Sigorta Hukuku Ders Kitabı (9786050521597)

İçindekiler

• 13. BASKI İÇİN ÖN SÖZ XI İÇİNDEKİLER XIII
• KISALTMALAR CETVELİ XXVII
• BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK SİGORTA HUKUKU
• §1. GENEL OLARAK SİGORTACILIK VE SİGORTA HUKUKU 1
• §2. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI, UNSURLARI, ÖZELLİKLERİ, SİGORTA HUKUKU ALANINDA YAPILAN TASNİFLER VE SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEKİ İLGİLİ KİŞİLER VE TEMEL KAVRAMLAR 4
• I. GENEL OLARAK 4
• II. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI 5 A. Tanım ve Temel Kavramlar 5
• 1. Tanım 5
• 2. Ruhsat Almayan Sigortacı ile Yapılan Sözleşme 8
• 3. Karşılıklı (Mütüel) Sigorta 10
• III. SİGORTA HUKUKU ALANINDA YAPILAN TASNİFLER 14 A. Genel Olarak 14 B. Ana Ayırım: Zarar Sigortaları–Meblağ Sigortaları 15
• 1. Zarar Sigortaları 15
• 2. Meblağ Sigortaları 26
• IV. TEMEL KAVRAMLAR ve İLGİLİ KİŞİLER 31 A. Genel Olarak 31 B. Sigortacı 31 C. Sigorta Ettiren–Sigortalı–Lehtar 31
• 1. Genel Olarak 31
• 2. Zarar Sigortalarında “Sigorta Ettiren”–“Sigortalı” 33 a. Genel Olarak 33 b. Kendi Ad ve Hesabına Zarar Sigortası 33 c. Sigorta Sözleşmesinin Sigortalıdan Başka Bir Kişi Tarafından Yapılması 34 aa. Genel Olarak 34 bb. Başkası Hesabına Sigorta (Üçüncü Kişi Lehine Sigorta) 35
• 3. Meblağ Sigortalarında Sigorta Ettiren–Sigortalı ve Lehtar Kavramları 42 a. Genel Olarak 42 b. Sigorta Ettiren–Sigortalı 42 c. Lehtar 43
• 4. Sigorta Ettirenin Dışındakilerin Bilgisi ve Davranışının Sigorta Sözleşmesi Üzerindeki Etkisi 47 D. Sigorta Bedeli–Sigorta Değeri ve Sigorta Tazminatı Kavramları [Özellikle Zarar Sigortalarında] 48
• 1. Sigorta Bedeli 48
• 2. Sigorta Değeri (Menfaat Değeri) 50
• 3. Sigorta Tazminatı 52
• 4. Değerlendirme 53 E. Prim 53 F. Riziko (Tehlike) 54
• 1. Rizikonun Caiz Olması Esası 55
• 2. Rizikonun Gerçekleşmesinde Kusurun Etkisi 55
• 3. Rizikonun Gerçekleştiğini veya Gerçekleşme Olanağı Kalmadığını Bilme Olgusu 56
• 4. Sigortacının Sorumluluğunun Başlamasından Önce Rizikonun Gerçekleşmesi (İmkânsızlık) 57 G. Menfaat 58
• İKİNCİ BÖLÜM SİGORTA TEŞKİLATI VE DENETİM ORGANLARI (SİGORTA ŞİRKETLERİ, SİGORTA ARACILARI, SİGORTA EKSPERLERİ, SİGORTACILIKTA TAHKİM VE DENETİM)
• §3. SİGORTA ŞİRKETLERİ 61
• I. GENEL OLARAK 61
• II. ÖZEL KOŞULLAR 62
• §4. SİGORTA ARACILARI 68
• I. GENEL OLARAK 68
• II. SİGORTA ACENTELERİ 70 A. Genel Olarak 70 B. Kavram, Tanım ve Unsurlar 70
• 1. Kavram ve Tanım 70
