Şirketler Hukuku
İçindekileri İncele
BEŞİNCİ BASIYA ÖNSÖZ 9
11
KISALTMALAR 43
§1. GENEL HÜKÜMLER
I. ŞİRKETLER HUKUKUNUN KONUSU 47
II. TÜRK ŞİRKETLER HUKUKUNUN KAYNAKLARI 47
A. Mevzuat (Birincil ve İkincil Düzenlemeler) 47
1. Kanunlar 47
2. İkincil Düzenlemeler 49
B. Öğreti 50
C. İçtihat 50
III. ALMANYA, İSVİÇRE, BİRLEŞİK KRALLIK, ABD VE ÇİN HUKUKLARINDA ŞİRKETLER
HUKUKUNUN DÜZENLENİŞİ 50
A. Almanya Hukukunda 51
B. İsviçre Hukukunda 51
C. Birleşik Krallık Hukukunda 52
D. ABD Hukukunda (Delaware) 52
E. Çin Hukukunda 53
IV. ŞİRKET KAVRAMI VE UNSURLARI 53
A. Şirketin Tanımı 53
B. Şirketin Unsurları 54
1. Sözleşme Unsuru 54
2. Kişi Unsuru 55
3. Sermaye Unsuru 55
4. Ortak Amaç Unsuru 58
5. Ortak Amaç İçin Birlikte Çalışma Unsuru (Affectio Societatis) 59
V. ÇEŞİTLİ ÖLÇÜTLERE GÖRE ŞİRKETLERİN TASNİFİ 61
A. Düzenlendikleri Mevzuat Açısından 61
1. TTK’da Düzenlenen Şirketler 62
2. TBK’da Düzenlenen Şirket 62
3. Özel Mevzuata Tâbi Şirketler 62
B. Tüzel Kişilik Açısından 63
1. Tüzel Kişiliği Olmayan Şirket 63
2. Tüzel Kişiliği Olan Şirketler 64
C. Şahıs ya da Sermaye Unsurunun Ağırlığı Açısından 65
1. Şahıs Şirketleri 65
2. Sermaye Şirketleri 65
D. Sermaye Türü Açısından 66
1. Sabit Sermayeli Şirketler 66
2. Kayıtlı Sermayeli Şirketler 66
3. Sınırlı Esnek Sermayeli Şirketler 67
4. Değişir Sermayeli Şirketler 67
E. Ortakların Şirket Borçlarından Sorumluluğu Açısından 68
1. Sorumluluğun Derecesine Göre 68
a. Ortakların Birinci Derece Sorumlu Olduğu Şirket 68
b. Ortakların İkinci Derece Sorumlu Olduğu Şirketler 69
2. Sorumluluğun Kapsamına Göre 70
a. Sınırsız Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler 70
b. Sınırlı Sorumluluğun Geçerli Olduğu Şirketler 70
c. Sorumluluğun Bulunmadığı Şirketler 71
i. Genel Kural 71
ii. Limited Şirketlerde Amme Alacakları Açısından Özel Kural 71
§2. ADİ ŞİRKET
I. ADİ ŞİRKET KAVRAMI 73
A. Tanım 73
B. Uygulamada Adi Şirketin Görünümleri 75
1. Konsorsiyum 75
2. Joint–Venture 75
3. Donatma İştiraki 76
4. Gizli Şirket 76
5. Adi Ortaklık Karinesi 77
II. ADİ ŞİRKETİN KURULUŞU 78
A. Sözleşme 78
1. Sözleşmede Şekil Serbestisi Kuralı 79
2. Şekil Serbestisi Kuralının İstisnaları 80
a. Ticari İşletme İşletilmesi Halinde 80
b. İradi Şekil Belirlenmesi Halinde 80
c. Devir Şekli Bakımından Özel Bir Usule Tabi Bir Unsurun Şirkete
Sermaye Olarak Getirilmesi Halinde 81
B. Adi Şirkete Sermaye Olarak Getirilebilecek Değerler 81
1. Nakde Tahvili Mümkün Unsurlar 81
2. Nakde Tahvili Mümkün Olmayan Unsurlar 82
III. ADİ ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ 84
A. Adi Şirkette İç İlişkiler 84
1. Yönetim 84
a. Yöneticilerin Atanması 84
b. Yöneticilerin Görevinin Sona Ermesi 85
i. İstifa 85
ii. Azil 85
iii. Ölüm 85
c. Yöneticilerin Hakları 85
d. Yöneticilerin Borçları 86
i. Hesap Verme Yükümlülüğü 86
ii. Kazanç Paylarını Ortaklara Ödemek 86
2. Ortakların Hakları ve Borçları 87
a. Ortakların Hakları 87
i. Kâr Payı Hakkı 87
ii. Tasfiye Payı Hakkı 87
iii. Ücret, Faiz ve Masrafları İsteme Hakkı 88
iv. Yönetim Hakkı 88
v. Denetim Hakkı 89
b. Ortakların Borçları 89
i. Katılım Payı Getirme Borcu 89
ii. Kazancın Paylaşılması ve Zarara Katlanma Yükümlülüğü 90
iii. Rekabet Etmeme Borcu 92
iv. Ortaklık Masraflarına Katlanma Yükümlülüğü 92
v. Özen Borcu 93
3. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılımı ve Mevcut Bir Ortağın Şirketten
Ayrılması 94
a. Ortaklığa Yeni Bir Ortağın Katılması 94
b. Ortağın Payını Devretmesi 94
c. Ortağın Şirketten Çıkması veya Çıkarılması 94
i. Genel Olarak 94
ii. Ortaklık Sıfatının Sona Ermesinin Hükümleri 95
B. Adi Şirkette Dış İlişkiler 96
1. Adi Şirketin Temsili ve Ortakların Şirketi Temsilen Üçüncü Kişilerle İşlem
Yapması 96
2. Temsilin Hükümleri 97
3. Şirket Borçlarından Sorumluluk 98
IV. ADİ ŞİRKETİN SONA ERMESİ 98
A. İradi Sona Erme Sebepleri 98
1. Tüm Ortakların Kararı ile Sona Erme 98
2. Bir Ortağın Feshi Bildirmesiyle 98
3. Haklı Nedenle Fesih (Mahkeme Kararı ile Fesih) 99
B. İrade Dışı Sona Erme Sebepleri 100
C. Sona Ermenin Yönetim Yetkisine Etkisi 100
D. Sona Erme Sonucu Şirketin Tasfiyesi 101
V. ZAMANAŞIMI 102
§3. KOLLEKTİF ŞİRKET
I. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI 103
A. Kollektif Şirketin Tanımı 103
B. Kollektif Şirketin Unsurları 103
1. Şirketin Ortakları 103
2. Şirketin Amacı 104
3. Şirketin Ticaret Unvanı 104
4. Şirketin Sermayesi 105
5. Şirketin Tüzel Kişiliği 105
II. KOLLEKTİF ŞİRKETİN KURULUŞU 105
A. Kollektif Şirket Sözleşmesi 105
1. Şirket Sözleşmesinin Şekli 105
2. Şirket Sözleşmesinin İçeriği 106
a. Şirket Sözleşmesinin Zorunlu İçeriği 106
b. Şirket Sözleşmesinin İhtiyari İçeriği 107
B. Şirketin Tescili ve Tüzel Kişilik Kazanması 107
C. Şirketin Kuruluşundaki Eksiklikler ve Sonuçları 108
III. KOLLEKTİF ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİLER 108
A. Kollektif Şirketin Yönetimi 109
1. Yönetim Yetkisinin Kapsamı ve Yöneticilerin Seçimi 109
a. Yönetim Yetkisinin Kapsamı 109
b. Yöneticilerin Seçilmeleri ve Görevden Alınmaları 110
i. Genel Olarak 110
ii. Atanma ve Görevden Alınma 110
2. Yöneticilerin Hakları ve Yükümlülükleri 111
a. Yöneticilerin Hakları 111
b. Yöneticilerin Yükümlülükleri 111
B. Kollektif Şirket Ortaklarının Hakları ve Borçları 112
1. Kollektif Şirket Ortaklarının Hakları 112
a. Mâli Haklar 112
i. Kâr Payı Hakkı (Kâr ve Zarara Katılma) 112
ii. Diğer Malî Haklar 113
b. İdari Haklar ve Koruyucu Haklar 113
i. Oy Hakkı 113
ii. Denetleme Hakkı 114
iii. Dava Hakları 115
2. Kollektif Şirket Ortaklarının Borçları 116
a. Sermaye Koyma Borcu 116
b. Rekabet Etmeme Borcu 116
c. Kullanılan Avansları İade ve Faiz Ödeme Borcu 117
C. Ortaklık Yapısında Değişiklikler 117
1. Şirkete Yeni Bir Ortağın Girmesi 117
2. Şirketten Çıkma 118
3. Şirketten Çıkarılma 119
IV. KOLLEKTİF ŞİRKETİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE İLİŞKİLERİ 120
A. Kollektif Şirketin Temsili 120
B. Kollektif Şirketin Borçlarından Sorumluluk 121
V. KOLLEKTİF ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 122
A. Kollektif Şirketin Sona Ermesi 122
B. Kollektif Şirketin Tasfiyesi 123
1. Genel Olarak 123
2. Tasfiye Memurları 123
3. Tasfiye Memurlarının Görevlerini İcra Etmesi 124
4. Tasfiye İşleri 125
§4. (ADİ) KOMANDİT ŞİRKET
I. ADİ KOMANDİT ŞİRKET KAVRAMI 127
A. Tanım ve Uygulanacak Hükümler 127
B. Ortakların Türleri 128
