Şirketler Hukuku
İçindekileri İncele
DÖRDÜNCÜ BASIYA
ÖNSÖZ 9 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 45
§1. GENEL HÜKÜMLER
I. ŞİRKETLER HUKUKUNUN KONUSU 49
II. TÜRK ŞİRKETLER HUKUKUNUN KAYNAKLARI 49 A. Mevzuat (Birincil ve İkincil Düzenlemeler) 49
1. Kanunlar 49
2. İkincil Düzenlemeler 51 B. Öğreti 52 C. İçtihat 52
III. ALMANYA, İSVİÇRE, BİRLEŞİK KRALLIK, ABD VE ÇİN HUKUKLARINDA ŞİRKETLER HUKUKUNUN DÜZENLENİŞİ 52
A. Almanya Hukukunda 53
B. İsviçre Hukukunda 53
C. Birleşik Krallık Hukukunda 54
D. ABD Hukukunda (Delaware) 54
E. Çin Hukukunda 55
IV. ŞİRKET MEFHUMU VE UNSURLARI 55 A. Şirketin Tanımı 55 B. Şirketin Unsurları 56
1. Sözleşme Unsuru 56
2. Kişi Unsuru 57
3. Sermaye Unsuru 57
4. Ortak Amaç Unsuru 60
5. Ortak Amaç İçin Birlikte Çalışma Unsuru (Affectio Societatis) 60
V. ÇEŞİTLİ ÖLÇÜTLERE GÖRE ŞİRKETLERİN TASNİFİ 64 A. Düzenlendikleri Mevzuat Açısından 64
1. TTK’da Düzenlenen Şirketler 64
2. TBK’da Düzenlenen Şirket 65
3. Özel Mevzuata Tâbi Şirketler 65 B. Tüzel Kişilik Açısından 65
1. Tüzel Kişiliği Olmayan Şirket 65
2. Tüzel Kişiliği Olan Şirketler 66 C. Şahıs ya da Sermaye Unsurunun Ağırlığı Açısından 67
1. Şahıs Şirketleri 67
2. Sermaye Şirketleri 67 D. Sermaye Türü Açısından 68
1. Sabit Sermayeli Şirketler 68
2. Kayıtlı Sermayeli Şirketler 68
3. Sınırlı Esnek Sermayeli Şirketler 69
4. Değişir Sermayeli Şirketler 69 E. Ortakların Şirket Borçlarından Sorumluluğu Açısından 70
1. Sorumluluğun Derecesine Göre 70
a. Ortakların Birinci Derece Sorumlu Olduğu Şirket 70
b. Ortakların İkinci Derece Sorumlu Olduğu Şirketler 71
2. Sorumluluğun Kapsamına Göre 72
a. Sınırsız Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler 72
b. Sınırlı Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler 72
c. Sorumluluğun Bulunmadığı Şirketler 73
i. Genel Kural 73 ii. Limited Şirketlerde Amme Alacakları Açısından Özel Kural 73
§2. ADİ ŞİRKET
I. ADİ ŞİRKET MEFHUMU 75 A. Kavramsal Çerçeve 75 B. Uygulamada Adi Şirketin Görünümleri 78
1. Konsorsiyum 78
2. Joint–Venture 78
3. Donatma İştiraki 79
4. Gizli Şirket 79
5. Adi Ortaklık Karinesi 80
II. ADİ ŞİRKETİN KURULUŞU 81 A. Sözleşme 81
1. Sözleşmede Şekil Serbestisi Kuralı 81
2. Şekil Serbestisi Kuralının İstisnaları 82
a. Ticari İşletme İşletilmesi Halinde 82
b. İradi Şekil Belirlenmesi Halinde 83
c. Devir Şekli Bakımından Özel Bir Usule Tabi Bir Unsurun Şirkete Sermaye Olarak Getirilmesi Halinde 83
B. Adi Şirkete Sermaye Olarak Getirilebilecek Değerler 83
1. Nakde Tahvili Mümkün Unsurlar 83
2. Nakde Tahvili Mümkün Olmayan Unsurlar 84
III. ADİ ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ 86 A. Adi Şirkette İç İlişkiler 86
1. Yönetim 86
a. Yöneticilerin Atanması 86
b. Yöneticilerin Görevinin Sona Ermesi 87
i. İstifa 87 ii. Azil 87 iii. Ölüm 87
c. Yöneticilerin Hakları 87
d. Yöneticilerin Borçları 88
i. Hesap Verme Yükümlülüğü 88 ii. Kazanç Paylarını Ortaklara Ödemek 88
2. Ortakların Hakları ve Borçları 89
a. Ortakların Hakları 89
i. Kâr Payı Hakkı 89 ii. Tasfiye Payı Hakkı 89 iii. Ücret, Faiz ve Masrafları İsteme Hakkı 90 iv. Yönetim Hakkı 90
v. Denetim Hakkı 91
b. Ortakların Borçları 91
i. Katılım Payı Getirme Borcu 91 ii. Kazancın Paylaşılması ve Zarara Katlanma Yükümlülüğü 92 iii. Rekabet Etmeme Borcu 93 iv. Ortaklık Masraflarına Katlanma Yükümlülüğü 94
v. Özen Borcu 94
3. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılımı ve Mevcut Bir Ortağın Şirketten Ayrılması 96
a. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılması 96
b. Ortağın Payını Devretmesi 96
c. Ortağın Şirketten Çıkması veya Çıkarılması 96
