Sermaye Piyasası Hukukunda Manipülasyon Suçları
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR LİSTESİ 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL PİYASA KAVRAMI, SERMAYE PİYASASINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR, EKONOMİK SUÇ KAVRAMI, SERMAYE PİYASALARININ TARİHİ GELİŞİMİ VE MUKAYESELİ HUKUKTAKİ DÜZENLEMELER
1. Finansal Piyasa Kavramı 21
1.1. Örgütlenme Yapılarına Göre Finansal Piyasalar 23
1.1.1. Organize Piyasalar 24
1.1.2. Tezgâh Üstü Piyasalar 26
1.2. Finansal Varlıkların İhracına Göre Finansal Piyasalar 26
1.2.1. Birincil Piyasalar 27
1.2.2. İkincil Piyasalar 27
1.3. Vadelerine Göre Finansal Piyasalar 28
1.3.1. Para Piyasaları 28
1.3.2. Sermaye Piyasaları 29
1.4. İşlemin Gerçekleşme Zamanına Göre Finansal Piyasalar 29
1.4.1. Spot Piyasalar 29
1.4.2. Vadeli Piyasalar 30
2. Sermaye Piyasasına İlişkin Temel Kavramlar 30
2.1. Fon Kavramı 30
2.2. Sermaye Piyasası Araçları 31
2.2.1. Menkul Kıymetler (Securities) 32
2.2.1.1. Paylar (Hisse Senetleri, Pay Senetleri) 33
2.2.1.2. Pay Benzeri Diğer Kıymetler ile Bunlara Dair Depo Sertifikaları 34
2.2.1.3. Borçlanma Araçları 34
2.2.1.4. Varlığa Dayalı Menkul Kıymet ve Gelirlere Dayalı Borçlanma Araçları ve Depo Sertifikaları 36
2.2.2. Türev Araçlar (Derivatives) 38
2.2.3. Yatırım Sözleşmeleri (Investment Contract) 39
2.3. Sermaye Piyasası Araçlarının Kaydileşmesi 40
2.4. Halka Arz 43
2.5. Sermaye Piyasası Aracının İhracı 47
2.6. İzahname 47
2.7. Aracı Kurum 50
2.8. Sermaye Piyasası Araçlarının Değeri ve Fiyatı Arasındaki Fark 53
2.9. Kavram Olarak Piyasanın Derinliği ve Sığlığı 55
2.10. Manipülasyon Kavramı (Piyasa Dolandırıcılığı) 57
2.10.1. Başlıca Manipülasyon Türleri 59
2.10.2. Şüpheli İşlem Kalıpları 69
3. Ekonomik Suç Kavramı 72
4. Sermaye Piyasalarının Tarihsel Gelişimi ve Mukayeseli Hukuktaki Düzenlemeler 79
4.1. Türkiye Açısından Sermaye Piyasalarının Tarihi Gelişimi 80
4.2. Avrupa Birliği Düzenlemeleri 84
4.3. Wall Street Düzenlemeleri (ABD Uygulaması) 86
4.4. Londra Borsası (London Stock Exchange) Düzenlemeleri 92
İKİNCİ BÖLÜM İŞLEME DAYALI MANİPÜLASYON (PİYASA DOLANDIRICILIĞI) SUÇU (MADDE: 107/1) 1 Genel Açıklama 95
2. Korunan Hukuki Değer 102
3. Suçun Unsurları 106
3.1. Maddi Unsurlar (Tipikliğin Objektif Unsurları) 106
3.1.1. Fiil 106
3.1.1.1. Alım veya satım yapılması 110
3.1.1.2. Emir verilmesi 114
3.1.1.3. Emrin iptal edilmesi veya değiştirilmesi 123
3.1.1.4. Hesap hareketleri gerçekleştirilmesi 125
3.1.2. Netice 126
3.1.3. Nedensellik (İlliyet) Bağı 129
3.1.4. Fail 131
3.1.5. Mağdur 134
3.1.6. Konu 138
3.1.7. Suçun Nitelikli Unsurları 142
3.2. Manevi Unsurlar (Tipikliğin Sübjektif Unsurları) 143
3.2.1. Genel Açıklamalar (Kast–Saik) 143
3.2.2. Yanlış veya Yanıltıcı İzlenim Uyandırmak Amacı 149
3.2.2.1. Fiyatlara ve Fiyat Değişimlerine İlişkin 151
3.2.2.2. Arz ve Talebe İlişkin 152
3.3. Hukuka Aykırılık 152
3.3.1. TCMB ya da yetkilendirilmiş bir resmi kurum ya da bunlar adına hareket edenlerin para politikası ve finansal istikrar işlemleri 158
3.3.2. Geri alım programları, çalışanlara pay edindirme programları ya da ihraççı veya bağlı ortaklığının çalışanlarına yönelik diğer pay tahsis edilmesi 160
3.3.3. Fiyat istikrarının sağlanması doğrultusunda piyasa fiyatının önceden belirlenmiş bir süre için desteklenmesi amacıyla yapılan piyasa işlemleri 161
4. Etkin Pişmanlık 162
