Sendikalar Hukukuna Yön Veren İlkeler
İçindekileri İncele
TAKDİM (Prof. Dr. Süleyman Başterzi) 7 GELEITWORT (Prof. Dr. Olaf Deinert) 9 FOREWORD (Prof. Dr. Olaf Deinert) 11
İKİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ (Dr. Serkan Taylan Karaç) 13
ÖNSÖZ (Dr. Serkan Taylan Karaç) 15 İÇİNDEKİLER 17
KISALTMALAR 31
GİRİŞ 39
BİRİNCİ BÖLÜM KURAMSAL VE TARİHSEL BOYUTUYLA SENDİKALAR – SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ
§
1. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 45
I. GENEL OLARAK 45
II. İLKELER VE KURALLAR 46
III. SENDİKALİZM 49 A. Sendikalizmin Doğuşu 51 B. Sendikalizmin Genel Esasları 54
§
2. SENDİKA KAVRAMI VE SENDİKACILIĞIN TARİHÇESİ 58
I. SENDİKA KAVRAMI 58
II. SENDİKACILIĞIN TARİHÇESİ 62
A. Genel Olarak 62
B. İngiltere’de Sendikacılık 64
C. Almanya’da Sendikacılık 68
Ç. Fransa’da Sendikacılık 74
D. Türkiye’de Sendikacılık 78
1. Genel Olarak 78
2. Osmanlı Döneminde Sendikal Hareketler 78
3. Cumhuriyet Döneminde Sendikal Hareketler 83
§
3. SENDİKANIN TANIMI İLE SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 94
I. SENDİKANIN TANIMI 94
A. Genel Olarak 94
B. İşçi Sendikaları 96
C. İşveren Sendikaları 98
Ç. Konfederasyonlar ve Kuruluş Kavramı 99
D. Alman Hukukunda Sendikal Örgütler 101
1. Genel Olarak 101
2. Sendikanın Unsurları 103
a. Kuruluşa Dair Temel Unsurlar 103
1) İşçi veya İşverenler Tarafından Oluşturulan Örgütsel Yapı 103
2) Özel Hukuk Hükümleri Çerçevesinde Serbest Olarak Örgütlenmiş Olması 104
b. Amaç Unsuru 104
c. Bağımsızlık Unsuru 105
1) Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 106
2) Üçüncü Taraflara Karşı Bağımsızlık 107
ç. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti Bakımından Aranan İlave Unsurlar 108
1) Demokratik Örgütlenme 109
2) Sosyal Baskı Gücü 111
3) Toplu İş Sözleşmesi Yapma Amacının Güdülmesi ve Sürece Katılım 112
4) Zanaat Odaları/Esnaf Derneklerinin Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti 113
5) Üst Kuruluşların Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti 113
3. İşçi Sendikaları 114
4. İşveren Sendikaları 116
II. SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 118 A. Genel Olarak 118 B. Sendika Özgürlüğünün Niteliği 119
1. Hak ve Özgürlük Kavramları 119
2. Sendika Özgürlüğünün Niteliği 121
a. İnsan Hakkı Niteliği ve Diğer Bazı İnsan Hakları ile İlişkisi 121
1) Sendika Özgürlüğü ve İfade Özgürlüğü İlişkisi 121
2) Sendika Özgürlüğü ve Örgütlenme Özgürlüğü İlişkisi 122
b. Sosyal ve Ekonomik Hak – Klasik Temel Hak Değerlendirmesi 123
c. Çifte Temel Hak Niteliği 125
C. Sendika Özgürlüğünün Kapsamı 126
1. Bireysel Sendika Özgürlüğü 126 a. Olumlu Sendika Özgürlüğü 127 b. Olumsuz Sendika Özgürlüğü 129
2. Kolektif Sendika Özgürlüğü 130 Ç. Hakkın Sınırlandırılması ve Korunması 133
1. Hakkın Sınırlandırılması 133
2. Hakkın Korunması 135
D. Sendika Özgürlüğü Bağlamında Kamu Görevlilerinin Durumunun Değerlendirilmesi 136
E. Alman Hukukunda Sendika Özgürlüğü 138
1. Örgütlenme (Dernek Kurma) Özgürlüğü 138
2. Sendika Özgürlüğü 141
a. Bireysel Sendika Özgürlüğü 143
1) Olumlu Sendika Özgürlüğü 143
2) Olumsuz Sendika Özgürlüğü 145
b. Kolektif Sendika Özgürlüğü 148
1) Kolektif Sendika Özgürlüğü Çerçevesinde Sendikaların Kuruluşuna (Varoluşuna) ve Faaliyetlerine Dair Güvenceler 150
