Tazminat ve AlacaklardaSorumluluk ve Zamanaşımı (9786253818210)

Dördüncü Baskıya Önsöz V
Üçüncü Baskıya Önsöz VII
İkinci Baskının Sunuş Yazısı XI
Birinci Bölüm
GENEL OLARAK ZAMANAŞIMI
Birinci Ayrım
GENEL BİLGİLER
I– ZAMANAŞIMININ TANIMI 3
II– ZAMANAŞIMININ İŞLEVİ 4
III– ZAMANAŞIMININ ETKİSİ 5
IV– ZAMANAŞIMI TÜRLERİ 9
1– Kazandırıcı zamanaşımı – Kaybettirici zamanaşımı 9
2– Sözleşme zamanaşımı – Haksız eylem zamanaşımı 10
3– Hukuk zamanaşımı – Ceza zamanaşımı 11
V– ZAMANAŞIMI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE AYRIMI 11
A) İki süre arasındaki farklar 11
B) Yasalardaki hak düşürücü süreler 12
1– Genel olarak 12
2– Medeni Yasa’daki hak düşürücü süreler 13
3– Borçlar Yasası’ndaki hak düşürücü süreler 13
4– Hukuk Yargılama Yasası’ndaki süreler 14
5– İcra İflâs Yasası’ndaki hak düşürücü süreler 15
6– İş Yasası’nda hak düşürücü süreler 16
7– Sosyal Güvenlik Hukukunda hak düşürücü süreler 17
8– İdari Yargılama Yasası’ndaki hak düşürücü süreler 18
9– Başka yasalardaki hak düşürücü süreler 20
İkinci Ayrım
YASALARDAKİ ZAMANAŞIMI SÜRELERİ
I– BORÇLAR YASASINDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 21
A) Alacaklarda ve sözleşme ilişkilerinde 21
1– On yıllık süre 21
2– Beş yıllık süre 23
B) Haksız eylemlerde zamanaşımı 24
1– Genel hüküm niteliği 24
2– Önceki ve yeni yasa arasındaki farklar ve görüşlerimiz 25
3– Süreler 26
a) Olağan süre 26
b) Ek (kesin) süre 26
c) Olağan dışı süre (Ceza zamanaşımı süresi) 26
4– Dönme (rücu) isteminde zamanaşımı 27
C) Nedensiz zenginleşmede zamanaşımı 31
1– Nedensiz zenginleşmede zamanaşımı 31
2– Nedensiz zenginleşme kavramı 32
3– İki yasa arasındaki farklar 34
4– Geri alma davasının zamanaşımı hakkında açıklamalar 34
D) Satım sözleşmesinde zamanaşımı süreleri 36
1– Sözleşmeye aykırılıkta zamanaşımı 36
2– Taşınır satımında zamanaşımı 38
a) Ayıba karşı iki yıllık zamanaşımı 38
c) Satıcının ağır kusurlu olması durumunda zamanaşımı 39
d) Hizmet satımında zamanaşımı süreleri 40
e) Borcun yerine getirilmemesinde zamanaşımı 40
f) Zamanaşımının başlangıcı 40
g) Sözleşme ile zamanaşımı süresinin değiştirilmesi 41
h) Zamanaşımı savunması 41
3– Taşınmaz satımında zamanaşımı 42
a) Sözleşmeye aykırılıkta (10) yıllık genel zamanaşımı 42
b) Binaların (yapıların) ayıplı olmasından doğan davalarda zamanaşımı 43
c) Zamanaşımının başlangıcı 45
E) Eser ve inşaat sözleşmelerinde zamanaşımı 46
1– Sözleşmeye aykırılıkta zamanaşımı 46
2– Taşınır eserlerdeki ayıptan dolayı zamanaşımı 47
3– Taşınmaz yapılardaki ayıptan dolayı zamanaşımı 48
a) Yasalardaki hükümler 48
b) Önceki ve sonraki yasalar arasındaki benzerlik 48
c) Önceki ve sonraki yasalar arasındaki fark 48
d) Yeni Yasa’da, yüklenicinin “ağır kusuru” nedeniyle açılacak davaların “teslim” tarihinden başlayarak (20) yıl ile sınırlandırılmış olmasının sakıncaları 49
e) 6098 sayılı Yasa’nın ilgili maddelerinin değiştirilmesinin gerekliliği 50
f) Zamanaşımının başlangıcı 50
g) Önceki yasada süre belirtilmemiş olmasının yararları ve Yargıtay’ın depremle ilgili kararlarındaki gerekçeler 51
