Perakende Sektöründe Mağaza ve Market Çalışanlarının İş Hukuku Problemleri 100 Soru – 100 Cevap
İçindekileri İncele
Önsöz 7
Birinci Bölüm ÇALIŞMA SÜRECİ A) MARKET VE MAĞAZALARIN ORGANİZASYONU–İŞ İLİŞKİSİ 17
1) Discount Marketlerin Organizasyon Yapısından Söz Eder misiniz? 17
2) Market İçerisindeki Bir Bölümün, Başka Bir İşverene Tahsis Edilmesi Halinde Aralarındaki İlişkinin Niteliğini ve Geçerliliğini Belirtir misiniz? 18
3) Konsinyatörün Sigortalı Çalışanının, Konsinyeye Ait Mağazada Konsinye Sözleşmesi Çerçevesinde Satış Yapması İki İşveren Arasında Muvazaa İlişkisi Olduğunu Gösterir mi? 22
4) Departman Mağazacılığının Özellikleri Nelerdir? 33
5) Kreş İçin Gerekli Olan 150 Çalışan Kadın Sayısı, Zincir Marketlerde Nasıl Hesaplanır? 33
6) Kasa Şefinin Görevleri Nelerdir? 34
B) ÇALIŞMA KOŞULLARINDA DEĞİŞİKLİK 39
7) Zincir Marketlerin Evlere Ücretsiz Sipariş Sistemine Geçmesi, İşçiler İçin Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik Oluşturur mu? 39
8) Kasiyer Olarak Çalışanın Markette Börekleri Isıtıp Satması, Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik Olarak Değerlendirilebilir mi? 39
9) İş Sözleşmesinde Çalışanın Farklı Şubelerde Görevlendirilebileceğine Dair Hüküm Bulunması Halinde İşveren İşçiyi İstediği Şubeye Nakledebilir mi? 40
C) ENGELLİ ÇALIŞTIRMA 41
10) Marketlerde Çalıştırılacak Engelli Sayısı Ne Şekilde Belirlenir? 41
D) EŞİT İŞLEM BORCU 42
11) Zincir Marketin Farklı Şubelerinde Çalışan İşçiler Arasında Farklı Uygulamalar Yapılması, İşverenin Eşit İşlem Borcu Kapsamına Girer mi? (Bir şubede servis tahsisi, diğer şubede servis verilmemesi veya yol parası ödenmemesi gibi) 42
E) FAZLA ÇALIŞMA 43
12) Aylık Olarak Düzenlenen ve Ay Sonunda Tek Seferde İmzalatılan Puantaj Kayıtları Geçerli midir? 43
13) İşverenler, Fazla Mesai Ücreti Ödemek Yerine Çalışanları Serbest Zaman Kullandırmaya Zorlayabilir mi? 43
14) Fazla Çalışma Karşılığında Serbest Zaman Kullandırılacağının İş Sözleşmesinde Düzenlenmesi, Geçerli midir? 44
15) Zincir Mağazalarda Farklı Şubelerde Çalışan Tanıkların Beyanları Mesai Sürelerin Tespitine Esas Alınabilir mi? 44
16) Normal Çalışma Süresinin Bitiminden Sonra Kasa Sayımı veya Malzeme Gelmesi Nedeniyle Yapılan Çalışmalar, Fazla Mesai Hesabında Gözetilir mi? 48
17) Satış Elemanının Sabit Ücret ve Prim Üzerinden Çalışması Halinde Fazla Çalışma Ücreti Ne Şekilde Hesaplanır? 48
18) Fazla Çalışmanın İspatında Husumetli Tanık Beyanı Esas Alınabilir mi? 49
19) Zincir Mağazalarda Görev Yapan Mağaza Müdürü, Fazla Çalışma Ücreti Talep Edebilir mi? 49
20) Ücret Hesap Pusulasının Kep Sistemi Üzerinden Gönderilmesi, Islak İmza İle Aynı Sonuçları Doğurur mu? 50
21) İş sözleşmesinde Fazla Çalışmanın Aylık Ücrete Dahil Olduğunun Kararlaştırılması Halinde Bu Hüküm, Fazla Çalışma Hesabında Gözetilir mi? 54
22) Fazla Çalışma Karşılığında Denkleştirme Yapılacağının İş Sözleşmesinde Düzenlenmesi, Geçerli midir? 58
23) Fazla Çalışma Süresinin Tespitinde, Çalışma Bakanlığı Müfettişlerinin Raporu Değerlendirmeye Alınır mı? 59
F) İŞYERİ DEVRİ 60
24) Aynı İşverene Ait Reyonları, Farklı Zamanlarda İşleten Firmalarda Çalışma Halinde İşyeri Devri Hükümleri Uygulanır mı? 60
G) KİŞİSEL VERİLER 61
25) Kamera Kayıtlarının Performans Değerlendirmesinde Kullanılması, Kişisel Verilerin Korunması Kanununu İhlal Eder mi? 61
H) MOBBİNG 62
26) Market Çalışanlarına Uygulanan Mobbing Türü Davranışlardan Örnekler Verebilir misiniz? 62
I) MESLEK HASTALIKLARI 66
27) Market Çalışanlarında Sık Karşılaşılan Meslek Hastalıkları Nelerdir? 66
İ) PRİM 67
28) Primlerin Kesinti Yapılarak Ödendiği İddia Ediliyorsa İspat Yükü Kime Aittir? 67
J) SİGORTA 68
