Kıymetli Evrak Hukuku (9786253611620)

10. Baskıya Önsöz 7
11. Baskıya Önsöz 9
12. Baskıya Önsöz 11
Kısaltmalar 23
§ 1. KIYMETLİ EVRAK KAVRAMI
I. GENEL OLARAK SENET VE KIYMETLİ EVRAK KAVRAMI 25
II. KIYMETLİ EVRAKIN TANIMI VE UNSURLARI 29
A. Tanımı 29
B. Unsurları 30
1. Senet (Kıymetli Evrak Senettir) 30
2. Hak 32
3. Senet ile Hakkın Kaynaşması (Kıymetli Evrakta Hak ve Senet Birbirine Sıkı Sıkıya Bağlıdır) 33
C. Kıymetli Evrak ile Adi Senetler Arasındaki Farklar 34
III. KIYMETLİ EVRAKIN ÖZELLİKLERİ 37
A. Kıymetli Evrak Bir Borç Senedidir 37
B. Hak Hukuken Başkasına Devredilebilir Olmalıdır 38
C. Hak Nakden Değerlendirilebilen Bir Hak Olmalıdır 39
Ç. Hakla Senet Arasında Sıkı Bir Bağ Vardır 39
D. Soyutluk İlkesi Yürürlüktedir 39
E. Kıymetli Evrak Türleri Sınırlı Sayıda Düzenlenmiştir 40
F. Kıymetli Evrak Sıkı Şekil Şartlarına Bağlıdır 40
IV. KIYMETLİ EVRAK TEORİLERİ (Kıymetli Evrakta Hakkın Doğumu) 40
A. Kreasyon (Yaratma) Teorisi 42
B. Sözleşme (Akit) Teorisi 42
C. Görünüşe Güven İlkesi ile Birleştirilmiş Sözleşme Teorisi 43
V. KIYMETLİ EVRAKIN TASNİFİ 45
A. Temsil Ettikleri Hakkın Türü Bakımından (Konuları Yönünden) 45
1. Para Senetleri (Alacak Senetleri) 45
2. Pay Senetleri (Hisse Senetleri) 45
3. Emtia Senetleri 46
4. Diğer Eşya Hukuku Senetleri 46
B. Hakkın Senetten Önce Var Olup–Olmaması Bakımından (İşlevleri Yönünden) 46
1. Kurucu (İhdas Edici, Hak Doğurucu) Kıymetli Evrak 46
2. Hakkı Açıklayıcı (İzhari, İhbari) Kıymetli Evrak 46
C. Devir Şekilleri Bakımından (Hak Sahibinin Belirlenme Şekli Bakımından) 47
1. Nama Yazılı Kıymetli Evrak (Registered Negotiable Instruments) 47
a. Tanımı 47
b. Eksik Nama Yazılı Senetler 49
c. Nama Yazılı Kıymetli Evrakın Devri 49
aa. Genel Kural 49
bb. İstisna – Nama Yazılı Pay Senetlerinin Devri 51
ç. Nama Düzenlenebilecek Kıymetli Evrak 51
2. Emre Yazılı Kıymetli Evrak (Negotiable Instruments Payable to Order) 51
a. Tanımı 51
b. Emre Yazılı Senetlerin Devri 52
3. Hâmile/Hâmiline Yazılı Kıymetli Evrak (Negotiable Instruments Payable to Bearer) 53
Ç. Düzenlenmelerine Sebep Olan Hukuki İşlemle İlişkileri Bakımından 54
1. Sebep Kavramı 54
2. Soyut (Sebepten Bağımsız–İlli Olmayan) Kıymetli Evrak 55
3. Somut (Sebebe Bağlı–İlli) Kıymetli Evrak 55
D. Kamu Güvenine Sahip Olup – Olmaması Bakımından Kıymetli Evrak 55
1. Genel Olarak 55
2. Kamu Güvenine Sahip Olan Senet 56
3. Kamu Güvenine Sahip olmayan Senet 56
E. Asli veya Tali (Fer’i, İkincil) Senet Nitelikleri Yönünden Kıymetli Evrak 57
VI. KIYMETLİ EVRAKIN TÜRÜNÜN DEĞİŞTİRİLMESİ (TAHVİLİ/DÖNÜŞTÜRÜLMESİ) 57
A. Kavram 57
B. Tür Değiştirme Çeşitleri 57
1. Kanun Gereği Tür Değişimi 58
2. İradi Tür Değişimi 59
§ 2. KIYMETLİ EVRAKTA SAVUNMA
(Def’i ve İtirazlar)
I. GENEL OLARAK SAVUNMA KAVRAMI 61
II. KIYMETLİ EVRAK’TA SAVUNMA (DEF’İ VE İTİRAZ) TÜRLERİ 62
A. Senet Metninden Doğan Def’i ve İtirazlar 62
1. Senet Metninden Doğan Def’iler 62
2. Senet Metninden Doğan İtirazlar 63