• 2. Unsurlar 71 a. Bağımsızlık 71 b. Bir Sigorta Şirketinin Ad ve Hesabına Aracılık Yapması veya Bizzat Sözleşme Kurmak Amacıyla Görevlendirilmesi 72 c. Sözleşme 73 d. Belli Bir Yer veya Bölgede Faaliyette Bulunması 73 e. Meslek Edinme ve Devamlılık 73 f. Sigorta Sözleşmesinin Kurulması Sırasında ve Sonrasında Bazı Görevler Üstlenmek 74 C. Sigorta Acentesi Olabilmenin Koşulları 74
• 1. Gerçek Kişilerde Acenteler İçin Koşullar 74
• 2. Tüzel Kişi Acentelerde Aranan Koşullar 75 D. Sigorta Acentelerinin Yükümlülük ve Sorumlulukları 76
• 1. Sigorta Acentelerinin Uygunluk Belgesi Alma ve Levhaya Kayıt Yükümlülüğü 76
• 2. Acentelik Dışında Bir Ticarî Faaliyette Bulunma Yasağı 77
• 3. Ticarî Faaliyetlerini İyiniyetli Olarak Yürütme, Sigortalıları Yanıltmama 77
• 4. Belli Kişileri Ortak Olarak Kabul Edememe ve Çalıştıramama 79
• 5. Sır Saklama 79
• 6. Meslekî Sorumluluk Sigortası Yaptırma 80
• 7. Asgarî Sermaye 80
• 8. Tüketiciye Karşı Sorumluluk 80 E. Sigorta Acentelerinin Hakları, Yetkilerini Kullanması ve Faaliyetlerinin İcrası ile İlgili Hususlar 82
• 1. Hakları 82 a. Ücret 82 b. Portföy Tazminatı (Denkleştirme İstemi) 83
• 2. Acentelik Yetkilerinin Tecil–İlânı, Kaldırılması ile Faaliyetlerin İcrası ile İlgili Hususlar 83 a. Acentelik Yetkilerinin Verilmesi/Tescil–İlânı 83 b. Primlerin Tahsili ve Sigorta Poliçelerinin Düzenlenmesi 84
• III. SİGORTA ve REASÜRANS BROKERLERİ 84 A. Genel Olarak 84 B. Kavram, Tanım ve Unsurlar 85
• 1. Kavram ve Tanım 85
• 2. Unsurlar 85 a. Sigorta Ettireni Temsil Yetkisine Sahip Olma 85 b. Bağımsızlık 85 c. Aracılık Yapma 86 d. Ücret 86
• 3. Hukukî Nitelik 86 C. Sigorta Brokeri Olabilmenin Koşulları 87
• 1. Gerçek Kişilerde Koşullar 87
• 2. Tüzel Kişilerde Aranan Koşullar 88 D. Sigorta Brokerlerinin Yükümlülük ve Sorumlulukları 89
• 1. İzin 89
• 2. Başka Ticarî İşle Uğraşamama 89
• 3. Aracılık Görevini En İyi Şekilde Yerine Getirme 89
• 4. Ödeme Yapamama ve Faaliyet Esasları 90
• 5. Menfaat Temin Edememe 91
• 6. Meslekî Sorumluluk Sigortası Yaptırma 91
• 7. Ticaret Unvanı ile İlgili Yükümlülük 91
• §5. AKTÜERLER VE SİGORTA EKSPERLERİ 92
• I. AKTÜERLER 92
• II. SİGORTA EKSPERLERİ 93 A. Tanım 93 B. Gerçek ve Tüzel Kişi Eksperler 93 C. Faaliyet ile İlgili Esaslar 94
• §6. SİGORTACILIKTA DENETİM 95
• I. GENEL OLARAK 95
• II. SİGORTACILIK VE ÖZEL EMEKLİLİK DÜZENLEME VE DENETLEME KURULU ve OLUŞUMU 97
• III. KURUMUN GÖREVLERİ 98
• §7. SİGORTACILIKTA TAHKİM 99
• I. GENEL OLARAK 99
• II. TAHKİM KOMİSYONUNA ÜYELİK ve KOMİSYONA BAŞVURU 101 A. Komisyona Üyelik 101 B. Başvuru Süreci 102