4.1. Soruşturma Evresine Geçilmeden Önce Gösterilen Etkin Pişmanlık 168
4.2. Soruşturma Evresine Geçildikten Sonra Gösterilen Etkin Pişmanlık 171
4.3. Kovuşturma Evresinde Gösterilen Etkin Pişmanlık 175
5. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 176
5.1. Teşebbüs 177
5.2. İştirak 182
5.3. İçtima 191
5.3.1. Zincirleme Suç 193
5.3.2. Fikri İçtima 198 5.3.2.1. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 76/A Maddesinde Belirtilen Fiillerin Değerlendirilmesi 200
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BİLGİYE DAYALI MANİPÜLASYON (PİYASA DOLANDIRICILIĞI) SUÇU (MADDE: 107/2)
1. Genel Açıklama 207
2. Korunan Hukuki Değer 211
3. Suçun Unsurları 213
3.1. Maddi Unsurlar (Tipikliğin Objektif Unsurları) 213
3.1.1. Fiil 213
3.1.1.1. Bilgi Verilmesi 217
3.1.1.2. Söylenti çıkarılması 219
3.1.1.3. Haber verilmesi ve yorum yapılması 222
3.1.1.4. Rapor hazırlanması 228
3.1.1.5. Bilginin, söylentinin, haberin, yorumun veya raporun yayılması 231
3.1.2. Netice 232
3.1.3. Nedensellik (İlliyet) Bağı 240
3.1.4. Fail 241
3.1.5. Mağdur 243
3.1.6. Konu 244
3.1.7. Suçun Nitelikli Unsurları 247
3.2. Manevi Unsurlar (Tipikliğin Sübjektif Unsurları) 247
3.2.1. Genel Açıklamalar (Kast–Saik) 248
3.2.2. Sermaye Piyasası Araçlarının Fiyatlarını ve Değerlerini Etkileme Amacı 250
3.2.3. Yatırımcıların Kararlarını Etkileme Amacı 251
3.3. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Sebep Olarak Düşünceyi Açıklama, Yayma Hürriyeti ve Basın Hürriyeti 251
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 255
4.1. Teşebbüs 255
4.2. İştirak 258
4.3. İçtima 260
4.3.1. Zincirleme Suç 262
4.3.2. Fikri İçtima 264
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA USULÜ OLARAK YAZILI BAŞVURU ŞARTI, GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME, YAPTIRIM, SORUŞTURMADA VE KOVUŞTURMADA KULLANILABİLECEK KORUMA TEDBİRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ, BENZER SUÇLARDAN FARKI
1. Soruşturma ve Kovuşturma Usulü Olarak Yazılı Başvuru Şartı 269
2. Görevli Mahkeme (Madde Yönünden Yetkili) 295
3. Yetkili Mahkeme (Yer Yönünden Yetkili) 301
4. Yaptırım 306
4.1. Ceza ve Güvenlik Tedbirleri 306
4.2. İdari Yaptırımlar 319
5. Soruşturmada ve Kovuşturmada Kullanılabilecek Koruma Tedbirlerinin Değerlendirilmesi 324
5.1. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara El Koyma Tedbiri Bakımından Değerlendirme (CMK m. 128) 326
5.2. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini Tedbiri Bakımından Değerlendirme (CMK m. 133) 328
5.3. İletişimin Tespiti, Dinlenmesi ve Kayda Alınması Tedbiri Bakımından Değerlendirme (CMK m. 135) 329
6. Benzer Suçlardan Farkı 331 6.1. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Düzenlenen Bilgi Suistimali suçu (6362
s. Kanun m.106) 332 6.2. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Düzenlenen Güveni Kötüye Kullanma ve Örtülü Kazanç Aktarımı Suçu (6362
s. Kanun m.110/1) 337 6.3. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Düzenlenen Sahtecilik Suçu (6362
s. Kanun m.110/2) 342 6.4. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Düzenlenen Dolandırıcılık Suçu (TCK m.157 ve devamı) 344 6.5. 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nda düzenlenen İtibarın Zedelenmesi Suçu (5411
s. Kanun m.158) 349
6.6. Türk Ceza Kanunu’nda Düzenlenen Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu (5237 s. Kanun m.217/A) 351 SONUÇ 357
KAYNAKÇA 367