F) Bağışlayanın cayma hakkını kullanmada zamanaşımı 52
II– MEDENİ YASADAKİ ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 53
III– CEZA YASASINDAKİ DAVA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 54
1– Yeni 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesine göre süreler 55
2– Önceki 765 sayılı Türk Ceza Kanunu 102. maddesine göre süreler 55
IV– TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 56
1– Haksız rekabet davalarında zamanaşımı 56
2– Tüzel kişi organlarının ceza sorumluluğu ve ceza zamanaşımının uygulanması 56
3– Cari hesapla ilgili davalarda zamanaşımı 57
4– Poliçelerde zamanaşımı 57
5– Çeklerde ibraz süresi 57
6– Taşımacının sorumluluğuna uygulanacak zamanaşımı 57
a) 6762 sayılı TTK’nın 767. maddesine göre 57
b) 6102 sayılı TTK’nın 855. maddesine göre 58
c) İki yasa arasındaki farklar 59
7– Taşıma komisyonculuğu sözleşmesinde zamanaşımı 59
a) 6762 sayılı TTK’da 59
b) 6102 sayılı yeni TTK’da 60
8– Gemi alacaklısı hakkı veren alacaklarda zamanaşımı 60
a) 6762 sayılı TTK’da 60
b) 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nda 61
9– Gemi yolcusu için zamanaşımı süreleri 61
10– Sigorta sözleşmesinden doğan hak ve alacaklarda zamanaşımı 62
a) 6762 sayılı TTK’da 62
b) 6102 sayılı TTK’da 62
11– Rizikonun gerçekleşmesi durumunda süreler 62
b) 6102 sayılı TTK’da 63
V– TRAFİK YASASINDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 64
1– Yasa hükmü 64
2– Trafik Yasasındaki “uzamış ceza zamanaşımı”nın özelliği ve Borçlar Yasası’nın 72. maddesindeki (önceki m.60) ceza zamanaşımından farkı 64
3– Trafik kazası sorumlularına uygulanacak ceza zamanaşımı süreleri 64
VI– SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDAKİ SÜRELER 65
1– 5510 sayılı Yasa’da 65
2– Yürürlükten kalkan 506 sayılı Yasa’da 67
3– Yürürlükten kalkan 1479 sayılı Yasa’da 67
4– 5434 sayılı Yasa’da 67
VII– İŞ YASASINDAKİ ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 68
1– Alacaklarda, kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı süreleri 68
2– İş ve hizmet sözleşmesine aykırılıkta zamanaşımı 68
3– Ücret alacaklarında zamanaşımı 69
4– İş kazaları ve meslek hastalıklarında zamanaşımı 69
5– İş Yasasında hak düşürücü süreler 69
VIII– TÜKETİCİNİN KORUNMASI YASASINDA SÜRELER 70
1– Yasal düzenlemeler 70
2– Yeni 6502 sayılı Tüketici Yasası’ndaki süreler 70
IX– İLÂMLARDA ZAMANAŞIMI 72
1– Süre 72
2– On yıllık sürenin başlangıcı 72
X– FAİZ DAVALARINDA ZAMANAŞIMI 73
1– Faiz ve zamanaşımı 73
2– Faizlerde zamanaşımına ilişkin sorunlar 73
3– Faizin (sonradan) ayrı bir dava ile istenebilmesi 74
4– Faiz davalarında zamanaşımı sürelerinin hesaplanması 75
5– Faiz davalarında zamanaşımı sürelerinin örneklerle açıklanması 77
XI– YASAL KORUMA SÜRELERİ VE ZAMANAŞIMI 78
Üçüncü Ayrım
YARGILAMA YASALARINDA SÜRELER
I– HUKUK YARGILAMA YASASI’NDA “DÜZENLEYİCİ” SÜRELER 81
1– Genel olarak 81
2– 6100 sayılı Hukuk Yargılama Yasası’ndaki süreler 81
3– Önceki 1086 sayılı Hukuk Yargılama Yasası’nda süreler 84
II– İDARİ YARGIDA “DÜZENLEYİCİ” SÜRELER 86