2) Kolektif Sendika Özgürlüğü Çerçevesinde Sendikaların Kullanabileceği Araçlara Dair Güvenceler 154
3) Güvencelerin Sınırı 156
F. Bireysel ve Kolektif Sendika Özgürlüklerinin Çatışması 157
1. Türk Hukukunda Sendikal Özgürlüklerin Çatışması 157
2. Alman Hukukunda Sendikal Özgürlüklerin Çatışması 159
III. ULUSLARARASI BELGELERDE SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 163 A. Birleşmiş Milletler Belgeleri 163
1. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 163
2. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme 164
3. Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi 165 B. Avrupa Konseyi Belgeleri 166
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 166
2. Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 167 C. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 167
1. Genel Olarak 167
2. 87 Numaralı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi 168
3. 11 Numaralı Örgütlenme Özgürlüğü (Tarım) Sözleşmesi 170
4. 98 Numaralı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi 172
5. 151 Numaralı Çalışma İlişkileri (Kamu Hizmeti) Sözleşmesi 173
6. Uluslararası Sözleşmelerin Ulusal Hukuka Etkisi 175
a. Genel Olarak 175
b. Kuramsal Yaklaşımlar 176
c. Uluslararası Sözleşmelerinin Türk Hukukundaki Yeri 177
ç. Doğrudan Uygulanabilirlik (Self–Executing) Sorunu 180
İKİNCİ BÖLÜM SENDİKALARIN KURULUŞUNA DAİR İLKELER
§
4. SERBEST KURULUŞ İLKESİ ve SENDİKALARIN TÜZEL KİŞİLİĞİ 183
I. SERBEST KURULUŞ İLKESİ 183 A. Kuruluş Sistemleri 183
1. İzin (Ruhsat/İmtiyaz) Sistemi 184
2. Normatif Sistem 185
3. Serbest Kuruluş Sistemi 186
4. Karma Sistem 188 B. Sendikalarda Serbest Kuruluş İlkesi 188
1. Genel Olarak 188
2. Kurucu Olabilme Koşulları 191
a. İşçi Sendikası Kurucuları Bakımından 191
1) İşçi Statüsü 191
2) STİSK m. 6 Kapsamında Yer Alan Koşullar 194
a) Fiil Ehliyetine Sahip Olma 195
b) Fiilen Çalışma Koşulu 196
c) Belirli Suçlar Dolayısıyla Mahkûmiyetin Bulunmaması 199
3) Mevcut Sendika Üyeliğinin Kuruculuğa Etkisi 200
b. İşveren Sendikaları Kurucuları Bakımından 204
c. Konfederasyonların Kuruluşu Bakımından 206
3. Kurucu Sayısı 206
4. Sendika ve Konfederasyonların Kuruluşunda Usul 207
a. Sendika Tüzüğünün Hazırlanması ve Teslimi 207
b. Tüzük ya da İlgili Belgelerde Hukuka Aykırılık Bulunması 212
c. Tüzük Hükümlerinin Yargısal Denetimi 214
5. Kuruluşlarda Birleşme ve Katılma 215
6. Sendika Şubeleri ile Temsilcilikler 216
7. Alman Hukukunda Sendikaların Serbest Kuruluşu 219
a. Sendikaların Hukuki Statüleri 219
b. Sendika/Dernek Kurma Hakkı ve Hak Sahipleri 220
c. Sendikaların Kuruluşu ve Tüzüklerinin İçeriği 221
1) Alman Medeni Kanunu (BGB) ve Temel Ayrımlar 221
2) Alman Medeni Kanunu Çerçevesinde Tescilli Derneklerin Kuruluşuna Dair Temel Hukuki Düzenlemeler 222
a) Üye Sayısı 222
b) Dernek Tüzüğünün Temel İçeriği 223
c) Derneğin Tescili 227
ç) Tescilin Etkisi ve Şartlardaki Eksikliklerin Yasal Sonuçları 228
3) Sendikaların Kuruluşu ve Tüzükleri 231
ç. Tüzük Değişiklikleri 235
d. Sendikaların Birleşmesi veya Bölünmesi 235
e. Sendikaların Sona Ermesi 236
II. SENDİKALARIN TÜZEL KİŞİLİĞİ 237 A. Tüzel Kişilik Kavramı 237
1. Hukuki Düzlemde Kişilik Kavramı 237
2. Tüzel Kişilik Türleri 240
B. Sendikal Örgütlerde Tüzel Kişilik 241