29) Perakende Firmalarının, Emniyeti Suistimal Eylemleri Nedeniyle Ürünlerini Sigortalatması (Emniyeti Suistimal Sigortaları) Zararlarının Derhal Karşılanmasını Sağlar mı? 68
K) ÜCRET KESİNTİSİ 69
30) Müşterinin Ürüne Vermiş Olduğu Zarar Tutarı, Kusuru Bulunmayan Çalışanın Ücretinden Kesilebilir mi? 69
31) Kasada Çıkan Açık Miktarı, O Dönemde Çalışan Tüm Kasiyerlerin Ücretlerinden Ortak Şekilde Kesilebilir mi? 69
İkinci Bölüm FESİH VE AYRILMA SÜRECİ L) İŞÇİ FESİHLERİ 71
32) Son Tüketim Tarihi Yakın Ürünleri Satma Baskısı, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 71
33) Bina Altında Bulunan Kirişlerin Alan Açılması İçin Ortadan Kaldırılması, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 71
34) Perakende İşçisine, Haklı Fesih İmkanı Veren Nedenleri Örnekleyebilir misiniz? 72
35) Kampanyalı Ürün Satmaya Zorlamak, Çalışana Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 74
36) Performansa Dayalı Olarak Belirlenen Primin Ödenmemesi, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 74
37) Şirket Hisselerinin Devredilmiş Olması, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 76
38) Oturması İçin Sandalye Verilmemesi, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 76
39) Ara Dinlenme Dışında Tuvalet İhtiyacı Gidermesine İzin Vermemek, Çalışana Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 77
40) Erkek Çalışanların Cuma Namazına Gitmesi Nedeniyle Açık Olan İşyerinde Kadın Çalışanların İş Yüklerinin Ağırlaşması Kadın Çalışana Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 77
41) Yemek Ücretinin, Karta Düşük Miktarda veya Gecikmeli Yatırılması, Çalışana Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 78
42) Bedava Poşet Verilmesi Yönünde veya Kasa Önünde Belli Ürünleri Satmaya Zorlanmak, Çalışana Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 79
43) Maaşa Zam Yapmayıp Unvanı Yükseltmek, Piyasada ki Emsal Unvanlara Göre Ücreti Düşük Ödemek, Çalışana Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 79
M) İŞVEREN FESİHLERİ 80
44) Nakit Satışlarda Ürün Gerçekte İade Olmamasına Rağmen İade Yapılmış Gibi İşlem Yapılarak İade Bedelinin İşçi Tarafından Alınması, İşverene Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 80
45) İşçinin Satış Yapmadığı Halde Yapmış Gibi Göstermesi, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 80
46) Kasa Açığının Kapatılması İçin Usulsüz Fiş ya da Fatura Düzenlenmesi, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 81
47) Çalışan Tarafından Müşteriye Bozuk Mal Satılması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 81
48) Ürünlere Düşük Fiyatlı Ürün Barkodu Basılması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 83
49) Bozulma Öncesi Tazeliğini ve Canlılığını Yitirmiş/Yitirmekte Olan Ürünlerin Müşteriye Satılması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 84
50) Stok
Giriş ve Çıkışlarından Sorumlu Olan Çalışanın, Yolsuzluğu Bilmesine Rağmen Yöneticilerine Bildirmemesi, İşverene Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 85
51) İşyerine 15 Dakika Geç Gitmenin Sonucunda, 45 Dakika Ücretsiz Mesai Yaptıran İşverene Yönelik, Çalışanın Barkod Okutma Hilesine Başvurduğunun Tespiti Halinde İşverenin Haklı Nedenle Fesih İmkanı Var mıdır? 85
52) Market Çalışanının, Satışını Yaptığı Ürünleri Diğer Çalışanların Yanında Kötüleyici Şekilde Beyanda Bulunması, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 87
53) Market Çalışanının Kasa Altında Bulduğu Küçük Bir Miktar Parayı veya Müşterinin Almayı Unuttuğu Para Üstünü Cebine Koyması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 88
54) Market Çalışanının, İşyerinde İmha Edilmek Üzere Ayrılan Ürünleri İzinsiz Eve Götürmesi, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 89
