Medeni Usul Hukuku (9786255007049)

ÖNSÖZ ......................................................................................................................................IX
İÇİNDEKİLER..............................................................................................................................XI
KISALTMALAR .........................................................................................................................XXI
GENEL
KAYNAKÇA XXV
ÖZET ................................................................................................................................... XXVII
ABSTRACT........................................................................................................................... XXVII
§ 1
GİRİŞ 1
I. Medenî Usul Hukukunun Konusu 1
II. Medenî Usul Hukukunun Amacı 3
III. Medenî Usul Hukukunun Tarihî Gelişimi ve Bugünkü Medenî Usul Kanunumuz 6
IV. Medenî Usul Hukukunun Pozitif Kaynakları 11
V. Yargılama Hukuku Güvenceleri ve Medenî Usul Hukuku Bakımından Önemi 12
VI. Usul Hükümlerinin Zaman İtibariyle Uygulama Alanı 14
VII. Medenî Usul Hükümlerinin Yorumu 18
VIII. Usul Hukuku İşlemleri 20
IX. Medenî Usul Hukukunda İlmî ve Kazaî İçtihatlar 23
§ 2- MAHKEME TEŞKİLATI VE YARGI GÖREVLİLERİ............................................................. 27
I. Yargı Erki ve Adlî Yargı Mahkemeleri 27
II. Hâkimlik Mesleği 29
III. Hâkimlerin Bağımsızlığı 31
IV. Hâkimlerin Tarafsızlığı 33
V. Hâkimin Yasaklılığı ve Reddi 35
VI. Hâkimin Hukukî Sorumluluğu 37
VII. İstinabe 39
VIII. Avukatlık 40
§ 3- DAVANIN AÇILACAĞI MAHKEME (GÖREV VE YETKİ) ................................................... 45
I. Davanın Hangi Mahkemede Açılacağı 45
A. Mahkemelerin Görev ve Yetkisi, Hak Arama Hürriyeti ve Tabii Hâkim İlkesi 45
B. Mahkemelerin Görevi 48
1. Görevle İlgili Temel Kurallar 48
XII
2. Özel Görevli Mahkemeler 50
a) Sulh Hukuk Mahkemesi 50
b) Asliye Ticaret Mahkemesi 50
c) Tüketici Mahkemeleri 53
d) Diğer Özel Görevli Mahkemeler 55
C. Mahkemelerin Yetkisi 56
1. Genel Yetki Kuralı 57
2. Sözleşmeye Dayanan Davalarda Yetki 60
3. Haksız Fiil Davalarında Yetki 61
4. Mirastan Doğan Davalarda Yetki 61
5. Taşınmaz Davalarında Yetki 62
6. Karşı Davada Yetki 62
7. Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki 63
8. Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Davalarda Yetki 63
9. Yetki Sözleşmesi 64
D. Görevsizlik ve Yetkisizlik Hakkındaki Usulî Savunmaların İleri Sürülmesi 72
E. Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler ve Yargı Yerinin
Belirlenmesi 72
§ 4- YARGILAMA HUKUKU GÜVENCELERİ VE YARGILAMAYA HAKİM OLAN İLKELER .......... 75
I. Yargılama Hukuku Güvenceleri 75
A. Adil Yargılanma Hakkı 75
B. Hukukî Dinlenilme Hakkı 78
II. Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler 80
A. Aleniyet İlkesi 81
B. Doğrudanlık İlkesi 83
C. Usul Ekonomisi İlkesi 87
D. Tasarruf İlkesi 88
E. Taraflarca Getirilme İlkesi 90
F. Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi 93
G. Tarafların Dürüst Davranma ve Doğruyu Söyleme Ödevi 99
H. Yargılamayı Hâkimin Sevk ve İdare Etmesi 101