II. ADİ KOMANDİT ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİLER 128
A. Şirketin Yönetimi 128
B. Ortakların Hak ve Borçları 128
1. Genel Olarak 128
2. Sermaye Koyma Borcu 129
3. Komanditer Ortağın Hukukî Konumu 129
III. ADİ KOMANDİT ŞİRKETTE DIŞ İLİŞKİLER 130
A. Şirketin Temsili 130
1. Genel Olarak 130
2. Temsil Yetkisi 131
B. Şirket Borçlarından Sorumluluk 131
IV. ADİ KOMANDİT ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 132
§5. ANONİM ŞİRKET
I. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI VE GENEL ÖZELLİKLERİ 133
A. Anonim Şirketin Tanımı 133
B. Anonim Şirketin Genel Özellikleri 134
II. ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA HAKİM İLKELER 135
A. Çoğunluk İlkesi 135
B. Sermaye Oranı Esaslı Nisbilik İlkesi 136
C. Emredici Hükümler İlkesi 137
D. Şirket Borçlarından Sorumsuzluk İlkesi 138
E. Kamuyu Aydınlatma İlkesi 138
F. Eşit İşlem İlkesi 139
G. Sermayenin Korunması İlkesi 140
H. Borçlanma Yasakları 141
1. Pay Sahiplerinin Şirkete Borçlanma Yasağı 142
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Şirkete Borçlanma Yasağı 142
I. Devletin İlgilenmesi İlkesi 143
J. Bağımsız Denetim İlkesi 144
III. ANONİM ŞİRKETLERİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI 147
A. Halka Açık Olup Olmamasına Göre 147
1. Halka Açık Olmayan Anonim Ortaklıklar 147
2. Halka Açık Anonim Ortaklıklar 148
B. Sermaye Yapısına Göre 148
1. Asgari Sermaye Tutarları 148
2. Esas Sermayeli Anonim Şirketler 149
3. Kayıtlı Sermayeli Anonim Şirketler 149
4. Sınırlı Esnek Sermayeli Anonim Şirketler 150
5. Değişir Sermayeli Anonim Şirketler 151
C. Ortak Sayısına Göre 151
1. Çok Ortaklı Anonim Şirketler (Kural) 151
2. Tek Ortaklı Anonim Şirket 152
D. Bağımsız Denetime Tabi Olup Olmamasına Göre 153
E. Özel Mevzuata Tabi Olup Olmamasına Göre 154
IV. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU 156
A. Anonim Şirketin Kuruluşu Türleri 156
1. Ani Kuruluş 156
2. Payların Kuruluşta Halka Arzı 156
3. Basit (Nakdî) Kuruluş 157
4. Nitelikli (Mevsuf) Kuruluş 157
B. Anonim Şirketin Kuruluş Aşamaları 158
1. Anonim Şirketin Kurucuları Kimlerdir? 158
2. Anonim Şirketin Kuruluş Belgeleri Nelerdir? 159
3. Esas Sözleşmenin Şekli, Niteliği ve (Zorunlu) İçeriği 159
a. Esas Sözleşmenin Şekli ve Niteliği 159
b. Esas Sözleşmenin İçeriği (TTK m. 339) 160
i. Şirketin Ticaret Unvanı 160
ii. Şirket Merkezinin Neresi Olduğu 160
iii. Şirketin İşletme Konusu 161
iv. Şirketin Sermayesi ile Her Payın İtibarî Değeri, Bunların
Ödenmesinin Şekil ve Şartları 161
v. Pay Senetlerinin Nama veya Hamiline Yazılı Olacakları 162
vi. Paradan Başka Sermaye Olarak Konan Haklar ve Ayınlar, Bunların
Değerleri, Bunlara Karşılık Verilecek Payların Miktarı 162
vii. Bir İşletme ve Ayın Devir Alınması Söz Konusu Olduğu Takdirde,
Bunların Bedeli 163
viii. Şirketin Kurulması İçin Kurucular Tarafından Şirket Hesabına
Satın Alınan Malların ve Hakların Bedelleri 163
ix. Şirketin Kurulmasında Hizmetleri Görülenlere Verilmesi Gereken
Ücret, Ödenek veya Ödülün Tutarı 163
x. Kurucularla Yönetim Kurulu Üyelerine ve Diğer Kimselere Şirket
Kârından Sağlanacak Menfaatler 163
xi. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sayıları, Bunlardan Şirket Adına İmza
Koymaya Yetkili Olanlar 164
xii. Genel Kurulun Toplantıya Nasıl Çağrılacağı 164
xiii. Oy Hakları 165
xiv. Şirketin Süresi 165
xv. Şirkete Ait İlanların Nasıl Yapılacağı 165
xvi. Pay Sahiplerinin Taahhüt Ettiği Sermaye Paylarının Türleri ve
Miktarları 166
xvii. Şirketin Hesap Dönemi 166
4. Şirket Sözleşmesinin İmzalanmasıyla Şirketin Kuruluşu 166
a. İmza Aşaması 166
b. Kuruluşla Birlikte Ortaya Çıkan Ön Şirketin Özellikleri 167
5. Pay Bedellerinin Ödenmesi 168
6. Gereği Halinde Bakanlık İzni 169
7. Ticaret Siciline Tescil ve Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması 170
C. Anonim Şirketin Kuruluşundaki Eksiklikler ve Bunun Hukukî Sonuçları 171
V. ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU 173
A. Anonim Şirket Organizasyonundaki Pozisyonu 173
B. Yönetim Kurulu Üyeleri 174
1. Yönetim Kurulu Üyesi Olmak İçin Gerekli Koşullar 174
2. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Kazanılması 175
a. Seçilme Yöntemleri 175
b. İmtiyazlı Pay Yaratılması Suretiyle Yönetim Kurulunda Temsil Edilme
Hakkı 176
3. Yönetim Kurulu Üyeliğinin Sona Ermesi 177
a. Genel Kurul Kararıyla Her Zaman Görevden Alınabilme 177
b. Üyeliğin Sona Ermesi Konusunda Diğer İhtimaller 178
4. Anonim Şirket ve Yönetim Kurulu Üyesi Arasındaki İlişkinin Hukukî
Niteliği 179
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları ve Borçları 179
1. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hakları 179
a. İdarî Haklar 180
b. Malî Haklar 181
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı 181
d. İbrayı Talep Hakkı 183
2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri 184
a. Özen Yükümlülüğü 184
b. Sadakat Borcu 185
c. Yönetim Kurulu Üyelerinin Tabi Olduğu Yasaklar 186
i. Şirketle İşlem Yapma Yasağı 186
ii. Şirkete Borçlanma Yasağı 186
iii. Rekabet Yasağı 187
iv. Toplantı ve Müzakerelere Katılma Yasağı 188
d. Eşit İşlem Yapma Yükümlülüğü 189
e. Sermayenin Kaybı ve Borca Batıklık Halindeki Yükümlülükler 189
f. Şirketin Kamu Borçlarından Doğan Yükümlülükler 191
D. Yönetim Kurulunun Anonim Şirketi Yönetmesi ve Temsil Etmesi 194
1. Yönetim Yetkisi 194
a. Genel Olarak 194
b. Yönetim Yetkisinin Devri 195
c. önetim Kurulunun Komite ve Komisyonlar Kurması 196
d. ek Kişilik Yönetim Kurulu 196
e. Yönetim Kurulunun Var Olmaması 197
f. Hukuka Aykırı Genel Kurul Kararlarının İcrası 198
2. Temsil Yetkisi 199
a. Genel Olarak 199
b. Temsil Yetkisinin Kullanılma Şekli 199
c. Temsil Yetkisinin Devri 200
d. Temsil Yetkisinin Kapsam ve Sınırları 201
i. Temsil Yetkisinin Kapsamı 201
ii. Temsil Yetkisinin Sınırları 202
e. Pasif Temsil 203
f. Şirketin Yönetim Kurulunun Haksız Fiillerinden Sorumluluğu 203
3. Devredilemez Görev ve Yetkiler (TTK m. 375) 205
a. Yetkilerin Devredilemezliği ve Devrin Sonucu 205
b. Şirketin Üst Düzeyde Yönetimi ve Bunlarla İlgili Talimatların Verilmesi 206
c. Şirket Yönetim Teşkilatının Belirlenmesi 206
d. Finansal Planlama İçin Gerekli Düzenin Kurulması 207
e. Müdürlerin Atanmaları ve Görevden Alınmaları 207
f. Yönetimle Görevli Kişilerin Üst Gözetimi 209
g. Şirket İdaresiyle İlgili Defterlerin Tutulması ve Raporların
