Sermaye Piyasası Hukuku (9786253771669)

6. BASKIYA
ÖNSÖZ V
ÖNSÖZ VII İÇİNDEKİLER IX
KISALTMALAR XXI SERMAYE PİYASASI HUKUKU
§1. SERMAYE PİYASASI VE TARİHÇESİ 1
I. Sermaye Piyasası 1
II. Sermaye Piyasasının Tarihçesi 4
III. Sermaye Piyasası Kanunu ve Diğer Mevzuat 8
1. Sermaye Piyasası Kanunu 8
2. Diğer Mevzuat 10
§2. SERMAYE PİYASASI KANUNUNUN AMACI VE KONUSU 13
I. Kanunun Amacı 13
II. Kanunun Kapsamı 14
§3. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ İHRACI, HALKA ARZ VE SATIŞ 19
I. İhraç ve Halka Arza Ait Tanımlar 19
1. İhraç ve İhraççı 19
2. Alıcı–Müşteri–Yatırımcı–Halk 20
3. Halka Arz 22
4. Halka arz eden 23
5. İzahname 24
6. İhraç Belgesi 26
II. Halka Arz Usulü 28
1. İzahname 28
A. İzahnamenin Hazırlanması 28
B. İzahnamenin Onaylanması 31
C. İzahnamenin Değişmesi veya İzahnameye Yapılacak
Ekler 33 D. İzahnamenin Yayımlanması 34 E. İzahnamenin Geçerlilik Süresi 35 F. İzahnameden Sorumluluk 36
III. Doğrudan Doğruya Veya Aracı Kuruluş Vasıtasıyla Halka Arz 39
IV. Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı 42
1. Sermaye Piyasası Araçlarının Satışına İlişkin Kurallar 42
2. Satış Şekilleri 43
A. Halka Arz Yoluyla Satış 43
B. Halka Arz Edilmeksizin Satış 44
a) Tahsisli Satış 44
b) Nitelikli Yatırımcıya Satış 45
C. Satışın Tamamlanması 47
V. Halka Arzda Uygulanan Satış Yöntemleri 48
1. Talep Toplama Yöntemi 48
A. Sabit Fiyatla Talep Toplama 49
B. Fiyat Teklifi Alma Yoluyla Talep Toplanması 49
C. Fiyat Aralığı İle Talep Toplama 49
2. Talep Toplamaksızın Satış Yöntemi 50
3. Borsada Satış Yöntemi 50
VI. Satışta Dağıtım İlkeleri 51
1. Sabit Fiyat veya Fiyat Aralığı İle Talep Toplamada Dağıtım İlkeleri . 53
2. Fiyat Teklifi Alma Yolunda Dağıtım İlkeleri 54
3. Dağıtımın Sonuçlanması 55
§4. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ KAYDİLEŞTİRİLMESİ 57
I. Genel Olarak 57
II. Kaydileştirme Usulü 60
III. Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarında Hakların Kullanımı 62
IV. Kaydileştirmeden Doğan Sorumluluk 63
§5. HALKA AÇIK ANONİM ORTAKLIKLAR 67
I. Halka Açık Anonim Ortaklık Ve Alâkalı Diğer Kavramlar 67
1. Halka Açık Anonim Ortaklık 67
2. Kayıtlı Sermaye 69
3. Kurumsal Yönetim 72
II. Halka Açık Anonim Ortaklıklarla İlgili Düzenlemeler 74
1. Anonim Ortaklıklarda TTK ile SerPK Hükümleri Arasındaki Farklar. 74
2. Genel Kurul 75
A. Toplantıya İlişkin Esaslar 75
B. Toplantıya Katılma ve Oy Kullanma 80
C. Genel Kurul Yetkilerinin Devralınması 83
3. Önemli İşlemler ve Ayrılma Hakkı 83
A. Ayrılma Hakkı Kavramı ve Hukukî Niteliği 83
B. Önemli İşlemler 85
C. Ayrılma Hakkının Kullanımı 87
D. Ayrılma Akçesi 90
4. Pay Alım Teklifi ile Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakları 92
A. Pay Alım Teklifi 92
a) Zorunlu Pay Alım Teklifi 94 aa) Önemli İşlemler Nedeniyle Zorunlu Pay Alım Teklifi 94 bb) Yönetim Kontrolü Nedeniyle Zorunlu Pay Alım Teklifi 95 cc) Zorunlu Pay Alım Teklifinden Muafiyet 96
