Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Muslihun Aracılığıyla Sulh Uygulamaları (9786253777975)

ÖNSÖZ 5
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ VE MUSLİHÛN HAKKINDA GENEL BİLGİLER
I. OSMANLI HUKUKUNDA UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ VE MERCİLERİ 23
A. Genel Olarak 23
B. Osmanlı Hukukunda 27
1. Yargı Merci Aracılığıyla Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ve Mercileri 27
a. Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Yargı Merci Aracılığıyla
Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri 28
aa. Kadı 28
bb. Divan–ı Hümayun 29
cc. İkindi, Cuma ve Çarşamba Divanları 32
dd. Kazasker Divanı 33
ee. Taşra Divanları (Beylerbeyi/ Paşa/ Eyalet Divanları) 33
ff. Cemaat ve Konsolosluk Mahkemeleri 34
gg. Diğer Hususi Mahkemeler (Divanlar) 35
b. Tanzimat Dönemi Osmanlı Hukukunda Yargı Mercileri
Aracılığıyla Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ve Mercileri 36
aa. Nizamiye Mahkemeleri 37
bb. Ticaret Mahkemeleri 38
cc. Meclis–i Vâlâ–yı Ahkâm–ı Adliyye 38
dd. Meclis–i Tahkikat 40
ee. Divan–ı Ahkâm–ı Adliye 40
ff. Şura–yı Devlet 41
2. Yargı Merci Dışında Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri 41
a. Muslihûnun Faaliyetleri 41
b. Tahkim 46
II. MUSLİHÛN KAVRAMI 53
A. Muslihûnun Tanımı ve Kapsamı 54
B. Muslihûnda Bulunabilecek Özellikler 62
1. Eda Ehliyetine Sahip Olmak 66
2. Adaletli ve Tarafsız Olmak 67
3. Bedenen Sağlam ve Sıhhatli Olmak 68
4. Dikkatli Olmak ve Ulu Orta Konuşmamak 69
5. Hukuk Bilgisine Sahip Olabilmek 69
6. Müslüman Olmak 70
7. Bölgenin İleri Gelenlerinden Olabilmek 73
8. İkna Kabiliyetine Sahip Olmak 75
C. Muslihûnun Faaliyetlerinin Niteliği 76
D. Muslihûnun Faaliyetlerinin Özellikleri 77
1. Muslihûn Vasıtasıyla Çözülen Uyuşmazlıkların Mutlaka Kadı
Tarafından Onaylanmasına Gerek Olmaması 77
2. Uyuşmazlığın Çözümünde Genellikle Birden Fazla Kişinin Yer
Alması 77
3. Muslihûnun Hukuki Boyutunun Olması 79
E. Muslihûna Gitme Nedenleri 79
1. İslam Hukukunun Sulhu Teşvik Etmesi 79
2. Sulhun Ahlaki ve Dini Karakterinin Tarafları Bu Yola İtmesi 83
3. Suçların Zamanaşımına Uğraması Halinde Cezalandırılabilmesini
Talep Edebilme 85
4. İslam Hukuku Hükümlerini Doğrudan Uygulamayı İstememe 87
5. Aile İçi Meselelerin Alenileşmesini İstememe 88
6. Hukuki İhtiyaç 89
7. Diğer Sebepler 90
F. Muslihûnun Görevleri 91
III. MUSLİHÛNUN/MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN HUKUKİ DAYANAĞI 92
A. Kur’ân–ı Kerîm’de 93
B. Hadislerde 96
C. İcmada 101
IV. MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN SONA ERMESİ 102
A. Genel Olarak 102
B. Anlaşmaya Varılamaması ve Sonuçları 103
C. Anlaşmaya Varılması ve Sonuçları 104
V. MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN MUHAKEME VE TAHKİM İLE
KARŞILAŞTIRILMASI 104
A. Muhâkeme ile Karşılaştırılması 105
B. Tahkim ile Karşılaştırması 108
İKİNCİ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA SULHUN VE MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN USULÎ ÖZELLİKLERİ
I. SULH OLMAK İÇİN MUSLİHÛNUN ARABULUCULUĞUNU TALEP ETME 113
A. Sulh Olmak İçin Muslihûnun Arabuluculuğunu Talep Edebilecek
Kimseler 113
1. Genel Olarak 113
2. Kadınlar 114
3. Zimmîler ve Müste’menler 115
4. Vekiller 119
5. Kanuni Temsilciler (Veliler/Vasiler) 122
6. Köleler 126
B. Sulh Olmak İçin Muslihûnun Arabuluculuğunu Talep Etme Usulü
(Zamanı/Yolu) 130
1. Muslihûnun Arabuluculuğunun Hiç Kadıya Gidilmeden Talep
Edilmesi 130
2. Muslihûn Aracılığıyla Tarafların Verdiği Kararların Kadı Huzurunda
Görülmesi 133
3. Uyuşmazlığın Kadı Huzurunda Dava Olarak Açılması Ancak
Muslihûn Kanalıyla Çözümlenmesi 134
II. SULHE VE MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNE ELVERİŞLİLİK 137