B. Senedin Hükümsüzlüğüne İlişkin Savunmalar 64
C. Kişisel (Şahsi) Savunmalar 66
§ 3. KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI VE İPTALİ
I. TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ DÜZENLENİŞİ VE İPTALE İLİŞKİN GENEL HÜKÜMLER 73
II. NAMA YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ 74
III. HAMİLE YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ 75
IV. EMRE YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ 76
V. İPTAL KARARININ HUKUKİ SONUÇLARI 78
§ 4. KAMBİYO SENETLERİ
(TİCARİ SENETLER–COMMERCIAL PAPERS)
I. KAMBİYO SENETLERİNİN HUKUKİ NİTELİKLERİ VE EKONOMİK FONKSİYONLARI 79
A. Genel Bilgi ve Yasal Düzenleme 79
B. Kambiyo Senetlerine İlişkin Temel Özellikler 80
1. Kambiyo Senetlerinin Kanunen Emre Yazılı Olması 80
2. Kambiyo Senetlerinin Hukuki Nitelikleri 80
3. Kambiyo Senetlerinde Ehliyet, İmza ve Temsil 80
a. Ehliyet ve İmza 80
b. Temsil 82
II. KAMBİYO SENETLERİNE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR ve KAMBİYO SENETLERİNDE BEDELSİZLİK MESELESİ 86
A. Kambiyo Senetlerine İlişkin Temel Kavramlar 86
B. Kambiyo Senetlerinde Bedelsizlik Meselesi 87
III. POLİÇE (BILL OF EXCHANGE) 90
A. Poliçenin Tanımı ve Hukuki Niteliği 90
B. Poliçede Şekil Şartları (Poliçenin Unsurları) 91
1. Poliçenin Mutlak Zorunlu Unsurları 91
a. Poliçe Kelimesi 91
b. Kayıtsız, Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi Emri 92
aa. Belirli Bir Bedelin Ödenmesi 92
bb. Kayıtsız ve Şartsız Havale Niteliği 96
aaa. Genel Olarak 96
bbb. Senedin Geçerliliğini Etkileme Yönünden Yazılmamış Sayılan Kayıt ve Şartlar 97
ccc. Senede Geçerli Olarak Konulabilecek Kayıtlar 97
c. Ödeyecek Kimsenin (Muhatabın) Ad ve Soyadı 98
ç. Lehtar (Kime veya Kimin Emrine Ödenecek ise Onun Adı) 99
d. Düzenlenme Tarihi 100
e. Düzenleyenin İmzası 100
2. Alternatif Zorunlu Unsurlar 101
a. Düzenleme Yeri 101
b. Ödeme Yeri ve Adresli Poliçe ile Yerleşim Yerli Poliçe Kavramları 103
3. İsteğe Bağlı Unsur– Vade 104
a. Genel Olarak 104
b. Vade Türleri 104
aa. Belli Bir Günde Ödenecek Poliçeler 104
bb. Düzenlenme Tarihinden Belirli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçeler 105
cc. Görüldüğünde Ödenecek Poliçeler 105
çç. Görüldükten Belli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçeler 105
c. Vade ve Faiz Kaydı İlişkisi 106
B. İmzaların İstiklâli (Bağımsızlığı) Prensibi 106
C. Beyaz (Açık) Poliçe– Açık Kambiyo Senedi 107
Ç. Poliçenin Cirosu 109
1. Cironun Hukuki Niteliği 109
2. Cironun Türleri 112
a. Biçim Yönünden 112
b. Amaç Yönünden Ciro Ayrımı 115
aa. Temlik Cirosu ve Fonksiyonları 115
aaa. Temlik Cirosu 115
bbb. Fonksiyonları 115
bb. Rehin Cirosu 117
cc. Tahsil Cirosu 119
3. Cironun Şartları ve Yapılabileceği Süre 121
a. Cironun Şartları 121
aa. Cironun Kayıt ve Şarta Bağlanmaması 121
bb. Cironun Çizilmemiş Olması 122
cc. Cironun Yasaklanmamış Olması 122
aaa. Genel Olarak 122
bbb. Cironun Düzenleyen Tarafından Yasaklanması 122