C. Tüzel Kişiliğin Kazanılması 243
Ç. Tüzel Kişilik Kazanamayan Oluşumlar 244
D. Alman Hukukunda Sendikaların Tüzel Kişilikleri 246
1. Sendikaların (Derneklerin) Tüzel Kişilikleri 246
a. Alman Medeni Kanunu Bağlamında Temel Ayrımlar 246
1) Genel Olarak 246
2) Ekonomik Amaç Güden ve İdeal Amaç Güden Dernek Ayrımı 246
3) Tüzel Kişiliği Olmayan Dernekler 247
a) Genel Olarak 247
b) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklere Tanınan Bazı Temel Haklar ve Yükümlülükleri 249
c) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklerin Temel Örgütsel Yapısı 252
i. Genel Kurul 252 ii. Yönetim Kurulu 253 iii. Diğer Organlar 254
ç) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklere Üyelik ile Üyelerin Hak ve Yükümlülükleri 255
i. Üyelik ve Üyeliğin Sona Ermesi 255 ii. Üyelerin Temel Hak ve Yükümlülükleri ile Dernek Borçlarından Sorumluluk 256
d) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklerin Sona Ermesi ve Tasfiyesi 257
4) Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı 258
b. Tüzel Kişiliğe Sahiplik Ayrımında Sendikaların Durumu 259
2. Sendikaların Temsili ve Hukuki Sorumlulukları 262
§
5. İŞKOLU ESASINA GÖRE SENDİKALAŞMA İLKESİ 264
I. GENEL OLARAK 264
II. YASAL DÜZENLEMELER VE DEĞERLENDİRME 267 A. Yasal Düzenlemeler 267 B. Yasal Düzenlemelerin Değerlendirilmesi 269
1. Yasal Düzenlemelerin Genel Değerlendirmesi 269
a. İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında Değerlendirme 269
b. Meslek Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında Değerlendirme 271
c. İşyeri Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında Değerlendirme 276
2. ILO Normları Bağlamında Değerlendirme 280
3. Güçlü Sendikacılık Perspektifi Bağlamında Değerlendirme 281
4. Sendika İçi Demokrasi Bağlamında Değerlendirme 285
III. İŞKOLUNUN ÖNEMİ VE İŞKOLLARININ BELİRLENMESİ 287
A. İşkolunun Önemi 287
B. İşkollarının Belirlenmesi 289
C. Genel İşler İşkolu ve Genel Sendikalar 293
1. Genel İş Kavramı 293
2. Genel Sendikalar 294
3. Konunun Değerlendirilmesi 294 Ç. NACE Kodlama Sistemi ve İşkolu Tespitinde Yarattığı Sorunlar 296
IV. İŞKOLU TESPİTİ BAĞLAMINDA İŞYERİ KAVRAMI, SINIRLARIN TESPİTİ VE ASIL İŞ – YARDIMCI İŞ AYRIMI 298
A. Genel Olarak 298
B. Bağımsız İşyeri – İşyerine Bağlı Yer Ayrımı ve İşletme Kavramı 299
C. Asıl İş – Yardımcı İş Ayrımı 303
Ç. Ağırlıklı İşin Belirlenmesi 305
D. Alt İşveren İlişkileri 306
V. İŞKOLU TESPİTİNDE USUL 307
A. Bakanlık Tarafından İşkolu Tespitinin Yapılması 307
B. Bakanlığın İşkolu Tespiti Yapmaktan Kaçınması 309
C. İşkolu Tespitine İtiraz 311
Ç. İşkolu Tespit Talebi ve Bunun Yetki Sürecine Etkisi 314
VI. İŞKOLU ESASINA GÖRE SENDİKALAŞMA İLKESİNİN İSTİSNASI 317
VII. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN ÖRGÜTLENMESİNDE BENİMSENEN ESASLAR 320 A. Örgütlenme Düzeyi ve Başlıca İşkolları 320
1. Genel Olarak 320
2. Alman Hukukunda İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma İlkesi (,,Industrieverbandsprinzip”) 321
3. Çok Sektörlü/İşkollu İşçi Sendikaları (,,Multibranchengewerkschaften”) 325
4. Alman Hukukunda İşçi Sendikalarının Örgütlendiği Başlıca İşkolları 328
a. İşkollarının Belirlenmesi 328
b. Alman Hukukunda Sendikal Örgütlenmeye Esas Başlıca İşkolları 329