i. Genel Olarak 96 ii. Ortaklık Sıfatının Sona Ermesinin Hükümleri 97
B. Adi Şirkette Dış İlişkiler 98
1. Adi Şirketin Temsili ve Ortakların Şirketi Temsilen Üçüncü Kişilerle İşlem Yapması 98
2. Temsilin Hükümleri 99
3. Şirket Borçlarından Sorumluluk 100
IV. ADİ ŞİRKETİN SONA ERMESİ 100 A. İradi Sona Erme Sebepleri 100
1. Tüm Ortakların Kararı ile Sona Erme 100
2. Bir Ortağın Feshi Bildirmesiyle 100
3. Haklı Nedenle Fesih (Mahkeme Kararı ile Fesih) 101
B. İrade Dışı Sonra Erme Sebepleri 102
C. Sona Ermenin Yönetim Yetkisine Etkisi 102
D. Sona Erme Sonucu Şirketin Tasfiyesi 103
V. ZAMANAŞIMI 104
§3. KOLLEKTİF ŞİRKET
I. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI 105 A. Kollektif Şirketin Tanımı 105 B. Kollektif Şirketin Unsurları 105
1. Şirketin Ortakları 105
2. Şirketin Amacı 106
3. Şirketin Ticaret Unvanı 106
4. Şirketin Sermayesi 107
5. Şirketin Tüzel Kişiliği 107
II. KOLLEKTİF ŞİRKETİN KURULUŞU 109 A. Kollektif Şirket Sözleşmesi 109
1. Şirket Sözleşmesinin Şekli 109
2. Şirket Sözleşmesinin İçeriği 109
a. Şirket Sözleşmesinin Zorunlu İçeriği 109
b. Şirket Sözleşmesinin İhtiyari İçeriği 110
B. Şirketin Tescili ve Tüzel Kişilik Kazanması 110
C. Şirketin Kuruluşundaki Eksiklikler ve Sonuçları 111
III. KOLLEKTİF ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİLER 113 A. Kollektif Şirketin Yönetimi 113
1. Yönetim Yetkisinin Kapsamı ve Yöneticilerin Seçimi 113
a. Yönetim Yetkisinin Kapsamı 113
b. Yöneticilerin Seçilmeleri ve Görevden Alınmaları 114
i. Genel Olarak 114 ii. Atanma ve Görevden Alınma 115
2. Yöneticilerin Hakları ve Yükümlülükleri 115
a. Yöneticilerin Hakları 115
b. Yöneticilerin Yükümlülükleri 116
B. Kollektif Şirket Ortaklarının Hakları ve Borçları 118
1. Kollektif Şirket Ortaklarının Hakları 118
a. Mâli Haklar 118
i. Kâr Payı Hakkı (Kâr ve Zarara Katılma) 118 ii. Diğer Malî Haklar 119
b. İdari Haklar ve Koruyucu Haklar 119
i. Oy Hakkı 119 ii. Denetleme Hakkı 120 iii. Dava Hakları 120
2. Kollektif Şirket Ortaklarının Borçları 121
a. Sermaye Koyma Borcu 121
b. Rekabet Etmeme Borcu 122
c. Kullanılan Avansları İade ve Faiz Ödeme Borcu 123
C. Ortaklık Yapısında Değişiklikler 125
1. Şirkete Yeni Bir Ortağın Girmesi 125
2. Şirketten Çıkma 125
3. Şirketten Çıkarılma 126
IV. KOLLEKTİF ŞİRKETİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE İLİŞKİLERİ 127
A. Kollektif Şirketin Temsili 127
B. Kollektif Şirketin Borçlarından Sorumluluk 128
V. KOLLEKTİF ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 129
A. Kollektif Şirketin Sona Ermesi 129
B. Kollektif Şirketin Tasfiyesi 130
1. Genel Olarak 130
2. Tasfiye Memurları 130
3. Tasfiye Memurlarının Görevlerini İcra Etmesi 131
4. Tasfiye İşleri 132
§4. (ADİ) KOMANDİT ŞİRKET
I. ADİ KOMANDİT ŞİRKET KAVRAMI 135 A. Tanım ve Uygulanacak Hükümler 135 B. Ortakların Türleri 136
II. ADİ KOMANDİT ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİLER 136 A. Şirketin Yönetimi 136 B. Ortakların Hak ve Borçları 136
1. Genel Olarak 136
2. Sermaye Koyma Borcu 137
3. Komanditer Ortağın Hukukî Konumu 137
III. ADİ KOMANDİT ŞİRKETTE DIŞ İLİŞKİLER 138 A. Şirketin Temsili 138
1. Genel Olarak 138
2. Temsil Yetkisi 139 B. Şirket Borçlarından Sorumluluk 139
IV. ADİ KOMANDİT ŞİRKETİN SONA ERMESİ ve TASFİYESİ 140
§5. ANONİM ŞİRKET
I. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI ve GENEL ÖZELLİKLERİ 143
A. Anonim Şirketin Tanımı 143
B. Anonim Şirketin Genel Özellikleri 144
II. ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA HÂKİM İLKELER 147
A. Çoğunluk İlkesi 147
B. Sermaye Oranı Esaslı Nisbilik İlkesi 148
C. Emredici Hükümler İlkesi 148
