Tasarım Hukukunda Sınırlamalar (9786253778316)

SUNUŞ 7 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
I. KONU VE AMAÇ 21
II. TERMİNOLOJİ: SINIRLAMA KAVRAMI 23
III. KAPSAM VE SİSTEMATİK 24
BİRİNCİ BÖLÜM SINAİ MÜLKİYET KANUNU ÇERÇEVESİNDE TASARIM HAKKININ GENEL ESASLARI
I. KANUN’UN SİSTEMATİĞİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ 27
II. SMK UYGULAMALARINA ETKİ EDEN ULUSLARARASI METİNLER VE AB TASARIM MEVZUATI 29
A. Sınai Mülkiyetin Korunmasına İlişkin Paris Sözleşmesi 29
B. Bern Sözleşmesi’nin SMK Uygulamalarına Dolaylı Etkisi 30
C. Ticaretle Bağlantılı Fikrî Mülkiyet Anlaşması 32
1. Genel Olarak 32
2. Tasarım Hakkına Getirilen İstisnaların Kapsamı ve Yorum Kuralları 33
3. Dar Yorum Kuralının İstisnalar Dışındaki Sınırlamalara Uygulanabilirliği 34
D. Locarno Anlaşması 36
E. Lahey Anlaşması 36
F. AB Tasarım Mevzuatı 37
III. TASARIM KAVRAMI VE İLGİLİ KAVRAMLAR 39 A. Tasarım Kavramı 39 B. Ürün Kavramı 40
1. Genel Olarak 41
2. Ürün Kavramına Dâhil Unsurlar 42
a. Birleşik Ürünler ve Parça Ürünler 42
b. Birden Çok Nesnenin Bir Arada Algılanan Sunumları ile Setler ve Takımlar 44
c. Ambalajlar 45
d. Grafik Semboller ve Tipografik Karakterler 46
3. Ürün Kavramından Hariç Tutulan Unsurlar 47 C. Görünüm Kavramı 50
IV. TASARIM HAKKININ KAZANILMASI 53 A. Tasarım Hakkının Tescil Yoluyla veya Tescilsiz Olarak Kazanılabilmesi 53
1. Tasarım Tescil Süreci 53
2. Tescilsiz Tasarım Hakkının Kazanılmasında İlk Kez Türkiye’de Kamuya Sunma Şartı 55
B. Tasarım Hakkının Kazanılmasında Yenilik ve Ayırt Edicilik Kriterleri 57
1. Yenilik 58
2. Ayırt Edicilik 60
C. Tasarım Hakkının Kazanılmasında Tasarımcıya ve Hak Sahibine İlişkin Kriterler – Yapay Zekâ Tasarımlarının Korunması 62
V. TASARIM HAKKININ SAĞLADIĞI YETKİLER VE İHLAL HÂLİNDE İLERİ SÜRÜLEBİLECEK TALEPLER 66
A. Tasarım Hakkının Sağladığı Yetkiler 66
1. Tasarım Konusu Ürün Üzerindeki Münhasır Yetkiler 66
a. Üretim 67
b. Satış ve Diğer Yollarla Piyasaya Sunma 68
c. Sözleşme Yapmak İçin Öneride Bulunma 69
d. İthalat 70
e. Ticari Amaçla Kullanma 71
f. Ticari Amaçla Elde Bulundurma 72
2. Tasarım Hakkı Üzerinde Gerçekleştirilebilecek Hukuki İşlemler 73
a. Lisans 73
b. Devir ve Diğer Hukuk İşlemler 74
B. Tasarım Hakkına Tecavüz Hâlinde İleri Sürülebilecek Talepler 75
İKİNCİ BÖLÜM TASARIM KORUMASININ KONU BAKIMINDAN SINIRLARI
I. SINIRLAMALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ 79
II. KORUMA DIŞI BIRAKILAN GÖRÜNÜMLER 80 A. Kamu Düzenine veya Genel Ahlaka Aykırı Tasarımlar 81
1. Kamu Düzenine Aykırılık 81
2. Genel Ahlaka Aykırılık 85
B. Belirli İşaret, Arma, Nişan veya Adlandırmaların Uygunsuz Kullanımını İçeren Tasarımlar 88
C. Ürünün Teknik Fonksiyonunun Zorunlu Kıldığı Görünüm Özellikleri 90
1. SMK Kapsamında Teknik Zorunluluk Sınırlaması: Sübjektif Tarihî Yorum 91
2. Teknik Zorunluluk Sınırlamasının AB Hukukuna Uyum Hedefleri Doğrultusunda Yorumu 93
