Temel İnsan Hakları Bağlamında Risk Temelli Yapay Zekâ (9786050519235)

TEŞEKKÜR v
KISALTMALAR vii
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM YAPAY ZEKÂ İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
1.1. Yapay Zekâ Kavramı 3
1.1.1. Yapay Zekânın Tarihçesi 3
1.1.2. Yapay Zekânın Tanımı 8
1.2. Yapay Zekâ Türleri 14
1.2.1. Zayıf (Dar) Yapay Zekâ 14
1.2.2. Genel Yapay Zekâ 15
1.2.3. Süper Yapay Zekâ 15
1.3. Yapay Zekânın Bağlantılı Olduğu Diğer Kavramlar 16
1.3.1. Makine Öğrenmesi 16
1.3.2. Derin Öğrenme 18
1.3.3. Yapay Sinir Ağları 19
1.3.4. Algoritma 20
1.3.5. Büyük Veri 21
1.3.6. Doğal Dil İşleme 24
1.3.7. Robotik 25
1.3.8. Nesnelerin İnterneti 27
İKİNCİ BÖLÜM YAPAY ZEKÂNIN BAZI TEMEL İNSAN HAKLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE SEBEP OLABİLECEĞİ DİĞER RİSKLER
2.1. Yapay Zekânın Bazı Temel Hak Ve Özgürlükler Üzerindeki Etkisi 30
2.1.1. Yapay Zekânın Yaşam Hakkı Üzerindeki Etkileri 30
2.1.2. Yapay Zekânın Adil Yargılanma Hakkı’na Etkileri 35
2.1.3. Yapay Zekânın Özel ve Aile Yaşamına Saygı Hakkı Üzerindeki Etkileri 36
2.1.4. Yapay Zekânın İfade Özgürlüğüne Etkileri 39
2.1.5. Yapay Zekânın Eşitlik İlkesi Ve Ayrımcılık Yasağına Etkileri 40
2.1.6. Yapay Zekânın Din ve Vicdan Özgürlüğüne Etkileri 43
2.1.7. Yapay Zekânın Siyasal Haklar Üzerindeki Etkileri 43
2.2. Yapay Zekânın Sebep Olabileceği Diğer Riskler 45
2.2.1. Yapay Zekânın İşsizliği Artırması ve Otomasyon Riski 45
2.2.2. Otonom Silahlar ve Riskleri 48
2.2.5. Yapay Zekâ Tabanlı Risk Değerlendirme Araçlarının Riskleri ve COMPAS Örneği 50
2.2.6. Yapay Zekâ Nedeniyle Finansal Araçlara Erişim Riski 53
2.2.7. Black Box Problemi 55
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ULUSLARARASI ALANDA RİSK TEMELLİ YAPAY ZEKÂ YAKLAŞIMLARI
3.1. Yapay Zekâ Hakkında Hazırlanan Bazı Uluslararası Raporlar 59
3.1.1. Stanford Raporu 59
3.1.2. Montreal Deklarasyonu 61
3.1.3. Toronto Deklarasyonu 62
3.1.4. Türkiye Bilişim Derneği Kavramsal Raporu 64
3.2. Yasal Düzenlemelere Yönelik Hazırlanan Uluslararası Belgeler 66
3.2.1. Robotik Medeni Hukuk Kuralları 67
3.2.2. AB Yapay Zekâ Bildirgesi 70
3.2.3. Yapay Zekânın Kullanımına Dair Avrupa Etik Şartı 71
3.2.4. Avrupa Konseyi’nin Yapay Zekâ Ve Kişisel Verilerin Korunması Rehber İlkeleri 73
3.2.5. Yapay Zekâ Üst Düzey Uzman Grubu’nun Güvenilir Yapay Zekâ İçin Etik İlkeler Rehberi 74
3.2.6. OECD Yapay Zekâ Konseyi Önerileri 78
3.2.7. Avrupa Komisyonu’nun Yapay Zekâ, Nesnelerin İnterneti ve Robot Teknolojisinin Güvenlik ve Sorumlulukla İlgili Sonuçları Hakkında Raporu 79
3.2.8. Yapay Zekâya İlişkin Beyaz Kitap 80
3.2.9. CAHAI’nin Fizibilite Çalışması 83
3.2.10. CBDDO Ulusal Yapay Zekâ Strateji Belgesi 85
3.2.11. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeleri 88
3.2.12. UNESCO’nun Yapay Zekâ Etiği Üzerine Önerileri 92
3.2.13. CAI’nin Yapay Zekâ, İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğüne İlişkin Taslak Metni 94
3.2.14. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzük Teklifi 99 i. Kabul Edilemez Risk 103 ii. Yüksek Risk 104 iii. Düşük Risk 108
3.2.14.1. Cezalar 109
3.2.14.2. Eleştiriler 110
3.2.14.3. Güncel Gelişmeler 112
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM NORMATİF DÜZENLEME İHTİYACI
4.1. Türkiye’nin Yapay Zekâ Alanında Yaptığı Çalışmaların Değerlendirilmesi 115
4.2. Yapay Zekâya İlişkin Düzenleme Eksikliği 118
4.2.1. Otonom Araçlara İlişkin Düzenleme Analizi 123
4.2.2. Yapay Zekânın Hukuki Sorumluluğu 127
4.2.3. Yapay Zekânın Cezai Sorumluluğu 133
4.3. Normatif Düzenlemelerde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Temel İlkeler 137
4.3.1. Etik İlkeler 137
4.3.2. Şeffaflığın Sağlanması 138
4.3.3. Güvenlik ve Gizlilik 140
4.3.4. Takip ve İzleme Sistemi 142
4.3.5. Sorumluluk Sigortası 143
4.3.6. Hesap Verilebilirlik 143
4.3.7. Ayrımcılık Yapmama 144
4.3.8. Toplumsal ve Çevresel Fayda 146
4.3.9. Tescil ve Lisans 146
4.4. Değerlendirme 146 SONUÇ 149
KAYNAKÇA 153