Tamamı Örnek Olaylarla Açıklanmış Ceza Hukuku Genel Hükümler
İçindekileri İncele
YEDİNCİ BASKIYA ÖN SÖZ....................................................................................... 7 9
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA HUKUKUNUN İŞLEVİ VE UYGULANMASI
§1. CEZA HUKUKUNUN TANIMLANMASI VE İŞLEVİ................................................ 15
I. CEZA HUKUKUNUN HUKUK SİSTEMİMİZ İÇERİSİNDEKİ YERİ 25
§2. CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI .................................................................... 27
I. DOĞRUDAN KAYNAKLAR 27
A. Anayasa ......................................................................................................... 27
B. Türk Ceza Kanunu .......................................................................................... 29
1. Ceza Kanunu ile Özel Ceza Yasaları Arasındaki İlişki.............................. 32
C. Uluslararası Sözleşmeler................................................................................ 33
II. DOLAYLI KAYNAKLAR 34
§3. CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER.......................................................... 36
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ 36
II. SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ 37
A. Belirlilik .......................................................................................................... 41
B. Aleyhe Kanunun Geçmişe Yürütülmesi Yasağı ............................................... 48
C. Kıyas Yasağı.................................................................................................... 50
D. İdarenin Düzenleyici İşlemlerle Suç Oluşturması ve Hürriyeti Bağlayıcı
Ceza Vermesi Yasağı ...................................................................................... 57
E. Örf Adete Dayanılarak Suç Oluşturma ve Ceza Verme Yasağı........................ 63
III. KUSUR İLKESİ 66
IV. CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ 69
V. ADALET VE KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK İLKESİ 71
VI. ORANTILILIK/ ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 73
VII. İNSAN HAYSİYETİNİN KORUNMASI İLKESİ (HÜMANİZM) 74
§4. CEZA KANUNUNUN UYGULANMASI ................................................................ 76
I. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA 77
A. Lehe Olan Kanunun Tespiti ............................................................................ 86
B. İnfaz Rejimine ve Güvenlik Tedbirlerine İlişkin Yasaların Zaman
Bakımından Uygulanması .............................................................................. 91 10
C. Geçici ve Süreli Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması 93
D. Türk Ceza Kanunu’nun Uygulanması Bakımından Anayasa
Mahkemesi’nin İptal Kararı 95
II. YER BAKIMINDAN UYGULAMA.................................................................. 98
A. Mülkilik Sistemi (Toprak Esası) 103
B. Şahsilik Sistemi (Vatandaşlık Esası) 109
1. Faile Göre Şahsilik 111
2. Mağdura Göre Şahsilik 115
C. Koruma Sistemi 116
D. Evrensellik Sistemi 118
E. Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması 120
F. Soruşturma Koşulu Olan Cezanın Hesaplanması, Mahsup ve Hak
Yoksunluklarının Türkiye’de Geçerliliği 122
III. KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA 123
A. Cumhurbaşkanı/ Cumhurbaşkanı Yardımcıları/ Bakanlar 124
B. Milletvekilleri 126
C. Diplomatik Bağışıklık 133
D. NATO Askerleri 135
§5. GERİ VERME (SUÇLULARIN İADESİ) 136
I. GERİ VERMENİN ŞARTLARI 138
II. GERİ VERME USULÜ 144
III. GERİ VERME BENZERİ MÜESSESELER 148
İKİNCİ BÖLÜM
SUÇ GENEL TEORİSİ
§1. SUÇUN YAPISI 151
§2. SUÇUN UNSURLARI 155
I. TİPİKLİK (SUÇUN KANUNİ TANIMI) 155
II. MADDİ UNSURLAR 159
A. Hareket (Fiil) 159
1. Harekete Göre Suçların Sınıflandırılması 165
a. İcrai Suçlar/ İhmali Suçlar 165
b. Bağlı Hareketli/ Serbest Hareketli Suç 172
c. Tek Hareketli Suç- Çok hareketli Suç- Seçimlik Hareketli Suç 175
d. İtiyadi Suç 179
B. Netice (Sonuç) 179
1. Ani Suç- Kesintisiz (Mütemadi) Suç 183
2. Tehlike Suçu-Zarar Suçu 187
C. İlliyet Bağı (Nedensellik Bağı-Sebep/Sonuç İlişkisi) 190
D. Fail 198 11
E. Mağdur/Suçtan Zarar Gören........................................................................ 203
F. Konu............................................................................................................. 206
G. Suçun Nitelikli Halleri................................................................................... 208
III. MANEVİ UNSUR 210
A. Kast 214
1. Doğrudan Kast..................................................................................... 218