ccc. Cironun Lehtar ve Cirantalar Tarafından Yasaklanması 122
b. Cironun Yapılabileceği Süre 123
D. Poliçede Kabul 124
1. Kavram 124
2. Şekli 125
3. Kabule Arz 126
a. İsteğe Bağlılık Kuralı 126
b. Kabul İçin Arzın Mümkün Olmadığı Hâller 126
aa. Kanunen Kabul İçin Arzın Mümkün Olmaması 126
bb. Düzenleyenin Poliçenin Kabul İçin Arzını Yasaklaması 126
aaa. Genel Olarak 126
bbb. Düzenleyenin Kabul İçin Arzı Süresiz Yasaklaması 127
ccc. Düzenleyenin Kabul İçin Arzı Belirli Bir Süre İçin Yasaklaması 127
c. Kabul İçin Arzın Mecburi Olduğu Haller 127
aa. Genel Olarak 127
bb. Kanundan Doğan Zorunlu Haller 127
aaa. Görüldüğünden Belirli Süreli Vadeli Poliçeler 127
bbb. Yerleşim Yerli (İkametgâhlı) ve Adresli Poliçeler 128
cc. İradeden Doğan Zorunlu Haller 128
aaa. Kabul İçin İbrazın Keşideci Tarafından Zorunlu Tutulması 128
bbb. Kabul İçin İbrazın Cirantalar Tarafından Zorunlu Tutulması 128
ç. Düzenleyenin ve Cirantaların Poliçenin Kabul Edilmemesinden Sorumlu Olmayacakları Koşulunun Hukuki Durumu 128
E. Poliçede Aval 130
1. Tanımı, Hukuki Niteliği ve Avalde Eşin Rızası Sorunu 130
a. Tanımı ve Hukuki Niteliği 130
b. Avalde Eşin Rızası Sorunu 131
2. Aval, Kefalet ve Garanti Sözleşmesi İlişkisi 132
3. Avalde Şekil 133
4. Avalde Kişiler 134
F. Poliçede Ödeme 135
1. Ödeme İçin İbraz 135
2. Ödeme 136
a. Vadeden Önce Ödeme 136
b. Vadede Ödeme 136
3. Kısmi Ödeme ve Poliçe Bedelinin Tevdii 137
a. Kısmi Ödeme 137
b. Poliçe Bedelinin Tevdii 137
G. Poliçede Kabul Etmeme veya Ödememe Hâllerinde Müracaat (Başvuru) Hakları 138
1. Hâmile Karşı Sorumlu Olan Kişiler 138
2. Müracaat Hakkının Doğduğu Haller 138
a. Vadenin Gelmesi 138
b. Vadenin Gelmesinden Önce Müracaat Hakkının Doğduğu Haller 139
3. Müracaat Hakkının Kullanım Koşulları 140
a. Genel Olarak 140
b. Kabul Etmeme Protestosu Çekilmesi 140
aa. Genel Olarak 140
bb. Kabul Etmeme Protestosunun Şekli 140
cc. Kabul Etmeme Protestosunun İçeriği 140
c. Ödememe Protestosu Çekilmesi 141
ç. Sakat Protesto Çekilmesi Durumu 143
d. Protestodan Muafiyet Halleri 143
aa. Kanuni Muafiyet Halleri 143
aaa. Poliçe Borçlusunun İflası 143
bbb. Mücbir Sebep (30 Günü Aşan) 144
bb. İradi Muafiyet Halleri 144
aaa. Kabul Etmeme Protestosuna Özgü Haller 144
bbb. Kabul Etmeme ve Ödememe Protestosuna İlişkin Ortak Haller 145
e. İhbar Yükümlülüğü 145
f. Müracaat Hakkının Düşmesi 146
4. Müracaat (Başvuru) Hakkının Kapsamı 147
a. Hâmilin Müracaat Hakkının Kapsamı 147
b. Ödeyen Kişinin Müracaat Hakkının Kapsamı 148
H. Retret 148
I. Poliçede Araya Girme 148
İ. Poliçeden Doğan Talep Haklarında Zamanaşımı ve Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller 149
1. Poliçeden Doğan Talep Haklarında Zamanaşımı 149
2. Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller 150
a. Zamanaşımını Kesen Haller 150
b. Zamanaşımını Durduran Haller 151
J. Poliçede Sebepsiz Zenginleşme ve Karşılığın Devri 152