Düzenlenmesi 209
h. Genel Kurul Kararlarının Yürütülmesi 210
i. Borca Batıklık Durumunda Bildirim 210
E. Yönetim Kurulu Toplantıları 210
1. Toplantıya Çağrı 211
a. Usûl 211
b. Çağrıya Yetkili Olanlar 212
2. Yönetim Kurulu Kararları 213
a. Yönetim Kurulu Kararlarının Özellikleri 213
b. Yönetim Kurulunun Karar Dışındaki Hukukî İşlemleri 214
c. Toplantı Yetersayısı 214
d. Karar Yetersayısı 215
e. Yönetim Kurulu Toplantısında Oy Kullanılması 215
f. Elden Dolaştırma Yoluyla Karar 216
F. Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü 217
1. Yönetim Kurulu Kararlarının Yokluğu 218
a. Yokluk Kavramı 218
b. Yokluğa Sebep Olan Olgular 218
2. Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı 220
a. Bir Hukukî İşlem Olarak Yönetim Kurulu Kararı 220
b. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar 220
c. TTK m. 391’e Göre Butlan Sebepleri 221
i. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar 222
ii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar 222
iii. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar 224
iv. Pay Sahiplerinin Haklarına Aykırı Kararlar 224
v. Genel Kurulun Yetki Alanına Giren Kararlar 224
d. İptal–Butlan İkilemi 225
e. Yönetim Kurulunun Batıl Kararları Aleyhine Açılacak Dava 225
i. Davanın Hukukî Niteliği 225
ii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 226
iii. Davacı ve Davalı Sıfatının Kime Ait Olduğu 226
iv. Davada Süre 226
3. Yönetim Kurulu Kararlarının İptali 227
a. İptal Yaptırımının Özellikleri ve Genel Kural 227
b. İstisnalar (İptalin Mümkün Olduğu Haller) 227
i. Kayıtlı Sermaye Sisteminde 227
aa. HAAO’larda 227
bb. Kapalı Tip Şirketlerde 228
ii. Esas Sermaye Sisteminde 229
iii. Davaya İlişkin Açıklamalar 229
aa. Davanın Açılacağı Mahkeme 229
bb. Davacı Sıfatı 229
cc. Davalı Sıfatı 230
dd. Süre 230
4. Yönetim Kurulu Kararlarının Askıda Hükümsüzlüğü 230
5. Esas Sözleşmeye Aykırı Yönetim Kurulu Kararları 231
6. Yönetim Kurulu Kararlarının Geri Alınabilmesi 231
VI. ANONİM ŞİRKET GENEL KURULU 233
A. Fonksiyonu ve Anonim Şirket Organizasyonundaki Yeri 233
B. Genel Kurulun Yetkileri 234
1. Devredilemez Görev ve Yetkiler 234
a. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi 234
b. Yönetim Kurulu Üyeleri ile İlgili Görevler 235
c. Denetçinin Seçimi ve Görevden Alınması 235
d. Finansal Görevler 235
e. Şirketin Feshi 236
f. Önemli Miktarda Şirket Varlığının Toptan Satışı 236
2. Diğer Görev ve Yetkiler 237
C. Genel Kurul Toplantı Türleri 240
1. Olağan Genel Kurul Toplantısı 240
2. Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı 240
3. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı 241
D. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması 242
1. Çağrıya Yetkili Olanlar 242
a. Yönetim Kurulu ve Tasfiye Memurları 243
b. Pay Sahipleri 243
c. Azınlık 244
d. Mahkemece Atanan Kayyım 244
2. Çağrının Şekli ve Süresi 244
3. Gündem ve Gündeme Bağlılık İlkesi 245
a. Genel Olarak 245
b. Gündeme Bağlılık İlkesinin İstisnaları 246
4. Genel Kurul Toplantısına Çağrıda Değişiklikler 247
a. İlave Açıklamalar 247
b. Gündem Maddelerinin Geri Çekilmesi 248
c. Genel Kurul Toplantısına Çağrının Geri Alınması 248
E. Genel Kurulu Toplantısının Yürütülmesi 248
1. Toplantı Yer ve Zamanı 248
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılım ve Temsil 249
a. Toplantıya Katılımı Zorunlu Olanlar 249
b. Bireysel Temsil 250
c. Tevdi Eden Temsilcisi 251
d. Birden Çok Hak Sahibinin Temsili 252
3. Toplantının Yönetimi 252
4. Toplantıdaki Tartışmalar, Görüş ve Öneri Sunma 253
5. Toplantı Tutanağı 255
6. Toplantıya Üçüncü Kişilerin Katılımı 256
a. Genel Olarak 256
b. Bakanlık Temsilcisi (GKYön m. 32) 256
7. Genel Kurul Toplantılarının Ertelenmesi 257
F. Genel Kurul Kararları 260
1. Yetersayılar 260
a. Toplantı Yetersayıları 261
i. Kanunî Yetersayılar 261
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar 262
b. Karar Yetersayıları 262
i. Basit ve Ağırlaştırılmış Nisaplar 262
ii. Esas Sözleşme ile Belirlenmiş Nisaplar 263
2. Oy Hakkının Sınırlandırılması ve Oy Kullanmaktan Yasaklılık 265
a. Oy Hakkının Kullanılmasında Sınırlar 265
b. Oy Hakkının Bulunmadığı Haller 266
3. Genel Kurulun İstişari Karar Verebilmesi 267
4. Genel Kurul Kararlarının Geri Alınabilmesi 268
G. Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü 269
1. Genel Kurul Kararlarının Yokluğu 270
a. Yokluğa Sebep Olgular 270
b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 271
2. Genel Kurul Kararlarının Butlanı 271
a. TBK m. 27 Uyarınca Batıl Kararlar 271
b. TTK m. 447’ye Göre Butlan Sebepleri 272
i. Pay Sahiplerinin Vazgeçilemez Haklarına Müdahale Edilmesi 272
ii. Pay Sahiplerinin Kontrol Haklarına Müdahale Edilmesi 272
iii. Anonim Şirketin Temel Yapısına Aykırı Kararlar Verilmesi 273
iv. Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar Verilmesi 274
c. Butlanın İkincilliği İlkesi 275
d. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 276
i. Davanın Hukukî Niteliği 276
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu 276
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 277
iv. Süre 277
3. Genel Kurul Kararlarının İptali 277
a. Genel Kurul Kararlarının İptali Sebepleri 278
i. Kanuna Aykırılık 278
ii. Esas Sözleşmeye Aykırılık 279
iii. Dürüstlük Kuralına Aykırılık 280
b. Açılacak Davaya İlişkin Açıklamalar 281
i. Davanın Hukukî Niteliği 281
ii. Davalı ve Davacı Sıfatının Kime Ait Olduğu 281
iii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 284
iv. Süre 284
VII. ANONİM ŞİRKETLERDE DENETİM 286
A. Anonim Şirketlerde İç Denetim 286
1. İç Denetimin Amacı ve Kapsamı 286
2. İç Denetim ve Bağımsız Denetim Arasındaki İlişki 287
3. Denetim Kurulu (TTK m. 397/5) 288
4. Riskin Erken Saptanması Komitesi (TTK m. 378) 288
B. Anonim Şirketlerde Dış Denetim 290
1. Bağımsız Denetim 290
a. Genel Olarak 290
b. Denetime Tabi Şirketler 291
c. Denetim Yapabilecek Kurumlar ve Kişiler 292
i. Genel Olarak 292
ii. Denetim Yapabilecek Kurumlar 292
iii. Denetim Yapabilecek Kişiler 294
d. Denetçi Olamayacak Kişiler 295
e. Denetçilerin Seçimi ve Görevden Alınması 296
i. Kural: Genel Kurul Tarafından Seçilme 296
ii. Haklı Sebebe İstinaden Mahkemenin Görevden Alma ve Yeni
Denetçi Seçmesi (TTK m. 399/4 ve 5) 297
iii. Denetçinin Seçilememiş Olmasına İstinaden Mahkemenin Seçimi