B. Güçlü Sendikacılık Perspektifi ve Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti (,,Tariffähigkeit”) 332
1. Genel Olarak Alman Hukukunda Toplu İş Sözleşmeleri 332
a. Toplu İş Sözleşmesinin Tanımı ve İşlevleri 332
b. Toplu İş Sözleşmesi Türleri 334
c. Toplu İş Sözleşmelerinin Tarafı Olarak İşverenler ve İşveren Kuruluşları 335
2. Güçlü Sendikacılık Perspektifi 336
3. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti (,,Tariffähigkeit”) 337
a. Genel Olarak 337
b. Yasal Düzenlemeler ve Yargı Kararları Işığında Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti 339
1) Toplu İş Sözleşmesi Yapma Amacının Bulunması 341
2) Alandaki Hukuki Düzenlemelere Bağlılık 341
3) Sosyal Baskı Gücü (Baskı Uygulayabilme Kabiliyeti) 342
4) Demokratik İlkelere Uygunluk 344
c. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyetinin Başlangıcı ve Sona Ermesi 344
§
6. SENDİKA ÇOKLUĞU İLKESİ 346
I. GENEL OLARAK 346
II. YASAL DÜZENLEMELER VE KONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 348
A. Genel Olarak 348
B. İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma İlkesi ve Güçlü Sendikacılık Bağlamında Değerlendirme 349
C. Serbest Kuruluş ve Demokratik Esaslara Uygunluk (Sendika İçi Demokrasi) İlkeleri Bağlamında Değerlendirme 351
III. 87
NUMARALI ILO SÖZLEŞMESİNDE SENDİKA ÇOKLUĞU İLKESİ 352
IV. SENDİKA TEKLİĞİ İLKESİ 352
V. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN ÇOKLUĞU 355
A. Genel Olarak 355
B. Kavramsal Bir Tartışma Olarak Sendikal Çoğulculuk (,,Gewerkschaftspluralismus”) – Sendikal Çoğulluk (,,Gewerkschaftspluralität”) Ayrımı 360
C. Alman Hukukunda Sendikal Çoğulluk 361
1. Sendikal Çoğulluk ve Rekabet İlişkisi 361
2. Yasal Düzlemde Sendikal Çoğulluk 364
a. Özgür ve Toplumsal Bir Düzenin Tezahürü Olarak Sendika Çoğulluğu 364
b. Devletin Düzenleme Yetkisi 365
3. Sendikal Çoğulluk Anlayışının Olumlu ve Olumsuz Yönleri 368
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SENDİKALARIN FAALİYETLERİNE VE İŞLEYİŞİNE DAİR İLKELER
§
7. SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI VE SENDİKAL SAFLIK İLKESİ 371
I. GENEL OLARAK 371
II. SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI 373 A. Devlete Karşı Bağımsızlık 373 B. Siyasi Partilere Karşı Bağımsızlık 375
1. Genel Olarak 375
2. Sendika – Siyaset İlişkisi 376
3. Siyasi Faaliyetlerin Sınırı 378
a. Sendikaların Siyasi Faaliyetlerinin Sınırı 378
b. Sendika Üyelerinin ve Yöneticilerinin Siyasi Faaliyetlerinin Sınırı 380
c. Siyasi Amaçlı Grevler 381
4. ILO Sendika Özgürlüğü Komitesi İlke Kararları Bağlamında Sendikaların Siyasi Faaliyetleri 382
C. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı ve Sendikal Saflık İlkesi 384
1. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 384
2. Sendikal Saflık İlkesi 386
3. Konunun Değerlendirilmesi 387
III. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI VE SENDİKAL SAFLIK 389
A. Genel Olarak 389
B. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 389
1. Bağımsızlığın Anlamı, Kökeni ve Hukuki Boyutu 389
2. Sendikaların Bağımsızlığı ve Sendikal Saflık 391
3. Örgütsel Bağımsızlık 393
4. Ekonomik Bağımsızlık 395
5. İşyeri – İşletme Düzeyini Aşan Örgütlenme 399
6. İşveren Vekillerinin ve Üst Düzey Yöneticilerin İşçi Sendikasına Üyelikleri 400