• III. TAHKİM SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ VE KARAR VERİLMESİ 103 A. Genel Olarak 103 B. Kesin ve İtiraza veya Kanun Yoluna Tâbi Kararlar 103 C. Başvuru Süreci ve Karar Verilmesi 104 D. Başvurunun Dikkate Alınmayacağı Haller 106 E. Hakemlerin Nitelikleri ve Yükümlülükleri 106
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SİGORTA SÖZLEŞMESİ, SÖZLEŞMENİN KURULMASI VE SONA ERMESİ, SÖZLEŞMENİN BAŞLANGICI, SİGORTA POLİÇESİ, SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ, SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ İLE ZORUNLU SİGORTALAR
• §8. SİGORTA SÖZLEŞMESİ VE BU SÖZLEŞMENİN KURULMASI 109
• I. GENEL OLARAK 109
• II. ÖZELLİKLERİ 112
• III. SÖZLEŞMENİN ŞEKLİ ve KURULMASI 116 A – Genel Olarak 116 B – Sigorta Sözleşmesinin Mesafeli Olarak Kurulması 118
• IV. SİGORTA POLİÇESİ 121 A. Genel Olarak 121 B. İçeriği 123
• 1. Genel Olarak 123
• 2. Poliçenin Teslimi ve Sigortacının Sorumluluğu 125
• V. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN BAŞLANGICI 127 A. Şeklî Başlangıç 127 B. Teknik Başlangıç 127 C. Maddî Başlangıç 128
• 1. Genel Olarak 128
• 2. İstisnalar 128 a. Kara ve Denizde Eşya Taşıma Sigortaları 128 b. Geçici Sigorta Koruması–Geçmişe Etkili Sigorta 130 c. Zorunlu Sorumluluk Sigortalarındaki İstisna 132
• VI. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ 133 A. Genel Olarak 133 B. Sigorta Sözleşmesinin Hükümleri ile İlgili Düzenlemeler 134
• 1. Sigortanın Kapsamı, Süresi ve Dönemi 134
• 2. Sigorta Sözleşmesinin Feshi ve Sözleşmeden Cayma 135 a. Genel Olarak 135 b. Sigorta Ettirenin Sözleşmeyi “Feshi” veya Sözleşmeden “Cayması “ 137 aa. Sigortacının Malî Durumundaki Sarsıntılar ile Yetkisinin Kaldırılması Durumuna İlişkin Fesih Hakkı 137 aaa. Sigortacının Konkordato İlân Etmesi – Faaliyet İzninin Kaldırılması 137 bbb. Sigortacının Aciz Hâlinde Olması, Takibin Semeresiz Kalması 137 bb. Ayarlama Şartlı Sigortalarda Özel Fesih 138 cc. Sigortacının Sözleşmeden Kısmen Cayması veya Sözleşmeyi Kısmen Feshetmesi 139 dd. Sigortacının Sorumluluğu Başlamadan Önce Özel Cayma Hakkı 140 ee. Sigorta Şirketlerinin Birleşme, Devir ve Portföy Devirleri 140 c. Sigortacının Sözleşmeyi Feshi veya Sözleşmeden Cayması 141 aa. Sigorta Ettirenin Konkordato İlân Etmesi 141 bb. Sigortacının Kısmî Fesih veya Cayma Olanağı 141 cc. Sigorta Ettirenin Aczi 141 dd. Prim Ödemede Temerrüt 142 ee. Beyan Yükümlülüklerinin İhlâli 142
• 3. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Sonuçları 144 a. Genel Olarak 144 b. Sonuçlar ve Zamanaşımı 145
• VII. SİGORTA HUKUKUNDA SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ ve ZORUNLU SİGORTALAR 147 A. Genel Olarak 147 B. Türk Hukukunda Zorunlu Sigortalar ve Örnekleri 148
