Sermaye Piyasası Hukuku
İçindekileri İncele
Önsöz 7
Kısaltmalar 17
BİRİNCİ BÖLÜM Sermaye Piyasası Kavramı, Özellikleri, İşlevleri, Sermaye Piyasası Hukukunun Tanımı, Kısa Tarihçesi, Kaynakları, Amacı Kapsamı, Hukuk Sistemi İçindeki Yeri ve Sermaye Piyasası Hukukunun İlkeleri
§
1. SERMAYE PİYASASI KAVRAMI, ÖZELLİKLERİ, İŞLEVLERİ İLE SERMAYE PİYASASI HUKUKUNUN TANIMI, KISA TARİHÇESİ VE KAYNAKLARI 19
I. Sermaye Piyasası Kavramı, Özellikleri, İşlevleri ve Sermaye Piyasası Hukukunun Tanımı, Kısa Tarihçesi 19
A. Sermaye Piyasası Kavramı 19
B. Sermaye Piyasasının Özellikleri ve İşlevleri 22
1. Sermaye Piyasasının Özellikleri 22
2. Sermaye Piyasasının İşlevleri 23 C. Sermaye Piyasası Hukukunun Tanımı ve Kısa Tarihçesi 24
1. Sermaye Piyasası Hukukunun Tanımı 24
2. Sermaye Piyasası Hukukunun Kısa Tarihçesi 24
II. Sermaye Piyasası Hukukunun Kaynakları 26 A. Genel Olarak 26 B. Asli Kaynakları 27
1. Yazılı Kaynaklar (Mevzuat) 27
a. Anayasa 27
b. Özel Nitelikli Kanunlar ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna İstinaden çıkartılan 32 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 28 aa. Sermaye Piyasası Kanunu 28 aaa. Genel Olarak 28 bbb. Sermaye Piyasası Kanunu’nun İçeriği 28 bb. 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu 29 cc. 1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’a İstinaden Çıkartılan 32 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 30
c. Genel Nitelikli Kanunlar 30 aa. Genel Olarak 30 bb. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 31 cc. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 34 çç. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu 34 dd. 2004 Sayılı İcra ve İflâs Kanunu 35 ee. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 35
ç. Yönetmelikler 35
d. Tebliğler 35
e. Sermaye Piyasası Kurulu İlke Kararları 36
2. Sözel Kaynaklar (Örf ve Adet Hukuku) 36 C. Yardımcı Kaynakları (Tâli– İkincil Kaynaklar) 36
§
2. SERMAYE PİYASASI HUKUKUNUN AMACI VE KAPSAMI İLE HUKUK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ 37
I. Sermaye Piyasası Hukukunun Amacı ve Kapsamı 37 A. Amacı 37 B. Kapsamı 39
II. Sermaye Piyasası Hukukunun Hukuk Sistemi İçindeki Yeri 40
§
3. SERMAYE PİYASASI HUKUKUNUN İLKELERİ 41
I. Kamuyu Aydınlatma / Şeffaflık İlkesi 41 A. Genel Olarak 41 B. Kamunun Aydınlatılmasının Şekli ve Kapsamı 43
1. Genel Olarak 43
2. Birincil Piyasada Kamuyu Aydınlatma 43
a. İlk Halka Arzda (İhraçta) Kamuyu Aydınlatma 43
b. Düzenli Piyasalara Başvuru Sırasında Kamuyu Aydınlatma 44
3. İkincil Piyasada Sürekli Kamuyu Aydınlatma 45
a. Genel Olarak 45
b. Periyodik (Dönemsel) Olarak Aydınlatma 45
c. Kamunun Anında (Derhal) Aydınlatılması 47
C. Kamuyu Aydınlatmadan Doğan Hukuki Sorumluluk 51
1. İzahnameden Sorumluluk 51
2. Kamuyu Aydınlatma Belgelerinden Doğan Sorumluluk 52
II. Güven İlkesi 54
III. Sermaye Piyasasının Denetim ve Düzenlemeye Tabi Olması İlkesi 55