III. Yargılama Hukuku Güvencelerinin ve Yargılamaya Hâkim Olan İlkelerin İhlali 101
§ 5- DAVADA TARAFLAR ................................................................................................. 103
I. Taraf Kavramı 103
II. İki Taraf Sistemi 104
III. Taraf Ehliyeti, Dava Ehliyeti ve Dava Takip Yetkisi 105
A. Taraf Ehliyeti 105
XIII
B. Dava Ehliyeti 111
C. Dava Takip Yetkisi 113
IV. Davaya Vekâlet 116
V. Taraflara İlişkin Dava Şartlarının İncelenmesi 119
VI. Davada Tarafın Yanlış Gösterilmesi 120
§ 6- DAVA ARKADAŞLIĞI VE DAVAYA MÜDAHALE........................................................... 123
I. Dava Arkadaşlığı 123
A. İhtiyarî Dava Arkadaşlığı 123
B. Mecburî Dava Arkadaşlığı 126
II. Fer’î Müdahale ve Davanın İhbarı 131
A. Fer’î Müdahale 131
B. Davanın İhbarı 135
III. Aslî Müdahale 137
IV. Cumhuriyet Savcısının Davada Yer Alması 140
§ 7- TEBLİGAT, SÜRELER, ESKİ HALE GETİRME VE ADLÎ TATİL .......................................... 141
I. Tebligat 141
A. Genel Olarak 141
B. Tebligat Usulleri 142
C. Milletlerarası Tebligat 145
II. Süreler ve Eski Hâle Getirme 148
A. Süreler 148
B. Eski Hâle Getirme 150
III. Adlî Tatil 152
§ 8- DAVA TÜRLERİ ......................................................................................................... 155
I. Giriş 155
II. Hukukî Himayenin Niteliğine Göre Dava Türleri 156
A. Eda Davası 156
B. Tespit Davası 157
C. İnşaî Dava 158
III. HMK’da Yer Verilen Diğer Dava Türleri 161
A. Kısmî Dava 161
B. Belirsiz Alacak Davası 163
C. Davaların Yığılması (Objektif Dava Birleşmesi) 170
D. Terditli Dava 172
E. Seçimlik Dava 172
F. Topluluk Davası 173
XIV
§ 9- DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR ............................................................................ 177
I. Dava Şartları 177
A. Mahkemeye İlişkin Dava Şartları 178
1. Türk Mahkemelerinin Yargı Yetkisinin (Yargı Hakkının) Bulunması 178
2. Yargı Yolunun Caiz Olması 178
B. Taraflara İlişkin Dava Şartları 183
C. Dava Konusuna İlişkin Dava Şartları 183
1. Hukukî Menfaat 183
a) Eda Davalarında Hukukî Menfaat 185
b) Tespit Davalarında Hukukî Menfaat 186
c) İnşaî Davalarda Hukukî Menfaat 187
2. Derdestlik 188
3. Kesin Hüküm Bulunmaması 190
4. Gider Avansı 190
5. Teminat 192
6. Diğer Dava Şartları 193
II. Dava Şartlarının İncelenmesi 194
III. İlk İtirazlar 195
A. İlk İtirazların İleri Sürülmesi 196
B. İlk İtirazların İncelenmesi 196
§ 10- DAVA KONUSU, DAVANIN AÇILMASI VE KARŞI DAVA............................................. 197
I. Dava Kavramı ve Davanın Konusu 197
II. Davanın Açılması ve Dilekçeler Aşaması 202
A. Dava Dilekçesi 203
1. Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları 203
2. Dava Dilekçesinin Zorunlu Olmayan Unsurları 206
B. Dava Açılması ve Sonuçları 210
C. Cevap Dilekçesi 213
D. Savunma Araçları 215
E. İkinci Dilekçeler Aşaması 220
III. Karşı Dava 221
§ 11- İDDİA VE SAVUNMANIN DEĞİŞTİRİLMESİ VE GENİŞLETİLMESİ YASAĞI VE ISLAH ... 225
I. İddia ve Savunmanın Değiştirilmesi ve Genişletilmesi Yasağı 225
II. Islah 231
XV
§ 12- DAVANIN GERİ ALINMASI, DAVA KONUSUNUN DEVRİ, İRADÎ TARAF DEĞİŞİKLİĞİ... 237
I. Davanın Geri Alınması 237