7. Sendika Çalışanlarının Sendikalaşması 403 C. Üçüncü Taraflara Karşı Bağımsızlık 404
1. Devlete Karşı Bağımsızlık 404
2. Siyasi Partilere, Dini Organizasyonlara, Diğer Kurum ve Kuruluşlara Karşı Bağımsızlık 406
§
8. SENDİKA ÜYELİĞİNDE TEKLİK İLKESİ 408
I. GENEL OLARAK 408
II. SENDİKA ÜYELİĞİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 409
III. İŞÇİ SENDİKA ÜYELİĞİNİN KAZANILMASI 410 A. Genel Olarak 410 B. Sendika Üyeliğinin Koşulları 412
1. Yaş Şartı 412
2. İşçi Niteliği 413
3. Sendika Tüzüğünde Belirlenen Niteliklere Sahip Olma 414
4. Sendikanın Kurulu Olduğu İşkolunda Çalışma 415 C. Üyeliğin Kazanılmasına Dair İşlemler 416
1. Sendika Üyeliği Tespitinin Önemi 416
2. İşçinin Başvurusu 417
3. Sendikanın Kararı 418
4. Üyelik Talebinin Reddi Kararına Karşı İşçinin Dava Hakkı 421
IV. İŞVEREN SENDİKASI ÜYELİĞİNİN KAZANILMASI 422
A. Sendika Üyeliğinin Koşulları 422
B. Üyeliğin Kazanılmasına Dair İşlemler 424
V. ÜST KURULUŞ VE ULUSLARARASI KURULUŞ ÜYELİĞİ 424
A. Sendika Üyeliğinin Üst Kuruluşlarla İlişkisi 424
B. Üst Kuruluşlara Üyelik 425
C. Uluslararası Kuruluşlara Üyelik 427
VI. ÜYELERİN TEMEL HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 428 A. Genel Olarak 428 B. Üyelerin Temel Hakları 429
1. Sendikal Faaliyetlere ve Yönetime Katılma Hakkı 429
2. Sendikanın Faaliyetlerinden ve Tesislerinden Yararlanma ile Eşit İşlem Görme Hakkı 430
3. Üyelerin Korunmasına İlişkin Haklar 432 C. Üyelerin Temel Yükümlülükleri 432
1. Sendika Düzenine Uyma Yükümlülüğü 432
2. Aidat Ödeme Yükümlülüğü 434
VII. SENDİKA ÜYELİĞİNİN SONA ERMESİ 435
A. Kendiliğinden Sona Erme 435
B. İstifa (Üyelikten Çekilme) 437
C. İhraç (Üyelikten Çıkarma) 438
1. Genel Olarak 438
2. İhracın Koşulları ve Usulü 440
a. İhraç Sebepleri ve Yasal Çıkarma Yetkisi 440
b. Genel Kurul Kararı 442
c. Genel Kurul Kararına İtiraz ve Üyeliğe Etkisi 444
Ç. Üyeliği Etkilemeyen Durumlar ve Askı Hali 445
VIII. SENDİKA ÜYELİĞİNDE TEKLİK İLKESİ 447
A. Genel Olarak 447
B. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesinin 87 numaralı ILO Sözleşmesi Bakımından Değerlendirilmesi 449
C. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesinin İstisnaları 450
1. Farklı İşkollarında Kurulu Sendikalara Üyelik 450
2. Aynı İşkolunda Kurulu Sendikalara Birden Fazla Üyelik 451
3. Mevsimlik İş Sözleşmeleri ile Çalışanların Sendika Üyelikleri 452
4. Farklı İşkollarına Tabi Çalışmanın Sendika Üyeliklerine Etkisi 454
Ç. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesi ve Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi İlişkisi 455
1. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi 455
a. Genel Olarak 455
b. İşkolu Barajı ve Çoğunluk Şartı (İşyeri/İşletme Barajı) 456
c. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisinin Tespiti 458
2. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi ve Çoklu Sendika Üyeliğinin Yetkiye Etkisi 459
IX. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKA ÜYELİĞİ VE SENDİKA ÜYELİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR 461
A. Alman Dernekler Hukuku Kapsamında Üyelik ile İlgili Temel Hususlar 461
1. Genel Olarak 461
2. Dernek Üyeliğinin Hukuki Boyutu 461
3. Üyelik Türleri 462
4. Üyelerin Temel Hakları 464
5. Üyelerin Temel Yükümlülükleri 467