a. Doceram Kararı Öncesinde AB Üye Devletlerinin Teknik Zorunluluk Sınırlamasına Yaklaşımları 93
b. ABAD Tarafından Doceram Kararında Benimsenen Görüş 94
c. ABAD Tarafından Papierfabriek Doetinchem Kararında Benimsenen Ölçütler 96
d. ABAD Kararlarının Değerlendirilmesi ve Türk Hukukuna Yansımaları 97
D. Birleşik Ürün Parçaları Bakımından İlave Sınırlamalar 102
1. Normal Kullanımda Görünmeyen Birleşik Ürün Parçaları 102
a. Genel Olarak 102
b. Normal Kullanım Kavramının Yorumu ve Son Kullanıcının Değerlendirmedeki Rolü 104
c. Görünür Olma Şartının Gıda ve Sarf Malzemeleri Bakımından Uygulanabilirliği 110
2. Bağlantı Sağlamak İçin Belirli Biçim ve Boyutlarda Üretilmesi Zorunlu Olan Parçalar 112
a. Sınırlamanın Amacı ve SMK m. 58/4–b ile İlişkisi 112
b. Sınırlamanın Konusu Olarak Must Fit Parça Tasarımları 114 aa. Mekanik Olarak Monte Edilme veya Bağlanma Koşulu 114 bb. Teknik Açıdan Zorunlu Olarak Belirli Bir Biçim ve Boyutta Üretilme Koşulu 116
c. Modüler Sistem İstisnası 119
III. SINIRLAMALARIN ETKİSİ 121
A. Tescil Başvurusunun Reddi veya Hükümsüzlüğü 121
B. Tasarımın Korunabilir Olmadığının Tecavüz Davasında Savunma Olarak İleri Sürülmesi 124
C. Sınırlamanın Düzenlenme Amacını Aşan Hususların Tecavüz Davasında Savunma Olarak İleri Sürülememesi: Görünürlük Şartı Özelinde Değerlendirme 125
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TASARIM HAKKININ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI İLERİ SÜRÜLEBİLMESİNİN SINIRLARI
I. SINIRLAMALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ 127
A. Sınırlamaların İstisna Olması ve Hukuka Uygunluk Sağlaması 127
B. Sınırlamaların Sözleşmeyle Bertaraf Edilebilmesi Hakkında Değerlendirme 129
1. Genel Olarak 129
2. İstisnalar Özelinde Değerlendirme 132
II. SINIRLAMAYA KONU FİİLLER 136 A. Özel Amaçla Sınırlı Kalan ve Ticari Amaç Taşımayan Fiiller 137
1. Genel Olarak 137
2. SMK m. 59/1 Hükmü ile Uyumsuzluk Sorunu 138
B. Deneme Amaçlı Fiiller 140
C. Eğitim veya Referans Amaçlı Çoğaltmalar 142
1. Eğitim Amaçlı Kullanımların Kapsamı 142
2. Referans Kavramının Alıntı Kavramı ile İlişkisi ve Referans Amaçlı Kullanımların Kapsamı 143
3. Dürüstlük Kuralına Uygunluk ve Normal Kullanımın Tehlikeye Atılmaması Koşulu 148
4. Kaynak Gösterme Koşulu ve Kaynağın Kim Olduğu Sorusu 149
D. Yabancı Deniz ve Hava Taşıt Araçları İçin Serbest Bırakılan Fiiller 150
1. Düzenlemenin Amacı 150
2. İstisna Kapsamındaki Fiiller 151
3. Taşıtın Türkiye’de Geçici Olarak Bulunması Koşulu 152
E. Birleşik Ürüne Orijinal Görünümünü Geri Kazandırmaya Yönelik Onarım Amaçlı Fiiller 152
1. Genel Kapsam 152
2. Düzenlemenin Amacı 154
3. Yedek Parça Piyasasına Yönelik Düzenlemelerde Ülkelerin Yaklaşımlarını Belirleyen Temel Faktörler 155
4. Sınırlama Konusu: Must Match Parça Tasarımları 160
5. Onarım Amacıyla Gerçekleştirilebilecek Fiiller 162
6. Yanıltıcı Olmama Koşulu 164