II. Dava Konusunun Devri 238
III. İradî Taraf Değişikliği 239
§ 13- ÖN İNCELEME......................................................................................................... 243
§ 14- TAHKİKAT............................................................................................................... 249
I. İsticvap 251
II. Tarafların Dinlenmesi 253
III. Tutanaklar 254
IV. Dosyanın İşlemden Kaldırılması 255
V. Ön Sorun 257
VI. Bekletici Sorun 258
VII. Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması 260
§ 15- İSPAT VE DELİLLER.................................................................................................. 265
I. İspat Hukukuna İlişkin Bazı Temel Kavram ve Müesseseler 265
A. İspat Kavramı 265
B. İkrar 266
C. İspat Yükü 271
1. İspat Yüküne İlişkin Temel Kavramlar 271
2. İspat Yükü Bakımından Özellik Arz Eden Durumlar 273
D. İspat Ölçüsü 275
E. İspat Gücü 277
F. Somutlaştırma Yükü 278
G. Karineler 279
II. Deliller 282
A. Delil Sistemleri 282
B. Hukuka Aykırı Deliller 284
C. Delil Sözleşmeleri 287
D. Delillerin İleri Sürülmesi 288
E. Delil Türleri 294
1. Kesin Deliller 295
a) Senet 295
aa. Senet ve Belge Kavramları 295
bb. İspat Şartı-Geçerlilik Şartı Ayrımı 297
cc. Senetlerin İspat Gücü 298
dd. Senetlerin Üçüncü Kişilere Karşı İspat Gücü 301
XVI
ee. Senet ve Belgelerin Mahkemeye İbrazı 302
ff. Ticarî Defterlerle İspat 304
b) Yemin 307
c) Kesin Hüküm 310
2. Takdirî Deliller 310
a) Tanık Beyanı 311
aa. Tanıklıktan Çekinme 313
i. Kişisel Nedenlerle Tanıklıktan Çekinme 313
ii. Sır Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme 314
iii. Menfaat İhlali Tehlikesi Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme 315
bb. Tanık Beyanının Değerlendirilmesi 316
b) Bilirkişi 317
aa. Genel Olarak 317
bb. Bilirkişilik Kanunu ile Yapılan Düzenlemeler 317
cc. Bilirkişi Raporu 320
dd. Bilirkişi Raporunun Değerlendirilmesi 324
ee. Bilirkişinin Hukukî Sorumluluğu 325
c) Keşif 326
d) Kanunda Düzenlenmemiş Deliller 327
III. Senetle İspat Zorunluluğu 328
A. Temel Kural 328
B. Senetle İspat Zorunluluğunun İstisnaları 331
1. Ticarî Defterlerle İspat Usulünün Senetle İspat Zorunluluğu ile İlişkisi 331
2. Manevî İmkânsızlık Hâlleri 332
3. Maddî İmkânsızlık Hâlleri 332
4. Delil Başlangıcı 334
C. Senede Karşı Senetle İspat Zorunluluğu 335
§ 16- SÖZLÜ YARGILAMA VE HÜKÜM.............................................................................. 339
I. Sözlü Yargılama 339
II. Karar ve Hüküm 340
III. Hükmün Tashihi, Tavzihi ve Tamamlanması 344
IV. Hükmün Etkileri ve Kesin Hüküm 345
A. Genel Olarak 346
B. Şeklî Anlamda Kesin Hüküm 346
C. Maddî Anlamda Kesin Hüküm 347
1. Maddî Anlamda Kesin Hükmün Unsurları 347
2. Kesin Hükmün Etkileri 348
a. Kesin Hükmün Olumsuz (Dava Şartı) Etkisi 348
XVII
b. Kesin Hükmün Olumlu (Kesin Delil) Etkisi 349
c. Yenilik Doğuran (İnşaî) Etki 351
d. Kesin Hükmün Unsur Etkisi 351
3. İlamların Belge Olarak Delil Teşkil Etmesi 353
4. Kesin Hükmün Kişi Bakımından Sınırları 354
5. Ceza Mahkemesi Kararının Hukuk Mahkemesini Bağlaması 355
§ 17- HÜKÜM VE USULÎ RET DIŞINDAKİ NİHAÎ KARARLAR ............................................... 359