1– Dava açma süreleri 86
2– Sürelerin işlemeye başlaması 86
3– Ek süreler 87
4– İdari yargıda iptal ve tam yargı davalarında süreler 88
5– İdareye başvuru, tazminat davası açmanın “ön koşulu” ve “dava şartı”dır 88
6– Görevsiz yargı yerinde davanın reddi üzerine idari yargıda dava açma süresi 88
7– İdareye başvurunun sonuçları 89
a) İdarenin yanıt vermemesi durumunda dava açma süresi 89
b) İdare “kesin yanıt” vermemişse 89
c) İdare başvuruya yanıt verirse 89
d) Henüz dava açılmadan önce yanıt verilirse 90
e) İdarenin sonradan yanıt vermesi durumu 90
f) İlgilinin yeni başvurusuna verilen yanıtın, yeni bir dava hakkı vermeyeceğine ilişkin uygulamanın yanlışlığı 90
8– İdareye başvuru sürelerinin niteliği 90
9– Dava açma süresinin işlemeye başlamasının koşulları 92
10– Sürelerle ilgili ek açıklamalar 94
11– Dava açma süresinin İdare Hukukuna özgü “düzenleyici” bir süre olduğuna ilişkin görüşler 95
12– AİHM ve Anayasa Mahkemesi’nin uyarıcı kararları 97
Dördüncü Ayrım
BAŞKA ÜLKELERDE ZAMANAŞIMI
FRANSA’DA 99
1– Kural zamanaşımı 100
2– Ölüm ve bedensel zararlarda zamanaşımı (10) yıldır 100
3– Durdurucu süre (Objektif süre) 101
4– Başka zamanaşımı süreleri 101
5– Düşürücü (kaybettirici) zamanaşımının tanımı 103
6– Zamanaşımının başlangıcı 103
7– Durdurucu süre 103
8– Zamanaşımının işleyişi 104
ALMANYA’DA 105
1– Normal zamanaşımı süresi 106
2– Zamanaşımının başlangıcı 106
3– Hayat ve vücut bütünlüğüne verilen bir zarardan doğan dava hakları 106
4– Aynı haklarda zamanaşımı 106
5– Zamanaşımı sürelerinin durması ve kesilmesi 107
6– Satım sözleşmesinde zamanaşımı 107
7– Madde hükümleri 107
İTALYA’DA 108
İNGİLTERE’DE 110
İRLANDA’DA 110
AVUSTURYA’DA 110
HOLLANDA’DA 111
İSVEÇ’TE 111
RUSYA’DA 112
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA TAZMİNAT DAVASI AÇMA SÜRESİ 112
Beşinci Ayrım
ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI
I– ALACAKLARDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 115
II– HAKSIZ EYLEMLERDE VE KUSURSUZ SORUMLULUKTA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 118
III– NEDENSİZ ZENGİNLEŞMEDE ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 119
IV– DÖNME DAVALARINDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 120
1– Ardıllık ve dönme 120
2– Haksız eylemlerde ardıllık ve dönme 121
3– Sigortacının ardıllığı 121
4– Sosyal Güvenlik Kurumu rücu davalarında zamanaşımının başlangıcı 122
V– CEZA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 124
VI– AŞKIN ZARARLARDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 125
1. Aşkın (munzam) zarar 125
2. Munzam zarar konusu hak ve alacaklar 125
3. Hukuksal neden 125
4. Borçlunun kusuru 126
5. Munzam zarar davasında zamanaşımı 126
6. Munzam zararda zamanaşımının başlangıcı 127
VII– İLÂMLARDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 127
VIII– HAKSIZ EYLEMİN SÜRMESİ VEYA TEKRARLANMASI DURUMUNDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 127
IX– BİR ZARAR DOĞUP DAVA EDİLEBİLİR NİTELİK KAZANMADIKÇA ZAMANAŞIMI İŞLEMEYE BAŞLAMAZ 129
Altıncı Ayrım