7. Sınırlamanın Uygulanmasında Üç Yıl Kuralı ve Eşdeğer Parçalar Bakımından Süresiz Serbestî 165
a. Üç Yıl Kuralı ve Bu Kurala Yönelik Eleştiri 165
b. Bakanlıkça Yayımlanacak Listede Yer Alması Öngörülen Eşdeğer Parçalara Sağlanan Süresiz Serbestî 167
F. Önceki Kullanımdan Doğan Hakkın Kapsamındaki Fiiller 172
1. Genel Olarak 172
2. Sınırlamanın Koşulları 175
a. Tescilli Tasarımın Koruma Kapsamına Girme ve Bağımsız Olarak Geliştirilme 175
b. Ülke İçinde İyiniyetle Gerçekleşen Ticari Kullanım veya Hazırlık 176
3. Önceki Kullanımdan Doğan Hakkın Sınırları 179
a. Önceki Faaliyetlerle Sınırlılık 179
b. İşletmenin Makul İhtiyaçlarını Giderecek Ölçüde Kullanım 180
c. Hukuki İşlem Yasağı 181
4. Önceki Kullanımdan Doğan Hak Kapsamında Piyasaya Sunulan Ürünleri Edinen Üçüncü Kişilerin Fiilleri 184
5. Sicile Kayıt ve Bültende Yayın Koşuluna Yönelik Eleştiri 185
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM FİKRÎ MÜLKİYET HAKLARININ DOĞASINA İLİŞKİN SINIRLAR VE TASARIM HAKKINA ETKİLERİ
I. SINIRLAMALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ 189
II. COĞRAFİ SINIR 192
A. Sınai Mülkiyet Hukukunda Ülkesellik İlkesi 192
B. Ülkesellik İlkesinin Tasarım Hukukundaki Yansımaları 196
1. Hakkın Kazanılması Açısından 196
a. Aslen Kazanım (Hakkın Doğumu) Açısından 196
b. Devren ve Miras Yoluyla Gerçekleşen Kazanımlar Açısından 197
c. Çalışanların Tasarımlarına Yönelik Kanuni İntikaller Açısından 203
2. Hakkın Geçerliği Açısından 205
3. Koruma Kapsamı Açısından 205
III. SÜRE SINIRI 208
A. Genel Olarak 208
B. Tasarım Hakkına Sağlanan Koruma Süresi 210
C. Sürenin Sona Ermesinin Sonuçları 212
1. Genel Olarak 212
2. Lisans Sözleşmeleri Açısından 213 D. Tasarım Hakkının Süre Bitiminden Önce Sona Erme Sebepleri 216
1. Vazgeçme 216
a. İradi Vazgeçme 216
b. Tartışmalı Bir Uygulama: Rekabet Kurulu Müdahalesi Sonucunda Tasarım Hakkından Vazgeçilmesi 218
2. Hükümsüzlük 220
IV. HAKKIN TÜKENMESİ 222 A. Tükenme Kavramı ve Önemi 222 B. Coğrafi Etki Alanı 224 C. Uygulama Koşulları 230
1. Koruma Altındaki Bir Tasarımın Varlığı 230
2. Piyasaya Sunma Fiili 231
a. Piyasaya Sunma İradesi ve Zilyetliğin Devri 231
b. Kira, Ödünç ve Benzeri İşlemler Yoluyla Piyasaya Sürmede Hakkın Tüken(me)mesi 233
c. Mülkiyet Hakkının İyiniyetle Kazanılması Hâlinde Tasarım Hakkının Tükenmesi 234
3. Piyasaya Sunma Eyleminin Hak Sahibi Tarafından Bizzat veya Onun İzni ile Üçüncü Kişiler Tarafından Gerçekleşmesi 236
a. Genel Olarak 236
b. Üçüncü Kişilerle veya Lisans Alanla Yapılan Sözleşmelerde Yer Alan Kısıtlayıcı Hükümlerin Etkisi 237
D. Tükenme Kapsamındaki Fiiller 240
1. Genel Olarak 240
2. Dijital Ortamdaki Fiillere Yönelik Tartışmalar 241
3. Onarım Fiilinin Durumu 244
a. Kural: Onarım Fiilinin Tükenme İlkesi Kapsamında Serbest Olması 244
b. İstisna: Yeniden Üretim Niteliğindeki Onarımlar 245
c. Sürdürülebilirlik Tartışmaları Işığında Onarım Serbestisinin Sınırları 246
4. Yeniden Dolum ve Ambalajlama Fiillerinin Durumu 250