b) Gönüllü Pay Alım Teklifi 98
B. Çıkarma ve Satma Hakkı 99
5. Kâr Payı ve Kâr Payı Avansı 103 A. Kâr Payı 103 B. HAAO’larda Bağış 105 C. Kâr Payı Avansı 106
6. İmtiyazlı Paylar 107
7. Örtülü Kazanç Aktarımı Yasağı 109
§6. SERMAYE PİYASASINDA KAMUNUN AYDINLATILMASI 115
I. Kamunun Aydınlatılması İlkesi 115
II. Kamuyu Aydınlatmanın Şekli ve Kapsamı 116
1. Birincil Piyasada Kamuyu Aydınlatma 117 A. İhraçta Kamuyu Aydınlatma 117 B. Organize Piyasalara Başvuru Anında 117
2. İkincil Piyasada Sürekli Kamuyu Aydınlatma 118 A. Periyodik Olarak Aydınlatma 118 B. Derhal Kamuyu Aydınlatma 121
III. Kamuyu Aydınlatmadan Doğan Sorumluluk 123
§7. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI 129
I. Sermaye Piyasası Aracı Kavramı 129
1. Menkul Kıymetler 130
A. Ortaklık ve Alacaklılık Hakkı Sağlaması 132
B. Belli Bir Meblağı Temsil Etme 132
C. Yatırım Aracı Olarak Kullanılma 133
D. Dönemsel Gelir Getirme 133
E. Misli Nitelikte Olma 133
F. Seri Halde Çıkarılma 134
G. İbareleri Aynı Olma 134
H. Kıymetli Evrak Özelliğine Sahip Olma 134
2. Türev Araçlar 135
3. Yatırım Sözleşmeleri 140
4. Diğer Sermaye Piyasası Araçları 142
II. Belli Başlı Sermaye Piyasası Araçları ve Özellikle Menkul Kıymetler 143
1. Pay Senetleri 143
A. Adi Pay Senetleri 145
B. İmtiyazlı Pay Senetleri 146
C. Anonim Ortaklıkların Pay Senedi Çıkarması ve Halka Arz 147
D. Pay Senetlerinin Sermaye Piyasasında Satışına İlişkin Bazı Kavramlar 149
a) Ön Talep Toplama, Kurul Kaydına Alınma ve Satış 149 aa) Ön Talep Toplama 149 bb) Tasarruf Sahiplerine Satış 151
b) Halka Açılma Yöntemleri 152 aa) Portföyden satış yani mevcut payların halka arzı ile halka açılma yöntemi 153 bb) Sermaye artırımı, yeni pay ihracı yoluyla halka açılma yöntemi 153 cc) Her iki yöntemin bir arada kullanılarak halka arz yapılması 153
c) Kapalı Tip Bir Anonim Ortaklığın Sermaye Artırımı Yöntemi İle Halka Açılması Süreci 153
2. Katılma İntifa Senetleri 155
A. Genel Olarak 155
B. İntifa Senedi Çeşitleri 157
C. Katılma İntifa Senedi İhracı ve Kurul Kaydı 157
3. Borçlanma Araçları 159
A. Borçlanma Aracı Türleri 160
a) Tahvil 160 aa) Tahvil İhracında Sınır 163 bb) Borçlanma Araçlarının İhracında Tebliğ ile Getirilen Sınır 163 cc) Tahvillerin Sahiplerine Sağladıkları Haklar 166 dd) Tahvil Türleri 166 ee) Tahvillerin İtfası 170 aaa) Genel Olarak 170 bbb) DET’in İtfası 171 ccc) PDT’nin İtfası 171 ff) Tahvilde Faiz 172 gg) Tahvilde Kârdan Pay Verilmesi 173
b) Finansman Bonoları 173
c) Kıymetli Maden Bonoları 174
B. Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu 174
C. Teminat Yönetim Sözleşmesi ve Teminat Yöneticisi 177
4. Gayrimenkul Sertifikaları 178
5. Projeye Dayalı Menkul Kıymet 183
6. Yatırım Fonu Katılma Belgeleri 184
A. Yatırım Fonu 184
a) Şemsiye Fon 189 aa) Şemsiye Fon İçtüzüğü 192 bb) Kurucuların Yetki ve Sorumluluğu 192