• 1. Genel Olarak 148
• 2. Kanunla Getirilen Zorunlu Sigortalar 152 a. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 152 b. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu 154 c. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu 155 d. 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu 155 e. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun 156 f. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 156 g. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu 157 h. 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (Lpg) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 157 i. 6305 Sayılı Afet Sigortaları Kanunu 158 j. 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun 159 k. 2872 sayılı Çevre Kanunu 160 l. Diğer Örnekler 161
• 3. Bakanlar Kurulu Kararları 164
• 4. Yönetmelik ve Tebliğlerle (!) Getirilen Zorunlu Sigortalar 165
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TARAFLARIN SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN YÜKÜMLÜLÜK ve KÜLFETLERİ
• §9. YÜKÜMLÜLÜK ve KÜLFETLER 169
• I. GENEL OLARAK 169
• II. SİGORTACININ BORÇ ve YÜKÜMLÜLÜKLERİ 172 A. Rizikoyu Taşıma Yükümlülüğü 172 B. Sigorta Poliçesi Verme Yükümlülüğü 173 C. Giderleri Ödeme Yükümlülüğü 174 D. Sigorta Tazminatı veya Bedelini Ödeme Yükümlülüğü 175
• 1. Genel Olarak 175
• 2. Kısmî Ödemeler 179
• 3. Kusurun Etkisi 180 E. Aydınlatma Yükümlülüğü 180
• 1. TTK Açısından 180 2. “Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik” Açısından 181 a. Genel Olarak ve Amaç 181 b. Bilgilendirmeye İlişkin Genel İlkeler 182 c. Bilgilendirme ile Yükümlü Olanlar ve Yanlış Bilgilendirme 182 d. Kamuya Duyuru 183
• III. SİGORTA ETTİRENİN BORÇ ve KÜLFETLERİ 185 A. Prim Ödeme Borcu 185
• 1. Genel Olarak 185
• 2. Prim Ödeme Borçlusu ve Alacaklısı 186
• 3. Prim Ödeme Zamanı 188
• 5. Prim Ödemede Temerrüt 196 a. Genel Olarak 196 B. Beyan Yükümlülüğü 203
• 1. Sözleşmenin Yapılması Sırasında 203 a. Genel Olarak ve Yükümlülüğün Kapsamı 203 b. Yaptırım: Cayma veya Prim Farkı 206 aa. Genel Olarak 206 aaa. Rizikonun Gerçekleşmesinden Önce 207 bbb. Rizikonun Gerçekleşmesinden Sonra 207 bb. Caymanın Şartları, Şekli, Süresi ve Hükümleri 208 aaa. Koşullar 208 bbb. Caymanın Şekli, Süresi ve Hükümleri 212 cc. Cayma Hakkının Olmaması ve Düşmesi 213 c. Teklifin Yapılması ile Kabul Arasındaki Değişiklikler 214
• 2. Sözleşme Süresi İçinde [Rizikonun Ağırlaştığını Bildirim] 216 a. Genel Olarak 216 b. Sigortacının Hakları: Fesih veya Prim Farkı 217 aa. Genel Olarak 217 bb. Koşullar 217 aaa. Rizikonun Gerçekleşmesinden Önce 217 bbb. Rizikonun Gerçekleşmesinden Sonra 220 cc. Fesih Hakkının Düşmesi 222