D. Şirket Borçlarından Sorumsuzluk İlkesi 149
E. Kamuyu Aydınlatma İlkesi 150
F. Eşit İşlem İlkesi 151
G. Sermayenin Korunması İlkesi 152
H. Borçlanma Yasakları 153
1. Pay Sahiplerinin Şirkete Borçlanma Yasağı 153
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Şirkete Borçlanma Yasağı 154
I. Devletin İlgilenmesi İlkesi 155 J. Bağımsız Denetim İlkesi 156
III. ANONİM ŞİRKETLERİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI 158 A. Halka Açık Olup Olmamasına Göre 158
1. Halka Açık Olmayan Anonim Ortaklıklar 158
2. Halka Açık Anonim Ortaklıklar 159 B. Sermaye Yapısına Göre 159
1. Asgari Sermaye Tutarları 159
2. Esas Sermayeli Anonim Şirketler 160
3. Kayıtlı Sermayeli Anonim Şirketler 160
4. Sınırlı Esnek Sermayeli Anonim Şirketler 161
5. Değişir Sermayeli Anonim Şirketler 162 C. Ortak Sayısına Göre 162
1. Çok Ortaklı Anonim Şirketler (Kural) 162
2. Tek Ortaklı Anonim Şirket 163
D. Bağımsız Denetime Tabi Olup Olmamasına Göre 164
E. Özel Mevzuata Tabi Olup Olmamasına Göre 164
IV. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU 167 A. Anonim Şirketin Kuruluşu Türleri 167
1. Ani Kuruluş 167
2. Payların Kuruluşta Halka Arzı 167
3. Basit (Nakdî) Kuruluş 168
4. Nitelikli (Mevsuf) Kuruluş 168 B. Anonim Şirketin Kuruluş Aşamaları 169
1. Anonim Şirketin Kurucuları Kimlerdir? 169
2. Anonim Şirketin Kuruluş Belgeleri Nelerdir? 170
3. Esas Sözleşmenin Şekli, Niteliği ve (Zorunlu) İçeriği 170
a. Esas Sözleşmenin Şekli ve Niteliği 170
b. Esas Sözleşmenin İçeriği (TTK m. 339) 171
i. Şirketin Ticaret Unvanı 171 ii. Şirket Merkezinin Neresi Olduğu 171 iii. Şirketin İşletme Konusu 172 iv. Şirketin Sermayesi ile Her Payın İtibarî Değeri, Bunların Ödenmesinin Şekil ve Şartları 172
v. Pay Senetlerinin Nama veya Hamiline Yazılı Olacakları 173 vi. Paradan Başka Sermaye Olarak Konan Haklar ve Ayınlar, Bunların Değerleri, Bunlara Karşılık Verilecek Payların Miktarı 173 vii. Bir İşletme ve Ayın Devir Alınması Söz Konusu Olduğu Takdirde, Bunların Bedeli 174 viii. Şirketin Kurulması İçin Kurucular Tarafından Şirket Hesabına Satın Alınan Malların ve Hakların Bedelleri 174 ix. Şirketin Kurulmasında Hizmetleri Görülenlere Verilmesi Gereken Ücret, Ödenek veya Ödülün Tutarı 174
x. Kurucularla Yönetim Kurulu Üyelerine ve Diğer Kimselere Şirket Kârından Sağlanacak Menfaatler 174 xi. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sayıları, Bunlardan Şirket Adına İmza Koymaya Yetkili Olanlar 175 xii. Genel Kurulun Toplantıya Nasıl Çağrılacağı 175 xiii. Oy Hakları 175 xiv. Şirketin Süresi 176 xv. Şirkete Ait İlanların Nasıl Yapılacağı 176 xvi. Pay Sahiplerinin Taahhüt Ettiği Sermaye Paylarının Türleri ve Miktarları 176 xvii. Şirketin Hesap Dönemi 177
4. Şirket Sözleşmesinin İmzalanmasıyla Şirketin Kuruluşu 177
a. İmza Aşaması 177
b. Kuruluşla Birlikte Ortaya Çıkan Ön Şirketin Özellikleri 177
5. Pay Bedellerinin Ödenmesi 179
6. Gereği Halinde Bakanlık İzni 180
7. Ticaret Siciline Tescil ve Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması 181
C. Anonim Şirketin Kuruluşundaki Eksiklikler ve Bunun Hukukî Sonuçları 183
V. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU 184 A. Anonim Şirket Organizasyonundaki Pozisyonu 184 B. Yönetim Kurulu Üyeleri 185
1. Yönetim Kurulu Üyesi Olmak İçin Gerekli Koşullar 185
2. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Kazanılması 186
a. Seçilme Yöntemleri 186
b. İmtiyazlı Pay Yaratılması Suretiyle Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı 188
3. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Sona Ermesi 188