ZAMANAŞIMININ DURMASI
I– ANLAMI VE ÖZELLİKLERİ 135
II– ZAMANAŞIMI DURDURAN NEDENLER 135
III– ZAMANAŞIMINI DURDURAN BAŞKA NEDENLER 136
Yedinci Ayrım
ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ
I– TANIM 139
II– KESİLME NEDENLERİ 140
1– Borçlunun eylemlerinden kaynaklanan kesilme nedenleri 140
2– Alacaklının eylemlerinden kaynaklanan kesilme nedenleri 140
3– Yargıcın veya İcra memurunun usul işlemleriyle zamanaşımının kesilmesi 141
III– BORÇLUNUN BORCUNU TANIMASI (İKRAR) 141
1– Kavram 141
2– Borcu tanımanın (ikrarın) biçimi ve türleri 142
3– Borcu tanımanın (ikrarın) zamanı 144
4– Borcu tanımadan sonra işleyecek yeni süreler 144
IV– DAVA AÇILMASIYLA ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ 145
1– Dava açılması 145
2– Dava açılmasının sonuçları 146
a) Dava, görevsiz veya yetkisiz mahkemede açılmışsa 146
b) Davanın açılmamış sayılmasında 146
c) Hasımda yanılmada 147
d) Yanlış yazılan ad ve unvan 147
e) Temsilcide yanılmada 147
f) Ölü kişiye karşı dava açılmasında 148
g) Asli müdahalede 149
h) Dayanışmalı borçlulukta 149
i) Paylaşımı olanaksız borçlarda 149
j) Kefalette 149
k) Kambiyo senetlerinde 150
l) Faiz istenmemişse 150
m) Kısmi davada 150
n) Adli Yardım isteğinde 151
o) Ceza davasına katılmada 151
ö) Adli ara vermede 151
p) İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz zamanaşımını kesmez 152
V– ZAMANAŞIMI KESİLMESİNİN BORÇLUDAN BAŞKA KİŞİLERE ETKİSİ 152
A) Dayanışmalı borçluluk ve zincirleme sorumlulukta 153
1– Kavramlar 153
2– Dayanışmalı borçluluk 153
3– Dayanışmalı borç ilişkisinin hükümleri 155
4– Dayanışmalı borçlulara karşı zamanaşımının kesilmesi: 157
B) Ortaklaşa sorumlulukta zamanaşımının kesilmesi 157
1– Kavramlar ve yasa hükümleri 157
2– Zincirleme kazalar 159
3– Trafik kazalarında zamanaşımı, tüm sorumlular hakkında kesilir 159
VI– İCRA KOVUŞTURMASIYLA ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ 160
1– İcra kovuşturması 160
2– Yetkisiz icra dairesi ve yetki itirazı 160
3– Dayanışmalı borçlular hakkında 161
4– İşlemden kalkan dosyanın yenilenmesi ve zamanaşımı 161
5– İtirazın kaldırılması isteminde 162
6– Menfi tespit davasında 162
7– Kambiyo senetlerine dayalı icra kovuşturmasında 163
8– İhtiyati haciz kararı zamanaşımını kesmez 163
9– İflas Masasına başvurma 163
Sekizinci Ayrım
ZAMANAŞIMI SAVUNMASI
I– KAVRAM 165
II– ÖZELLİKLERİ 166
1– Borçlar Hukuku yönünden 166
2– Usul Hukuku yönünden 167
III– ZAMANAŞIMI SAVUNMASI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE AYRIMI 169
IV– ZAMANAŞIMINI İLERİ SÜRME ZAMANI VE BİÇİMİ 170
1– Yazılı yargılama yönteminde 170
2– Basit yargılama yönteminde 173
3– İş mahkemelerinde 174
V– MAHKEMECE SÜRELER HAKKINDA KARAR VERİLME ZAMANI 176
1– Ön inceleme tamamlandıktan sonra süreler hakkında karar verilmesi gereği 176
2– Ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra ve tahkikata başlamadan önce, süreler hakkında karar verilmesinin sonuçları 177
VI– ZAMANAŞIMI SAVUNMASINA KARŞI YAPILMASI GEREKENLER 177
1– Davacı, davalının zamanaşımı savunmasına nasıl karşı çıkmalıdır 177