55) Personelin Yöneticisinin Verdiği Talimata “Benim On Tane Elim Yok” “Artist Artist Konuşma” Seninle Dışarda Görüşelim” Şeklinde Cevap Vermesi, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 89
56) Aynı İşi Yapan İşçilerin Başka İşyerlerinde Daha Yüksek Ücret Aldığını Gerekçe Göstererek İşyerinde 2–3 Saat İş Durdurma Şeklinde Yapılan Protesto, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 90
57) Reyonda Satışta Olan Ürünleri, İndirim Zamanında Satın Almak Üzere Çalışanın Kendisine Ayırması, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 91
58) Çalışanın Fire Olarak Ayrılan Yiyecekleri Çöpe Atmaktansa İnsiyatif Kullanarak Kedilere Vermesi, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 92
59) Marketin Envanterinde Olmayan Ürünleri, Kayıtlarda Varmış Gibi Göstermek, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 93
60) Mağaza Çalışanının, Bir Başka Çalışana Huzursuzluk Verip Tacize Varacak Sözler Söylemesi, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 94
61) Puan Kartı Olmayan Müşteri İçin Çalışma Arkadaşına Ait Alışveriş Puan Kartının Numarasını Girmek Suretiyle Arkadaşına Puan Kazandırmak, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 94
62) Fireye Ayrılması Gereken Ürünleri Personel Harici Müşteriye Satmak, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 95
63) Müşterinin Aldığı Ürünün Barkodunun Okunamadığı Gerekçesiyle Raf Ömrü Dolmuş Başka Bir Ürünle Değiştirilmesi, İşverene Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 95
64) Tanzim–Teşhir Elemanının Hatırlatılmasına Rağmen Son Kullanma Tarihi Geçmiş Ürünleri Reyondan Kaldırmaması İşverene Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 95
65) Mağaza Sorumlusunun Değişik Tarihlerde Son Kullanma Tarihi Geçmiş Ürünleri Satmaya Kalkışması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 96
66) İndirimli Satışı Sona Eren Bir Ürünün Etiketini Değiştirmeyerek Düşük Fiyattan Satın Almak, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 97
67) Market Çalışanının, Mağazaya Ait Pos Cihazından Kredi Kartını Geçirip Kasadan Nakit Para Alması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 97
68) Çalıştığı Firmanın İndirim Kampanyasına Ait Bilgileri Elektronik Posta İle Rakip Firmaya Göndermek, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 98
69) İşveren Ekonomik Kriz Nedeniyle Market Çalışanının İş Akdini Geçerli Nedenle Feshedebilir mi? 98
70) Market Çalışanının, Tanıdığı Müşterilere Verdiği Eti, Kemik Fiyatı Üzerinden Barkotlaması İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 99
71) Kasa Kapanışındaki Tahsilatı Yapmadan, Kasayı Muhasebeciye Bırakıp Gitmek, İşverene Geçerli Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 100
72) Taşeron Firmanın Temsilcisine Sataşma, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 101
73) Reyon Görevlisinin, Tedarikçi Firmadan Para İstemesi veya Alması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 101
74) İşverence Giyilmesi Zorunlu Tutulan İşyeri Kıyafetlerini Giymemekte Israr Etmek, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 103
75) Market Çalışanının Unutkanlık ve Dalgınlıkla İşyeri Kantininden Değeri Düşük Ürünlerin Bedelini Ödemeden Alıp Çıkması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 103
76) Mağaza Çalışanının Çalıştığı Bölümün Kapatılması, İşverene Geçerli Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 105
77) Güvenlik Görevlisinin, Mesai Bitiminde Bir Başka Çalışanın Üstünü Aramayarak İşyerine Ait Ürünün Dışarı Çıkarılıp Haksız Menfaat Sağlanmasına Neden Olması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 108