(TTK m. 399/6) 298
iv. Denetçinin Seçilememiş Olmasına İstinaden Bakanın Seçimi (TTK
m. 399/6) 298
v. Denetçinin Denetleme Sözleşmesini Feshetmesi 298
vi. Yönetim Kurulunun Geçici Denetçi Seçmesi (TTK m. 399/9) 298
f. Denetim Raporu ve Görüş Yazıları 299
i. Denetim Raporu (TTK m. 402) 299
ii. Görüş Yazıları ve Bunların Hukukî Sonuçları (TTK m. 403) 300
iii. Şirket ile Denetçi Arasındaki Görüş Ayrılıkları (TTK m. 405) 301
g. Denetçilerin Yükümlülükleri 302
i. Sır Saklama Yükümlülüğü (TTK m. 404) 302
ii. Bağımsız Denetimde Kalite ve Güvenilirliği Sağlama Yükümlülüğü 303
iii. Bağımsız Denetim İçin Kalite Kontrol Sistemi Oluşturma
Yükümlülüğü 303
iv. Meslekî Etik İlkelere Uyma Yükümlülüğü 304
v. Bağımsızlık ve Bağımsızlığın Korunması 305
vi. Reklam Yasağı 306
vii. Haksız Rekabette Bulunmama Yükümlülüğü 307
2. T icaret Bakanlığı Denetimi 307
a. Genel Olarak 307
b. Ticaret Bakanlığı Denetiminin Amacı ve Konusu 308
c. TB’nin Fesih Davası Açma Yetkisi 309
C. Anonim Şirketlerde Özel Denetim 309
1. Özel Denetimin İşlevi ve Önemi 309
2. Özel Denetim Talep Edebilecek Kişiler 310
3. Özel Denetçi Talebi İçin Gerekli Koşullar 310
4. Genel Kurul Kararı 311
a. Talebin Kabulü 311
b. Talebin Reddi ve Mahkemece Atama Yapılması 311
5. Denetim Görevinin Yerine Getirilmesi ve Denetim Raporu 312
VIII. ANONİM ŞİRKETLERDE ESAS SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ 315
A. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişiklikleri 315
1. Esas Sözleşme ve Esas Sözleşme Değişikliği Kavramları 315
2. Esas Sözleşme Hükümleri 316
a. Gerçek Esas Sözleşme Hükümleri 316
b. Gerçek Olmayan Esas Sözleşme Hükümleri 316
3. Esas Sözleşme Değişikliği Olmayan Durumlar 317
a. Esas Sözleşmenin İhlâli 317
b. Esas Sözleşmenin Aşılması 318
c. Fiilî Esas Sözleşme Değişikliği 318
4. Zamansal Açıdan Esas Sözleşme Değişikliği 319
a. Ön Şirket Safhasında 319
b. Şirketin Tescilinden Tasfiyeye Kadarki Aşamada 319
c. Şirketin Tasfiyesinde 320
5. Gerçek Esas Sözleşme Hükümlerinin Değiştirilmesi 320
6. Gerçek Olmayan Esas Sözleşme Hükümlerinin Değiştirilmesi 321
7. Tescil Edilmemiş Esas Sözleşme Değişikliğinin Değiştirilmesi ya da
Kaldırılması 322
8. Esas Sözleşme Değişikliğinin Sınırları 323
9. Esas Sözleşmeyi Değiştirmeye Yetkili Organ 325
10. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi İçin Gerekli Yetersayılar 326
a. Olağan Esas Sözleşme Değişiklikleri İçin Toplantı ve Karar Nisapları 326
b. Daha Ağır Nisap Gerektiren Haller (TTK m. 421/2–3) 326
11. Bazı Önemli Esas Sözleşme Değişiklikleri 327
a. İmtiyazlı Paylarla İlgili Esas Sözleşme Değişiklikleri 327
i. İmtiyaz Yaratılması, Bir İmtiyazın Değiştirilmesi ya da Kaldırılması 327
ii. Esas Sözleşme Değişikliği ile İmtiyazlı Pay Sahibinin Hakkının İhlâl
Edilmesi 327
b. Nama Yazılı Pay Devrinin Sınırlandırılması 329
c. Esas Sözleşmenin Zorunlu İçeriğinde Değişiklik 330
12. Esas Sözleşme Değişikliğinin Tescili 330
a. Tescilden Önceki Hukukî Durum 330
b. Değişiklik Tescilinin Kurucu Etkisi 331
c. Hukuken Sakat Bir Esas Sözleşme Değişikliğinin Tescili ve Noksan
Tescil 331
B. Sermayenin Artırılması 332
1. Genel Olarak 332
a. Anonim Şirketin Finansmanı Yöntemleri 332
b. Sermaye Artırımı Kavramı 333
c. Sermaye Artırımının Amacı 333
d. Bir Esas Sözleşme Değişikliği Olarak Sermaye Artırımı 334
e. Sermaye Artırımının İkincilliği (TTK m. 456/1, AktG §182/4) 334
f. Değişik Aşamalarda Sermaye Artırımı 336
i. Kuruluş Safhasında 336
ii. Şirketin Tescilinden Sonra 336
iii. Şirketin Tasfiyesi Sırasında 337
iv. İflâsın Açılması Halinde 337
g. Yönetim Kurulunun Beyanı 338
2. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı 339
a. Esas Sermaye Sisteminde 339
i. Genel Olarak 339
ii. Sermaye Artırım Tutarı 340
iii. İtibari Değerin Altında ya da Üstünde Pay İhracı 342
iv. Pay Taahhüdü 342
v. Pay Taahhüdünün Hükümsüzlüğü 343
vi. Rüçhan Hakları 344
aa. Rüçhan Hakkının Tanımı ve İşlevi 344
bb. TTK m. 461 Düzenlemesi 345
cc. Rüçhan Hakkının İçeriği ve Kapsamı 345
dd. Rüçhan Hakkının Uygulama Alanı 347
aaa. Sermaye Artırımlarında 347
bbb. Şirketin İktisap Ettiği Kendi Paylarını Elden
Çıkarmasında 347
ee. Rüçhan Hakkının Devredilebilirliği 348
ff. Rüçhan Hakkının Kullanılması 349
gg. Rüçhan Hakkının Kaldırılması 350
aaa. Rüçhan Hakkının Kaldırılmasının Sebepleri 350
bbb. Şeklî Gereklilikler 351
ccc. Maddî Gereklilikler 352
vii. Yeni Pay Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımında Nisaplar 352
viii. Sermaye Artırım Kararının Kaldırılması ya da Değiştirilmesi 353
ix. Sermaye Artırımının Tescili 354
x. Sermaye Artırımının Hüküm ve Sonuç Doğurması 357
b. Kayıtlı Sermaye Sistemine Özel Hükümler 357
i. Kavramlar ve Kayıtlı Sermaye Artırımı Yönteminin Fonksiyonu 357
aa. Kavramlar 357
bb. Kayıtlı Sermaye Artırımı Sisteminin Fonksiyonu 358
ii. Sermaye Artırım Süreci (TTK m. 460) 359
iii. Yetkilendirme Kararı 360
aa. Hukukî Nitelik 360
bb. Kuruluşta Yetkilendirme 361
cc. Esas Sözleşme Değişikliği ile Yetkilendirme 362
dd. Yetkilendirme Kararı Üzerindeki Değişiklikler 362
ee. Yetkilendirme Kararının Zorunlu İçeriği 363
ff. Yetkilendirme Kararının İhtiyari İçeriği 363
3. İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı 364
a. Genel Olarak 364
b. Kanunî Düzenleme (TTK m. 462) 365
c. Sermayeye İlave Edilebilecek Fonlar 365
d. Sermayeye İlave Edilecek Fonların Varlığının İspatı 366
4. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı 367
a. Kavramlar 367
b. Şarta Bağlı Sermaye Artırımının Gerçekleşmesi 368
c. Koruma Önlemleri 369
i. Pay Sahiplerinin Korunması 369
ii. Değiştirme ya da Alım Hakkı Sahiplerinin Korunması 370
d. Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Usûlü 371
i. Genel Kurula Öneri Sunulması 371
ii. Genel Kurulun Esas Sözleşmesel Dayanağı Hazırlaması (TTK m
465) 372
iii. Değiştirme ve Alım Haklarının Kullanılmasında Tescilin Rolü 372
iv. Şarta Bağlı Sermaye Artırımında Hakların Kullanılması ve Pay
Bedellerinin Ödenmesi 373
v. Esas Sözleşmenin Uygun Duruma Getirilmesi ve Değişik Esas
Sözleşmenin Tescili 373
C. Sermayenin Azaltılması 374
1. Kavram, Amaç ve Sermaye Azaltımı Çeşitleri 374
2. Sermaye Azaltımının Amacı 375
a. Şirket Faaliyetlerinin Sınırlanması 376
b. Şirket İçin Gerekli Olmayan Özsermayenin İadesi 376
c. Pay Sahiplerine Vergiye Tabi Olmayan Dağıtım Yapabilmek 376