2– Süresinde yapılmayan zamanaşımı savunmasına karşı “savunmanın genişletilmesine muvafakat etmiyoruz” denilmeli; süre tartışmasına girilmemelidir 178
3– Yargıtay kararlarının yanlışlığı 178
4– Yargıtay’ın yanlış ve olumsuz kararları 180
VII– ZAMANAŞIMI SAVUNMASIYLA İLGİLİ ÇEŞİTLİ DURUMLAR 182
1– Dayanışmalı borçlular ve zamanaşımı savunması 182
2– Bozmadan sonra zamanaşımı savunması 183
3– Satış vaadi ve zilyetliğin devrinde 183
4– Evlilik birliği sürerken 183
5– Zamanaşımı ve olumsuz tespit davası 183
6– Adli Yardım istekli davalarda 184
VIII– ISLAHLA ZAMANAŞIMI SAVUNMASI YAPILAMAMALIDIR 184
1– Islahla zamanaşımına olanak tanınması haksız ve adaletsiz bir uygulamadır 184
2– Islah yoluyla da olsa kazanılmış haklar ortadan kaldırılamaz 185
3– Yasanın belirlediği sürelerde kullanılmayan hak düşer 186
4– Bir işlemin ıslahla düzeltilmesi, geçerli bir hukuki işlemin varlığını gerektirir 186
5– Yapılmamış bir hukuki işlem ıslahla düzeltilemez 187
6– Davacı taraf onay vermemiş ise zamanaşımı savunması hiç yapılmamış gibidir 187
7– Zarar ve kapsamı belli olduktan sonra, zamanaşımının ileri sürülmesi, “dürüstlük kuralına” aykırı ve bir hakkın açıkça “kötüye kullanılması”dır 187
8– Yeni 6100 sayılı HMK’nın 176. maddesinin gerekçesine eklenen paragraf, yasanın emredici hükümlerine aykırıdır 188
9– “Kimse kendi kusurundan yararlanamaz” ilkesi dikkate alınmalıdır 188
10– Islahla zamanaşımı savunması yapılamayacağına ilişkin “öğretici” nitelikte bir Yargıtay kararı 189
11– Islahla zamanaşımı savunması yapılamayacağına ilişkin başka karar örnekleri 191
12– Yargıtay kararlarına egemen olan görüşleri şöyle özetleyebiliriz 193
IX– BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA DEĞER ARTIRIMINA KARŞI ZAMANAŞIMI İLERİ SÜRÜLEMEZ 194
1– Belirsiz alacak davası 194
2– Belirsiz alacak davasında dava değerinin artırılması ıslah değildir. 194
3– Belirsiz alacak davasında dava değerinin artırılmasına karşı zamanaşımı ileri sürülemez 195
X – KISMİ DAVADA DA ARTIRILAN MİKTARA KARŞI ZAMANAŞIMI SAVUNMASI YAPILAMAMALIDIR 195
1– Kısmi dava 195
2– Yeni Yasa’daki “kısmi dava”, önceki dönemin “kısmi davası” değildir. 195
3– Önceki dönemin “kısmi dava”sında haksız ve adaletsiz uygulamalar 196
4– Kısmi davada dava değerinin artırılması “ıslah” olarak nitelenmemelidir 196
5–Kısmi davada alacağın tamamı kanıtlanmışsa, kalan kısım için yapılacak artırım, zamanaşımı engeliyle karşılaşmamalıdır 197
XI– İCRA HUKUKUNDA ZAMANAŞIMI SAVUNMASI 197
1– Genel haciz yolu ile takipte 197
2– İcra Mahkemesinde itirazın kaldırılmasında 198
3– İtirazın iptali davasında 198
4– Kambiyo senetlerine özgü takipte 199
a) Zamanaşımı itirazı 199
b) İcra Mahkemesinde 199
5– İlamların icrasında 200
XII– ZAMANAŞIMI SAVUNMASINDAN VAZGEÇME 200
1– Zamanaşımından önceden vazgeçme geçersizdir 200
2– Zamanaşımı süresi dolduktan sonra vazgeçme geçerlidir 201
3– Vazgeçme biçimleri 201
4– Vazgeçmenin öteki borçlulara etkisi 202
XIII– ZAMANAŞIMI SÜRELERİNİN SÖZLEŞME İLE DEĞİŞTİRİLEMEMESİ 203