78) Reyon Elemanı Tarafından Hindi Eti İle Kırmızı Etin Kıyma Makinesinde Birlikte Çekilmesi, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 108
79) Doğruluk ve Bağlılık İhlali Neticesinde İşverene Verilen Zararın, 30 Günlük Brüt Ücretin Altında Olması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 111
80) Reyon Görevlisinin, Sevkiyat bölümünde Görevlendirilmesi ve Daha Fazla İşçi İle Yapılması Gereken İşin Daha Az İşçi İle Yaptırılması Durumunda, Görevini Yapmayan Çalışan Hakkında Görevi Yapmamakta Israr Etmekten Fesih Yapılabilir mi? 112
81) Reyon Görevlisinin İş Sözleşmesinde Bulunan Nakil Yetkisi Uyarınca İşverenin Aynı İlçe Sınırları İçerisinde Bulunan Farklı Şubesinde Görevlendirmesi Halinde Çalışanın Yeni Şubeye Gitmemesi, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 116
82) Satış Görevlisinin, Diğer Elemanların Yaptığı Satışlara Ait Fişleri Kendi Adına Doldurmak ve Beyan Etmek Suretiyle Ciro Primi Alması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 117
83) İşyeri Hekimin Tek Başına, Reyon Görevlisinin Çalışmasının Sağlık Açısından Sakıncalı Olduğuna Dair Raporu, İşverene Sağlık Nedeniyle Fesih İmkanı Verir mi? 118
84) Denetim ve Kontrol Görevlisi Olan Çalışanın, Başka Bir İşçinin Marketten Ürün Çıkarmasına Göz Yumması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 120
85) Market Çalışanının, Müşterinin Kendisi Hakkındaki Şikayetini Beğenmeyip Bulunduğu Sayfayı Yırtarak Alması, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 120
86) Reyon Görevlisinin İşyeri Kurallarına Aykırı Olarak Mesai Sırasında Alışveriş Yapması, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 120
87) Uyarılara Rağmen Son Kullanma Tarihi Geçen Ürünleri Reyondan Kaldırmamak, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 121
88) Reyon Görevlisinin Hangi Davranışları, Geçerli Nedenle Feshe Konu Edilebilir? 122 Geçerli Nedenle Fesihte dikkat edilmesi gerekenler 122
89) Çalışanın, Satın Aldığı Ürünü, Başka Bir Ürün Kodundan Keserek m2 Fiyatı Üzerinden Faturalandırması, İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 123
90) Satış Görevlisinin, Çalıştığı Reyonda Ürün Eksiği Çıkmasında Amirinin Talimat Vermesi, İşveren Feshini Haksız Kılar mı? 123
91) Hırsızlık Yapan Amirinin Eylemini Gördüğü Halde Yetkililere Bildirmemek, İşverene Haklı Fesih İmkanı Verir mi? 124
92) Üzerinde Barkod Bulunmayan ve Tartımı Yapılmayan Ürünlerin Bedelini Ödemeden Çalışan Tarafından Tüketilmesi, İşverene Fesih İmkanı Verir mi? 125
93) Performans Değerlendirmesinde Mağaza Çalışanlarının Birbirine Puan Vermesi, Fesih İçin Yeterli Olarak Görülebilir mi? 125
94) Çalışanın, Almadığı Ürünü Kasada Okutup Kartından Para Çektirip Sonrasında Kasadan İşvereni Zarara Uğratmamak İçin (Banka Komisyonunu) Daha Düşük Bir Miktarda ki Parayı Fiziken Alması İşverene Haklı Nedenle Fesih İmkanı Verir mi? 126
N) İSTİFA 127
95) Mesleki Kıdem ve Pozisyon, İstifa Dilekçesinin Geçerliliğini Etkiler mi? 127
96) İstifa Dilekçesinde Belirtilen Özel Sebep, Ödenmeyen İşçilik Alacaklarını Kapsar mı? 127
97) İstifanın Nasıl Yazılacağının İşveren Tarafından Tanımlanması ve Yönlendirilmesi, İrade Fesadı Olarak Kabul Edilebilir mi? 127
O) İŞE BAŞLATMAMA 129
98) Kesinleşen İşe İade Kararı Sonrası, İl Dışında Bulunan Başka Bir Mağazada Çalışmayı Teklif Etmek İşe Başlatmama Olarak Değerlendirilebilir mi? 129
Ö) KIDEM TAZMİNATI 130
99) Kasa Tazminatı, Kıdem Tazminatı Hesabına Dahil Edilebilir mi? 130
P) MANEVİ TAZMİNAT 130
100) Market Çalışanı, SGK Çıkış Kodunun Yanlışlığı Nedeniyle İşverene Karşı Manevi Tazminat Davası Açabilir mi? 130
Kaynakça 135 Kavram Dizini 137