d. Şirketin İktisap Ettiği Kendi Paylarının Yok Edilmesi 376
e. Şirketin Malî Durumunun Islahı 377
3. Alacaklıların Korunması 377
a. Alacaklılara Çağrı Yapılması 377
b. Alacaklılara Çağrıdan Vazgeçilmesi 378
4. Sermaye Azaltımının Sınırı 379
5. Sermaye Azaltım Kararının İcrası 379
IX. ANONİM ŞİRKETTE PAY, PAY SAHİPLİĞİ SIFATININ KAZANILMASI VE KAYBI 381
A. Anonim Şirketlerde Pay 381
1. Pay Kavramı 381
2. Çeşitli Anlamlarda Pay 381
a. Esas Sermayenin Bir Parçası Olarak Pay 381
i. İtibari Değer Sistemi 381
ii. İtibari Değerden Yoksun Pay 383
iii. İtibari Değerin Altında Pay İhracı Yasağı 383
iv. İtibari Değere İlişkin Hükümlere Aykırılığın Sonuçları 384
aa. Genel Olarak ve Kanunî Düzenleme 384
bb. Payların Hükümsüzlüğü 385
cc. Tazminat Yükümlülüğü 385
b. Ortaklık Haklarının Kullanılmasının Aracı Olarak Pay 386
c. Bir Menkul Kıymet Olarak Pay 387
3. Pay Türleri 389
a. Devir Şekli Bakımından 389
i. Hamiline Yazılı Paylar 389
ii. Nama Yazılı Paylar 391
iii. Dönüşüm 391
b. İmtiyazlı Olup Olmamasına Göre Paylar 392
i. İmtiyazdan Yoksun Paylar (Adi Paylar) 392
ii. İmtiyazlı Paylar 392
aa. Kanunî Düzenleme (TTK m. 478) 392
bb. İmtiyazlı Payların İşlevi 392
cc. Payda İmtiyaz Yaratma Usulü 393
c. Oy Hakkı Bakımından Paylar 393
i. Oy Hakkına Sahip Olan ve Olmayan Paylar 393
ii. Oyda İmtiyazlı Paylar 394
4. Payların Senede Bağlanması 395
5. İlmühaberler 395
6. Pay Devrinin Sınırlandırılması 397
a. Kanunî Sınırlama 397
b. Esas Sözleşmesel Sınırlama 398
i. Prensip 398
ii. Borsaya Kote Olmayan Paylarda 399
aa. Red Sebepleri 399
bb. Devre Onay Verilmemesi Durumunda Hukukî Durum 400
iii. Borsaya Kote Paylarda 401
aa. Red Sebepleri 401
bb. Bildirme Yükümlülüğü 402
cc. Payın İktisabında Hakların Geçişi 402
dd. Pay Sahibi Olarak Tanıma Süresi 404
c. Pay Defterine Kayıt 405
i. Kayıt 405
ii. Yanlış Beyana Müstenit Kaydın Silinmesi 406
iii. Bedeli Tamamen Ödenmemiş Nama Yazılı Payların Durumu 407
B. Pay Sahipliği Sıfatının Kazanılması, Kaybı ve Devredilmesi 409
1. Pay Sahipliğinin Kazanılması 409
a. Aslen İktisap 409
b. Devren İktisap 409
2. Pay Sahipliğinin Kaybı 409
a. Iskat 409
i. Pay Sahibinin Aslî Borcu 409
ii. Pay Bedelini Ödemeye Çağrı 410
iii. Ödemeye Çağrının Hukukî Sonuçları 412
iv. Pay Bedelini Ödemede Temerrüdün Hukukî Sonuçları 412
aa. Yaptırımlar ve Iskat Usulü 412
bb. Hukukî Sonuçlar 414
v. Iskat Kararının Hükümsüzlüğü 415
b. Esas Sözleşmede Şirketten Çıkarma Sebepleri Öngörülebilir mi? 416
c. Pay Alım Teklifi Zorunluluğu Bağlamında Ortaklıktan Çıkarma Hakkı 416
i. Pay Alım Teklifi Zorunluluğu 416
ii. Ortaklıktan Çıkarma Hakkı 417
d. Pay Sahibinin Şirketten Ayrılma Hakkı Var mıdır? 418
i. HAAO’larda 418
aa. Önemli Nitelikteki İşlemler Bağlamında 418
bb. Zorunlu Pay Alım Teklifi Bağlamında 419
ii. Halka Açık Olmayan Anonim Ortaklıklarda 419
e. Şirketler Topluluğunda Azınlığın Bazı Davranışları Sebebiyle Şirketten
Çıkarılması 421
3. Payın Devri 423
a. Hamiline Yazılı Payların Devri 423
b. Nama Yazılı Payların Devri 423
c. Senede Bağlanmamış Payların Devri 424
C. Anonim Şirketlerin Kendi Paylarını İktisabı 425
1. Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisabının Amacı 425
2. Kendi Paylarını İktisabın Riskleri 427
3. İktisap Metodları 427
4. TTK’ya Göre Payların İktisap Edilebilmesinde Temel İlkeler 429
a. Kural 429
b. Yakın ve Ciddi Bir Kaybın Önlenmesi Halinde İstisna 429
c. Payların İvazsız İktisap Edilmesi 430
d. Diğer İstisnalar 431
5. Şirketin Kendi Paylarını İktisabında Kanuna Karşı Hile 431
6. Şirketin İktisap Ettiği Payları Elden Çıkarması Zorunluluğu 432
a. İstisnalar Çerçevesinde İktisap Edilen Paylar İçin 432
b. Hukuka Aykırı Olarak İktisap Edilen Paylar İçin 432
c. Elden Çıkarılamayan Payların Durumu 432
7. İktisap Edilen Payların Tanıdığı Haklar ve Bu Paylardan Kaynaklanan
Borçlar 433
D. Anonim Şirketin Kendi Paylarını Taahhüt Yasağı 435
X. ANONİM ŞİRKETTE PAY SAHİPLERİNİN HAKLARI VE BORÇLARI 435
A. Müktesep ve Vazgeçilemez Hak Kavramları 435
1. Müktesep Haklar 435
2. Vazgeçilemez Haklar 437
B. Pay Sahipleri Sözleşmeleri 438
1. Kavram 438
2. Pay Sahipleri Sözleşmelerine İhtiyaç Duyulmasının Sebepleri 438
3. Sözleşmelerin Hukukî Niteliği, Şekli ve İçeriği 439
4. Sözleşmelerden Kaynaklanan Hakların İleri Sürülmesi 440
5. Sözleşmelerin Sona Ermesi 441
C. Pay Sahiplerinin Malî Hakları 441
1. Kâr Payı Hakkı 441
a. Kanunî Düzenleme 441
b. Kâr Payının Hesaplanması 442
c. Kâr Payı Almanın Şartları 442
d. Hukuka Aykırı Kâr ve Kazanç Payı Dağıtımının Sonucu İade 443
i. Kötüniyet Halinde 443
ii. İflas Halinde 444
e. Net Dönem Kârına İştirakin Alternatif Yolları 444
f. Kâr Payı Avansı 445
i. HAAO’larda 445
ii. Kapalı Tip Anonim Şirketlerde 447
2. Tasfiye Payı Hakkı 448
3. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı 448
4. Şirket Tesislerini Kullanma Hakkı 449
D. Pay Sahibinin Sermayeye Katılım Oranını Koruyucu Haklar 451
1. Rüçhan Hakkı 451
2. Önerilmeye Muhatap Olma Hakkı 451
E. İdarî Haklar 452
1. Oy Hakkı 452
2. Genel Kurulu Toplantıya Çağırma Hakkı 452
3. Genel Kurula Katılma Hakkı 453
a. Temel İlke 453
b. Şirkete Karşı Yetkili Olma 454
4. Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı 454
F. Koruyucu Haklar 455
1. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı 455
a. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Konusu 455
b. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Kullanılmasında İlkeler 456
c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Sınırları 456
d. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Korunması 457
2. İptal ve Butlanın Tespiti Davaları Açma Hakkı 458
3. Sorumluluk Davası Açma Hakkı 458
4. Özel Denetim Talep Etme Hakkı 459
G. Azınlık Hakları 459
H. Pay Sahiplerinin Borçları 462
1. Sermaye Borcu 462
a. Genel Bilgiler 462
b. Sermaye Borcunun Zamanında Yerine Getirilmemesinin Şirket
Açısından Sonucu 463
2. Pay Sahibine Sermaye Borcundan Başka Yükümlülük Yüklenip
Yüklenemeyeceği Sorunu 463
a. Yan Edim Yükümlülükleri Yönünden 463
b. Sadakat Yükümlülüğü Yönünden 464
XI. ANONİM ŞİRKETİN FİNANSAL TABLOLARI VE YEDEK AKÇELERİ 466
A. Finansal Tablolar ve Yıllık Rapor 466
1. Hazırlama Yükümlülüğü 466
2. Finansal Tablolarda Dürüst Resim İlkesi 467
3. Yönetim Kurulunun Yıllık Faaliyet Raporu 469
B. Yedek Akçeler 472
1. Yedek Akçe Kavramı ve Yedek Akçenin İşlevi 472
2. Kanunî Yedek Akçeler 472