6. Üyeliğin Kazanılması ve Sona Ermesi 469
a. Üyeliğin Kazanılması 469
b. Üyeliğin Sona Ermesi 471
1) Genel Olarak 471
2) Üyelikten Çıkarma (,,Ausschluss”) 471
B. Sendika Üyeliği Bakımından Hak Sahipleri 473
1. Genel Olarak 473
2. İşçi Sendikalarına Üyelik Hakkının Bazı İş İlişkileri Bakımından Değerlendirilmesi 476
a. İşçi Benzeri Statüde Bulunan Kimseler 476
b. Yeni Bağımsız Çalışan Statüsü (,,Neue Selbstständige”) 476
c. Freelancerlar 477
ç. Üst Düzey Yöneticiler 477
C. Sendika Üyeliği 478
1. Genel Olarak 478
2. Çifte ya da Çoklu Üyelik 480
3. Toplu İş Sözleşmelerinden Bağımsız Üyelik (,,OT– Mitgliedschaft”) 482
a. İşveren Kuruluşları Bakımından 482
b. İşçi Kuruluşları Bakımından 485
Ç. Sendika Üyeliğinin Sona Ermesi 487
§
9. DEMOKRATİK ESASLARA UYGUNLUK (SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ) İLKESİ 489
I. GENEL OLARAK 489
II. DEMOKRASİ KAVRAMI, ANAYASANIN DEMOKRATİK NİTELİĞİ VE TEMEL DEMOKRASİ İLKELERİ 491
A. Tanım 491
B. Anayasanın Demokratik Niteliği 492
C. Temel Demokrasi İlkeleri 493
III. SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ 495
A. Kavramsal Açıdan Sendika İçi Demokrasi, Önemi ve Amacı 495
B. Sendika İçi Demokrasi İlkesine İşlerlik Kazandıran Mekanizmalar 498
1. Seçim ve Katılımcılık 498
2. Çoğunluğun İktidarı ve Azınlığın Korunması 499
3. Şeffaflık ve Denetim 500
IV. SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ İLKESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 502
A. Genel Olarak 502
B. Sendikaların Kuruluşu Bağlamında Değerlendirme 503
C. Sendikaların Tüzükleri Bağlamında Değerlendirme 505
Ç. Sendika Üyeliği Bağlamında Değerlendirme 507
1. Sendika Üyeliği ve Sendika Üyeliğinden Çekilme 507
2. Sendika Üyeliğinden Çıkarılma 510
D. Sendikanın Faaliyetleri Bağlamında Değerlendirme 513
E. Genel Kurul ve İşleyişi Bağlamında Değerlendirme 514
1. Genel Olarak 514
2. Doğal Delegelik ve Delege Seçimi 516
3. Genel Kurul Toplantıları 519
4. Genel Kurul Tarafından Alınacak Kararlar 524
5. Seçimler 526
F. Yönetim Kurulu ve İşleyişi Bağlamında Değerlendirme 529
G. Sendika İçi Disiplinin Tesis Edilmesi Bağlamında Değerlendirme 534
Ğ. Sendikanın Denetimi ve Denetim Kurulu Bağlamında Değerlendirme 536
H. Sendikanın Kapatılması Bağlamında Değerlendirme 541
V. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN DEMOKRATİK ESASLARA UYGUNLUĞU 543
A. Genel Olarak 543
B. İlkesel Katılım/Yönetime Katılım Güvencesi (,,Prinzipielle Teilhabegewährleistung”) 546
1. Demokratik Örgütlenme ve Etkin Yönetime Katılım Yoluyla Temsil 546
2. Üst Kuruluşlar Nezdinde Yönetime Katılma 549
C. Demokratik Örgütlenme İlkesinin Dernekler Hukuku Bağlamında Temel Gereksinimleri 551
1. Genel Olarak 551
2. Sendika Tüzüğünün Demokratik Esaslara Uygunluğu 552
3. Genel Kurul Toplantıları 553
4. Aktif Seçme Hakkının Tanınması 554
5. Azınlığın Korunması 554
6. Gizli Oy Prensibi, Çoğunlukla Karar Alma ve Eşit Oy Hakkının Tanınması 555
7. Delegelerin ve Kurul Üyelerinin Seçilmesi ile Doğal Delegelik Statüsü 557
8. Kadın Temsil Kotaları 558
9. Öneri Hakkının Tanınması 560
10. Üyelikten Ayrılma Hakkı 561
Ç. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti Bağlamında Demokratik Örgütlenme İlkesinin Değerlendirilmesi 562
SONUÇ 565
KAYNAKÇA 577