2. Olası Kast............................................................................................. 227
B. Taksir ........................................................................................................... 235
1. (Bilinçsiz) Taksir................................................................................... 237
2. Bilinçli/ Öngörülü Taksir...................................................................... 246
C. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç (Kast-Taksir Kombinasyonu)................... 257
IV. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU 267
A. Kanun Hükmünü Yerine Getirme (Görevin Îfası) ......................................... 274
B. Meşru Savunma (Meşru Müdafaa).............................................................. 275
C. Saldırıya İlişkin Şartlar.................................................................................. 276
a. Gerçekleşen (mevcut) ve gerçekleşmesi kesin olan bir saldırı
olmalıdır.............................................................................................. 276
b. Saldırı bir insan hareketi olmalıdır ...................................................... 278
c. Saldırı haksız olmalıdır ........................................................................ 280
d. Saldırı bir hakka yönelmiş olmalıdır .................................................... 283
D. Savunmaya İlişkin Şartlar............................................................................. 285
a. Savunmada zorunluluk olmalı............................................................. 285
b. Savunma ile saldırı arasında nedensellik bağı olmalı .......................... 286
c. Savunma ile saldırı arasında oran bulunmalı ...................................... 287
E. Hakkın Kullanılması...................................................................................... 293
F. İlgilinin (Mağdurun) Rızası ........................................................................... 297
a. Mağdur (İlgili) rıza göstermeye ehil olmalıdır ..................................... 300
b. Rıza açıklaması kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği
bir hakka ilişkin olmalıdır. ................................................................... 303
c. Rızanın eylemden önce veya en geç icra hareketleri sırasında
gösterilmiş olması ve en geç fiil anında geri alınmamış olması
gerekir................................................................................................. 304
G. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Sınırın Aşılması.......................................... 305
a. Sınırın kasten aşılması......................................................................... 306
b. Sınırın taksirle aşılması........................................................................ 308
c. Sınırın korku, heyecan ve panik ile aşılması ........................................ 310
V. SUÇUN UNSURLARI DIŞINDA KALAN HUSUSLAR 314
A. Cezalandırılabilme Şartları ........................................................................... 315
B. Kişisel Cezasızlık Nedenleri .......................................................................... 316
C. Muhakeme Şartları ...................................................................................... 317 12
§3. KUSURLULUK 317
I. KUSURLULUK/KUSURLULUĞU KALDIRAN VEYA AZALTAN
SEBEPLER 319
A. Zorunluluk (Iztırar) Hali 321
i. Tehlikeye İlişkin Şartlar 326
ii. Korunmaya İlişkin Şartlar 329
B. Haksız Tahrik 332
a. Haksız bir fiilin bulunması 336
b. Haksız fiil, hiddet veya şiddetli eleme (üzüntüye) sebep olmalı ve hiddet
ve şiddetli elem sebebiyle suç işlenmiş olmalı 342
c. Suç, haksız fiili gerçekleştiren kimseye karşı işlenmiş olmalıdır 346
C. Bağlayıcı (Hukuka Aykırı) Emrin Yerine Getirilmesi 352
D. Cebir ve Şiddet, Korkutma ve Tehdit 356
E. Hata (Yanılma) 359
F. Yaş Küçüklüğü 376
G. Sağır ve Dilsizlik 382
H. Akıl Hastalığı 384
I. Geçici Nedenler, Alkol ve Uyuşturucu Etkisinde Olma 387
II. CEZA KUNUNUNDA DÜZENLENMEYEN KUSURLULUĞU
KALDIRAN SEBEPLER 392
A. Mücbir Sebep 392
B. Kaza ve Tesadüf 393
§4. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ 394
I. TEŞEBBÜS 394
A. Genel Olarak Teşebbüs 394
1. Suça Teşebbüsün Ön Şartı: Suç Tipinin Teşebbüse Elverişli Olması 398
2. Teşebbüsün Şartları 401
a. Suçun, kasten işlenebilen bir suç olması 401
b. Suçun icra hareketlerine elverişli hareketlerle doğrudan
doğruya başlamak 401
c. Failin, elinde olmayan sebeplerle suçu tamamlayamaması 413
3. Teşebbüste Faile Verilecek Cezanın Belirlenmesi 414
B. İşlenemez Suç (Elverişsiz Suç) 415
C. Sözde Suç (Mefruz Suç) 417