a. Birinci Tertip Kanunî Yedek Akçe 472
b. İkinci Tertip Kanunî Yedek Akçe 473
c. Şirketin İktisap Ettiği Kendi Payları İçin Ayırdığı Yedek Akçe 473
d. Yeniden Değerleme Fonları 474
3. İhtiyarî Yedek Akçeler 474
a. Genel Olarak 474
b. Çalışanlar ve İşçiler Lehine Ayrılan Yedek Akçe 475
4. Gizli Yedek Akçeler 475
5. Yedek Akçelerin Kullanım Amaçları 476
a. Kanunî Yedek Akçeler İçin 476
b. İhtiyarî Yedek Akçeler İçin 476
C. Kâr Payı ve Yedek Akçeler Arasındaki İlişki 477
XII. ANONİM ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 480
A. Sona Erme 480
1. Genel Olarak 480
2. Fesih Sebepleri 481
a. Genel Kurulun Feshe Karar Vermesi 481
b. Mahkemenin Feshe Karar Vermesi 482
i. TTK m. 210/3 Hükmüne Göre TB’nin Fesih Davası Açması 482
ii. TTK m. 353/1 Gereğince Kuruluştaki Hukuka Aykırılıklara
Müsteniden Fesih Davası Açılması 482
iii. Organların Eksikliği Sebebiyle Fesih Davası Açılması (TTK m. 530) 483
iv. Haklı Sebeple Fesih Davası Açılması (TTK m. 531) 484
aa. Genel Olarak 484
bb. Haklı Sebep Kavramı 484
cc. Dava 486
dd. Mahkeme Kararı 486
aaa. Fesih 486
bbb. Fesih Dışı Çözümler 487
3. İnfisah Sebepleri 488
a. Şirketin Süresinin Sona Ermesi (TTK m. 529/1–a) 488
b. İşletme Konusunun Gerçekleşmesi ya da Gerçekleşmesinin
İmkânsızlaşması (TTK m. 529/1–b) 489
c. Esas Sözleşmede Öngörülen Bir Sebebin Gerçekleşmesi (TTK m
529/1–c) 489
d. Şirketin İflâs Etmesi (TTK m. 529/1–e) 490
e. TTK’da Öngörülen Diğer Hallerde İnfisah 490
i. Kalan Sermaye ile Yetinme veya Sermayenin Tamamlanması
Kararı Verilmemesi Halinde (TTK m. 376/2) 490
ii. Şirketlerin Birleşmesi Halinde 491
aa. Devralma Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah (TTK m. 136/1–a
ve m. 152/3) 491
bb. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme Halinde İnfisah (TTK m
136/1–b) 491
4. Sona Ermenin Hükümleri 492
a. Tescil Yükümlülüğü 492
b. Tüzel Kişilik ve Ticaret Unvanı 493
c. İflâs Halinde Tasfiye ve Şirket Organlarının Yetkileri 493
d. Tasfiye Halinde Şirket Organlarının Yetkileri 493
B. Tasfiye 495
1. Genel Olarak 495
2. Tasfiye Memurları 495
a. Atanmaları (TTK m. 536) 495
b. Görevden Alınmaları (TTK m. 537) 496
c. Aktifleri Satma Yetkileri (TTK m. 538) 497
d. Yetkilerinin Sınırlandırılması ya da Genişletilmesi (TTK m. 539) 497
3. Tasfiye İşleri 498
a. İlk Envanter ve Bilançonun Çıkarılması 498
b. Alacaklıların Korunması Bağlamında Yapılacak İşlemler 499
c. Diğer Tasfiye İşlemleri 500
d. Tasfiye Bakiyesinin Dağıtılması 501
e. Ticari Defterlerin Saklanması 501
f. Şirketin Ticaret Sicilinden Silinmesi 502
4. Ek Tasfiye 502
5. Tasfiyeden Dönülmesi 504
6. Tasfiye Usulüne Uyulmadan Tasfiye Edilecek Şirketler 505
XIII. ANONİM ŞİRKETLERDE HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUK 506
A. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Genel Hükümler 506
1. Sorumluluğun Hukukî Dayanağı ve Şartları 506
2. Hukukî Sorumluluktan Kaynaklı Hak Talebinde Bulunabilecek Kişiler 507
a. Genel Olarak 507
b. Doğrudan Zarar ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımı 508
c. Doğrudan ve Yansıma Yoluyla Zarar Ayrımının Sonucu 509
i. Pay Sahipleri Açısından 509
ii. Şirket Alacaklıları Açısından 510
3. Sorumlu Kişiler 511
4. Sorumluluk Davasında Usulî Sorunlar 512
a. Yetkili ve Görevli Mahkeme 512
b. Yargılama Masrafları 512
5. Sorumluluk Davası Açma Hakkının Kaybı 513
a. İbra 513
i. İbra Kararının Etkisi 513
ii. Kuruluş ve Sermaye Artırımında İbra Yasağı 514
iii. Zımnen İbra 514
b. Hak Düşürücü Sürenin Geçmesi 515
c. Zamanaşımı 515
d. Zarar Görenin Rızası 516
B. Hukukî Sorumluluk ile İlgili Özel Hükümler 518
1. Belgelerin ve Beyanların Kanuna Aykırı Olması 518
2. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar ve Ödeme Yetersizliğinin Bilinmesi 518
a. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar 518
b. Ödeme Yetersizliğinin Bilinmesi 519
3. Aynî Sermayeye Değer Biçilmesinde Yolsuzluk 520
4. Halktan Para Toplamak 521
5. Kurucuların, Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Tasfiye Memurlarının
Sorumluluğu 522
a. Kusurun İspatı Bakımından Sorumluluk Sistemi 522
b. Yetki Devri Sonucu Sorumluluk 522
i. Genel Olarak 522
ii. Sınırlı Yetkiye Sahip Ticari Vekil veya Diğer Tacir Yardımcılarının
Verdikleri Zararlardan Doğan Sorumluluk (TTK m. 371/7) 524
c. Pay Sahipleriyle Alacaklıların Uğradıkları Doğrudan Zararlar 524
6. Denetçinin Sorumluluğu 525
C. Birden Fazla Kişinin Sorumlu Olması 527
1. Farklılaştırılmış Teselsül 527
2. Tazminat Yükümlülüğünün Kapsamının Belirlenmesi 529
3. Rücu İlişkileri 529
4. Pay Sahipleri ve Şirket Alacaklılarının Doğrudan Uğradığı Zararlar
Açısından Teselsül İlişkisinin Belirlenmesi 529
D. Cezaî Sorumluluk 530
§6. LİMİTED ŞİRKET 533
I. TANIM VE LİMİTED ŞİRKETİN GENEL ÖZELLİKLERİ 533
A. Limited Şirket Kavramı 533
B. Limited Şirketin Genel Özellikleri 533
1. Şahıs Unsurunun Önem Kazandığı Bir Ara Form Olması 533
2. Tüzel Kişilik ve Şirketin Borçlarından Sorumluluğu 535
3. Ortaklar 535
4. Tek Kişilik Limited Şirket 537
5. İki Kişilik Limited Şirket 538
6. Ortaksız Limited Şirket 539
7. Limited Şirketin Amacı ve Konusu 540
a. İlke 540
b. Ekonomik Amaç ve Konu 540
C. Ekonomik Olmayan Amaçlarla Limited Şirket Kurulabilir mi? 541
d. Limited Şirket Şeklinde Faaliyet Sürdürülemeyecek Konular 541
i. Mevzuata Aykırı Konular 541
ii. Faaliyet Sahasına İlişkin Kurallara Aykırılık 542
iii. Ahlâka Aykırı Konularda Faaliyet Gösterilmesi 543
iv. Hukuka Aykırılığın Sonuçları 544
8. Asgari Sermaye Tutarı 545
C. Limited Şirket Formunun Avantajları ve Dezavantajları 545
1. Şahıs Şirketlerine Göre 545
2. Anonim Şirkete Göre 546
3. Limited Şirketin Bazı Dezavantajları 546
II. LİMİTED ŞİRKETİN KURULUŞU 547
A. Kuruluş, Kurucular, Ön Limited Şirket ve Sorumluluk 547
1. Aşamalar 547
2. Kuruluşa Dair Zaman Çizelgesi 548
3. Kurucular 550
a. Genel olarak 550
b. Asgari ve Azami Sayı 550
4. Şirketin Tescilinden Önce Ortaklar Arası Değişiklikler 550
5. Ön Limited Şirket 551
6. Kuruluştan Önceki Dönemde Sorumluluk 551
B. Şirket Sözleşmesi 552
1. Şirket Sözleşmesinin Hukukî Niteliği ve Şekli 552
a. Hukukî Nitelik 552
b. Şekil 552
2. Şirket Sözleşmesinde Bulunması Zorunlu Kayıtlar 552
3. Şirket Sözleşmesinde Öngörülmeleri Halinde Bağlayıcı Kayıtlar 553
4. Limited Şirketlerde Emredici Hükümler İlkesi 554
C. Limited Şirkette Sermaye 554