a. Genel Kurul Kararıyla Her Zaman Görevden Alınabilme 188
b. Üyeliğin Sona Ermesi Konusunda Diğer İhtimaller 189
4. Anonim Şirket ve Yönetim Kurulu Üyesi Arasındaki İlişkinin Hukukî Niteliği 190
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları ve Borçları 192
1. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları 192
a. İdarî Haklar 192
b. Malî Haklar 193
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı 194
d. İbrayı Talep Hakkı 195
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri 196
a. Özen Yükümlülüğü 196
b. Sadakat Borcu 197
c. Yönetim Kurulu Üyelerinin Tabi Olduğu Yasaklar 197
i. Şirketle İşlem Yapma Yasağı 197 ii. Şirkete Borçlanma Yasağı 198 iii. Rekabet Yasağı 199 iv. Toplantı ve Müzakerelere Katılma Yasağı 200
d. Eşit İşlem Yapma Yükümlülüğü 200
e. Sermayenin Kaybı ve Borca Batıklık Halindeki Yükümlülükler 201
f. Şirketin Kamu Borçlarından Doğan Yükümlülükler 203
D. Yönetim Kurulunun Anonim Şirketi Yönetmesi ve Temsil Etmesi 206
1. Yönetim Yetkisi 206
a. Genel Olarak 206
b. Yönetim Yetkisinin Devri 206
c. Yönetim Kurulunun Komite ve Komisyonlar Kurması 208
d. Tek Kişilik Yönetim Kurulu 208
e. Yönetim Kurulunun Var Olmaması 209
f. Hukuka Aykırı Genel Kurul Kararlarının İcrası 210
2. Temsil Yetkisi 211
a. Genel Olarak 211
b. Temsil Yetkisinin Kullanılma Şekli 211
c. Temsil Yetkisinin Devri 212
d. Temsil Yetkisinin Kapsam ve Sınırları 212
i. Temsil Yetkisinin Kapsamı 212 ii. Temsil Yetkisinin Sınırları 214
e. Pasif Temsil 214
f. Şirketin Yönetim Kurulunun Haksız Fiillerinden Sorumluluğu 215
3. Devredilemez Görev ve Yetkiler (TTK m. 375) 218
a. Yetkilerin Devredilemezliği ve Devrin Sonucu 218
b. Şirketin Üst Düzeyde Yönetimi ve Bunlarla İlgili Talimatların Verilmesi 219
c. Şirket Yönetim Teşkilatının Belirlenmesi 219
d. Finansal Planlama İçin Gerekli Düzenin Kurulması 220
e. Müdürlerin Atanmaları ve Görevden Alınmaları 220
f. Yönetimle Görevli Kişilerin Üst Gözetimi 222
g. Şirket İdaresiyle İlgili Defterlerin Tutulması ve Raporların Düzenlenmesi 222
h. Genel Kurul Kararlarının Yürütülmesi 222
i. Borca Batıklık Durumunda Bildirim 223
E. Yönetim Kurulu Toplantıları 225
1. Toplantıya Çağrı 226 a. Usûl 226 b. Çağrıya Yetkili Olanlar 226
2. Yönetim Kurulu Kararları 227
a. Yönetim Kurulu Kararlarının Özellikleri 227
b. Yönetim Kurulunun Karar Dışındaki Hukukî İşlemleri 228
c. Toplantı Yetersayısı 229
d. Karar Yetersayısı 229
e. Yönetim Kurulu Toplantısında Oy Kullanılması 229
f. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar 231
F. Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü 232
1. Yönetim Kurulu Kararlarının Yokluğu 232 a. Yokluk Kavramı 232 b. Yokluğa Sebep Olan Olgular 232
2. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı 234
a. Bir Hukukî İşlem Olarak Yönetim Kurulu Kararı 234
b. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar 234
c. TTK m. 391’e Göre Butlan Sebepleri 236
i. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar 236 ii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar 237 iii. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar 238 iv. Pay Sahiplerinin Haklarına Aykırı Kararlar 238
v. Genel Kurulun Yetki Alanına Giren Kararlar 238
d. İptal–Butlan İkilemi 239
e. Yönetim Kurulunun Batıl Kararları Aleyhine Açılacak Dava 239
i. Davanın Hukukî Niteliği 239 ii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 240 iii. Davacı ve Davalı Sıfatının Kime Ait Olduğu 240 iv. Davada Süre 240
3. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali 241
a. İptal Yaptırımının Özellikleri ve Genel Kural 241