D. Gönüllü Vazgeçme 418
1. İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Gönüllü Vazgeçme 424
E. Etkin Pişmanlık 427
II. İŞTİRAK 429
A. Genel Olarak İştirakın Şartları 433
a. Kasten işlenebilen bir suç olmalı 433
b. Suçun işlenmesine katkı sağlayan birden fazla kimsenin bulunması
ve aynı suçun işlenmesi konusunda aralarında anlaşma bulunması 433
13
c. Kararlaştırılan suçun işlenmesi (suçun icra hareketlerine başlanmış
olması) ................................................................................................ 437
B. Faillik Türleri ................................................................................................ 439
1. Faillik/ Müşterek (Birlikte) Faillik......................................................... 439
2. Dolaylı Faillik ....................................................................................... 444
C. Suça Ortaklık (Şeriklik) Türleri...................................................................... 450
1. Suça Azmettirme................................................................................. 450
2. Yardım Etme........................................................................................ 456
D. İştirakta Bağlılık Kuralı ................................................................................. 465
III. SUÇLARIN İÇTİMAI (SUÇLARIN BİRLEŞMESİ) 469
A. Bileşik (Mürekkep) Suç................................................................................. 477
B. Zincirleme (Müteselsil) Suç .......................................................................... 480
1. Zincirleme Suçun İşleniş Biçimleri ....................................................... 481
a. Aynı suçun, aynı mağdura karşı, farklı zamanlarda, birden fazla
kez işlenmesi .............................................................................. 481
b. Aynı suçun, birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi .......... 489
2. Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanamayacağı Suçlar..................... 491
C. Fikri İçtima (Farklı Nev’iden Fikri İçtima)...................................................... 492
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YAPTIRIMLAR
§1. CEZA KAVRAMI, CEZANIN AMACI VE NİTELİKLERİ ......................................... 501
§2. TÜRK CEZA KANUNU’NDA ÖNGÖRÜLEN YAPTIRIM TÜRLERİ.......................... 503
I. HAPİS CEZASI 503
A. Kısa Süreli Hapis Cezasının Seçenek Yaptırımlara Çevrilmesi....................... 505
1. Seçenek Yaptırımlara Çevirmenin Zorunlu Olduğu Haller.................. 507
2. Taksirli Suçlar Bakımından Kısa Süreli Hapis Cezalarının Seçenek
Yaptırımlara Çevrilmesi ....................................................................... 507
3. Kısa Süreli Hapis Cezasının Seçenek Yaptırımlara Çevrilmesinin
Sonucu ................................................................................................ 508
4. Seçenek Yaptırımların Gereklerinin Yerine Getirilmemesi ................. 509
B. Hapis Cezasının Ertelenmesi ........................................................................ 509
II. ADLİ PARA CEZASI 512
III. CEZALARIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ 515
A. Takdiri İndirim Nedenleri............................................................................. 518
B. Mahsup........................................................................................................ 520
IV. GÜVENLİK TEDBİRLERİ 520
A. Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Kılma..................................................... 522
1. Hak Yoksunluğunun Uygulanmadığı Hal.............................................. 526
2. Hak Yoksunluğunun Taksirli Suçlar Bakımından Uygulanması ........... 526 14
B. Eşya Müsaderesi 528
C. Kazanç Müsaderesi 533
D. Çocuklara Özgü Güvenlik Tedbirleri 535
E. Akıl Hastalarına Özgü Güvenlik Tedbirleri 535
F. Suçta Tekerrür (Tekrar Suç İşleme) ve Özel Tehlikeli Suçlular 536
G. Sınır Dışı Edilme 543
H. Tüzel Kişiler Hakkında Uygulanacak Güvenlik Tedbirleri 543
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
DAVA VE CEZAYI DÜŞÜREN SEBEPLER
§1. SANIĞIN VEYA HÜKÜMLÜNÜN ÖLÜMÜ 545
§
2. AF 546
§3. ZAMANAŞIMI 547
I. DAVA ZAMANAŞIMI 548
A. Dava Zamanaşımı Süreleri ve Sürelerin Başlangıcı 548
B. Dava Zamanaşımını Durduran ve Kesen Sebepler 549
II. CEZA ZAMANAŞIMI 550
A. Ceza Zamanaşımı Süreleri ve Sürelerin Başlangıcı 551
B. Ceza Zamanaşımını Kesen Sebepler 551
III. ZAMANAŞIMININ HESABI VE UYGULANMASI 552
IV. ZAMANAŞIMI HÜKÜMLERİ UYGULANMAYAN SUÇLAR 552
§4. ŞİKAYET YOKLUĞU 553
§5. ÖNÖDEMENİN GERÇEKLEŞMESİ 555
KAYNAKÇA 559
KAVRAMLAR DİZİNİ 567