I. Giriş 359
II. Davaya Son Veren Taraf İşlemleri 360
A. Davadan Feragat ve Davayı Kabul 362
B. Sulh 364
III. Davanın Açılmamış Sayılması 367
IV. Davanın Konusuz Kalması 369
§ 18- YARGILAMA GİDERLERİ VE ADLÎ YARDIM ............................................................... 371
I. Yargılama Giderleri 371
II. Adlî Yardım 376
§ 19- BASİT YARGILAMA USULÜ...................................................................................... 379
§ 20- GEÇİCİ HUKUKÎ KORUMA TEDBİRLERİ..................................................................... 383
I. Genel Olarak 383
II. İhtiyatî Tedbir 384
A. İhtiyatî Tedbir Türleri 385
B. İhtiyatî Tedbirde Yargılama Usulü 386
1. İhtiyatî Tedbirde Görev ve Yetki 386
2. Tedbir Talebi 387
3. İhtiyatî Tedbirde Teminat 387
4. İhtiyatî Tedbir Kararına İtiraz ve Kanun Yolu 388
5. İhtiyatî Tedbir Kararının Uygulanması ve Tedbiri Tamamlayan İşlemler 389
6. İhtiyatî Tedbir Dolayısıyla Tazminat 390
III. Delillerin Tespiti 390
§ 21- ÇEKİŞMESİZ YARGI.................................................................................................. 393
I. Genel Olarak 393
II. Çekişmesiz Yargı İşleri 396
III. Çekişmesiz Yargı İşlerinin Sınıflandırılması 396
IV. Çekişmesiz Yargı Organları 398
XVIII
V. Çekişmesiz Yargıda Görev ve Yetki 398
VI. Bir İşin Yargılama Sırasında Çekişmesiz Olmaktan Çıkıp Çekişmeli Yargı Alanına
Girmesi 399
VII. Çekişmesiz Yargıda İlgililer 401
VIII. Çekişmesiz Yargıda Üçüncü Kişilerin Yargılamaya Katılması 401
IX. Çekişmesiz Yargıda Yargılama Usulü 402
A. Çekişmesiz Yargıda Yargılamanın Başlaması 403
B. Çekişmesiz Yargıda Yargılama Konusunun Belirlenmesi 403
C. Çekişmesiz Yargıda Re’sen Araştırma İlkesinin Uygulanması 404
D. Çekişmesiz Yargıda Yargılamanın Sona Ermesi 404
1. Talebin Geri Alınması, Feragat, Kabul ve Sulh 404
2. Nihaî Karar 404
E. Çekişmesiz Yargıda Kanun Yolları 405
1. Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İstinaf 405
2. Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İtiraz 407
a. Adın Değiştirilmesine İtiraz 407
b. Vesayet ile İlgili Çekişmesiz Yargı İşlerinde İtiraz 408
aa. Vasi Tayinine İtiraz 408
bb. Vasinin Azline İlişkin Sulh Hukuk Mahkemesi Kararına İtiraz 408
cc. Sulh Hukuk Mahkemesinin Vesayet Makamı Olarak Verdiği
Kararlara İtiraz 408
§ 22- KANUN YOLLARI..................................................................................................... 411
I. Genel Bilgiler 411
II. HMK’nın Kanun Yollarına İlişkin Hükümleri 414
A. Kanun Yolları Hükümlerinin Zaman İtibarıyla Uygulanması 414
B. HMK’ya Göre Kanun Yolları 419
1. İstinaf 420
a. İstinaf Başvurusu 420
aa. Yetkili İstinaf Mahkemesi 420
bb. İstinaf Edilebilecek Kararlar 421
cc. İstinaf Gerekçesi ve Talep Sonucu 425
dd. İstinafa Hangi Tarihte Başvurulmuş Sayılacağı 425
ee. İstinaf Süresi 426
ff. İstinaf Dilekçesine Cevap ve Katılma Yoluyla İstinaf 428
gg. İstinaftan Feragat 428
hh. İstinafın İcraya Etkisi 429
b. İstinaf İncelemesi 432
aa. İstinafta Ön İnceleme 432
XIX
bb. İstinafta Esastan İnceleme 435
c. İstinafta Karar 438
aa. Bölge Adliye Mahkemesinin Duruşma Yapmadan ve Kesin Olarak