1. Kavram ve Fonksiyon 554
2. Asgari Sermaye 555
3. Nakdî ve Aynî Sermaye 555
D. Esas Sermaye Payı 556
1. İtibarî Değer ve Ödeme 556
2. Senede Bağlanma 556
3. Pay Defteri 557
E. Kurucu Menfaatleri ve İntifa Senetleri 557
F. Limited Şirketin Kurulma Anı 558
G. Limited Şirketin Tescili ve Tescilin Sonuçları 558
1. Tescil İstemi ve Bu İstemin İçeriği 558
2. Tüzel Kişiliğin Kazanılması 559
3. Tüzel Kişiliğin Kazanılmasına Kadar Yapılan İşlemlerden Doğan
Sorumluluk 559
III. LİMİTED ŞİRKETİN ORGANLARI 560
A. Genel Kurul 560
1. Genel Kurulun Devredilemez Yetkileri 560
2. Şirket Sözleşmesiyle Devredilemez Yetkiler Belirlenmesi 561
3. Genel Kurul Toplantıları 561
a. Toplantıya Çağrı 561
b. Oy Hakkı ve Hesaplanması 562
c. Oydan Yoksunluk 563
d. Veto Hakkı 564
4. Genel Kurul Kararlarında Nisaplar 566
a. Olağan Kararlar ve Şirket Sözleşmesi Değişiklikleri 566
b. Önemli Kararlar 566
B. Müdürler 567
1. Müdür Sıfatının Kazanılması ve Kaybı 567
a. Müdür Sıfatının Kazanılması 567
b. Müdür Sıfatının Kaybı 568
2. Müdürler Kurulu Başkanı 569
3. Müdürlerin Görevleri 570
a. İlke 570
b. Devredilemez Görev ve Yetkiler 570
4. Müdürlerin Yükümlülükleri 571
a. Özen Yükümü 571
b. Bağlılık Yükümü 572
c. Rekabet Yasağı 572
d. Eşit İşlem Borcu 572
e. Sermayenin Kaybı ve Borca Batıklık Halindeki Yükümlülükler 573
f. Müdürlerin Kamu Borçlarından Doğan Sorumluluğu 573
5. Müdürlerin Temsil Yetkisi 573
a. İlke ve Sınırlama 573
b. Tek Ortaklı Şirketlerde Durum 573
6. Yönetim ve Temsil ile Yetkili Kişilerin İşlediği Haksız Fiillerden Sorumluluk 574
IV. LİMİTED ŞİRKET ORTAKLARININ HAK VE BORÇLARI 574
A. Limited Şirket Ortaklarının Malî Hakları 574
1. Kâr Payı Hakkı 574
2. Tasfiye Payı Hakkı 575
3. Rüçhan Hakkı 575
4. Hazırlık Dönemi Faizi Hakkı 576
B. Limited Şirket Ortaklarının İdarî Hakları 576
1. Genel Kurula Katılma ve Oy Kullanma Hakkı 576
2. Veto Hakkı 576
3. Çıkma Hakkı 576
a. Çıkma 576
b. Çıkmaya Katılma 578
C. Limited Şirket Ortaklarının Koruyucu Hakları 579
1. Bilgi Alma ve İnceleme Hakları 579
2. Dava Hakları 580
a. Genel Kurul ve Müdürler Kurulu Kararlarına Karşı 580
b. Sorumluluk Davaları 580
D. Limited Şirket Ortaklarının Borçları 580
1. Sermaye Borcu 580
2. Ek Ödeme Yükümlülükleri 581
a. Kavram 581
b. Şartlar 581
c. Yükümlülüğün Sürmesi ve Geri Ödeme 582
3. Yan Edim Yükümlülükleri 583
4. Bağlılık Yükümlülüğü ve Rekabet Yasağı 584
5. Limited Şirket Ortaklarının Kamu Borçlarından Doğan Sorumluluğu 585
V. LİMİTED ŞİRKET SÖZLEŞMESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ 589
A. Şirket Sözleşmesinde Genel Değişiklikler 589
1. Değişiklik Kavramı 589
2. Değişiklik Yapılabilecek Başlıca Konular 589
3. Değişiklik Süreci 590
4. Tescilin Etkisi 590
B. Özel Değişiklikler 591
1. Sermayenin Artırılması 591
a. Prensipler ve Süreç 591
b. Rüçhan Hakları 592
2. Sermayenin Azaltılması 593
VI. LİMİTED ŞİRKETTE ESAS SERMAYE PAYININ GEÇİŞİ 593
A. Limited Şirket Esas Sermaye Paylarının Aktarılabilirliği 593
B. Payın Devri 594
1. Devir ve Devir Borcu Doğuran Hukukî İşlem 594
2. Devrin Gerçekleşmesinin Şartları ve Devre İzin Verilmemesi 594
3. Devre İzin Verilmemesinin Sonuçları 595
a. Çıkma Hakkı 595
b. Malî Sonuçlar 595
C. Diğer Geçiş Halleri 596
1. Miras, Eşler Arasındaki Mal Rejimi ve Cebri İcra 596
2. Payın Gerçek Değerinin Belirlenmesi 597
D. Esas Sermaye Payının Geçişinin Tescili 597
VII. LİMİTED ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 599
A. Sona Erme Sebepleri 599
B. Tasfiye 600
VIII. LİMİTED ŞİRKETE DE UYGULANACAK ANONİM ŞİRKET HÜKÜMLERİ (TTK M. 644) 601
§7. SERMAYESİ PAYLARA BÖLÜNMÜŞ KOMANDİT ŞİRKET
I. TANIM VE KURULUŞ 603
A. Tanım ve Farklı Tür Ortakların Sorumluluğu 603
B. Kuruluş 603
1. Uygulanacak Hükümler 603
2. Kurucular 604
3. Şirket Sözleşmesinin Şekli ve İçeriği 604
II. ŞİRKETİN YÖNETİMİ 604
A. Uygulanacak Hükümler 604
B. Yönetim ve Temsil ile Görevli Kişilerin Görevden Alınması 604
C. Rekabet Yasağı 605
III. KIYAS YOLUYLA UYGULANACAK HÜKÜMLER 605
§8. KOOPERATİF ŞİRKET
I. KOOPERATİFİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 607
A. Kooperatifin Tanımı 607
B. Kooperatifin Hukukî Niteliği 607
II. KOOPERATİFİN KURULUŞU 609
A. Kuruluş Süreci 609
B. Anasözleşme 610
1. Zorunlu Hükümler 610
2. İhtiyarî Hükümler 611
C. Kooperatife Aynî Sermaye Getirilmesi 611
III. ORTAKLIK SIFATININ KAZANILMASI VE KAYBI 612
A. Temel İlke ve Ortaklık Sıfatının Kazanılması 612
1. İlke ve Aslen İktisap 612
2. Devren İktisap 613
C. Ortaklık Sıfatının Kaybı 614
1. Çıkma 614
a. Çıkma Serbestisi 614
b. Çıkmanın Sınırlandırılması 614
2. Çıkarılma 615
3. Ortaklık Sıfatının Diğer Sona Erme Halleri 616
4. Çıkma ve Çıkarılmanın Malî Hükümleri 616
IV. ORTAKLARIN HAKLARI 616
A. Ortaklık Haklarının Bir Belgede Temsil Edilmesi 616
B. Ortaklık Payları ve Ortağın Şahsi Alacaklıları 617
C. Hak ve Vecibelerde Eşitlik İlkesi 617
D. Malî Haklar 618
1. Gelir–Gider Farkı (Risturn) 618
2. Tasfiye Payı Hakkı 618
E. Malî Olmayan Haklar 619
1. Bilgi Edinme Hakkı 619
2. Genel Kurul Toplantılarına Katılma Hakkı 619
3. Oy Hakkı 619
V. ORTAKLARIN BORÇLARI 620
VI. KOOPERATİFİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK 622
A. Sorumlulukta Bazı Olasılıklar 622
B. İflâs Halinde Sorumluluk 623
C. Sorumluluğa İlişkin Kuralların Değiştirilmesi 623
D. Kooperatife Sonradan Giren Ortağın Sorumluluğu 623
E. Ortaklık Sıfatının veya Ortaklığın Sona Ermesinden Sonraki Sorumluluk 624
F. Zamanaşımı 624
VII. KOOPERATİF ORGANLARI 624
A. Genel Kurul 624
1. Genel kurulun Yetkileri 624
2. Genel Kurul Toplantıları 625
a. Toplantıya Çağrı 625
i. Çağrıya Yetkili Olanlar 625
ii. Çağrının Şekli 626
b. Toplantı Gündemi ve Gündeme Bağlılık 626
c. Çağrıya İlişkin Prosedürden Vazgeçilebilmesi 627
i. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı 627
ii. Mektupla Oy Verme ve Oy Temsilcisi 627
d. Genel Kurul Kararları 628
i. Genel Nisap 628
ii. Nitelikli Nisap Gerektiren Haller 628
e. Genel Kurul Kararlarının Etkisi 628
f. Genel Kurul Kararlarının İptali 629
B. Yönetim Kurulu 630
1. Üyeler 630
a. Sayı, Görev Süresi ve Tescil 630
b. Üyelik İçin Gerekli Şartlar 630
2. Yönetim ve Temsil Görevleri 631
a. Yetkinin Kullanılma Şekli 631
b. Yönetim ve Temsilin Devri 631
c. Yönetim ve Temsil Yetkisinin Kapsam ve Sınırları 631
i. Genel Sınır 631
ii. Özel Sınırlar 632
d. Yönetim Kurulu Üyelerinin Malî Hakları 632
