcıların Talep Ettiği Bir Mal ya da Hizmeti Diğer Bir Mal veya Hizmetin de Alıcı Tarafından Teşhiri Şartına Bağlayan ya da Arz Ettikleri Bir Mal veya Hizmetin Tekrar Arzının Şartlarını Düzenleyen Hükümler Eklemelerinin Talep Edilmesi (RKK m. 4/II.f) 118
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM REKABETİ SINIRLAYICI TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARLARININ REKABET HUKUKUNA ÖZGÜ HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. AB HUKUKUNDAKİ “MEŞRU AMAÇ” İSTİSNASI HAKKINDA 121
A. Meşru Amaç İstisnası: Wouters Kararı ile Başlayan Dönem 122
B. Rekabeti Sınırlama “Amacı” Taşıyan Kararların İstisna Kapsamına Sokulamayacağına İlişkin Yaklaşım Değişikliği 125
II. HUKUKUMUZDAKİ REKABET HUKUKUNA ÖZGÜ HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ 128
A. Teşebbüs Birliği Kararının Kanun ya da Düzenleyici İdari İşlem ile Tanınmış Yetkiye Dayanılarak Alınmış Olması 128
1. Genel Olarak 128
2. Kanun Hükmüne Dayandığı Durumlarda 130
a. Genel Bakış 130
b. Kurul’un Mevzuata Uygunluk Denetimi Yapma Yetkisinin Bulunmadığı Hususunda 132
c. Kararın Kanunda Öngörülen Yetki Kapsamında Alınmış Olduğu Durumlarda 134
i. Yetkinin Kanunda Açık Şekilde Tanınmış Olması Gerektiği Hususunda 134 ii. Sonuçları 135
d. Kararın Kanunda Öngörülen Yetkinin Kapsamı Aşılarak Alınmış Olduğu Durumlarda 136
3. Düzenleyici İdari İşlem Hükmüne Dayandığı Durumlarda 138
a. Kararın İlgili Düzenlemede Öngörülen Yetki Kapsamında Alınmış Olduğu Durumlarda 140
b. Kararın İlgili Düzenlemede Öngörülen Yetkinin Kapsamı Aşılarak Alınmış Olduğu Durumlarda 144
B. Muafiyet 145
1. Kavram 145
2. Şartları 147
a. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması (Etkinlik Kazanımları) 148
b. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması 150
c. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmamış Olması 152
d. Rekabetin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmamış Olması 153
3. Muafiyet Kararı Alınması Süreci 154
BEŞİNCİ BÖLÜM TEŞEBBÜS BİRLİĞİ KARARLARININ REKABETİ SINIRLAYICI OLMASINA BAĞLANAN SONUÇLAR
I. REKABET KURULU TARAFINDAN UYGULANAN YAPTIRIMLAR (İDARİ YAPTIRIMLAR) 157
A. Genel Olarak 157
B. Hakkında Soruşturma Açılacak Kişi 159
C. Rekabet Hukukuna Özgü Hukuka Uygunluk Sebeplerinin İdari Yaptırımlar Üzerindeki Etkileri 160
D. Yaptırım Türleri 161
1. Para Cezaları 161
a. Teşebbüs Birliğine Verilen Ceza 161
i. Ceza Miktarı 161 aa. RKK m. 16 Kapsamında 161 aaa. Temel Para Cezası 161 aaaa. Esasa İlişkin Fiiller Nedeniyle (RKK m. 16/III) 161 bbbb. Usule İlişkin Fiiller Nedeniyle (RKK m. 16/I) 163 a1. RKK m. 16/I.a–b–c Uyarınca 163 b1. RKK m. 16/I.d Uyarınca 164 bbb. Ağırlaştırıcı ve Hafifletici Unsurlar 165 aaaa. Ağırlaştırıcı Unsurlar 165 bbbb. Hafifletici Unsurlar 166 bb. RKK m. 17 Kapsamında 167 ii. Teşebbüs Birliğine Verilecek İdari Para Cezası Yaptırımının Kime Uygulanacağı Hususunda 168 aa. Tüzel Kişiliği Bulunan Teşebbüs Birlikleri Söz Konusu Olduğunda 168 bb. Tüzel Kişiliği Bulunmayan Teşebbüs Birlikleri Söz Konusu Olduğunda 173
b. İhlalde Belirleyici Etkisi Saptanan Teşebbüs Birliği Yöneticilerine ya da Çalışanlarına Verilen Ceza 175
2. Davranışsal ve Yapısal Tedbirler – İhlale Son Verme 177
3. Rekabet Savunuculuğu Kapsamında Girişimler 177
II. ÖZEL HUKUK AÇISINDAN DOĞAN SONUÇLAR 179
A. Genel Olarak 179
B. Yargıtay Tarafından Kabul Edilmiş Dava Şartı Hakkında 179
C. Rekabet Hukukuna Özgü Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Özel Hukuktan Doğan Sonuçlar Üzerindeki Etkileri 182
1. Kararın Kanun ya da Düzenleyici İdari İşlem ile Tanınmış Yetkiye Dayanılarak Alınmış Olduğu Durumlarda 182
2. Muafiyetin Söz Konusu Olduğu Durumlarda 182 D. İşlemin Geçersizliği 184 E. RKK m. 57–59 Kapsamında Tazminat 184
1. Genel Olarak 184
2. Haksız Rekabetten Doğan Talepler Karşısındaki Durumu 185
3. Şartları 187
a. Hukuka Aykırılık 187
b. Zarar 187
i. Zararın Kapsamı 187 aa. TTK 58/I Uyarınca 187 bb. TTK 58/II Uyarınca 188 aaa. Üç Kat Tazminat Kavramı Hakkında 188 bbb. Üç Kat Tazminat Hesabında Temel Alınacak Miktar 189 ii. Zarar Miktarının Tespit Edilememesi Durumunda İzlenecek Yol Hakkında 190 iii. Manevi Zarar Hususunda 191
c. Kusur ve İlliyet Bağı 191
4. Taraflar 192 a. Davacı 192 b. Davalı 193
5. Görevli ve Yetkili Mahkeme 194
6. Zamanaşımı 195
KAYNAKÇA 197 ABAD VE KOMİSYON KARARLARI DİZİNİ 209