Sermaye Şirketlerinde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması (9786050517507)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 21
1. KONUNUN TAKDİMİ 21
2. İNCELEME PLANI 22
1. BÖLÜM TÜZEL KİŞİLİK VE TÜZEL KİŞİLİĞE BAĞLANAN SONUÇLAR
1.1. TÜZEL KİŞİLİK KAVRAMI 25
1.2. MAL VE ŞAHIS AYRILIĞI İLKESİ 25
1.3. SINIRLI SORUMLULUK İLKESİ 26
1.3.1. Genel Olarak 26
1.3.2. Sınırlı Sorumluluk İlkesini Temellendirmek İçin Dile Getirilen Gerekçeler 30
1.3.2.1. Şirketin Bağımsız Bir Kişiliğe Sahip Olması 30
1.3.2.2. Mülkiyet–Kontrol Ayrımının Varlığı 31
1.3.2.3. Asgari Sermayenin Varlığı 33
1.3.2.4. Profesyonel Yönetime İmkân Tanıması 36
1.3.2.5. Bilgi ve İzleme Maliyetlerini Düşürmesi 38
1.3.2.5.1. Genel Olarak 38
1.3.2.5.2. Şirket Yönetiminin İzlenmesi/Denetimi Konusunda Ortaya Çıkacak Maliyetleri Düşürmesi 39
1.3.2.5.3. Ortakların Malvarlığının Diğer Ortaklar Tarafından İzlenmesi İhtiyacını ve Buna Bağlı Maliyetleri Azaltması 41
1.3.2.5.4. Ortakların Malvarlığının Alacaklılar Tarafından İzlenmesi İhtiyacını ve Buna Bağlı Maliyetleri Azaltması 43
1.3.2.6. Sınırlı Sorumluluğun Pay Devrini Kolaylaştırması 44
1.3.2.7. İşletmesel Riskleri En Uygun/Ucuz Risk Taşıyıcısı Olan Alacaklılar Üzerine Transfer Etmesi 45
1.3.2.8. Sınırlı Sorumluluğun Sermaye Toplama İşlevi 46
1.3.2.9. Sorumluluğun Sınırlandırılmasının Risk Çeşitlendirmesine İmkân Tanıması 50
1.3.2.10. Olumlu Beklenen Değere Sahip Projelere Yatırımı Teşvik Etkisi 52
1.3.2.10.1. Girişimcilerin Risk Eğilimi 52
1.3.2.10.2. Sınırlı Sorumluluğun Bireylerin Risk Direncini Kırarak Yatırımı Teşvik Etmesi 56
1.3.2.11. Yatırımı Teşvik Etkisinden Toplumun Bir Bütün Olarak Faydalanması 62
1.3.3. Sınırlı Sorumlulk İlkesinin Ortaya Çıkardığı Olumsuz Sonuçlar 62
1.3.3.1. Genel Olarak 62
1.3.3.2. Riskli ve Dikkatsiz Davranmaya Teşvik Etkisi 63
1.3.3.3. Risk ve Zararın Herhangi bir Karşılık Olmaksızın Üçüncü Kişiler Üzerine Dışşallaştırılması 67
1.3.3.4. Alacaklı Gruplarına Göre Riskin/Zararın Dışsallaştırılması 70
1.3.3.4.1. Genel Olarak 70
1.3.3.4.2. İradi ve İrade Dışı Alacaklı Ayrımı 70
1.3.3.4.2.1. Genel Olarak 70
1.3.3.4.2.2. İradi Alacaklılar 71
1.3.3.4.2.3. Kendi İradeleri Dışında Alacaklı Olan Kişiler 75
1.3.3.4.2.3.1. Haksız Fiil Mağdurları 75
1.3.3.4.2.3.2. İşçiler 76
1.3.3.4.2.3.3. Tüketiciler 77
1.3.3.5. Riskin Alacaklılar Üzerine Transfer Edilmesine Karşı Alınabilecek Önlemler 78
1.3.3.5.1. Genel Olarak 78
1.3.3.5.2. Alacaklıların Teminat Yoluyla Korunması 79
1.3.3.5.3. Alacaklıların Sigorta Yoluyla Korunması 81
1.3.3.6. Sorumluluğun Sınırlandırılması Açısından Girişimci Ortak ve Yatırımcı Ortak Ayrımı 82
1.3.4. Şirketler Topluluğunda Sınırlı Sorumluluk İlkesi 84
1.3.4.1. Sınırlı Sorumluluğun Şirketler Topluluğunda da Geçerli Olması 84
1.3.4.2. Sınırlı Sorumluluğun Şirketler Topluluğunda Risk Çeşitlendirmesine İmkân Tanıması 87
1.3.4.3. Şirketler Topluluğunda Sınırlı Sorumluluğun Riskli Davranışa Teşvik Etkisi 88
1.3.5. Olumlu ve Olumsuz Yönleri Çerçevesinde Sınırlı Sorumluluk İlkesinin Değerlendirilmesi 88
2. BÖLÜM SINIRLI SORUMLULUK İLKESİNİN GÖZARDI EDİLMESİ
2.1. GENEL OLARAK 91
2.2. TARİHSEL SÜREÇ 95