b. İstisnalar (İptalin Mümkün Olduğu Haller) 241
i. Kayıtlı Sermaye Sisteminde 241 aa. HAAO’larda 241 bb. Kapalı Tip Şirketlerde 242 ii. Esas Sermaye Sisteminde 243 iii. Davaya İlişkin Açıklamalar 243 aa. Davanın Açılacağı Mahkeme 243 bb. Davacı Sıfatı 243 cc. Davalı Sıfatı 243 dd. Süre 244
4. Yönetim Kurulu Kararlarının Askıda Hükümsüzlüğü 244
5. Esas Sözleşmeye Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 245
6. Yönetim Kurulu Kararlarının Geri Alınabilmesi 245
VI. ANONİM ŞİRKET GENEL KURULU 247
A. Fonksiyonu ve Anonim Şirket Organizasyonundaki Yeri 247
B. Genel Kurulun Yetkileri 248
1. Devredilemez Görev ve Yetkiler 248
a. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi 248
b. Yönetim Kurulu Üyeleri ile İlgili Görevler 249
c. Denetçinin Seçimi ve Görevden Alınması 249
d. Finansal Görevler 249
e. Şirketin Feshi 250
f. Önemli Miktarda Şirket Varlığının Toptan Satışı 250
2. Diğer Görev ve Yetkiler 251 C. Genel Kurul Toplantı Türleri 254
1. Olağan Genel Kurul Toplantısı 254
2. Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı 254
3. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı 255 D. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması 256
1. Çağrıya Yetkili Olanlar 256
a. Yönetim Kurulu ve Tasfiye Memurları 257
b. Pay Sahipleri 257
c. Azınlık 258
d. Mahkemece Atanan Kayyım 258
2. Çağrının Şekli ve Süresi 258
3. Gündem ve Gündeme Bağlılık İlkesi 261 a. Genel Olarak 261 b. Gündeme Bağlılık İlkesinin İstisnaları 262
4. Genel Kurul Toplantısına Çağrıda Değişiklikler 262
a. İlave Açıklamalar 262
b. Gündem Maddelerinin Geri Çekilmesi 263
c. Genel Kurul Toplantısına Çağrının Geri Alınması 263
E. Genel Kurulu Toplantısının Yürütülmesi 263
1. Toplantı Yer ve Zamanı 263
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılım ve Temsil 264
a. Toplantıya Katılımı Zorunlu Olanlar 264
b. Bireysel Temsil 265
c. Tevdi Eden Temsilcisi 266
d. Birden Çok Hak Sahibinin Temsili 267
3. Toplantının Yönetimi 267
4. Toplantıdaki Tartışmalar, Görüş ve Öneri Sunma 268
5. Toplantı Tutanağı 270
6. Toplantıya Üçüncü Kişilerin Katılımı 271 a. Genel Olarak 271 b. Bakanlık Temsilcisi (GKYön m. 32) 271
7. Genel Kurul Toplantılarının Ertelenmesi 272 F. Genel Kurul Kararları 275
1. Yetersayılar 275
a. Toplantı Yetersayıları 275
i. Kanunî Yetersayılar 275 ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar 277
b. Karar Yetersayıları 277
i. Basit ve Ağırlaştırılmış Nisaplar 277 ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar 278
2. Oy Hakkının Sınırlandırılması ve Oy Kullanmaktan Yasaklılık 280
a. Oy Hakkının Kullanılmasında Sınırlar 280
b. Oy Hakkının Bulunmadığı Haller 281
3. Genel Kurulun İstişari Karar Verebilmesi 282
4. Genel Kurul Kararlarının Geri Alınabilmesi 283 G. Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü 284
1. Genel Kurul Kararlarının Yokluğu 285 a. Yokluğa Sebep Olgular 285 b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 286
2. Genel Kurul Kararlarının Butlanı 286
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar 286
b. TTK m. 447’ye Göre Butlan Sebepleri 287
i. Pay Sahiplerinin Vazgeçilemez Haklarına Müdahale Edilmesi 287 ii. Pay Sahiplerinin Kontrol Haklarına Müdahale Edilmesi 287 iii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar Verilmesi 288 iv. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar Verilmesi 289
c. Butlanın İkincilliği İlkesi 290
d. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 290
i. Davanın Hukukî Niteliği 290 ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu 291 iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 292 iv. Süre 292