IV. Sermaye Piyasasında Faaliyet Göstermenin İzne Tabi Olması İlkesi 56
V. Yatırımcının Tazmini İlkesi 57 A. Genel Olarak 57 B. Tazminin Kapsamı ve Tazmin Süreci 58
1. Tazminatın Kapsamı 58
2. Tazmin Süreci 59
C. Yatırımcıları Tazmin Kararı Verilenler Hakkında SPKu’nun Tedricî Tasfiye Kararı Verilebilmesi 60 SORULAR 64
İKİNCİ BÖLÜM Anonim Ortaklıkların Kapalı ve Halka Açık Anonim Ortaklıklar Olarak Tasnifi ve Sermaye Piyasası Hukukuna Tâbi Diğer Bazı Önemli Temel Kavramlar
§
4. ANONİM ORTAKLIKLARIN KAPALI VE HALKA AÇIK ANONİM ORTAKLIKLAR OLARAK TASNİFİ 69
I. Genel Olarak 69
II. Halka Kapalı Anonim Ortaklıklar (Kapalı Tip Anonim Şirketler) 69
III. Halka Açık Anonim Ortaklıklar 70 A. Genel Olarak 70 B. Anonim Ortaklıkların Halka Arz Şartıyla Kuruluşu 73
1. Genel Olarak 73
2. Kuruluş Aşamaları 75
a. Esas Sözleşmenin Hazırlanması ve Noter Tarafından İmzaların Onaylanması veya Esas sözleşmenin Ticaret Sicili Müdürü Yahut Yardımcısı Huzurunda İmzalanması 75 aa. Şekli 75 bb. İçeriği 75
b. Ayni Sermayeye Değer Biçme 76
c. Pay Bedellerinin Ödenmesi 76
ç. Kurucu Menfaatleri 77
d. Gerekiyorsa Bakanlık İzni 78
e. Şirketin Tescili ve İlanı 79
C. Kurumsal Yönetim İlkeleri 80
D. Kayıtlı Sermaye Sistemi 81
E. Kâr Payı ve Bedelsiz Pay Dağıtımı 84
F. Bağış Yapılması 86
G. Kâr Payı Avansı 87
H. Örtülü Kazanç Aktarımı Yasağı 88
1. Örtülü Kazanç Aktarımının Sonuçları 90
I. Halka Açık Anonim Ortaklığın Kendi Paylarını Satın ve Rehin Alması 91
İ. Halka Açık Anonim Ortaklıkların Önemli Nitelikteki İşlemleri 91
1. Ayrılma Hakkı 92 J. Pay Alım Teklifi 94
1. Pay Alım Teklifi Zorunluluğu 94
2. Ortaklıktan Çıkarma Hakkı ve Satma Hakkı 97 K. İmtiyazlı Paylar 98 L. Genel Kurul Toplantıları 99
1. Genel Kurul Toplantılarına Katılım ve Oy Kullanma 101
M. Riskin Erken Teşhisi Komitesi 101
N. Halka Açık Ortaklıklara İlişkin Diğer Hükümler 102
§
5. SERMAYE PİYASASI HUKUKUNA TABİ DİĞER BAZI ÖNEMLİ TEMEL KAVRAMLAR 103
I. Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) 103
II. Foreks İşlemleri ve Foreks Piyasası 103 SORULAR 104
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sermaye Piyasası Araçları Kavramı Türleri ve İhracı Halka Arz ve Satışı ile Kaydileştirilmesi
§
6. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI KAVRAMI VE TÜRLERİ 109
I. Menkul Kıymetler 109 A. Pay Senetleri 111
1. Pay Senetlerinin Devri 113 a. Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Devri 113 b. Nama Yazılı Pay Senetlerinin Devri 114
2. Devrin Sınırlandırılması 114
a. Kanuni Sınırlama 114
b. Esas Sözleşmeyle Sınırlama 115 aa. Borsaya Kote Edilmemiş Nama Yazılı Paylarda 115 bb. Borsaya Kote Edilmiş Nama Yazılı Paylar 116
B. Pay Benzeri Menkul Kıymetler 118
C. Borçlanma Araçları 118
1. Tahvil 119
2. İpotekli Sermaye Piyasası Araçları 120
3. Kira Sertifikası (Sukuk) 121
4. Teminat Altına Alınacak Sermaye Piyasası Araçları 122