5. Kötüleştirme ve Değiştirme Yasağının Tasarım Hakkı Açısından Uygulanabilirliği 252
BEŞİNCİ BÖLÜM KÜMÜLATİF KORUMANIN SINIRLAMALAR AÇISINDAN ETKİSİ
I. KÜMÜLATİF KORUMA KAVRAMI VE REKABET PİYASASINA ETKİLERİ 255
A. Genel Olarak 255
B. Geier’in Kümülatif Korumaya Yönelik Ekonomik Analizleri 257
II. TASARIMLARIN FİKRÎ MÜLKİYET HUKUKUNUN ÇEŞİTLİ DALLARI KAPSAMINDA KORUNMASI 259
A. Tasarımların Marka Hakkı Kapsamında Korunması 260
1. Genel Olarak 260
2. Marka Hakkının Sınırları 262
3. Marka Hakkının Sınırları ile Tasarım Hakkının Etkileşimi 264
a. Kümülatif Koruma Tartışmaları Işığında Mala Asli Değerini Veren Şekil veya Diğer Özellikler Sınırlaması 264
b. Teknik İşlevsellik Sınırlamasının Marka ve Tasarım Hukukundaki Farklı Görünümleri 269
c. Eşdeğer Parça İstisnasının Marka Hakkı Açısından Uygulanabilirliği 273
B. Tasarımların Patent ve Faydalı Model Hakları Kapsamında Korunması 279
1. Genel Olarak 279
2. Patent ve Faydalı Model Haklarının Sınırları 281
3. Patent ve Faydalı Model Haklarının Sınırları ile Tasarım Hakkının Etkileşimi 283
a. Eğitim ve Referans Amaçlı Kullanım İstisnasının Patent ve Faydalı Model Hakları Açısından Uygulanabilirliği 283
b. Zorunlu Lisans Sınırlamasının Tasarım Hakkı Açısından Uygulanabilirliği 289
C. Tasarımların Telif Hakları Kapsamında Korunması 297
1. Temel Kural ve Kullanım Amaçlı Ürünlerin Durumu 297
2. Telif Hakkının Sınırları 303
3. Telif Hakkının Sınırları ile Tasarım Hakkının Etkileşimi 306
a. Genel Olarak 306
b. Teknik İşlevsellik Sınırlamasının Telif Hakkı Açısından Uygulanabilirliği 309
c. Panorama Serbestisinin Tasarım Hakkı Açısından Uygulanabilirliği 312
d. Kümülatif Korumada Hakkın Tükenmesi 316
III. TASARIMLARIN HAKSIZ REKABET HUKUKU KAPSAMINDA KORUNMASI 320
A. Genel Olarak 320
B. Tasarımlara Haksız Rekabet Hükümlerinin Uygulanması Hakkında Görüşler 321
1. SMK Karşısında Haksız Rekabet Hükümlerinin Uygulanmasına Mesafeli Yaklaşan Görüşler 321
2. Tasarımların Haksız Rekabet Hükümleriyle Korunabileceğini Kabul Eden Görüşler 323
C. Yargıtay’ın Kümülatif Korumaya İlişkin İçtihat Çizgisinin Gelişimi 325
1. SMK Öncesi Dönem 325
2. SMK Dönemi 327 a. Tescilsiz Tasarımlar Açısından 327 b. Tescilli Tasarımlar Açısından 329 D. Görüşümüz 332
1. Kümülatif Koruma ve Ölçülü Uygulama 332
2. Haksız Rekabet Hükümlerinin Uygulanabilme Koşulları 333
3. SMK’daki Sınırlamaların Haksız Rekabet Hukukuna Etkisi 335
a. SMK Hükümlerine Göre Korunan Tasarımlar Bakımından Değerlendirme 335 aa. SMK’da Tecavüz Sayılan Fiillerle Gerçekleştirilen Müdahaleler 335 bb. SMK’daki Tecavüz Fiillerinin Kapsamını Aşan Müdahaleler 337
b. SMK Hükümlerine Göre Korunmayan Tasarımlar Bakımından Değerlendirme 338 aa. SMK’da Tecavüz Sayılan Fiillerle Gerçekleştirilen Müdahaleler 338 bb. SMK’daki Tecavüz Fiillerinin Kapsamını Aşan Müdahaleler 339
SONUÇ 347 KAYNAKLAR 361
KARAR DİZİNİ 384
KAVRAM DİZİNİ 389