3. Genel Kurul Kararlarının İptali 292
a. Genel Kurul Kararlarının İptali Sebepleri 293
i. Kanuna Aykırılık 293 ii. Esas Sözleşmeye Aykırılık 293 iii. Dürüstlük Kuralına Aykırılık 295
b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 295
i. Davanın Hukukî Niteliği 295 ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu 296 iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 298 iv. Süre 298
VII. ANONİM ŞİRKETLERDE DENETİM 301 A. Anonim Şirketlerde İç Denetim 301
1. İç Denetimin Amacı ve Kapsamı 301
2. İç Denetim ve Bağımsız Denetim Arasındaki İlişki 302
3. Denetim Kurulu (TTK m. 397/5) 302
4. Riskin Erken Saptanması Komitesi (TTK m. 378) 303 B. Anonim Şirketlerde Dış Denetim 306
1. Bağımsız Denetim 306
a. Genel Olarak 306
b. Denetime Tabi Şirketler 307
c. Denetim Yapabilecek Kurumlar ve Kişiler 308
i. Genel Olarak 308 ii. Denetim Yapabilecek Kurumlar 308 iii. Denetim Yapabilecek Kişiler 309
d. Denetçi Olamayacak Kişiler 310
e. Denetçilerin Seçimi ve Görevden Alınması 312
i. Kural: Genel Kurul Tarafından Seçilme 312 ii. Haklı Sebebe İstinaden Mahkemenin Görevden Alma ve Yeni Denetçi Seçmesi (TTK m. 399/4 ve 5) 312 iii. Denetçinin Seçilememiş Olmasına İstinaden Mahkemenin Seçimi (TTK m. 399/6) 313 iv. Denetçinin Seçilememiş Olmasına İstinaden Bakanın Seçimi (TTK m. 399/6) 313
v. Denetçinin Denetleme Sözleşmesini Feshetmesi 314 vi. Yönetim Kurulunun Geçici Denetçi Seçmesi (TTK m. 399/9) 314
f. Denetim Raporu ve Görüş Yazıları 314
i. Denetim Raporu (TTK m. 402) 314 ii. Görüş Yazıları ve Bunların Hukukî Sonuçları (TTK m. 403) 315 iii. Şirket ile Denetçi Arasındaki Görüş Ayrılıkları (TTK m. 405) 317
g. Denetçilerin Yükümlülükleri 317
i. Sır Saklama Yükümlülüğü (TTK m. 404) 317 ii. Bağımsız Denetimde Kalite ve Güvenilirliği Sağlama Yükümlülüğü 318 iii. Bağımsız Denetim İçin Kalite Kontrol Sistemi Oluşturma Yükümlülüğü 319 iv. Meslekî Etik İlkelere Uyma Yükümlülüğü 319
v. Bağımsızlık ve Bağımsızlığın Korunması 320 vi. Reklam Yasağı 321 vii. Haksız Rekabette Bulunmama Yükümlülüğü 322
2. Ticaret Bakanlığı Denetimi 323
a. Genel Olarak 323
b. Ticaret Bakanlığı Denetiminin Amacı ve Konusu 323
c. TB’nin Fesih Davası Açma Yetkisi 324
C. Anonim Şirketlerde Özel Denetim 324
1. Özel Denetimin İşlevi ve Önemi 324
2. Özel Denetim Talep Edebilecek Kişiler 325
3. Özel Denetçi Talebi İçin Gerekli Koşullar 326
4. Genel Kurul Kararı 326 a. Talebin Kabulü 326 b. Talebin Reddi ve Mahkemece Atama Yapılması 326
5. Denetim Görevinin Yerine Getirilmesi ve Denetim Raporu 327
VIII. ANONİM ŞİRKETLERDE ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ 330 A. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişiklikleri 330
1. Esas Sözleşme ve Esas Sözleşme Değişikliği Kavramları 330
2. Esas Sözleşme Hükümleri 331 a. Gerçek Esas Sözleşme Hükümleri 331 b. Gerçek Olmayan Esas Sözleşme Hükümleri 331
3. Esas Sözleşme Değişikliği Olmayan Durumlar 332
a. Esas Sözleşmenin İhlâli 332
b. Esas Sözleşmenin Aşılması 333
c. Fiilî Esas Sözleşme Değişikliği 333
4. Zamansal Açıdan Esas Sözleşme Değişikliği 334
a. Ön Şirket Safhasında 334
b. Şirketin Tescilinden Tasfiyeye Kadarki Aşamada 334
c. Şirketin Tasfiyesinde 335
5. Gerçek Esas Sözleşme Hükümlerinin Değiştirilmesi 335
6. Gerçek Olmayan Esas Sözleşme Hükümlerinin Değiştirilmesi 336
7. Tescil Edilmemiş Esas Sözleşme Değişikliğinin Değiştirilmesi ya da Kaldırılması 337
8. Esas Sözleşme Değişikliğinin Sınırları 338
9. Esas Sözleşmeyi Değiştirmeye Yetkili Organ 340
10. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi İçin Gerekli Yetersayılar 340