1. Poliçede Sebepsiz Zenginleşme Davası 152
2. Poliçede Karşılığın Devri 154
a. Genel Olarak 154
b. Karşılığın Kanun Gereği Devri (Düzenleyenin İflası) 155
b. Karşılığın Düzenleyen Tarafından İradi Devri 155
ç. Her İki Durum İçin Ortak Hüküm 156
IV. BONO (EMRE YAZILI SENET – PROMISSORY NOTE) 156
A. Genel Olarak 156
B. Bono ve Tanımı 158
C. Bononun Şekli Şartları 158
1. Genel Olarak 158
2. Bononun Zorunlu Şekli Şartları 159
a. Türkçe Olarak veya Senedin Yazılı Olduğu Dildeki Karşılığı Olarak Kullanılan “Bono” veya “Emre Yazılı Senet” Kelimesi 159
b. Kayıtsız ve Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi Vaadi 159
c. Lehtar (Adı ve Soyadı veya Ticaret Unvanı) 160
ç. Düzenleme (Keşide) Tarihi 161
d. Düzenleyenin (Keşidecinin) İmzası 161
3. Bononun Alternatifli Zorunlu Şekli Şatları 162
a. Düzenleme Yeri 162
b. Ödeme yeri 163
4. Bononun İhtiyari Şekli Şartları 163
a. Vade ve Özelliği 163
b. Diğer İhtiyari Şekli Şartlar 164
aa. Yetki kaydı 164
bb. Muacceliyet kaydı 165
cc. Faiz kaydı 165
C. Bedeli Nakden veya Malen Alınmıştır Kaydı 166
Ç. Bononun Düzenlemesi ve Tedavül Şekli 167
D. Bonoda Ehliyet ve Temsil ile Beyaz Bono ve Hatır Bonosu 167
1. Ehliyet 167
2. Temsil 168
3. Beyaz Bono, Hatır Bonosu ve Teminat Bonosu 168
D. Bononun Devri 169
1. Ciro 169
2. Bonoda Cironun Süresi 169
3. Cironun Şekli 169
a. Tam Ciro 170
b. Beyaz Ciro 170
F. Bono Bedelinin Yetkili Hâmil Tarafından Tahsil Edilmesi 171
G. Bono Bedelinin Ödenmesi 171
1.Genel Olarak 171
2. Nama Yazılı Bonolarda Bono Bedelinin Ödenmesi 172
3. Emre Yazılı Bonolarda Bono Bedelinin Ödenmesi 173
H. Bonoda Aval 174
I. Müracaat (Başvurma) Hakkı 175
1. Genel Olarak 175
2. Vadeden Önce Müracaat Hakkının Kullanılması 176
3. Müracaat Hakkının Kullanılması Halinde Yetkili Hâmilin Senet Borçlularından Talep Edebilecekleri 176
4. Hâmile Ödeme Yapan Kimsenin Müracaat Hakkının Kapsamı 177
5. Araya Girerek Ödeme 177
İ. Müracaat Hakkının Kullanılmasına İlişkin Zamanaşımı Süreleri ve Sebepsiz Zenginleşme Davası 177
1. Bonoda Zamanaşımı 177
2. Bonoda Sebepsiz Zenginleşme Davası 178
J. Bonoya da Uygulanacak Poliçe Hükümlerine Bakış 178
V. ÇEK (CHECK) 180
A. Çek Kavramı, Özellikleri ve Hukukumuzda Düzenlenişi 180
1. Çek Kavramı 180
2. Çekin Özellikleri 181
a. Çekin Kambiyo Senedi Niteliği 181
b. Çekin Kanunen Emre Yazılı Senet Niteliği 181
c. Çekin İfa Uğruna Edim Niteliğinde Olması 182
ç. Çekin Havale Niteliği 183
d. Çekin Ödeme Aracı Niteliği 184
3. Hukukumuzda Çekin Güncel Düzenlenişi 185
B. Muhatap Banka ile Çek Düzenleyen Arasındaki Hukuki İlişki 185
1. Genel olarak 185
2. Çek Sözleşmesi ve Şekli 186
C. Çek Düzenleme Koşulları Çeklerin Ayrımı 188
1. Çek Düzenleme Koşulları 188
2. Renklerine Göre Çeklerin Ayrımı 189
a. Genel Olarak 189
b. Tacir Çekleri 189
c. Tacir Olmayan Kişi Çekleri 189
ç. Hâmiline Çeklere İlişkin Renkler 189
aa. Tacir Hâmiline Çeklerin Renkleri 189
bb. Tacir Olmayan Kişi Hâmiline Çeklerin Renkleri 189