1– Sürelerin kesinliği ve değiştirme yasağı 203
2– Yasak dışında kalan süreler 204
XIV– ZAMANAŞIMI SAVUNMASININ KÖTÜYE KULLANILMASI 205
XV– YARGICIN ZAMANAŞIMI SAVUNMASINI İNCELEMESİ 206
1– Zamanaşımı ileri sürülmezse, yargıç bunu kendiliğinden gözönüne alamaz 206
2– Zamanaşımı savunması öncelikle incelenmelidir 208
3– Sonradan yapılan zamanaşımı savunması da öncelikle incelenmelidir 209
4– Zamanaşımı savunması incelenmeden esasa girilmesi ve her ikisi yönünden karar verilmesi doğru değildir 210
XVI– ALACAKLININ ÖDEMEZLİK SAVUNMASI 212
1– Genel olarak 212
2– Haksız eylemden zarar görenin ödemezlik defi 212
3– Hile ve korkutma ile borçlandırılan kişinin ödemezlik defi 212
XVII – ZAMANAŞIMI SAVUNMASINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 213
1– Esasa girilmeden incelenmesi gerektiği hakkında 213
2– Savunmanın genişletilmesine karşı çıkılması hakkında 216
3– Islah yoluyla zamanaşımı savunması yapılamayacağı hakkında 222
İkinci Bölüm
HAKSIZ EYLEMLERDE ZAMANAŞIMI
I– KONUYA GİRİŞ 237
II– HAKSIZ EYLEM ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 239
1– Olağan süre 239
2– Ek (kesin) süre 239
3– Olağan dışı süre (Ceza zamanaşımı süresi) 239
III– OLAĞAN SÜRE 239
1– Öğrenme olgusu 239
2– Yasalardaki hükümler 241
IV– ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 243
1– Tazminat sorumlularının öğrenilmesi 244
a) Tazminat sorumluları 244
b) Ad ve unvan yanlışları ile temsilcide yanılma 244
2– Zararın öğrenilmesi 247
a) Öğrenme konusunda görüşler ve kesin öğrenme olgusu 247
b) Bugüne kadar sürdürülen ve hak kaybına neden olan uygulamalar 252
c) 6100 sayılı Hukuk Yargılama Yasasıyla yeni dönem 254
3– Zararın gerçekleşmesi ve dava edilebilir nitelik kazanması koşulu 258
a) Üçüncü koşulun gerekli ve zorunlu olması 258
b) Üçüncü koşulun Yargıtay kararlarıyla desteklenmesi 260
c) Tüzel kişilerin zararı öğrenmesi 263
V– ON YILLIK KESİN SÜRENİN BAŞLANGICI VE SONU 263
1– Üst sınır 263
2– On yıllık sürenin başlangıcı ve sonu 264
VI– ZARARIN ON YILDAN SONRA DOĞMUŞ OLMASI 265
1– On yılın aşılıp aşılamayacağına ilişkin görüşler 265
2– Bizim görüşlerimiz 266
3– 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 72. maddesinin gerekçesinde, on yılın aşılıp aşılamayacağına ilişkin görüşler 269
4– 6098 sayılı TBK m.72’nin gerekçesine karşın, TBK. m. 478’in sınırlayıcı hükmü 271
VII– UZAMIŞ CEZA ZAMANAŞIMI SÜRESİ 272
YARGITAY KARARLARI 272
Üçüncü Bölüm
BEDENSEL ZARARLARDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI
I– BEDENSEL ZARARLAR 279
1– Geçici işgöremezlik durumu 279
2– Sürekli işgöremezlik (kalıcı sakatlık) durumu 282
3– Maddi ve manevi zararlar 283
II– BEDENSEL ZARARLARDA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 284
1– Zarar, kesin raporla öğrenilir 285
2– İyileşme sürecinin ve gelişen durumların tamamlanmasından sonra alınacak kesin raporun “öğrenilmesi” ile zamanaşımı işlemeye başlayacaktır 286
3– Sürekli işgöremezlik oranında her artış ayrı bir olgudur. Her birinin öğrenme gününden başlayarak yeni bir zamanaşımı işlemeye başlar. Her yeni olgu, yeni bir dava konusudur 288