a. Olağan Esas Sözleşme Değişiklikleri İçin Toplantı ve Karar Nisapları 341
b. Daha Ağır Nisap Gerektiren Haller (TTK m. 421/2–3) 341
11. Bazı Önemli Esas Sözleşme Değişiklikleri 342
a. İmtiyazlı Paylarla İlgili Esas Sözleşme Değişiklikleri 342
i. İmtiyaz Yaratılması, Bir İmtiyazın Değiştirilmesi ya da Kaldırılması 342 ii. Esas Sözleşme Değişikliği ile İmtiyazlı Pay Sahibinin Hakkının İhlâl Edilmesi 342
b. Nama Yazılı Pay Devrinin Sınırlandırılması 344
c. Esas Sözleşmenin Zorunlu İçeriğinde Değişiklik 345
12. Esas Sözleşme Değişikliğinin Tescili 345
a. Tescilden Önceki Hukukî Durum 345
b. Değişiklik Tescilinin Kurucu Etkisi 346
c. Hukuken Sakat Bir Esas Sözleşme Değişikliğinin Tescili ve Noksan Tescil 346
B. Sermayenin Artırılması 349
1. Genel Olarak 349
a. Anonim Şirketin Finansmanı Yöntemleri 349
b. Sermaye Artırımı Kavramı 349
c. Sermaye Artırımının Amacı 349
d. Bir Esas Sözleşme Değişikliği Olarak Sermaye Artırımı 350
e. Sermaye Artırımının İkincilliği (TTK m. 456/1, AktG
§182/4) 350
f. Değişik Aşamalarda Sermaye Artırımı 352
i. Kuruluş Safhasında 352 ii. Şirketin Tescilinden Sonra 352 iii. Şirketin Tasfiyesi Sırasında 353 iv. İflâsın Açılması Halinde 353
g. Yönetim Kurulunun Beyanı 354
2. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı 357
a. Esas Sermaye Sisteminde 357
i. Genel Olarak 357 ii. Sermaye Artırım Tutarı 358 iii. İtibari Değerin Altında ya da Üstünde Pay İhracı 359 iv. Pay Taahhüdü 359
v. Pay Taahhüdünün Hükümsüzlüğü 361 vi. Rüçhan Hakları 361 aa. Rüçhan Hakkının Tanımı ve İşlevi 361 bb. TTK m. 461 Düzenlemesi 362 cc. Rüçhan Hakkının İçeriği ve Kapsamı 363 dd. Rüçhan Hakkının Uygulama Alanı 364 aaa. Sermaye Artırımlarında 364 bbb. Şirketin İktisap Ettiği Kendi Paylarını Elden Çıkarmasında 364 ee. Rüçhan Hakkının Devredilebilirliği 365 ff. Rüçhan Hakkının Kullanılması 366 gg. Rüçhan Hakkının Kaldırılması 367 aaa. Rüçhan Hakkının Kaldırılmasının Sebepleri 367 bbb. Şeklî Gereklilikler 368 ccc. Maddî Gereklilikler 369 vii. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımında Nisaplar 369 viii. Sermaye Artırım Kararının Kaldırılması ya da Değiştirilmesi 370 ix. Sermaye Artırımının Tescili 371
x. Sermaye Artırımının Hüküm ve Sonuç Doğurması 374
b. Kayıtlı Sermaye Sistemine Özel Hükümler 376
i. Kavramlar ve Kayıtlı Sermaye Artırımı Yönteminin Fonksiyonu 376 aa. Kavramlar 376 bb. Kayıtlı Sermaye Artırımı Sisteminin Fonksiyonu 376 ii. Sermaye Artırım Süreci (TTK m. 460) 377 iii. Yetkilendirme Kararı 378 aa. Hukukî Nitelik 378 bb. Kuruluşta Yetkilendirme 379 cc. Esas Sözleşme Değişikliği ile Yetkilendirme 380 dd. Yetkilendirme Kararı Üzerindeki Değişiklikler 381 ee. Yetkilendirme Kararının Zorunlu İçeriği 381 ff. Yetkilendirme Kararının İhtiyari İçeriği 381
3. İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı 384
a. Genel Olarak 384
b. Kanunî Düzenleme (TTK m. 462) 385
c. Sermayeye İlave Edilebilecek Fonlar 385
d. Sermayeye İlave Edilecek Fonların Varlığının İspatı 386
4. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı 386
a. Kavramlar 386
b. Şarta Bağlı Sermaye Artırımının Gerçekleşmesi 387
c. Koruma Önlemleri 388
i. Pay Sahiplerinin Korunması 388 ii. Değiştirme ya da Alım Hakkı Sahiplerinin Korunması 390
d. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Usûlü 391
i. Genel Kurula Öneri Sunulması 391 ii. Genel Kurulun Esas Sözleşmesel Dayanağı Hazırlaması (TTK m. 465) 391 iii. Değiştirme ve Alım Haklarının Kullanılmasında Tescilin Rolü 392 iv. Şarta Bağlı Sermaye Artırımında Hakların Kullanılması ve Pay Bedellerinin Ödenmesi 392