• 3. Riziko Gerçekleştiğinde Bildirim 224 C. Bilgi Verme ve Sigortacının Araştırma Yapmasına İzin Verme Yükümlülüğü 225 D. Koruma Yükümleri 226 E. Sigortacının İncelemesine İzin Verme Yükümü 228 F. Zarar Gören Mal ve Zararın Gerçekleştiği Yerde Değişiklik Yapmama Yükümlülüğü 229 G. Sözleşmede Öngörülen Yükümlülüklerin İhlâli 229
• IV. KANUNUN UYGULAMA ALANI ile KORUYUCU HÜKÜMLER 231 A. Uygulama Alanı 231 B. Koruyucu Hükümler 231
• BEŞİNCİ BÖLÜM TÜRK TİCARET KANUNU’NUN SİGORTA KİTABININ SİSTEMATİĞİ ve SİGORTA TÜRLERİNE İLİŞKİN ÖZEL HÜKÜMLER
• §10. SİSTEMATİK 235
• §11. ZARAR SİGORTALARI 238
• I. GENEL OLARAK ve TÜRLERİ 238
• II. MAL SİGORTALARI 239 A. Genel Olarak 239 B. Mal Sigortalarına Hâkim Olan Genel İlkeler ve Bu İlkelerin Görünüm Şekilleri 240
• 1. Genel Olarak 240
• 2. Menfaat İlkesi, Kapsam ve Sigorta Sözleşmesini Yapabilecek Kişiler 241 a. Genel Olarak 241 b. Kapsam 241 c. Menfaatin Sahipleri ve Sigorta Sözleşmesini Yapabilecek Olanlar 242 aa. Genel Olarak 242 bb. Üçüncü Kişi Lehine Sigorta 243 cc. Menfaat Üzerindeki Sınırlamalar 244 aaa. Sınırlı Aynî Hak 245 bbb. Haciz 254
• 3. Tazminat İlkesi ve Bu İlkenin Uygulama Ayakları 254 a. Genel Olarak 254 b. Uygulama Alanı 255 aa. Genel Olarak 255 bb. Sigorta Değeri–Sigorta Bedeli İlişkisi: Aşkın ve Eksik Sigorta 258 aaa. Aşkın Sigorta 258 bbb. Eksik Sigorta (Menfaat Değerinin Altında Sigorta) 261 cc. Birden Çok Sigorta 265 aaa. Genel Olarak ve Koşulları 265 bbb. Müşterek Sigorta (Koasürans) 267 ccc. Kısım Kısım Sigorta (Kısmî Sigorta) 270 ddd. Çifte Sigorta 273
• 4. Halefiyet İlkesi 279 a. Genel Olarak Halefiyet 279 b. Sigortacının Halefiyeti 281 C. Sigorta Edilen Menfaatin Sahibinin Değişmesi 288
• III. SORUMLULUK SİGORTALARI 292 A. Genel Olarak 292 B. Sorumluluk Sigortalarında Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı 295 C. Sorumluluk Sigortalarında Taraflar Arasındaki İlişki ve Tarafların Hak ve Yükümlülükleri 297
• 1. Genel Olarak 297
• 2. Sigortacının 298 a. Hukukî Koruma Sağlama 298 b. Sigorta Ettirene Yardım Sunma 299 c. Diğer 301
• 3. Sigorta Ettirenin 302 a. Bildirim 302 b. Diğer 303
• 4. Üçüncü Kişinin 303 a. Genel Olarak 303 b. Doğrudan Dava Hakkı 304 c. Bilgi Verme Yükümlülüğü 305 D. Halefiyet 306 E. Zamanaşımı 307 F. Sorumluluk Sigortalarına Uygulanacak Hükümler 308
• IV. ZARAR SİGORTALARINDA KORUYUCU HÜKÜMLER 309
• V. ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTALARI İLE İLGİLİ ÖZEL HÜKÜMLER 311 A. İlke 311 B. Zarar Görenle İlişkide İfa Yükümlülüğü 311