b) Emeklilik Yatırım Fonları 193 aa) Bireysel Emeklilik Sistemi’nin Özellikleri 195 bb) Teşvikler ve Vergi Düzenlemeleri 196 aaa) Devlet Katkısı 196 bbb) Emeklilik Fonunun Vergilendirilmesi 197 ccc) Fondan Yapılacak Ödemelerin Vergilendirilmesi 197 ddd) Diğer Vergiler 197
c) Gayrimenkul Yatırım Fonları 197
d) Girişim Sermayesi Yatırım Fonları 199
e) Fon Katılma Paylarının İhracı 200
7. İpotekli Sermaye Piyasası Araçları 202
A. İpotek Teminatlı Menkul Kıymetler 202
B. İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler 204
8. Varlık Teminatlı Menkul Kıymetler ve Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler 208
9. Yabancı Sermaye Piyasası Araçları 210
10. Varant 212 A. Ortaklık Varantı 214 B. Yatırım Kuruluşu Varantı 215
11. Yatırım Kuruluşu Sertifikası 216
12. Kira Sertifikası 217
A. Varlık Kiralama Şirketi 219
a) Genel Olarak 219
b) VKŞ’nin Yönetimi İle Belge Ve Kayıt Düzeni 220
c) VKŞ’nin Tasfiyesi ve VKŞ Hakkında Kurulca Uygulanacak Tedbirler 221
B. Kira Sertifikasının Özellikleri 222
a) Varlık Temelli Bir Menkul Kıymetleştirmedir 222
b) Tarafların Karşılıklı Edimleri Bir Para Borcudur 223
c) İfa zamanı İleri Bir Tarihe Bırakılmıştır 223
§8. KRİPTO VARLIKLAR 225
I. Genel Olarak 225
II. Kripto Varlık Kavramı ve Diğer Bağlantılı Kavramlar 226
1. Kripto Varlık 226 A. Tanımı 226 B. Hukuki Niteliği 229
2. Cüzdan 232
3. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı 233
4. Kripto Varlık Saklama Hizmeti 234
5. Platform 234
III. Kripto Varlıkların İhracı ve Kayden İzlenmesi 236
1. Genel Olarak 236
2. İhraç 236 A. Halka Arz 238 B. Beyaz Belge 239 C. Kripto Varlık Halka Arz Aşamaları 240
3. Kayden İzleme 241
4. Kripto Varlıkların SPK Nezdinde Hukuki Düzeni 241
IV. KVHS’ler 243
1. KVHS’lere Uygulanacak Hükümler 243
2. KVHS’lerin Kurulması ve Faaliyetleri 244
A. Kuruluş ve Ortaklık Yapısı 244
B. KVHS Yönetim Kurulu 247
C. Platformlara Özgü Hükümler 248
D. KVHS’lerin Faaliyet Esasları 248
a) Müşteri/Yatırımcı Sözleşmeleri 248
b) Platformların İşleyiş Kuralları 249
c) KVHS’lerin Kripto Varlıkları Transferi ve Saklaması 250
E. KVHS’lerin Sorumluluğu 252
V. KVHS’ler İçin Geçiş Hükümleri 254
§9. SERMAYE PİYASASI KURULU 257
I. Sermaye Piyasası Kurulu 257
1. Kurulun Oluşumu 257
2. Kurulun Teşkilat Yapısı 258
3. Kurul Hizmet Birimleri 261
4. Sermaye Piyasası Kurulu Başkanının Görev ve Yetkileri 262
5. Kurul Başkan ve Üyelerinin Sorumluluğu 264
6. Kurulun Temel Amaçları 266
7. Kurulun Görevleri 266
8. Bilgilerin İzlenmesi 270
9. Kurul İzinleri 270
10. Kurulun Gözetimi 271
A. Gözetimin Kapsamı 272
B. Halka Açık Anonim Ortaklıkların Gözetimi 273
a) Mali Tabloların Revizyonu 273
b) Özel Durumların İzlenmesi 273
c) Genel Kurul Toplantılarına Katılım 274
d) Kolektif Yatırım Kuruluşlarının Gözetimi 274
e) Aracı Kuruluşların Gözetimi 274 aa) Mali Duruma Yönelik Gözetim 274 bb) İzleme Faaliyetleri 274
f) Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Gözetimi 275
g) Derecelendirme Kuruluşlarının Gözetimi 275