v. Esas Sözleşmenin Uygun Duruma Getirilmesi ve Değişik Esas Sözleşmenin Tescili 393
C. Sermayenin Azaltılması 395
1. Kavram, Amaç ve Sermaye Azaltımı Çeşitleri 395
2. Sermaye Azaltımının Amacı 396
a. Şirket Faaliyetlerinin Sınırlanması 396
b. Şirket İçin Gerekli Olmayan Özsermayenin İadesi 397
c. Pay Sahiplerine Vergiye Tabi Olmayan Dağıtım Yapabilmek 397
d. Şirketin İktisap Ettiği Kendi Paylarının Yok Edilmesi 397
e. Şirketin Malî Durumunun Islahı 397
3. Alacaklıların Korunması 398 a. Alacaklılara Çağrı Yapılması 398 b. Alacaklılara Çağrıdan Vazgeçilmesi 399
4. Sermaye Azaltımının Sınırı 400
5. Sermaye Azaltım Kararının İcrası 400
IX. ANONİM ŞİRKETTE PAY, PAY SAHİPLİĞİ SIFATININ KAZANILMASI VE KAYBI 403 A. Anonim Şirketlerde Pay 403
1. Pay Kavramı 403
2. Çeşitli Anlamlarda Pay 403
a. Esas Sermayenin Bir Parçası Olarak Pay 403
i. İtibari Değer Sistemi 403 ii. İtibari Değerden Yoksun Pay 405 iii. İtibari Değerin Altında Pay İhracı Yasağı 405 iv. İtibari Değere İlişkin Hükümlere Aykırılığın Sonuçları 406 aa. Genel Olarak ve Kanunî Düzenleme 406 bb. Payların Hükümsüzlüğü 407 cc. Tazminat Yükümlülüğü 407
b. Ortaklık Haklarının Kullanılmasının Aracı Olarak Pay 408
c. Bir Menkul Kıymet Olarak Pay 409
3. Pay Türleri 411
a. Devir Şekli Bakımından 411
i. Hamiline Yazılı Paylar 411 ii. Nama Yazılı Paylar 413 iii. Dönüşüm 413
b. İmtiyazlı Olup Olmamasına Göre Paylar 414
i. İmtiyazdan Yoksun Paylar (Adi Paylar) 414 ii. İmtiyazlı Paylar 414 aa. Kanunî Düzenleme (TTK m. 478) 414 bb. İmtiyazlı Payların İşlevi 414 cc. Payda İmtiyaz Yaratma Usulü 415
c. Oy Hakkı Bakımından Paylar 415
i. Oy Hakkına Sahip Olan ve Olmayan Paylar 415 ii. Oyda İmtiyazlı Paylar 416
4. Payların Senede Bağlanması 416
5. İlmühaberler 417
6. Pay Devrinin Sınırlandırılması 419
a. Kanunî Sınırlama 419
b. Esas Sözleşmesel Sınırlama 420
i. Prensip 420 ii. Borsaya Kote Olmayan Paylarda 421 aa. Red Sebepleri 421 bb. Devre Onay Verilmemesi Durumunda Hukukî Durum 422 iii. Borsaya Kote Paylarda 423 aa. Red Sebepleri 423 bb. Bildirme Yükümlülüğü 424 cc. Payın İktisabında Hakların Geçişi 424 dd. Pay Sahibi Olarak Tanıma Süresi 426
c. Pay Defterine Kayıt 426
i. Kayıt 426 ii. Yanlış Beyana Müstenit Kaydın Silinmesi 428 iii. Bedeli Tamamen Ödenmemiş Nama Yazılı Payların Durumu 428
B. Pay Sahipliği Sıfatının Kazanılması, Kaybı ve Devredilmesi 431
1. Pay Sahipliğinin Kazanılması 431 a. Aslen İktisap 431 b. Devren İktisap 431
2. Pay Sahipliğinin Kaybı 431
a. Iskat 431
i. Pay Sahibinin Aslî Borcu 431 ii. Pay Bedelini Ödemeye Çağrı 432 iii. Ödemeye Çağrının Hukukî Sonuçları 434 iv. Pay Bedelini Ödemede Temerrüdün Hukukî Sonuçları 434 aa. Yaptırımlar ve Iskat Usulü 434 bb. Hukukî Sonuçlar 436
v. Iskat Kararının Hükümsüzlüğü 437
b. Esas Sözleşmede Şirketten Çıkarma Sebepleri Öngörülebilir mi? 438
c. Pay Alım Teklifi Zorunluluğu Bağlamında Ortaklıktan Çıkarma Hakkı 438
i. Pay Alım Teklifi Zorunluluğu 438 ii. Ortaklıktan Çıkarma Hakkı 439
d. Pay Sahibinin Şirketten Ayrılma Hakkı Var mıdır? 440
i. HAAO’larda 440 aa. Önemli Nitelikteki İşlemler Bağlamında 440 bb. Zorunlu Pay Alım Teklifi Bağlamında 441 ii. Halka Açık Olmayan Anonim Ortaklıklarda 441
e. Şirketler Topluluğunda Azınlığın Bazı Davranışları Sebebiyle Şirketten Çıkarılması 443
3. Payın Devri 445
a. Hamiline Yazılı Payların Devri 445
b. Nama Yazılı Payların Devri 445
c. Senede Bağlanmamış Payların Devri 446
C. Anonim Şirketlerin Kendi Paylarını İktisabı 447
1. Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisabının Amacı 447
2. Kendi Paylarını İktisabın Riskleri 448
3. İktisap Metodları 449
...