Karar Vereceği Hâller 442
i. Davaya Bakması Yasak Olan Hâkimin Karar Vermiş Olması ve
İleri Sürülen Haklı Ret Talebine Rağmen Reddedilen Hâkimin
Davaya Bakmış Olması 443
ii. Mahkemenin Görevli ve Yetkili Olmasına Rağmen Görevsizlik
veya Yetkisizlik Kararı Vermiş Olması veya Mahkemenin Görevli
ya da Yetkili Olmamasına Rağmen Davaya Bakmış Bulunması 444
iii. Diğer Dava Şartlarına Aykırılık Bulunması 445
iv. Mahkemece Usule Aykırı Olarak Davanın veya Karşı Davanın
Açılmamış Sayılmasına Karar Verilmiş Olması 446
v. Mahkemece Usule Aykırı Olarak Davaların Birleştirilmesine
veya Ayrılmasına Karar Verilmiş Olması 446
vi. Mahkemece Uyuşmazlığın Çözümünde Etkili Olabilecek Ölçüde
Önemli Delillerin Toplanmamış veya Değerlendirilmemiş
Olması ya da Talebin Önemli Bir Kısmı Hakkında Karar
Verilmemiş Olması 449
bb. Bölge Adliye Mahkemesinin Duruşma Yapmadan Esasa İlişkin Karar
Vereceği Hâller 452
d. İstinaf İncelemesinde Yapılamayacak İşlemler 453
2. Temyiz 457
a. Temyiz Başvurusu 457
aa. Temyiz Edilebilecek Kararlar 457
bb. Temyiz Sebepleri ve Talep Sonucu 460
cc. Temyize Hangi Tarihte Başvurulmuş Sayılacağı 464
ee. Temyiz Dilekçesine Cevap ve Katılma Yoluyla Temyiz 464
ff. Temyiz Dilekçesinin Hangi Yargıtay Dairesine Gönderileceği
(Yargıtay Daireleri Arasındaki İş Bölümü) 464
gg. Temyizden Feragat 465
hh. Temyizin İcraya Etkisi 465
b. Temyiz İncelemesi 466
aa. Temyizde Ön İnceleme 466
bb. Temyizde Esastan İnceleme 466
c. Temyizde Karar 467
d. Bozma Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 470
3. Kanun Yararına Temyiz 477
4. Yargılamanın İadesi 478
XX
§ 23- TAHKİM.................................................................................................................. 485
I. Giriş 485
II. Tahkim Hükümlerinin Uygulama Alanı 486
III. Tahkime Elverişlilik 488
IV. Tahkim Sözleşmesi 489
V. Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme 491
VI. Tahkim İtirazı 492
VII. Tahkimde Geçici Hukukî Koruma 492
VIII. Hakemlerin Seçimi 494
IX. Hakemlerin Kendi Yetkileri Hakkında Karar Vermeleri 495
X. Tahkim Yargılamasında Usul 496
XI. Hakemlerin Hakkaniyet ve Nasafet Kurallarına Göre Karar Vermeleri 497
XII. Hakem Yargılamasında Tebligat 498
XIII. Hakem Kararlarının İptali 499
XIV. Hakem Kararlarının İcra Kabiliyeti 501
XV. Hakem Kararlarına Karşı Yargılamanın İadesi 502
§ 24- ARABULUCULUK..................................................................................................... 505
I. Genel Olarak 505
II. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda Arabuluculuk 508
A. Arabuluculuk ve Arabulucular 508
B. Arabuluculuğa Elverişlilik 510
C. Arabuluculuğa İlişkin Temel Kurallar 512
D. Arabuluculuk Faaliyeti 513
III. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk 516
A. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hakkındaki Genel Hükümler 516
B. İş Davalarında Arabuluculuk 520
C. Ticarî Davalarda Arabuluculuk 523
D. Tüketici Davalarında Arabuluculuk 524
IV. Arabuluculuk Sonucunda Yapılan Milletlerarası Sulh Anlaşmaları Hakkında Birleşmiş
Milletler Konvansiyonu 526
KAVRAMLARA GÖRE ARAMA CETVELİ 527
KANUN MADDELERİNE GÖRE ARAMA CETVELİ 539