h) Piyasa Gözetimi 275
C. İşbirliği 276
§10. BORSALAR 277
I. Genel Olarak 277
II. Borsalar 279
1. Borsa İstanbul Anonim Şirketi (BIST) 281
A. Borsa İstanbul Anonim Şirketi Esas Sözleşmesi 283
B. Şirket Teşkilatı 284
C. İşlem ve Takas Esasları 285
a) Borsalarda İşlem Görecek Araçlar 285
b) Borsada Kotasyon ve İşlem Görme 285
c) Emir ve İşlem Esasları 286
d) İşlem Görmenin Durdurulması ve/veya Kottan Çıkarma 286
e) Takas İşlemleri, Takas Merkezi, İşlem Teminatları, Temerrüt Ve Garanti Fonu 287
2. Vadeli İşlemler Piyasası 288
3. İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası 291
III. Teşkilatlanmış Pazar Yerleri 292
§11. SERMAYE PİYASASI HİZMETLERİ VE FAALİYETLERİ 293
I. Genel Olarak 293
II. Belli Başlı Faaliyetler 295
§12. SERMAYE PİYASASI KURUMLARI 303
I. Genel Olarak 303
II. Yatırım Kuruluşları 303
1. Aracı Kurumlar 303
A. Aracı Kurumların İşlevleri 305
B. Aracı Kurumların Faaliyet Türleri 306
C. Aracı Kurumların Faaliyete Geçme Süreçleri 306
D. Aracı Kurumların Yerine Getirmesi Gereken Yasal Görevler 308
E. Aracı Kurumların Yapamayacakları İşlemler 308
F. Aracı Kurum Seçilirken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar 309
G. Aracı Kurumların İşlem Limitleri 309
H. Aracı Kurumların Denetimi 309
2. Aracı Kurumların Aracılık Faaliyetleri 310
A. Halka Arza Aracılık Faaliyeti 310
B. Halka Arza Aracılık Faaliyetinin Esasları 310
C. Alım Satıma Aracılık Faaliyeti 311
D. Borsa Dışı Piyasalardaki Alım Satım İşlemleri 312
III. Kolektif Yatırım Kuruluşları 312
1. Genel Olarak 312
2. Yatırım Ortaklıkları 313
A. Yatırım Ortaklığı Kavramı ve Türleri 313
B. Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları 314
a) Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıklarının Faaliyet İlkeleri 315
b) Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklığı 315
c) Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı 316
d) Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıklarının Kuruluş Şartları 319
e) Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığının Kuruluşu 320
f) MKYO Kurucu ve Ortaklarının Özellikleri 321
g) Yatırım Ortaklıklarının Yapamayacakları İşler 322
C. Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları 323
a) GYO’ların Kurulması 324
b) GYO’da Kurucu ve Ortakların Nitelikleri 326
c) Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarında Aynî Sermaye 327
d) GYO’da Yönetim Yapısı 328
e) Yapamayacakları İşler 329
f) GYO’larda Belli Başlı Portföy Sınırlamaları 330
g) GYO Portföyünün Yönetimi 331
D. Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları 332
a) GSYO Kuruluş ve Dönüşüm Şartları 332
b) Kurucuların ve Ortakların Nitelikleri 333
c) GSYO’da Yönetim Yapısı 335
e) Faaliyetlere, Yatırımlara ve Portföye İlişkin Esaslar 336
f) Girişim Şirketi Ve Girişim Sermayesi Yatırımı 337
g) Girişim Sermayesi Yatırımlarına İlişkin Sözleşmeler 338
h) Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı Statüsünden Çıkma 339