e. Haksız Fiillerden Sorumluluk 632
f. Rekabet Yasağı 632
g. Özen Borcu ve Hukukî Sorumluluk 633
h. Malî Durumun Bozulmasında Yükümlülükler 633
C. Denetçiler 634
1. Denetçilerin Seçimleri 634
2. Denetçilerin Görevleri 634
a. Şirket Sözleşmesi veya Genel Kurul Kararıyla Düzenleme Yapabilme 634
b. Şirket Defter ve Hesaplarını İnceleme 635
c. Rapor Tanzim Etme 635
3. Denetçilerin Sır Saklama Yükümlülüğü 635
4. Kooperatiflerin Dış Denetimi 636
5. Kooperatiflerde Denetimin Yapılmamasının Sonucu 636
VIII. KOOPERATİFİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ 636
§9. ŞİRKETLERDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER
I. BİRLEŞME 639
A. Birleşme Türleri 639
1. Genel Olarak 639
2. Devralma Şeklinde Birleşme (Absorptionsfusion) 640
3. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşme (Kombinationsfusion) 640
B. Geçerli Birleşmeler 641
1. Sermaye Şirketlerinin Birleşebileceği Şirketler 641
2. Şahıs Şirketlerinin Birleşebileceği Şirketler 642
3. Kooperatiflerin Birleşebileceği Şirketler 642
4. Tasfiye Halindeki Şirketlerin Birleşmeye Katılması 642
5. Sermayenin Kaybı veya Borca Batıklık Halinde Birleşmeye Katılma
(Sanierungsfusion) 643
C. Birleşme Süreci 644
1. Şirketlerin Birleşmesi Düşüncesinin Ortaya Çıkması ve Sözleşme Öncesi
Görüşmeler 644
2. Birleşme Bilançosu (Fusionsbilanz) Hazırlanması 645
3. Birleşme Sözleşmesi Hazırlanması 646
a. Sözleşmenin İçeriği 646
b. Sözleşmenin İmzalanması 647
4. Birleşme Raporunun Hazırlanması 647
5. Gereğinde Bir Ara Bilançonun (Zwischenbilanz) Hazırlanması 648
6. Pay Sahipleri ve Diğer Kişilere Bilgi Alma İmkânının Tanınması 649
a. İnceleme Hakkı 649
b. Malvarlığındaki Değişiklikler ile İlgili Bilgilerin Sunulması 650
7. Gereken Hallerde İzin Alınması 651
a. Rekabet Hukukundan Doğan Sebeplerle 651
b. Banka Hukukundan Kaynaklanan Gereklilikler 652
c. Kuruluşu İzne Tabi Olan Anonim Şirketlerde 652
8. Birleşmenin Korporatif Temelinin Hazırlanması 653
a. Devralma Şeklinde Birleşmede Sermaye Artırımına Gidilmesi 653
b. Yeni Kuruluş Şeklinde Birleşmede “Yeni Şirketin Kuruluşu” 653
9. Genel Kurulun Birleşme Sözleşmesini Onaylaması 654
a. Genel Olarak 654
b. Nisaplar 654
10. Ticaret Siciline Tescil 656
a. Tescil İşlemi 656
b. Tescilin Hukukî Sonuçları 656
11. Alacaklılara Çağrı Yapılması 657
D. Kolaylaştırılmış Birleşme 658
1. Kolaylaştırılmış Şekilde Birleşme Şartları 658
2. Kolaylıklar 658
a. TTK m. 155/1 Bağlamında 658
b. TTK m. 155/2 Bağlamında 659
E. Koruma Önlemleri 661
1. Pay Sahiplerinin Korunması 661
a. Katılım Oranının Korunması ve Denkleştirme Ödemesi 661
b. Ayrılma Akçesi 662
2. Alacaklıların Korunması 663
3. Çalışanların Korunması 663
4. Ortakların Kişisel Sorumluluklarının Devam Etmesi 664
II. BÖLÜNME 664
A. Bölünme Türleri 664
1. Tam Bölünme (Aufspaltung) 664
2. Kısmî Bölünme (Abspaltung) 665
B. Bölünme Süreci 666
1. Şirketlerin Bölünmesi Düşüncesinin Ortaya Çıkması 666
2. Bölünme Bilançosu (Spaltungsbilanz) Hazırlanması 666
3. Bölünme Sözleşmesinin veya Bölünme Planının Hazırlanması 666
a. Genel Olarak 666
b. Sözleşme veya Planın İçeriği 667
c. Tahsisat Yapılmayan Malvarlığının Durumu 668
4. Bölünme Raporunun Hazırlanması 669
5. Gereğinde Bir Ara Bilanço Hazırlanması 670
6. Bölünmeye Katılan Şirket Ortaklarının Bilgi Alma Hakkı 670
a. İnceleme Hakkı 670
b. Malvarlığındaki Değişiklikler ile İlgili Bilgilerin Sunulması 671
7. Bölünmenin Korporatif Temelinin Hazırlanması 671
a. Kısmî Bölünmede 671
i. Sermayenin Azaltılması 671
ii. Sermayenin Artırılması 672
b. Tam Bölünmede Yeni Kuruluşa Dair Gereklilikler 672
8. Alacakların Teminat Altına Alınması 672
9. Bölünme Kararının Alınması 674
10. Ticaret Siciline Tescil 674
C. Koruma Önlemleri 675
1. Pay Sahiplerinin Korunması 675
2. Alacaklıların Korunması 675
3. Çalışanların Korunması 675
4. Sorumluluk Hükümleri 676
a. Bölünmeye Katılan Şirketlerin Sorumluluğu 676
b. Ortakların Sorumluluğu 677
III. TÜR DEĞİŞTİRME 677
A. Kavram 677
B. Geçerli Tür Değiştirmeler 678
1. İlke 678
2. Kollektif ve Komandit Şirketlerin Tür Değiştirmelerine Özel Kolaylıklar 679
C. Tür Değiştirme Süreci 680
D. Koruma Önlemleri 681
1. Ortakların Korunması 681
2. Alacaklıların Korunması ve İş İlişkileri 681
IV. ORTAK HÜKÜMLER 682
A. Denkleştirme Akçesinin Tespiti Davası 682
B. Yapısal Değişiklik Kararlarının İptali 682
C. Sorumluluk Hükümleri 683
§10. ŞİRKETLER TOPLULUĞU 685
I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 685
A. Şirketler Topluluğu ve İlgili Diğer Kavramlar 685
1. Şirketler Topluluğu Kavramı 685
2. Şirketler Topluluğu–Holding İlişkisi 686
3. Şirketler Topluluğu ve Konsorsiyum 686
4. Hâkim Şirket–Bağlı Şirket 687
5. Hâkim Teşebbüs 687
6. Dolaylı Hâkimiyet 687
7. Doğrudan Hâkimiyet 688
8. Karşılıklı İştirak 688
B. Şirketler Topluluğunun Bazı Açılardan Sınıflandırılması 690
1. Hiyerarşik ve Eşitliğe Dayalı Şirketler Toplulukları 690
2. Sözleşmeye Dayalı ve Fiilî Şirketler Toplulukları 691
II. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNU YARATAN OLGULAR 691
A. TTK m. 195/1 Düzenlemesi 692
1. Oy Haklarının Çoğunluğuna Sahip Olmak 692
2. Yönetim Organında Çoğunluğu Oluşturabilmek 692
3. Sözleşmeye İstinaden Oy Haklarının Çoğunluğunu Oluşturabilmek 693
4. Bir Sözleşme Yoluyla Hâkimiyet Kurmak 693
5. “Başka Bir Yolla” Hâkimiyet Kurmak 693
B. TTK m. 195/2 Düzenlemesi 694
1. Bir Ticaret Şirketinin Başka Bir Ticaret Şirketinin Paylarının Çoğunluğuna
Sahip Olması 694
2. Bir Ticaret Şirketinin Başka Bir Ticaret Şirketini Yönetebilecek Kararları
Alabilecek Miktarda Paya Sahip Olması 694
III. HAKİMİYETİN HUKUKA AYKIRI KULLANILMASINDAN DOĞAN SORUMLULUK 695
A. Hâkimiyetin Değil Ancak Hâkimiyeti Hukuka Aykırı Kullanmanın Sorumluluk
Doğurması 695
B. Hâkimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması 695
1. İlke 695
2. İstisna: Denkleştirme 696
3. Şirketin Uğradığı Zararların Tazmini 696
a. Genel Olarak 696
b. Tazminat Yükümlülüğünden Kurtulma 697
4. Bağlı Şirket Ortaklarının Şirketten Çıkma Hakkı 697
5. Kötü Niyetle Dava Açılması Halinde Sorumluluk 698
C. Tam Hâkimiyet Halinde Kayba Uğratıcı Talimat Verilmesi 698
1. Kural 698
2. İstisna 698
3. Bağlı Şirket Organlarının Sorumsuzluğu 699
4. Alacaklıların Dava Hakları 699
D. Şirketler Topluluğunda Güvenden Doğan Sorumluluk 699
KAVRAM DİZİNİ 701
KAYNAKLAR 707