D. Menkul Kıymetleştirilmiş Varlık ve Gelirlere Dayalı Borçlanma Araçları 124
1. Projeye Dayalı Menkul Kıymetler 125 E. Depo Sertifikaları 126
II. Türev Araçlar 126
III. Yatırım Sözleşmeleri 128
IV. Kurulun Belirlediği Diğer Sermaye Piyasası Araçları 128
§
7. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ İHRACI İLE HALKA ARZ VE SATIŞI 130
I. İhraç 130 A. Borçlanma Araçlarının İhraç Limiti 130 B. Sermaye Piyasası Araçlarının Halka Arz Edilmeksizin İhracı 131
II. Halka Arz 131
III. Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı 132
§
8. İZAHNAME 133
I. İzahnamenin İçeriği 134
II. İzahnamenin Onaylanması 134
III. İzahnamenin Yayımlanması İlanı ve Reklamlar 135
IV. İzahnamedeki Değişiklik ve Eklemeler 136
V. İzahnamenin Geçerlilik Süresi 137
VI. İzahname ve İhraç Belgesi Tebliği 138
§
9. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ KAYDİLEŞTİRİLMESİ 138
I. Kaydi Sermaye Piyasası Araçlarının İzlenmesi 139
II. Merkezi Kayıt Kuruluşu 139 SORULAR 141
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Sermaye Piyasası Kurulu, Kanunda Düzenlenen Birlik ve Kuruluşlar ile Borsalar
§
10. SERMAYE PİYASASI KURULU 147
I. Sermaye Piyasası Kurulunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları 148
II. Hukuki ve Cezai Sorumluluk 149
§
11. KANUNDA DÜZENLENEN BİRLİK VE KURULUŞLAR 152
I. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği 152 A. Görev ve Yetkileri 152 B. Organları ve Statüsü 153
II. Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği 153 A. Görev ve Yetkileri 154
III. Yatırımcı Tazmin Merkezi 155
§
12. BORSALAR 156
I. Kotasyon 160
II. Uyuşmazlıkların Çözümü 160
III. Gözetim Sistemi 161
IV. Borsa ve Piyasa İşleticilerinin Denetimi 162
V. Borsa İstanbul Anonim Şirketi 163
A. Sermaye Piyasası Araçlarının Borsa İstanbul A.Ş Kotuna Alınması 167
B. Borsada İşlem Görme 169
C. Emirlerin Verilmesi, Borsaya İletilmesi ve Eşleştirilmesi 170
D. Emir ve İşlemlerin Borsa Tarafından İptali 172
E. Borsanın Düzenleme, Denetim ve Gözetim Yetkisi 173
F. Uyuşmazlıkların Çözümü 174
G. Disiplin Soruşturması 175 SORULAR 176
BEŞİNCİ BÖLÜM Sermaye Piyasası Kurumları, Kanunda Düzenlenmekle Birlikte Sermaye Piyasası Kurumu Olmayan Kuruluşlar ile Sermaye Piyasasında Tedbirler ve Yaptırımlar
§
13. SERMAYE PİYASASI KURUMLARI 181
I. Sermaye Piyasası Kurumları İçin Kanundaki Ortak Hükümler 182
II. Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetler 182
III. Yatırım Kuruluşları 185 A. Teminatlar 188 B. Teminat Sözleşmesi 189
IV. Kolektif Yatırım Kuruluşları 191 A. Yatırım Ortaklıkları 191
1. Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklıkları 192
2. Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları 194 B. Yatırım Fonları 195
V. Portföy Yönetim Şirketleri 197
VI. Portföy Saklama Hizmeti Veren Kuruluşlar 199
VII. Konut Finansmanı ve Varlık Finansmanı Fonları 201
VIII. İpotek Finansmanı Kuruluşları 203