IV. Portföy Saklama Kuruluşları 340
V. Kitle Fonlama Platformları 342
VI. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları 345
VII. Merkezî Takas Kuruluşları 345
1. Genel Olarak 345
2. Merkezî Karşı Taraf 346
VIII. Diğer Kuruluşlar 348
1. Yatırımcıları Tazmin Merkezi 348
2. Veri Depolama Kuruluşları 350
§13. SERMAYE PİYASASINDA TEDBİRLER, İDARİ PARA CEZASI GEREKTİREN FİİLLER VE SUÇLAR 351
I. Genel Olarak 351
II. Sermaye Piyasasında Tedbirler 352
1. Kanuna Aykırı İhraçlar İle İzahnamede Yer Alan Bilgi ve Açıklamalara Aykırılık Hâlinde 352
2. İhraççıların Sermaye ve Malvarlığını Azaltıcı Hukuka Aykırı İşlemlerinde 354
3. Kayıtlı Sermaye Sisteminde 358
4. Örtülü Kazanç Aktarımında 359
5. Genel Kurul Toplantılarına Gözlemci Gönderilmesi 360
6. Sermaye Piyasası Kurumlarının Hukuka Aykırı Faaliyet veya İşlemlerinde 360
7. Mali Durumun Bozulması Hâlinde 361
8. Tedricî Tasfiye ve İflas Durumlarında 365
9. İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetlerinde 365
10. Kanuna Aykırı İlan, Reklam ve Açıklamalarda 367
11. Piyasa Bozucu Eylemler, Bilgi Suiistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde 368
III. Sermaye Piyasasında İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller 370
1. Genel Esaslar 370
2. Özel Olarak İdari Yaptırım Konusu Olan İşlem veya Eylemler 372
A. Pay Alım Teklifi Zorunluluğunun Yerine Getirilmemesi 372
B. Elde Edilen Kazancın İadesi Kuralına Aykırılık 373
C. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin Verdiği Kararlara Uyulmaması 375
D. Örtülü Kazanç Aktarımı Yapılması 376
E. Bilgi ve Belgenin Verilmemesi Ya Da Eksik, Yanıltıcı Verilmesi 378
F. Piyasa Bozucu Eylemlere Girişilmesi 378
G. KVHS’lere Getirilen Yaptırımlar 380
3. İdari Para Cezalarının Uygulanması ve İtiraz Usulü 380
IV. Sermaye Piyasasında Suçlar 381
1. Genel Olarak 381
2. Bilgi Suiistimali 382
3. Piyasa Dolandırıcılığı 384
A. Genel Olarak 384
B. İşleme Dayalı Piyasa Dolandırıcılığı 385
C. Bilgiye Dayalı Piyasa Dolandırıcılığı 387
4. Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı Sayılmayan Hâller 388
5. Usulsüz Halka Arz ve İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti 389
6. Görevi Kötüye Kullanma ve Sahtecilik 390
A. Müşteri Varlıkları Üzerinde İzinsiz Tasarruf 390
B. Örtülü Kazanç Aktarımı 391
C. Kayıtların Bozulması, Yokedilmesi veya Değiştirilmesi 393
D. Bilgi ve Belge Vermeme, Denetimin Engellenmesi 394
E. Yasal Defterlerde, Muhasebe Kayıtlarında, Finansal Tablo ve Raporlarda Usulsüzlük 395
F. Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırılık 395
7. Kripto Varlıklara İlişkin Suçlar 396
A. Diğer Sermaye Piyasası Suçlarına Benzer Olanlar 396
B. İzin Almaksızın Kripto Varlık Faaliyeti Yürütmek 396
C. KVHS’lerde Zimmet 397
8. SPK Suçlarında Yazılı Başvuru ve Özel Soruşturma Usulleri 398
9. Kripto Varlıkların Zimmet Suçuna Özel Soruşturma Usulü 400
KAYNAKÇA 403