4– Sonradan ortaya çıkan (beklenmeyen ve önceden kestirilemeyen) durumlar 289
III– YARGITAY KARARLARI 293
1– Zamanaşımının, Kesin Raporun Öğrenildiği Tarihten İşlemeye Başlayacağına İlişkin Kararlar 293
2– Bedensel Zararlarda Gelişen Durumun Tamamlanmasından Sonra Zamanaşımının İşlemeye Başlayacağına İlişkin Kararlar 307
3– Sürekli işgöremezlik oranında her artış yeni bir olgu, yeni bir dava konusudur. her birinin öğrenme gününden başlayarak yeni bir zamanaşımı işlemeye başlar 323
Dördüncü Bölüm
TAZMİNAT DAVALARINDA CEZA ZAMANAŞIMININ UYGULANMASI
YASAL DÜZENLEMELER
I– GENEL OLARAK 331
II– YASALARDAKİ HÜKÜMLER 333
1– Borçlar Yasası’nın ceza zamanaşımına ilişkin maddesi 333
2– 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109/2. maddesi 335
3– Ceza Yasasında “ceza davası zamanaşımı” maddesi 336
CEZA ZAMANAŞIMININ UYGULANMA KOŞULLARI
I– GENEL OLARAK 337
II– CEZA ZAMANAŞIMININ UYGULANMA KOŞULLARI 340
1– Uzamış (ceza) zamanaşımının uygulanabilmesi için, haksız eylemin aynı zamanda suç niteliğinde olması gerekir 340
2– Ceza zamanaşımı daha uzun süreli olmalıdır 340
3– Ceza davası zamanaşımının uygulanabilmesi için haksız eylemin yalnızca suç niteliği taşıması yeterli olup, eylemi işleyen hakkında ceza davası açılmış olması veya mahkumiyet kararı verilmiş bulunması gerekli değildir 341
4– Takibi şikayete bağlı suçlarda şikâyet süresinin geçirilmesi veya hiç şikâyetçi olunmaması durumlarında dahi, ceza zamanaşımı uygulanır 345
5– C.Savcılığının takipsizlik kararı da ceza zamanaşımının uygulanmasına engel değildir 347
6– Ceza davasının sona ermesi, ceza zamanaşımının uygulanmasına engel değildir 348
7– Ceza zamanaşımından yararlanmak için, ceza davasına katılmak ve şikâyetçi olmak koşul değildir 351
8– Ceza davası sürerken, hukuk davasının zamanaşımına uğraması söz konusu olamaz 351
9– Ceza davasının hiç açılmaması durumunda, hukuk hakimi, haksız eylemin suç niteliği taşıdığını saptamışsa, uzamış ceza zamanaşımını uygulayacaktır 352
10– Ceza mahkemesinde delil yetersizliği nedeniyle beraat kararı verilmesi durumunda dahi, hukuk hakimi, eylemin suç oluşturup oluşturmadığını araştıracak ve suç unsuru saptamışsa, uzamış ceza zamanaşımını uygulayacaktır 354
11– Kamu davasından vazgeçmenin hukuk mahkemesine etkisi 355
12– Ceza ehliyeti olmayanlar hakkında da uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır 356
13– Mirasçılara karşı açılan davada da uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır 357
14– Cezaların ertelenmesi veya özel af, uzamış (ceza) zamanaşımını etkilemez 359
15– Af yasalarının ceza zamanaşımına etkisi 360
TAZMİNAT DAVALARINA UYGULANACAK
CEZA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ
I– KAVRAMLAR 363
II– SÜRELERİN NEYE GÖRE BELİRLENECEĞİ 363
III– CEZA YASALARINDAKİ ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 364
1– Yeni 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesine göre süreler 364
2– Eski 765 sayılı Türk Ceza Kanunu 102. maddesine göre süreler 365