• VI. BAZI SORUMLULUK SİGORTALARINDAN ÖRNEKLER 313 A. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ndaki Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası ile İlgili Temel Bilgiler 313 B. Meslekî Sorumluluk Sigortası 316
• ALTINCI BÖLÜM CAN SİGORTALARI
• §12. CAN SİGORTALARI 319
• I. GENEL OLARAK 319
• II. TÜRLERİ 319 A. Hayat Sigortaları 319
• 1. Genel Olarak 319
• 2. Taraflar, İlgili Kişiler ve Temel Kavramlar 320 a. Genel Olarak 320 aa. Sigorta Ettiren – Sigortalı 320 bb. Lehtar 323 aaa. Genel Olarak 323 bbb. Dönülebilir ve Dönülemez Lehtar Tayini 325 ccc. Lehtarın Hak Sahipliğine İlişkin Yorum Kuralı 326 aaaa. Genel Olarak 326 bbbb. Sigorta Bedelinin Paylaşımı 327 cccc. Lehtarın Belirlenmemiş Olması 327 dddd. Lehtarın İstem Hakkını Kazanamaması 327 ddd. Lehtarın Sigorta Ettiren Yerine Geçmesi 328 aaaa. Genel Olarak 328 bbbb. Lehtar Belirtilmesi veya Belirtilmemesi 328 cccc. Koşullar ve Sonuç 328 cc. Sigorta Değeri 329 b. Kendi Adına Hayat Sigortası – Başkası Hesabına Hayat Sigortası 330
• 3. Türleri 332 a. Ölüm ve Hayatta Kalma Rizikosuna Karşı Sigorta 332 b. Grup Sigortaları 333 aa. Genel Olarak 333 bb. Kanıt 334 cc. Lehtarı Atama Yetkisi 334 dd. Teminatın Devamı 334 ee. Düzenleme 335 c. Tontin 335
• 4. Hayat Sigortalarında Tarafların Durumu 336 a. Genel Olarak 336 b. Sigorta Ettirenin 336 aa. Yükümlülükler 336 aaa. Genel Olarak 336 bbb. Beyan Yükümlülüğü 337 aaaa. Yanlış Yaş Beyanı 337 bbbb. Sözleşmenin Kurulması Sırasındaki Beyan Yükümünün İhlâli 338 cccc. Sözleşmenin Devamı Süresince Beyan Yükümlülüğünün İhlâli 339 ccc. Doktor Muayenesi 340 bb. Haklar 340 aaa. Sigortadan Ayrılma, Ödünç Alma ve Primden Muaf Hâle Gelen Sigorta [Tenzil] 340 aaaa. Genel Olarak 340 bbbb. Sigortadan Ayrılma 341 cccc. Ödünç 342 dddd. Prim Ödenmesinden Muaf Sigorta [Tenzil] 343 bbb. Lehtar Atama 344 ccc. Sözleşmeden Cayma 344 ddd. Sigortalının İntiharı ve Öldürülmesi 345 aaaa. İntihar 345 bbbb. Sigorta Ettiren veya Lehtarın “Sigortalıyı” Öldürmesi 346 eee. Sigortacının İflâsında 347 c. Sigortacının 347 B. Kaza Sigortası 348
• 1. Genel Olarak ve Kapsam 348
• 2. Uygulanacak Hükümler 349 C. Hastalık ve Sağlık Sigortası 350
• 1. Genel Olarak, Amaç, Kapsam ve Lehtar 350 a. Genel Olarak 350 b. Lehtar 351 c. Bekleme Süresi 351 d. Çocuk veya Evlatlığın Kapsama Girmesi 352
• 2. Kapsam 352 a. Hastalık Sigortasında 352 b. Sağlık Sigortasında 353
• 3. Sigorta Değeri 354
• 4. Bilgi İsteme Hakkı 354
• 5. Hastalık ve Sağlık Sigortasına Uygulanacak Hükümler 355
• III. KORUYUCU HÜKÜMLER 355 POLİÇE ÖRNEKLERİ 359
• KAYNAKÇA 373