2.3. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI KURUMUNUN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ 97
2.3.1. Genel Olarak 97
2.3.2. Gerçek–Gerçek Olmayan Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 98
2.3.3. Tüzel Kişilik Perdesinin Düz–Tersten Kaldırılması 101
2.3.4. Tüzel Kişilik Perdesinin Düz–Çapraz Kaldırılması 103
2.3.5. Ortakları Sorumlu Kılma (Haftungsdurchgriff)–Bilgi ve Özellikleri Atfetme (Zurechnungsdurcgriff) Ayrımı 105
2.3.5.1. Genel Olarak 105
2.3.5.2. Özellikler, Bilgi Sahibi Olma, Fiiller ve Davranışlar Bakımından Özdeş Kılma 106
2.3.5.3. Sözleşme Hükümlerinin Uygulanması Açısından Özdeş Kılma 111
2.3.5.4. Kanun Hükümlerinin Uygulanması Bakımından Özdeş Kılma 112
2.4. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASINA İLİŞKİN TEORİLER 115
2.4.1. Genel Olarak 115
2.4.2. Kötüye Kullanma Teorisi 115
2.4.2.1. Genel Olarak 115
2.4.2.2. Subjektif Kötüye Kullanma Teorisi 116
2.4.2.3. Objektif Kötüye Kullanma Teorisi 117
2.4.3. Normun Koruma Amacı Teorisi 117
2.5. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI KURUMUNUN UYGULAMA ALANI 118
2.5.1. Genel Olarak 118
2.5.2. Yasal Şeklin Kötüye Kullanılması 122
2.5.3. Alanların Karışması 123
2.5.4. Şirket Üzerinde Hâkimiyet 125
2.5.4.1. Genel Olarak 125
2.5.4.2. Şirket Üzerinde Hâkimiyet Kuran Ortağın Fiili Organ Konumu 128
2.5.4.2.1. Fiili Organ Kavramı 128
2.5.4.2.2. Fiili Organ Görünüm Şekilleri 132
2.5.4.2.3. Fiili Organ Kavramı Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına Engel midir? 134
2.5.5. Yetersiz Sermayelendirme 136
2.5.5.1. Genel Olarak 136
2.5.5.2. Başlangıçta–Sonradan Meydana Gelen Yetersiz Sermayelendirme Ayrımı 139
2.5.5.3. Basit–Nitelikli Yetersiz Sermayelendirme Ayrımı 142
2.5.5.4. Nominal–Materiel Yetersiz Sermayelendirme Ayrımı 143
2.5.5.4.1. Nominal Yetersiz Sermayelendirme–Ortak Kredisi 143
2.5.5.4.2. Maddi Anlamda Yetersiz Sermayelendirme 147
2.5.5.4.2.1. Genel Olarak 147
2.5.5.4.2.2. Maddi Anlamda Yetersiz Sermayelendirmenin Tespiti 148
2.5.5.4.2.3. Maddi Anlamda Yetersiz Sermayelendirme Sebebiyle Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 150
2.5.6. Malvarlıklarının Karışması 156
2.5.7. Şirketin Varlığını Yok Edici Nitelikte Müdahale Sebebiyle Sorumluluk 160
2.5.7.1. Sorumluluğun Temeli 160
2.5.7.2. Sorumluluğun Tarihsel Gelişimi 162
2.5.7.3. Şirketin Varlığını Yok Edici Nitelikte Müdahale Sebebiyle Sorumluluğun Hukuki Niteliği 164
2.5.7.3.1. Öğretide İleri Sürülen Görüşler 164
2.5.7.3.2. Yargı Uygulamasında İleri Sürülen Görüşler 166
2.5.7.3.2.1. Trihotel Kararı Öncesi Dönem 166
2.5.7.3.2.2. Trihotel Kararı ve Sonrası Dönem 171
2.5.7.3.2.2.1. Trihotel Kararının Şirketin Varlığını Yok Edici Nitelikte Müdahale Sebebiyle Sorumluluk Kurumu Açısından Önemi 171
2.5.7.3.2.2.2. Sorumluluğun Haksız Fiil Kapsamında Değerlendirilmesi 172
2.5.7.3.2.2.3. Haksız Fiil Kapsamında Değerlendirilmesine Rağmen Sorumluluğun iç Sorumluluk Olarak Nitelendirilmesi 173
2.5.7.3.2.2.4. Sorumluluğun Sermayenin Korunmasına İlişkin Hükümlere Nazaran İkincil Nitelikte Olmaması 175
2.5.7.3.2.2.5. Sorumluluğun Haksız Fiil Kapsamında İç Sorumluluk Olarak Değerlendirilmesinin Pratik Sonucu 175