Ç. Çekte Şekil Şartları 190
1. Çek Kelimesi 190
2. Belirli Bir Bedelin Ödenmesi İçin Kayıtsız ve Şartsız Havale 190
3. Ödeyecek Kimsenin Ticaret Unvanı 191
4. Ödeme Yeri 191
5. Düzenlenme Tarihi 191
6. Düzenlenme Yeri 191
7. Düzenleyenin İmzası 192
8. Banka Tarafından Verilen Seri Numarası 192
9. Karekodu 193
D. Çekte Şekil Şartlarının Özellikleri 194
1. Lehtarın Çekin Geçerlilik Şekil Şartı Olmaması 194
2. Yabancı Banka Tarafından Bastırılan Çeklerde Seri Numara ve Karekodu Unsurlarının Yokluğunun Çeki Geçersiz Kılmaması 195
3. Çekte Vade ve İbraz Süreleri 195
a. Çekte Vade Sorunu 195
b. İleri Düzenlenme Tarihli (Post Date) Çek 195
c. İbraz Süreleri 198
E. Çekin Devri 199
F. Çekte Ödeme ve Ödemenin Engellenmesi 200
1. Çekte Ödeme 200
2. Çekin Ödenmesi ile İlgili Bazı Özel Durumlar 200
a. Çizgili Çek ve Ödenmesi 200
aa. Genel Olarak 200
bb. Genel Çizgili Çek – Özel Çizgili Çek 201
b. Mahsup Çeki ve Ödenmesi 201
c. Teyitli Çek ve Ödenmesi 202
ç. Vizeli Çek ve Ödenmesi 202
d. Adresli ve Yerleşim Yerli Çek ve Ödenmesi 203
e. Garantili Çek ve Ödenmesi 203
3. Çekten Cayma ile Ödemenin Engellenmesi 204
4. Ödemeden Kaçınma Hâlinde Hâmilin Hukuki Müracaat Hakları 204
a. Ödenmeme Keyfiyetinin Tespiti 204
b. Hukuki Sorumluluk ve Çekte Zamanaşımı 206
aa. Hukuki Sorumluluk 206
bb. Çekte Zamanaşımı 206
G. Poliçe Hükümlerine Yapılan Yollamalar 207
H. 5941 Sayılı Çek Kanunu’nun İrdelenmesi 208
1. ÇK.’nın Amacı 209
2. Bankanın Araştırma Yükümlülüğü, Çek Hesapları ve Çek Defterleri 209
3. İbraz, Ödeme, Çekin Karşılıksız Olduğunun Tespiti, Bankanın Sorumluluğu ve Gecikme Cezası 213
4. Bankaların Bildirim Yükümlülüğü 216
5. Karşıksız Çeklerde Ceza Sorumluluğu (Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu) 216
a. Genel Olarak 216
b. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunun Unsurları 217
c. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme 217
d. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Fail 218
e. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Cezai Yaptırımlar ve Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı 218
f. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Yaptırımları Kaldıran Haller (Etkin Pişmanlık ve Çek düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağının Kaldırılması) 220
6. Diğer Hükümler 221
§ 5. EMTİA SENETLERİ
(COMMODITY INSTRUMENTS)
I. KAVRAM 223
II. UMUMİ MAĞAZA 223
III. MAKBUZ SENEDİ (WARE RECEIPT) VE VARANT (WARRANT) 223
A. Makbuz Senedinin Geçerlilik Şekil Şartları 224
B. Varantın Şekil Şartları 224
C. Defter 224
Ç. Kısmi Senet 225
D. Ciro 225
1. Şekli 225
2. Hükümleri 225
E. Mallar Üzerinde Tasarruflar 225
1. Yapılamayacak İşlemler 225
2. Malın Geri Alınması 226
3. Sattırma Hakkı 226
a. Sattırma Şartları 226
b. Satış Bedeli 226
4. Müracaat Hakkı 226
5. Sigorta 226
F. Zamanaşımı 227
G. Makbuz Senedi ve Varantın Zıyaı ve İptali 227
Kaynakça 229
Kavramlar Dizini 231