A. Sulhe ve Muslihûnun Faaliyetlerine Elverişli Olmayan Uyuşmazlık
Konuları 139
1. Nesebe İlişkin Uyuşmazlıklar 139
2. Kamuya Ait Umumi Yerlerle İlgili Uyuşmazlıklar 139
3. Ceza Hukukuna İlişkin Uyuşmazlıklar/Kişi Hakkının Baskın Olmadığı
Had Suçlarındaki Uyuşmazlıklar 140
a. Had–Kısas–Ta’zir Suçları 140
b. Şikâyetten Vazgeçme (Af) ve Uzlaştırma (Sulh)’nın Had
Suçlarında Görünümü 143
c. Muslihûnla Çözüme Elverişli Olmayan Had Suçları 145
aa. Zina 146
bb. Hırâbe (Yol Kesme–Silahlı Gasp ve Soygun) 148
cc. Şürb (Şarap İçme–Sarhoşluk) 151
dd. Bağy (İsyan) 153
ee. İrtidat (Ridde–Dinden Çıkma) 155
4. Evliliğin Sona Ermesinin Fer’i Sonuçlarına İlişkin Uyuşmazlıklar 157
a. Evliliğin Sona Erme Hâlleri ve Sonuçları 157
b. İddet 159
c. Hidâne 161
d. Velâyet 162
B. Sulhe ve Muslihûnun Faaliyetlerine Elverişli Olan Uyuşmazlık Konuları 163
1. Kamu Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 164
a. Ceza Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 164
aa. Had Suçlarında 165
aaa. Kazif (Zina İftirası) 165
bbb. Sirkat (Hırsızlık) 168
bb. Kısas ve Diyet Suçlarında 173
aaa. Adam Öldürme 174
aaaa. Taksirle Adam Öldürme 174
bbbb. Kasten Adam Öldürme 175
bbb. Müessir Fiiller 181
aaaa. Kasten Müessir Fiiller 182
bbbb. Hata ile Müessir Fiiller 186
ccc. Hamile Kadına Yönelik Müessir Fiiller 189
cc. Ta’zir Suçlarında (Kişilere Yönelik Ta’zir Suçları) 191
aaa. Hakaret 191
bbb. Gasp (Basit Yağma) 194
ccc. Mala Zarar Verme 195
ddd. Güveni Kötüye Kullanma 198
b. Arazi Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 200
c. Vergi Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 201
2. Özel Hukuk Kaynaklı Uyuşmazlıklar 209
a. Aile Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 210
aa. Nişanlanmadan Kaynaklı Uyuşmazlıklar 210
bb. Aile İçi Geçimsizlikten (Eşler Arasındaki) Kaynaklı
Uyuşmazlıklar 216
cc. Mehirden Kaynaklı Uyuşmazlıklar 222
dd. Nafakadan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 228
ee. Muhâlea (Karşılıklı Rıza ile Boşanma) 236
b. Borçlar Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 241
aa. Satım (Bey’) Kaynaklı Uyuşmazlıklar 247
bb. Ariyet Kaynaklı Uyuşmazlıklar 249
cc. Karz Kaynaklı Uyuşmazlıklar 250
dd. Vedia Kaynaklı Uyuşmazlıklar 252
ee. Kefalet Kaynaklı Uyuşmazlıklar 253
ff. Kira (İcâre) Kaynaklı Uyuşmazlıklar 254
c. Miras Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 260
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİ SONUCUNDA YAPILAN SULH SÖZLEŞMESİ
I. GENEL OLARAK 267
II. MUSLİHÛN ARACILIĞIYLA ANLAŞMAYA VARAN TARAFLARIN
GERÇEKLEŞTİRDİĞİ SULH SÖZLEŞMESİ 269
A. Sulh Sözleşmesi 270
1. Sulh Sözleşmesinin Tanımı 270
2. Sulh Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 273
B. Sulh Sözleşmesinin Unsurları ve Şartları 274
1. Genel Olarak 274
2. Sulh Sözleşmesinin Kurucu Unsuru (Rüknü) 275
3. Sulh Sözleşmesinin Şartları 282
a. Esaslı Şartları (İn’ikad Şartları) 282
aa. Tarafların Ehliyeti 283
bb. Sulhun Konusu 287
aaa. Genel Olarak 287
bbb. Sulh Konusunun Tâbi Olduğu Şartlar 288
aaaa. Kul Hakkı Kapsamında Olmalı 288
bbbb. Sulh Yapanın Kendisine Ait Bir Hakkı Olmalı 289
cccc. Mütekavvim Mal Olmalı 289
b. Sıhhat (Geçerlilik) Şartları 291
aa. Genel Olarak 291
bb. Sulh Bedelinde Aranan Şartlar 292
cc. İradeyi Sakatlayan Nedenlerin Olmaması 299
dd. Fasit Şartlar Olmamalı 304
c. Nefaz (İşlerlik Kazanma) Şartları 304
d. Lüzum (Bağlayıcılık) Şartları 305
C. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların) Hukuki
Sonuçları 306
1. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların)
Bağlayıcılığı 306
2. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların) İcra
Edilebilirliği 312
SONUÇ 317
KAYNAKÇA 327