2.5.7.3.2.2.6. Trihotel Kararı Sonrası Varlığı Yok Edici Nitelikte Müdahale Sebebiyle Sorumluluk için Gerekli Şartlar 176
2.5.7.3.2.2.6.1. Genel Olarak 176
2.5.7.3.2.2.6.2. Şirket Varlıklarının Geri Çekilmesi 178
2.5.7.3.2.2.6.3. Bir Karşılık veya Gerekçenin Olmaması 182
2.5.7.3.2.2.6.4. Ahlaka Aykırılık 183
2.5.7.3.2.2.6.5. Kastın Varlığı 184
2.5.7.3.2.2.6.6. Zarara Neden Olma 185
2.5.7.3.2.2.6.7. İflasa Neden Olma 186
2.5.7.3.2.2.6.8. İspat Yükü 187
2.5.7.3.2.2.6.9. Sorumluluğun Sınırı 187
2.5.7.3.2.2.6.10. Şirketin Varlığını Yok Edici Müdahale Nedeniyle Sorumluluk Kurumu ile Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Kurumu Arasındaki İlişki 188
2.5.8. Şirketler Topluluğunda Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 189
2.5.8.1. Genel Olarak 189
2.5.8.2. Şirketler Topluluğunda Hâkim Şirketin Sorumluluğuna İlişkin Türk–Alman Hukuku ile ABD–İsviçre Hukuku Arasında Yaklaşım Farkı 191
2.5.8.3. Alman Hukukunda Konzern Sorumluluğu 191
2.5.8.3.1. Genel Olarak 191
2.5.8.3.2. Sözleşmesel Konzern 192
2.5.8.3.3. Fiili Konzern 193
2.5.8.3.3.1. Adi Fiili Konzern 193
2.5.8.3.3.2. Nitelikli Fiili Konzern 194
2.5.8.3.3.2.1. Nitelikli Fiili Konzernin Yargı Uygulaması Sonucu Ortaya Çıkması 194
2.5.8.3.3.2.2. Nitelikli Fiili Konzerne İlişkin Alman Federal Mahkemesi Kararları 196
2.5.8.4. Türk Hukukunda Konzern Sorumluluğu 199
2.5.8.4.1. Genel Olarak 199
2.5.8.4.2. Kısmı Hâkimiyet Durumunda Sorumluluk 200
2.5.8.4.3. Tam Hâkimiyet Durumunda Sorumluluk 202
2.5.8.5. Hâkim Şirketin Sorumluluğuna İlişkin Düzenlemeler Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına Engel midir? 202
2.5.9. Tek Ortaklı Şirketlerde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 206
2.5.10. Külkedisi Olarak Nitelendirilen Şirketlerde (Aschenputtelgesellschaft) Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 207
2.5.11. Bağımsız Otoriteler Tarafından Denetlenen Piyasalarda Faaliyet Gösteren Şirketlerde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 209
2.5.12. Talepte Bulunanların Konumuna Göre Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 209
2.5.13. Şirketin Ödeme Gücünün Ortadan Kalkmasının/İflasının Temelinde Yatan Gerekçeye Bağlı Olarak Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 212
2.6. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI KURUMUNUN İSTİSNAİ VE İKİNCİL NİTELİĞİ 214
2.7. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASININ HUKUKİ SONUÇLARI 219
2.8. TÜRK YARGI UYGULAMASINDA TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI VE ORGANİK BAĞ KAVRAMI 221
2.8.1. Türk Yargı Uygulamasında Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Kurumuna Yaklaşım 221
2.8.2. Türk Yargı Uygulamasında Organik Bağ Kavramı 222
2.8.3. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması ve Organik Bağ Arasındaki İlişki 227
2.8.4. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına Yönelik Taleplerin Tabi Olduğu Zamanaşımı Süresi 231
2.8.5. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına İlişkin Davaların Görüleceği Mahkeme 231
2.8.6. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına İlişkin Davalar Zorunlu Arabuluculuğa Tabi midir? 232 SONUÇ 235
KAYNAKÇA 243