3– Artırımlı (ek) ceza davası zamanaşımı süreleri 366
CEZA ZAMANAŞIMININ BAŞLAMASI, KESİLMESİ VE SONA ERMESİ
I– GENEL OLARAK 369
II– CEZA ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 370
1– Tamamlanmış suçlarda zamanaşımının başlangıcı 372
2– Teşebbüs halinde kalan suçlarda zamanaşımının başlangıcı 374
3– Kesintisiz suçlarda zamanaşımının başlangıcı 374
4– Zincirleme suçlarda zamanaşımının başlangıcı 375
5– Ceza zamanaşımının başlangıcına ilişkin Yargıtay kararları 375
III– CEZA ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ 377
1– Hukuk mahkemesinde dava açılması ile zamanaşımının kesilmesi 377
2– Ceza mahkemesinde tazminat istenmesi durumunda 380
3– Ceza davasının zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılması durumunda 380
4– Ortaklaşa ve zincirleme sorumlulukta zamanaşımının kesilmesi 381
5– Zincirleme kazalar 382
6– Trafik kazalarıyla ilgili davalarda, zamanaşımı, tüm sorumlular hakkında kesilir 383
IV– UZAMIŞ (CEZA) ZAMANAŞIMININ SONA ERMESİ 383
1– Öğrenme olgusu gerçekleşmiş olup, ceza zamanaşımı da dolmuşsa 383
2– Ceza zamanaşımı dolmuş olup da, henüz “öğrenme olgusu” gerçekleşmemişse 384
CEZA ZAMANAŞIMININ “MALCA” SORUMLULARA (KUSURSUZ SORUMLULARA) UYGULANMASI
I– GENEL OLARAK 385
II– MALCA SORUMLULARA CEZA ZAMANAŞIMININ UYGULANACAĞINA İLİŞKİN ÖZEL YASALARDAKİ HÜKÜMLER 387
1– 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109/2. maddesi 387
2– Yürürlükten kalkan 765 sayılı TCK’nın 465. maddesi 388
3– Türk Ticaret Kanunu 63. (önceki TTK. 63) maddesi 388
4– Mirasçılar hakkında uzamış (ceza) zamanaşımının uygulanması 389
CEZA DAVASININ ZAMANAŞIMI NEDENİYLE DÜŞMESİNİN
TAZMİNAT HAKLARINA ETKİSİ
1– Ceza davasının zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılması durumunda, hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilmenin koşulları 391
2– Çeşitli görüşler 391
3– Ceza davasının düşmesiyle hukuk mahkemesinde dava açma süresi 393
4– Yargıtay kararları 394
5– Ceza davasının Af Yasasıyla ortadan kaldırılmasında durum 396
ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMENİN TAZMİNAT DAVALARINA ETKİSİ
I– AÇIKLAMALAR 397
1– Genel olarak 397
2– Ceza mahkemesinde şikâyetten vazgeçmenin tazminat hakkına etkisi 397
II– YARGITAY KARARLARI 398
1– Takibi şikâyete bağlı suçlarda 399
2– Takibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda 400
III– SORUMLULARDAN BİRİ HAKKINDA FERAGATIN DİĞER SORUMLULARA ETKİSİ 401
HUKUK HAKİMİNİN EYLEMİN SUÇ NİTELİĞİNİ ARAŞTIRMA İŞLEVİ
HUKUK HAKİMİNİN EYLEMİN SUÇ NİTELİĞİNİ ARAŞTIRMA İŞLEVİ 405
Dokuzuncu Ayrım
CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ HUKUK MAHKEMESİNE ETKİSİ
I– KESİN HÜKÜM YÖNÜNDEN 411
1– Ceza mahkemesinde tazminat istenmişse 411
2– Sahteciliğe ilişkin ceza mahkemesi kararının kesin hüküm oluşturması 412
3– Yaş düzeltme hakkındaki ceza mahkemesi kararı 412
II– KESİN KANIT OLMA YÖNÜNDEN 412
III– ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN 413
1– Uzamış (ceza) zamanaşımının uygulanmasını gerektiren kararlar 414
2– Uzamış (ceza)