IX. Varlık Kiralama Şirketleri 204
X. Bağımsız Denetim, Derecelendirme ve Değerleme Kuruluşları 205
XI. Merkezi Takas Kuruluşları 207 A. Merkezi Karşı Taraf 208
XII. Merkezi Saklama Kuruluşları 214
XIII. Veri Depolama Kuruluşları 214
§
14. KANUNDA DÜZENLENMEKLE BİRLİKTE SERMAYE PİYASASI KURUMU OLMAYAN KURULUŞLAR 215
I. Kitle Fonlama Platformları 215
A. Bağışa Dayalı Kitle Fonlaması 216
B. Ödüle Dayalı Kitle Fonlaması 217
C. Borca Dayalı Kitle Fonlaması 218
D. Paya Dayalı Kitle Fonlaması 218
II. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları 232
A. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Sorumluluğu 241
B. Müşterilere Ait Nakit ve Kripto Varlıklar Üzerindeki Adli ve İdari İşlem Usulleri 242
§
15. SERMAYE PİYASASINDA YASAL TEDBİRLER VE YAPTIRIMLAR 243
I. Sermaye Piyasasında Denetim ve Uygulanacak Yasal Tedbirler 243
A. Denetim 243
B. Kanuna Aykırı İhraçlar İçin Uygulanacak Tedbirler 245
C. İzahnamede Yer Alan Bilgi ve Açıklamalara Aykırılık Hâlinde Uygulanacak Tedbirler 246
D. İhraççıların Hukuka Aykırı İşlemleri İle Sermayenin veya Mal Varlığının Azaltılması Hâlinde Uygulanacak Tedbirler 247
E. Kayıtlı Sermaye Sisteminde Uygulanacak Tedbirler 248
F. Örtülü Kazanç Aktarımında Uygulanacak Tedbirler 249
G. Sermaye Piyasası Kurumlarının Hukuka Aykırı Faaliyet veya İşlemlerinde Uygulanacak Tedbirler 249
H. Mali Durumun Bozulması Hâlinde Uygulanacak Tedbirler 250
I. Tedrici Tasfiye ve İflas Durumlarında Uygulanacak Tedbirler 253
İ. İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetinde Uygulanacak Tedbirler 253
J. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Faaliyetlerinde Uygulanacak Tedbirler 255
1. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Denetimi 257
K. Kanuna Aykırı İlan, Reklam ve Açıklamalarda Uygulanacak Tedbirler 258
L. Piyasa Bozucu Eylemler, Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler 259
II. Sermaye Piyasasında Yaptırımlar 261 A. Sermaye Piyasasında Cezai Yaptırım Gerektiren Suçlar 261
1. Bilgi Suistimali 262
2. Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon) 263
3. Usulsüz Halka Arz ve İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti 265
4. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına Uygulanacak Hükümler 266
a. Zimmet 266
b. Zimmet Suçu Bakımından Özel Soruşturma Usulü 269
c. Zimmet Suçu Bakımından Şahsi Sorumluluk 270
5. Güveni Kötüye Kullanma 271
6. Sahtecilik 274
7. Bilgi ve Belge Vermeme ile Denetimin Engellenmesi 274
8. Yasal Defterlerde, Muhasebe Kayıtlarında ve Finansal Tablo ve Raporlarda Usulsüzlük 275
9. Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali 277 B. Sermaye Piyasasında İdari Para Cezası Gerektiren Eylemler 277
1. Elde Edilen Menfaatin Hesaplanması 281
2. Piyasa Bozucu Eylemler 282
3. İdari Para Cezalarının Uygulanması 282 SORULAR 284 CEVAP ANAHTARLARI 289 Yararlanılan Kaynaklar 291 Kavram Dizini 295